Ακρίσιος και Προίτος, Δανάη και χρυσή βροχή, του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

 

Ακρίσιος και Προίτος, Δανάη και χρυσή βροχή

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

   

Προίτος και Βελλερεφόντης σε γραμματόσημο των ΕΛΤΑ

  ΔΥΟ “ΠΟΛΥΑΓΑΠΗΜΕΝΑ” ΑΔΕΛΦΙΑ: Ο Ακρίσιος ήταν βασιλιάς του Άργους. Ήταν γιος του Άβαντα και της Αγλαΐας, κόρης του Μαντινέα. Ο Ακρίσιος είχε δίδυμο αδελφό του τον Προίτο, με τον οποίο, όπως μας “βεβαιώνει” χαρακτηριστικά ο μύθος, μάλωνε από τότε που βρίσκονταν ακόμα μέσα στην κοιλιά της Αγλαΐας! Οι έριδες των δύο αδελφών συνεχίσθηκαν και κατά την παιδική τους ηλικία. Όταν οι δυο τους ενηλικιώθηκαν, ο Άβαντας χώρισε στα δύο το βασίλειό του της Αργολίδας και έδωσε το μεν Άργος στο Ακρίσιο, τη δε Τίρυνθα στον Προίτο. Όμως, μετά το θάνατο του πατέρα τους, ακολούθησαν αιματηρές μάχες μεταξύ των δύο κληρονόμων που δεν αποδέχθηκαν τη μοιρασιά. Μάλιστα θεωρείται ότι σε αυτές τις μάχες χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά η ασπίδα ως αμυντικό όπλο. Σε κάποια από τις συνεχείς μάχες τους, ο Ακρίσιος νίκησε τον Προίτο και τον έδιωξε στη Μικρά Ασία.

ΠΡΟΙΤΟΣ ΚΑΙ ΛΥΚΙΟΙ: Ο Προίτος, όταν έφτασε στη Μικρά Ασία, γνωρίστηκε με τον Λύκιο βασιλιά Ιοβάτη, ο οποίος του πρόσφερε ως σύζυγο την κόρη του Άντεια ή Σθενέβοια. Με τη βοήθεια του πεθερού του, ο οποίος του πρόσφερε στρατό, επέστρεψε στην Αργολίδα για να τιμωρήσει τον αδελφό του. Έτσι, με τη στρατιωτική βοήθεια του Ιοβάτη, ο Προίτος κατάφερε να ξανακερδίσει την Τίρυνθα, περιορίζοντας τον Ακρίσιο στο νόμιμο μερίδιό του. Αργότερα ο Προίτος ενεπλάκη στην υπόθεση του Βελλεροφόντη¹, ενώ η σύζυγός του, που είχε ερωτευτεί τον Βελλεροφόντη, αυτοκτόνησε. Τέκνο του Προίτου και διάδοχός του στο θρόνο ήταν ο Μεγαπένθης.

Η Δανάη οδηγείται στη λάρνακα από τον Ακρίσιο

ΑΚΡΙΣΙΟΣ ΚΑΙ ΕΥΡΥΔΙΚΗ: Ο Ακρίσιος πήρε ως σύζυγό του την Ευρυδίκη, κόρη του Λακεδαίμονα, και απέκτησαν μόνο μία κόρη, τη Δανάη. Αρκετές μυθικές αναφορές ονομάζουν τη Δανάη και Ακρισιώνη, από το όνομα του πατέρα της. Επειδή ο Ακρίσιος ήθελε και αγόρια, συμβουλεύθηκε το δελφικό Μαντείο, αλλά ο χρησμός ήταν απογοητευτικός, γιατί έλεγε πως όχι μόνο δεν θα αποκτούσε ο ίδιος αγόρια, αλλά ο γιος της κόρης του κάποτε θα τον σκότωνε. Φοβισμένος τότε ο Ακρίσιος αποφάσισε να εμποδίσει τη Δανάη να γίνει μητέρα². Έτσι φυλάκισε τη Δανάη σε ένα υπόγειο με χάλκινους τοίχους μαζί, με την παραμάνα της, και έβαλε φρουρά. Αλλά ο Δίας, γοητευμένος από την ομορφιά [και] της Δανάης, μεταμορφώθηκε σε χρυσή βροχή και εισέδυσε μέσα στο δωμάτιο από την οροφή. Γεννήθηκε έτσι ο Περσέας, ο εγγονός του Ακρισίου. Ο Ακρίσιος άκουσε μια μέρα τον θόρυβο που έκανε παίζοντας ο εγγονός του και με τον τρόπο αυτό πληροφορήθηκε τη γέννησή του. Τότε έκλεισε τη Δανάη και τον γιο της μέσα σε ένα κιβώτιο [λάρνακα] και τους έριξε στη θάλασσα. [Για την κατάληξη του περιπετειώδους ναυτικού αυτού “ταξιδιού” δες την ενότητα του Περσέα.] Πολλά χρόνια αργότερα, μεγάλος πια και με πολλά ηρωικά κατορθώματα στο ενεργητικό του, ο Περσέας επέστρεψε στο Άργος μαζί με τη Δανάη και τη σύζυγό του Ανδρομέδα, αναγκάζοντας τον Ακρίσιο να εγκαταλείψει το Άργος και να καταφύγει στη Λάρισα. Μετά από καιρό, όμως, ο Περσέας πήγε κι αυτός στη Λάρισα για να συμμετάσχει στους νεκρικούς αθλητικούς αγώνες που είχε οργανώσει ο βασιλιάς της πόλης στη μνήμη του πατέρα του. Εκεί, καθώς αγωνιζόταν ο Περσέας στη δισκοβολία, έριξε άθελά του το δίσκο στο κεφάλι του Ακρισίου, ο οποίος παρακολουθούσε τους αγώνες, και τον σκότωσε. Ο Περσέας, μη θέλοντας να κληρονομήσει το βασίλειο εκείνου που είχε σκοτώσει, πρότεινε στον νέο βασιλέα της Τίρυνθας, τον Μεγαπένθη, πρωτοξάδελφό του και γιο του Προίτου, να ανταλλάξουν βασίλεια. Με αυτό τον τρόπο, οι απόγονοι του Περσέα βρέθηκαν τελικά να βασιλεύουν στην Τίρυνθα και στις Μυκήνες.

Από τις περιπέτειες Βελλεροφόντη και Προίτου

   ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΣΤΟΝ ΑΚΡΙΣΙΟ: Ο Στράβων αναφέρει ότι ο Ακρίσιος είχε καθορίσει τις πρώτες διατάξεις των αμφικτυονικών συνεδρίων και είχε ορίσει τις πόλεις που μετείχαν σε αυτά. Ο περιηγητής Παυσανίας, με τη σειρά του, αναφέρει ότι είδε στο Άργος το χάλκινο δωμάτιο όπου ο Ακρίσιος είχε φυλακίσει τη Δανάη. Στην «Ελληνική Μυθολογία» του Ντεσάρμ, παρομοιάζεται το δωμάτιο αυτό με τον λεγόμενο «Θησαυρό του Ατρέα» στις Μυκήνες [τον υποτιθέμενο τάφο του Αγαμέμνονα], ο οποίος είχε κι αυτός χάλκινες πλάκες στον θόλο του.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Ηλίας Ν. Μίχαλος, λήμμα «Ακρίσιος», Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, Χάρη Πάτση), τόμος 3 (1967), σελ. 390.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Δες σχετικό άρθρο μας στη LARISSANET που αφορά στον Βελλεροφόντη.

2. Δες σχετικό άρθρο μας στη LARISSANET  που αφορά στον Περσέα.

Ἡ Γραῖα κ᾿ ἡ θύελλα (1906) του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη Κείμενο και AUDIOBOOK Διαβάζει ο Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

 

Ἡ Γραῖα κ᾿ ἡ θύελλα (1906) 

του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

Κείμενο και AUDIOBOOK

Διαβάζει ο Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

   

Μὲ τοὺς ὀλίγους ὁποὺ εἶχεν ἔλθει εἰς ὁμιλίαν, γύρω εἰς τὰ δένδρα τοῦ ἐξοχικοῦ καφενείου, ἡ γραῖα κυρία ὀλίγα πράγματα ἔλεγεν. Εἶχε γίνει γνωστόν, ὅτι κατήγετο ἀπὸ τὰ μέρη τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὅτι εἶχε ξενιτευθῆ ―καὶ εἶχε λάβει σύζυγον, ὅπως αὐτὴ διηγεῖτο, ἕνα Ἀμερικανὸν στρατηγόν― καὶ ὅτι εἶχε ζήσει ὑπὲρ τὰ 30 ἔτη εἰς τὴν Ἀμερικήν, τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἀγγλίαν.

Αἴφνης, μίαν ἡμέραν, ἐνῷ ὁ λόγος ἦτο περὶ κοινωνικῶν σχέσεων μεταξὺ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, αὕτη ἀνέκραξεν:

―Ἐγὼ ἔχω ἰδεῖ ἄνδρες καὶ ἄνδρες καὶ δὲν ἔχω σὲ ντροπή μου τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὴν ὑποκρισία.

Ἦτο ἤδη ἑξηκοντοῦτις, ἀλλ᾿ ἐκρατεῖτο καλά. Ἐνδύετο κομψῶς, κ᾿ ἔλεγαν, ὅτι εἶχε μεγάλην περιουσίαν. Ἀλλ᾿ ἦτο εἰς ἄκρον σφιχτή, ἐλυπεῖτο τὴν πεντάραν. Ἡ ἰδία ἔλεγεν, ὅτι ἐπὶ ἔτη σχεδὸν εἶχε ξεχάσει τὰ ρωμαίικα ― ὄχι μόνον τὴν γλῶσσαν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἤθη, καὶ δὲν τῆς ἤρεσκεν ἐν γένει «ὁ τόπος αὐτός». Τώρα ὡμίλει ὁπωσοῦν, ἀλλ᾿ ἐνίοτε παρενέβαλλε μίαν γαλλικὴν λέξιν, καὶ εἶτα ἠρώτα, «πῶς τὸ λένε αὐτό;».

Ἔπειτα, εἶχε ξεχάσει τὰ ρωμαίικα, ἀλλ᾿ ὄχι καὶ τὰ πολίτικα. Τοὺς ἰδιωτισμοὺς τοὺς ἐνθυμεῖτο ὅλους. Π.χ. νὰ σὲ πῶ, τὸν εἶπα, τὸν ἔδωκα, κτλ. Ἐπίσης, νὰ διῇς, νὰ διῶ. Καὶ μίαν φορὰν τῆς ἐξέφυγεν, εἰς τὴν ρύμην τοῦ λόγου, ἓν ἐπιφώνημα:

― Μπρέ!…

* * *

Λοιπὸν τὴν Δευτέραν τὸ δειλινόν, μεσοῦντος τοῦ Ἰουλίου, ἐνέσκηψεν αἴφνης μία θύελλα, ὁποίαν ὀλίγοι ἄνθρωποι ἔλεγαν ὅτι ἐνθυμοῦντο. Σφοδρὸς ἀνεμοστρόβιλος εἶχεν ἐκριζώσει πέντε δένδρα εἰς τὴν δυτικὴν ὑπώρειαν τοῦ Λυκαβηττοῦ, εἶχε ζαλίσει καὶ καταρρίψει, τὸ ὁποῖον ἦτο πρωτοφανὲς σχεδόν, ἑκατοντάδας πουλιά, τὰ ὁποῖα ἔπεσαν ὀλιγοδρανοῦντα, ἡμιθανῆ εἰς τὸ ἔδαφος. Ἐπὶ τρία τέταρτα ὁ κατακλυσμὸς τῆς βροχῆς ἐσχημάτισεν ἀναριθμήτους καταρράκτας, καταφερομένους εἰς ὅλας τὰς ὁδοὺς τῆς πόλεως, παρασύροντας πᾶν τὸ ἐμποδών, κατακλύζοντας τὰ ὑπόγεια τῶν μαγαζιῶν, τὰς αὐλὰς τῶν οἰκιῶν, καὶ τὰ κοιλώματα τῶν δρόμων, καὶ μεταβάλλοντας εἰς λίμνας τὰς πλατείας. Ἡ βοὴ τοῦ φοβεροῦ τυφῶνος καὶ τ᾿ οὐρανοῦ ὁ ζόφος καὶ τῶν ἀστραπῶν ὁ σμάραγος εἶχον ἀφήσει ἔμπληκτα πολλὰ εὐαίσθητα, ἀσθενῆ πλάσματα.

   Διὰ πρώτην φοράν, ἡ γραῖα κυρία, ἥτις εὑρέθη ἐκεῖ καθημένη, εἰς τὸ ὕπαιθρον, συγκατένευσε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ καφενεῖον, μόνη οὖσα ἐκ τοῦ φύλου της, κατόπιν πολλῶν ἀνδρῶν. Ἡ στενότης τοῦ χώρου ἔκαμε νὰ εὐρυνθῇ ὁ κύκλος τῆς συναναστροφῆς, εἰς τὸ αὐτοσχέδιον καραβανσεράι, καὶ νὰ συναφθῇ ὁμιλία μεταξὺ πολλῶν ἀγνώστων ἢ ἡμιγνωρίμων, ὅπως συμβαίνει ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων εἰς τὰ ταξίδια.

― Πώ, πώ! τρομάρα! Τί καιρὸς εἶν᾿ αὐτός; Κ᾿ ἔχω ἀφήσει ἀνοικτὰ τὰ παράθυρα τοῦ σπιτιοῦ· φαντασθῆτε, κύριοι!

Τῆς ἀπήντησαν ὅτι ἦτο «μικρὸ τὸ κακό», καὶ ὅτι δὲν ἔπρεπε ν᾿ ἀνησυχῇ περὶ τούτου, ἀφοῦ χαλνᾷ ὁ κόσμος. Εἶτα μετ᾿ ὀλίγον:

― Μὰ τί τόπος εἶναι αὐτός; Τί γελοῖος τόπος; Νὰ βρέχῃ εἰς τέτοια σαιζόν, σ᾿ αὐτὸν τὸν τόπον! Φαντασθῆτε, κύριοι. Στὴν Γαλλία, στὴν Ἀμερική, δὲν βρέχει τόσον ἀνόητα!

― Στὴν Ἀμερικὴ δὲν γίνονται οἱ κυκλῶνες ἐκεῖνοι, ποὺ γράφουν τόσο συχνὰ οἱ ᾽φημερίδες; εἶπεν εἷς τῶν παρεστώτων.

― Δὲ διαβάζω ἑλληνικὲς ἐφημερίδες, ἀπήντησεν ἡ γραῖα κυρία.

― Μὰ αὐτὸ δὲν τὸ γράφουν μόναι αἱ ἐλληνικαὶ ἐφημερίδες, μὲ συγχωρεῖτε.

Δὲν ἀπήντησεν· ἀλλὰ μετ᾿ ὀλίγα δευτερόλεπτα πάλιν:

―Ἀκόμα ἐξακολουθεῖ! Εἶναι ἀπελπισία, κύριοι. Κ᾿ ἔχω ἀφήσει τὰ παράθυρα ἀνοικτά.

― Μὰ δὲν τὰ ἔχετε στερεώσει;

― Νομίζω.

―Ἔ, λοιπόν;

― Μὴν τὸ συλλογίζεσθε αὐτό· ἐδῶ κινδυνεύουν κ᾿ οἱ ἄνθρωποι.

― Καὶ δὲν ἔχετε ὑπηρέτριαν στὸ σπίτι; ἔλαβε τὸ θάρρος νὰ παρατηρήσῃ εἷς τῶν παρακαθημένων.

― Ἔχω διώξει τέσσερες ὑπηρέτριες εἰς ἑνάμισυ μῆνα… Ἐδῶ δὲν εἶναι νὰ ἔχῃ κανεὶς ὑπηρέτριαν.

Μετὰ μίαν στιγμὴν πάλιν:

― Δὲν εἶναι τόπος αὐτός. Γελοῖος τόπος! Νὰ βρέχῃ ἔτσι!… Κι ὅσο θυμοῦμαι τὰ παράθυρα…

Εἷς γέρων μὲ φουστανέλαν, ἀπὸ τὴν πλέον μεμακρυσμένην γωνίαν, δὲν ἐκρατήθη.

― Μωρέ, κοίταξε τὴν κόκα* σου!

Ὅλοι ἐγέλασαν ἀθορύβως.

Ἡ κυρία δὲν ἠδύνατο νὰ παρηγορηθῇ διὰ τ᾿ ἀνοικτὰ παράθυρα περισσότερον παρ᾿ ὅσον ἡ Καλυψὼ διὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Ὀδυσσέως.

―Ὁ κόσμος χαλνᾷ, εἶπεν εἷς.

― Καταστροφὴ στὴν σταφίδα, παρετήρησεν ἄλλος.

― Περονόσπορος!

―Ὅλα τὰ στοιχεῖα συνώμοσαν.

― Θεοὶ καὶ δαίμονες κατατρέχουν τὸν Ἑλληνισμόν.

― Οἱ Ρουμᾶνοι σκύλιασαν.

― Οἱ Βούλγαροι λύσσαξαν.

― Καλέ, βρέχει, βρέχει!… Τί γελοῖος τόπος!

ΤΟ ΑUDIOBOOK ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE:

https://www.youtube.com/watch?v=Cv6E-6yaL8w

Τα Εισόδια της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου) + ΒΙΝΤΕΟ Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

 Τα Εισόδια της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου)

 + ΒΙΝΤΕΟ

Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

   Μία από τις μεγαλύτερες Θεομητορικές εορτές είναι τα Εισόδια της Θεοτόκου. Η είσοδος της Θεοτόκου στο ναό είναι προοίμιο της εύνοιας του Θεού στους ανθρώπους, η προκήρυξη της σωτηρίας των ανθρώπων, η αναγγελία του Χριστού και η πραγματοποίηση του σχεδίου της θείας οικονομίας. Αυτά διακηρύσσει το απολυτίκιο της εορτής. Η σημασία της εορτής αυτής είναι μεγάλη και ιερή. Αποτελεί τήν βάση και την αρχή για όλη την μετέπειτα ζωή της Θεοτόκου. Η αγία Άννα, η μητέρα της Θεοτόκου, επειδή περνούσε όλη τη ζωή της χωρίς να αποκτήσει τέκνο, παρακαλούσε μαζί με τον άντρα της Ιωακείμ το Θεό να τους χαρίσει παιδί και, αν πετύχουν το ποθούμενο, να το αφιερώσουν στον Θεό. Έτσι, ευδόκησε ο Θεός και γέννησε παράδοξα, σε ηλικία προχωρημένη, αυτήν που προξένησε τη σωτηρία του γένους των ανθρώπων, την καταλλαγή και συμφιλίωση του Θεού με τους ανθρώπους, την αιτία της ανάπλασης του κόσμου, της έγερσης και της θέωσης του πεσόντος Αδάμ, δηλαδή της ανθρωπότητας, την υπεραγία και Δέσποινα Θεοτόκο Μαρία. Όταν η Μαρία έγινε τριών χρόνων, οι γονείς της την προσέφεραν, σαν σήμερα, στον ναό, καθώς είχαν υποσχεθεί, και αφιέρωσαν την κόρη τους στον Θεό, που τους την χάρισε. Την παρέδωσαν Αρχιερέα Ζαχαρία, που την δέχτηκε λέγοντας: «Εμεγάλυνε ο Κύριος το ονομά σου σε όλες τις γενεές. Με σένα θα ευλογηθούν τα έθνη και ο Κύριος θα λυτρώση τους υιούς του Ισραήλ», και την έβαλε στον ιερότερο χώρο του ναού όπου εισερχόταν μόνο ο Αρχιερέας.

   “Έτσι (...) απετέθη δικαίως σήμερα στα άγια άδυτα, σαν θησαυρὸς του Θεού, η κόρη που εξελέγη ανάμεσα στους εκλεκτοὺς απὸ αιώνες, που ἀναδείχθηκε αγία των αγίων, που έχει το σώμα καθαρώτερο και θειότερο ακόμη και απὸ τα διὰ της αρετής κεκαθαρμένα πνεύματα, ώστε να μην είναι δεκτικὸ μόνο του τύπου των θείων λόγων, αλλὰ και του ιδίου του ενυποστάτου και μονογενούς Λόγου του προανάρχου Πατρός· σαν θησαυρὸς που ο Λόγος θα τον χρησιμοποιούσε στον καιρὸ του, όπως και έγινε, γιὰ πλουτισμὸ και υπερκόσμιο και συγχρόνως παγκόσμιο κόσμημα.¹” Ήταν λοιπόν ένα προκλητικό γεγονός, κάποιος άνθρωπος, και μάλιστα ένα κορίτσι, να εισέλθη στον ιερό χώρο, όπου φυλάσσονταν τα πιο ιερά αντικείμενα τού Ισραήλ, όπως η Κιβωτός της Διαθήκης, η Στάμνα με το Μάννα, η Ράβδος η βλαστήσασα του Ααρών και, βεβαίως, όπου ούτε οι ιερείς είχαν δικαίωμα να εισέλθουν, αλλά ούτε και ο Αρχιερεύς καθημερινά. Μέσα στα Άγια των Αγίων η Θεοτόκος για δώδεκα χρόνια τρεφόταν από άρτο που της έφερνε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ. Αυτό ήταν ένα από τα πιο θαυμαστά γεγονότα του βίου της Θεοτόκου.

   

  Σε τροπάριο του εσπερινού της εορτής γράφεται: «Δι' αγγέλου εκτρέφεται». Και σε άλλο λέγεται: «Επουρανίω τραφείσα, Παρθένε, άρτω». Τι ήταν αυτός ο άρτος από τον οποίον τρεφόταν η Παναγία; Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς αναφερόμενος σε αυτόν τον ευλογημένο άρτο που έτρεφε τήν Παναγία λέγει ότι ο Θεός έστελνε «τροφήν άνωθεν απόρρητον εκεί τή Παρθένω δι' αγγέλου». Όμως, δεν ήταν ένας συνηθισμένος άρτος, αλλά στην πραγματικότητα ήταν η άκτιστη ενέργεια του Θεού, διά της οποίας, κατά τον ίδιο Πατέρα, «την τε φύσιν κρειττόνως ανερρώννυτο (εδυνάμωνε) και κατά σώμα των ασωμάτων καθαρωτέρα καί υπερτέρα και συνετηρείτο και ετελείτο». Είναι προφανές ότι δεν ήταν μια κτιστή τροφή, ένας υλικός άρτος, αλλά μια άλλη ξένη τροφή. Ήταν η ενέργεια του Θεού η οποία ενδυνάμωνε το σώμα της Παναγίας για να έχει νοερά προσευχή και θεωρία Θεού. Αυτό σημαίνει ότι η Παναγία για σχεδόν δέκα χρόνια ήταν μέσα στο Φως τού Θεού και είχε κοινωνία μαζί Του, φθάνοντας στήν θέωση. Στην πραγματικότητα ζούσε όπως ζούσαν οι Πρωτόπλαστοι στον Παράδεισο πριν την πτώση. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής ερμηνεύοντας το αίτημα της Κυριακής Προσευχής, “τον άρτον ημών τον επιούσιον”, το συνδέει με τη θεία Κοινωνία τού Σώματος και του Αίματος του Χριστού και κάνει λόγο για την «τροφή του άρτου της ζωής, ίνα νικήση τον θάνατον της αμαρτίας», από την παρούσα πρόσκαιρη ζωή. Μέ αυτόν τον Άρτο, τή Χάρη και την ενέργεια του Θεού, ετρέφετο η Παναγία μέσα στα Άγια των Αγίων. Με αυτόν τον Άρτο τρεφόμαστε και εμείς κάθε φορά που τελούμε τη Θεία Λειτουργία. Καί βεβαίως για να ενεργήσει ο Άρτος αυτός, δηλαδή ο Χριστός, «εις ζωήν αιώνιον», πρέπει να ζούμε μιμούμενοι ή δυνατόν την Παναγία.

 

  Εκεί στο ναό, λοιπόν, η Παρθένος διέμεινε δεκα χρόνια, ώσπου πλησίασε ο καιρός του θείου Ευαγγελισμού και των ουρανίων και υπερφυσικών μηνυμάτων, που προμηνούσαν ότι ο Θεός ευδόκησε να σαρκωθεί απ' αυτήν σαν φιλάνθρωπος, για να αναπλάσει τον φθαρέντα από την αμαρτία κόσμο. Η Θεοτόκος εξήλθε τότε από τα άγια των αγίων του ναού και δόθηκε στον μνήστορα Ιωσήφ, για να είναι αυτός προστάτης της και μάρτυς της παρθενίας της και για να υπηρετήσει τον άσπορο τόκο της, στη φυγή στην Αίγυπτο και στην επάνοδό της απ' εκεί στη γη Ισραήλ.

Ποια είναι όμως η θέση των πιστών απέναντι στο μυστήριο της Θείας Οικονομίας που φανερώνεται στην εορτή των Εισοδίων. Ο άγιος Γρηγόριος Παλαμάς απαντά με ένα ερώτημα: “εμείς που έχουμε κοντὰ μας γραμμένα όλα τα λόγια της αιώνιας ζωής, και όχι μόνο τα λόγια, αλλὰ και τα θαύματα και τα παθήματα και την δι᾽ αυτών έγερση της φύσεως μας απὸ τους νεκροὺς και ανάληψή της απὸ τη γη στον ουρανό, και την δι᾽ αυτών επηγγελμένη σ᾽ εμάς αθάνατη ζωὴ και αμετάτρεπτη σωτηρία, πως δεν θ᾽ ανυμνήσωμε και μακαρίσωμε αδιαλείπτως την μητέρα του χορηγού της σωτηρίας, του δοτήρος της ζωής, εορτάζοντας τώρα (...) την μετοίκησι στα άγια των αγίων;”  

   Για τη θέση της Θεοτόκου στο θείο σχέδιο της ανόρθωσης του ανθρώπου διαβάζουμε: “(λόγω της αμαρτίας) κατέστη αδύνατον να επιστρέψωμε στην αρχικήν μας κατάστασι, και στενάζαμε επειδή αυτό ακριβώς ήταν το μόνο που ποθούσαμε· αυτήν την δυνατότητα της ευδαιμονίας μας την εχάρισε μόνη η μακαρία Παρθένος. Αυτή εξεπλήρωσε την επιθυμία μας ενώνοντας με τους ανθρώπους τον μόνον Επιθυμητόν, Αυτόν Τον οποίον, όταν κάποιος γνωρίση προσωπικώς, δεν είναι δυνατόν να ζητήση κάτι περισσότερο. Και ηνώθη δι’ αυτής ο Θεός τόσο στενά με τους ανθρώπους, ώστε έγινε μέτοχος όχι μόνον του τόπου και του τρόπου της ζωής μας, αλλά και της ιδίας της φύσεως μας.²”

   “Ο καθαρώτατος ναὸς του Σωτήρος, η πολυτίμητος παστὰς και Παρθένος, το ιερὸν θησαύρισμα της δόξης του Θεού, σήμερον εισάγεται, εν τω οίκω Κυρίου, την χάριν συνεισάγουσα, την εν Πνεύματι θείω· ην ανυμνούσιν Άγγελοι Θεού. Αύτη υπάρχει σκηνὴ επουράνιος.” (Κοντάκιο)

1. Γρηγόριος Παλαμάς, Λόγος εἰς τὰ Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου, 14.

2. Αγίου Νικολάου του Καβάσιλα: Ομιλία περί της Υπεραγίας Δεσποίνης ημων και Παναχράντου Θεοτόκου εκφωνηθείσα εις την Πάνδοξον Κοίμησιν Αυτής

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

Η Αργοναυτική εκστρατεία β΄ μέρος [Θεσσαλική Ιστορία και Μύθος 11.] από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Η Αργοναυτική εκστρατεία β΄ μέρος [Θεσσαλική Ιστορία και Μύθος 11.]

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

α΄ Η συνάντηση Αιήτη - Ιάσονα

 

Η αρπαγή του χρυσόμαλλου δέρατος από τον Ιάσονα

   

   Αφού κανονίστηκε η συνάντηση και μετά τις συγκινητικές στιγμές που επακολούθησαν, ζητήθηκε από τη Χαλκιόπη να μεσολαβήσει κανονίζοντας συνάντηση Αργοναυτών- Αιήτη. Μόλις αυτή μίλησε στο βασιλιά, εκείνος ένιωσε μέσα του μεγάλο φόβο βλέποντας στο πρόσωπο του Ιάσονα τον πιθανό φονιά του, γιατί θυμήθηκε έναν παλιό χρησμό που έλεγε ότι θα πέθαινε ο ίδιος απ’ τα χέρια κάποιου καταγόμενου απ’ τη γενιά του Αιόλου. Έτσι υποκρίθηκε πως θα του 'δινε το χρυσόμαλλο δέρας, υπό την προϋπόθεση να ζέψει δυο ταύρους του Ηφαίστου που ξερνούσαν φωτιά και είχαν χάλκινα νύχια και να οργώσει μ’ αυτούς ένα χωράφι πενήντα πλέθρων^*. Έπειτα έπρεπε να σπείρει στα αυλάκια δόντια φιδιού, που θα του έδινε, καθώς και να σκοτώσει τους πάνοπλους γίγαντες που θα ξεφύτρωναν απ’ την οργωμένη γη. Ο Ιάσονας δέχτηκε ελπίζοντας στη βοήθεια των θεών που δεν άργησε να εκδηλωθεί.

β΄ Η αρπαγή του χρυσόμαλλου δέρατος.

   

  Η Ήρα με την Αθηνά έπεισαν την Αφροδίτη να στείλει τον Έρωτα για να γοητευθεί η Μήδεια απ’ τον Ιάσονα. Μετά από μιας τέτοιας μορφής επέμβαση των θεών, ήταν εύκολο ο Ιάσονας να πείσει τη Μήδεια - που ήταν ιέρεια της Εκάτης και γνωστή μάγισσα – να τον βοηθήσει, υποσχόμενος μάλιστα ότι μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του θα την έπαιρνε για πάντα μαζί του. Πρώτο μέτρο της μάγισσας ήταν να τον κάνει άτρωτο με το «προμήθειο», μια συνταγή αλοιφής βασισμένης στο αίμα της πληγής του Προμηθέα. Μόνο που αυτή η επάλειψη με τη μαγική αλοιφή θα κρατούσε για μια μέρα. Το επόμενο πρωί, με μεγάλη δυσκολία, κατάφερε να βρει τους ταύρους, οι οποίοι του επιτέθηκαν, όμως εκείνος τους απέκρουσε με την ασπίδα του και πιάνοντάς τους από τα κέρατα, τους έζεψε με τη βοήθεια των Διόσκουρων (Κάστορας και Πολυδεύκης) στο σιδερένιο ζυγό. Κατόπιν όργωσε μ’ αυτούς το ορισμένο χωράφι και έσπειρε τα δόντια των φιδιών. Με την εμφάνιση των οπλισμένων γιγάντων, ο Ιάσονας, ακούγοντας τη συμβουλή της Μήδειας, έριξε ανάμεσά τους μια πέτρα και οι γίγαντες άρχισαν να χτυπιούνται μεταξύ τους, οδηγώντας τους στο θάνατο μέχρις ενός.

 Παράθεμα: Απολλώνιος ο Ρόδιος ( Αργοναυτικά)

Ἤλυθε δ' Ἀστερίων αὐτοσχεδόν, ὅν ῥα Κομήτης γείνατο, δινήεντος ἐφ' ὕδασιν Ἀπιδανοῖο Πειρεσιὰς ὄρεος Φυλληίου ἀγχόθι ναίων, ἔνθα μὲν Ἀπιδανός τε μέγας καὶ δῖος Ἐνιπεὺς ἄμφω συμφορέονται, ἀπόπροθεν εἰς ἓν ἰόντες.

Λάρισαν δ' ἐπὶ τοῖσι λιπὼν Πολύφημος ἵκανεν Εἰλατίδης, ὃς πρὶν μὲν ἐρισθενέων Λαπιθάων, ὁππότε Κενταύροις Λαπίθαι ἐπὶ θωρήσσοντο, ὁπλότερος πολέμιζε, τότ' αὖ βαρύθεσκέ οἱ ἤδη γυῖα, μένεν δ' ἔτι θυμὸς ἀρήιος ὡς τὸ πάρος περ.

Οὐδὲ μὲν Ἴφικλος Φυλάκηι ἔνι δηρὸν ἔλειπτο, μήτρως Αἰσονίδαο· κασιγνήτην γὰρ ὄπυιεν Αἴσων Ἀλκιμέδην Φυλακηίδα, τῆς μιν ἀνώγει πηοσύνη καὶ κῆδος ἐνικρινθῆναι ὁμίλωι. Οὐδὲ Φεραῖς Ἄδμητος ἐυρρήνεσσιν ἀνάσσων

μίμνεν ὑπὸ σκοπιὴν ὄρεος Χαλκωδονίοιο. Οὐδ' Ἀλόπηι μίμνον πολυλήιοι Ἑρμείαο υἱέες εὖ δεδαῶτε δόλους, Ἔρυτος καὶ Ἐχίων· τοῖσι δ' ἐπὶ τρίτατος γνωτὸς κίε νισσομένοισιν Αἰθαλίδης. Καὶ τὸν μὲν ἐπ' Ἀμφρυσσοῖο ῥοῆισιν

Μυρμιδόνος κούρη Φθιὰς τέκεν Εὐπολέμεια, τὼ δ' αὖτ' ἐκγεγάτην Μενετηίδος Ἀντιανείρης. Ἤλυθε δ' ἀφνειὴν προλιπὼν Γυρτῶνα Κόρωνος Καινεΐδης, ἐσθλὸς μέν, ἑοῦ δ' οὐ πατρὸς ἀμείνων. Καινέα γὰρ ζωόν περ ἔτι κλείουσιν ἀοιδοὶ

Κενταύροισιν ὀλέσθαι, ὅτε σφέας οἶος ἀπ' ἄλλων ἤλασ' ἀριστήων, οἱ δ' ἔμπαλιν ὁρμηθέντες οὔτε μιν ἐγκλῖναι προτέρω σθένον οὔτε δαΐξαι, ἀλλ' ἄρρηκτος ἄκαμπτος ἐδύσετο νειόθι γαίης, θεινόμενος στιβαρῆισι καταΐγδην ἐλάτηισιν.

    Παρά την εκτέλεση αυτού του κατορθώματος, ο Αιήτης κάλεσε σε σύσκεψη τους συμβούλους του για να ετοιμάσει κι άλλη αποστολή στον Ιάσονα με σκοπό να τον καθυστερήσει. Όλα αυτά τα είδε η Μήδεια και αφού ειδοποίησε τον αγαπημένο της και τους συντρόφους του, τους οδήγησε στο ιερό άλσος του Άρη, στη βελανιδιά όπου ήταν κρεμασμένο το χρυσόμαλλο δέρας. Εκεί η μεγάλη μάγισσα βοήθησε και πάλι αποφασιστικά στάζοντας ένα μαγικό υγρό στα μάτια του μέχρι τότε ακοίμητου δράκου. Το τέρας αποκοιμήθηκε διευκολύνοντας έτσι τον Ιάσονα να αρπάξει το χρυσόμαλλο δέρας και επέστρεψε με τη Μήδεια κι όλους τους Αργοναύτες στο πλοίο τους.

γ΄ Το ταξίδι της επιστροφής

   Έτσι, μες στη νύχτα, η Αργώ σήκωσε τα πανιά της κι απομακρύνθηκε απ’ την Αία. Ευθύς μετά την αποχώρηση των ηρώων, άρχισε η καταδίωξή τους απ’ τον Άψυρτο, το γιο του Αιήτη που τους ακολούθησε με τα καράβια του ως τις εκβολές του Ίστρου (Δούναβη), μιας κι αυτός ήταν ο δρόμος της επιστροφής τους. Όμως σ’ ένα νησάκι της περιοχής η αδελφή του Μήδεια του έστησε παγίδα κι έτσι διευκόλυνε τον Ιάσονα α να τον σκοτώσει. 

 

 Η πορεία της επιστροφής ήταν τελείως διαφο-ρετική: ο ποταμός Ίστρος και η Αδριατική θάλασσα κι από κει, μέσω της διάβασης των ποταμών Ηριδανού και Ροδανού, η Τυρρηνική θάλασσα, η Αιθαλία νήσος (Έλβα), η περιοχή των Σειρήνων, η Σκύλλα και η Χάρυβδις (πέρασμα Σικελίας- Ν. Ιταλίας), η χώρα των Φαιάκων, η χώρα του Τρίτωνα (Λιβύη), η Κρήτη όπου η Μήδεια κατάφερε να εξουδετερώσει τον χάλκινο γίγαντα Τάλω. Το ταξίδι τους τελείωσε με μια σύντομη περιπλάνηση στο Αιγαίο: Ανάφη, Θήρα, Αίγινα και μέσω Ευβοϊκού κόλπου έφτασαν στην Ιωλκό.

Παράθεμα: Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη: Διήγηση για τους Αργοναύτες

... ὡς δὲ ἡ ναῦς κατεσκευάσθη, χρωμένῳ ὁ θεὸς αὐτῷ πλεῖν ἐπέτρεψε συναθροίσαντι τοὺς ἀρίστους τῆς Ἑλλάδος. οἱ δὲ συναθροισθέντες εἰσὶν οἵδε· Τῖφυς Ἁγνίου, ὃς ἐκυβέρνα τὴν ναῦν, Ὀρφεὺς Οἰάγρου, Ζήτης καὶ Κάλαϊς Βορέου, Κάστωρ καὶ Πολυδεύκης Διός, Τελαμὼν καὶ Πηλεὺς Αἰακοῦ, Ἡρακλῆς Διός, Θησεὺς Αἰγέως, Ἴδας καὶ Λυγκεὺς Ἀφαρέως, Ἀμφιάραος Ὀικλέους, Καινεὺς Κορώνου Παλαίμων Ἡφαίστου ἢ Αἰτωλοῦ, Κηφεὺς Ἀλεοῦ, Λαέρτης Ἀρκεισίου, Αὐτόλυκος Ἑρμοῦ, Ἀταλάντη Σχοινέως, Μενοίτιος Ἄκτορος, Ἄκτωρ Ἱππάσου, Ἄδμητος Φέρητος, Ἄκαστος Πελίου, Εὔρυτος Ἑρμοῦ, Μελέαγρος Οἰνέως, Ἀγκαῖος Λυκούργου, Εὔφημος Ποσειδῶνος, Ποίας Θαυμάκου, Βούτης Τελέοντος, Φᾶνος καὶ Στάφυλος Διονύσου, Ἐργῖνος Ποσειδῶνος, Περικλύμενος Νηλέως, Αὐγέας Ἡλίου, Ἴφικλος Θεστίου, Ἄργος Φρίξου, Εὐρύαλος Μηκιστέως, Πηνέλεως Ἱππάλμου, Λήιτος Ἀλέκτορος, Ἴφιτος Ναυβόλου, Ἀσκάλαφος καὶ Ἰάλμενος Ἄρεος, Ἀστέριος Κομήτου, Πολύφημος Ἐλάτου.

Στο επόμενο και τελευταίο σημείωμα μας για την εκστρατεία θα δούμε το τέλος δύο πρωταγωνιστών, του Πελία και του Ιάσονα.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

*. «Πλέθρον»: α΄ μονάδα μήκους ίση με 100 ελληνικούς πόδας (30,82 μ.), δηλαδή το εν έκτο του αρχαίου σταδίου. β΄ (όπως στο κείμενο) μονάδα επιφάνειας ίση με 10.000 τετρ. πόδας, δηλαδή περίπου 950 τ.μ., σχεδόν στρέμμα δηλαδή

Ο Αιακός, παππούς του Αχιλλέα και Μέγας Κριτής του Άδη του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

 

Ο Αιακός, παππούς του Αχιλλέα και Μέγας Κριτής του Άδη

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

   

Ο ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑ: Ο Αιακός, ήταν γιος του Δία και της Αίγινας. Όταν κάποτε ο Αιακός είδε πάνω στον κορμό ενός δένδρου αμέτρητα μυρμήγκια, παρακάλεσε τον πατέρα του, τον Δία να του στείλει τόσους ανθρώπους σε αυτό το νησί, όσα ήταν και τα μυρμήγκια. Και ο Δίας, ακούγοντας την παράκληση του γιου του, - άλλωστε βρισκόμαστε στην περίοδο αμέσως μετά τον κατακλυσμό, μεταμόρφωσε τα μυρμήγκια σε ανθρώπους που, σύμφωνα με την παράδοση, ονομάστηκαν Μυρμιδόνες. Από τη γενιά των Μυρμιδόνων, ο μεγαλύτερος κλάδος, αυτός του Πηλέα, εγκαταστάθηκε στη μυθική θεσσαλική Φθία. Από τη γενιά αυτή καταγόταν και ο Αχιλλέας.

    ΤΕΚΝΑ – Ο ΤΕΛΑΜΩΝ: Ο Αιακός ήταν γενάρχης του γένους των Αιακιδών και πρώτος βασιλιάς της Αίγινας. Νυμφεύτηκε την Ενδηίδα [κόρη του Χείρωνα ή του Σκίρωνα]. Τέκνα του από την Ενδηίδα, ήταν ο Πηλέας και ο Τελαμών. Αργότερα, από τη δεύτερη σύζυγός του, τη Νηρηίδα Ψαμάθη, απέκτησε το Φώκο. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Φώκος ήταν καλύτερος από τον ετεροθαλή αδελφό του Τελαμώνα σε όλα τα αθλήματα και όταν ο Τελαμώνας σκότωσε κατά λάθος τον Φώκο κατά την εξάσκησή του στην δισκοβολία, οι κάτοικοι της Αίγινας νόμιζαν ότι το έκανε από φθόνο. Ο Τελαμώνας είπε με ειλικρίνεια τι πραγματικά έγινε αλλά οι συμπολίτες του δεν τον πίστεψαν.

    ΕΞΟΡΙΑ ΤΩΝ ΤΕΚΝΩΝ: Ο πατέρας τους, για να κατευνάσει τους πολίτες της Αίγινας εξόρισε και τους δυο γιους του, παρά τη μεγάλη του αγάπη προς αυτούς, από την Αίγινα. Έτσι ο Πηλέας κατέφυγε στη Φθία, μαζί με πολλούς από τους Μυρμιδόνες και ίδρυσε το κράτος των Μυρμιδόνων, ενώ ο Τελαμών πήγε στη γειτονική Σαλαμίνα, όπου και έγινε βασιλέας.

Αιακός, Ραδάμανθυς και Μίνωας στον Άδη

 Ο ΔΙΚΑΙΟΣ ΚΡΙΤΗΣ ΤΟΥ ΑΔΗ: Επειδή ο Αιακός έβαλε τη δικαιοσύνη πάνω από τους συγγενικούς δεσμούς, θεωρείτο ο πιο ευσεβής και δίκαιος άνθρωπος στον κόσμο και για αυτό τον λόγο, μετά το θάνατό του, έγινε κριτής στον Κάτω Κόσμο, αλλά και κλειδοκράτορας των πυλών του βασιλείου του Πλούτωνα. Ήταν γνωστός σε όλη την αρχαία Ελλάδα για την δικαιοσύνη του και τον τιμούσαν όλοι οι Έλληνες βασιλείς. Λέγεται ότι κάποτε είχε επικρατήσει ξηρασία σε όλη την Ελλάδα, σαν τιμωρία των Θεών επειδή ο Πέλοπας σκότωσε το βασιλιά Στύμφαλο, και η Πυθία είπε ότι για να έρθει η βροχή θα πρέπει ο Αιακός να προσευχηθεί στους θεούς. Πριν προλάβει ο Αιακός να τελειώσει την προσευχή του άρχισε να βρέχει.

    ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ: Διάφοροι μύθοι αναφέρουν πως βοήθησε τον Ποσειδώνα και τον Απόλλωνα να κτίσουν τα τείχη της Τροίας. Σύμφωνα με τον Πλίνιο τον Νεότερο, ο Αιακός είναι εκείνος που ανακάλυψε το ασήμι και έκοψε το πρώτο νόμισμα. Δεν είναι τυχαίο πως εδώ πάλι ο μύθος ενισχύει μια ιστορική πραγματικότητα: η Αίγινα ήταν η πρώτη που έκοψε νόμισμα στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Μετά το θάνατό του, οι Αιγινίτες έκτισαν προς τιμή του το Αιάκειον, έναν ναό αφιερωμένο στο ίδιο, ενώ καθιέρωσαν γιορτές προς τιμήν του, τα ¨Αιάκεια”, που γιορτάζονταν σε τακτά χρονικά διαστήματα στην Αίγινα. Απόγονοί του ήταν οι ήρωες του Τρωικού πολέμου, Αχιλλέας και Αίας ο Τελαμώνιος [γιος του Τελαμώνα]. Οι απόγονοί του, από τον άτυχο Φώκο, εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Παρνασσού και από τότε η περιοχή αυτή ονομάστηκε Φωκίς [Φωκίδα].

   ΟΙ ΚΡΙΤΕΣ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ: Μαζί με τον Αιακό, που ήταν ο κάτοχος των κλειδιών του Άδη και δικαστής των ανδρών της Ευρώπης, κριτές ήταν ακόμη ο Ραδάμανθυς, άρχοντας των Ηλυσίων Πεδίων και κριτής των ανδρών της Ασίας, και ο Μίνωας που ήταν ο κριτής κατά την τελική ψηφοφορία. Και οι τρεις αυτοί κριτές θεωρούνταν γιοι του Δία. Κάποιοι αρχαίοι συγγραφείς λένε ότι υπήρχε κι ένας τέταρτος δικαστής, ο Τριπτόλεμος. Αξίζει να σημειώσουμε πως το όνομα του Αιακού προέρχεται από την ελληνική λέξη αιακτός, που σημαίνει θρήνος.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:Ησίοδος, Κατάλογοι Γυναικών Θραύσμα 19Α. Αισχύλος, Θραύσμα 50 Europa (Πάπυρος). Όμηρος, Οδύσσεια 11 568 κ.ε. Πίνδαρος, Ολυμπιακή Ωδή 2 55 κ.ε. Πλάτων, Μίνως 318d, Απολογία 41a, Φαίδων 107c , 112ε, Γοργίας 523a και 524b. Απολλόδωρος, Bibliotheca 3 6. Πλούταρχος, Βίος του Θησέα 16 1. Διόδωρος Σικελιώτης, 5 79 2. Φιλόστρατος, Βίος του Απολλώνιου του Τυάνων 3.25, 8.7. Οβίδιος. Μεταμορφώσεις 13,25. Νόννος, Διονυσιακά 6,212. Υγίνος, Fabulae 52. Απολλόδωρος, 3.12.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ. Με το όνομα Αιάκειον υπάρχει και πόλη στην Κορσική [Γαλλία].Η πιο γνωστή αλλά μη επιβεβαιωμένη παράδοση αναφέρει ότι η πόλη ιδρύθηκε ή πήρε το όνομά της από τον μυθικό Έλληνα ήρωα του Τρωικού Πολέμου, τον Αίαντα (Αίαντας ο Τελαμώνιος ή ο Λοκρός 

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

Το τελευταίο κατευόδιο κείμενο- AUDIOBOOK του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

 

Το τελευταίο κατευόδιο

κείμενο- AUDIOBOOK

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

   Το διήγημα «Το Τελευταίο Κατευόδιο» του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου σκιαγραφεί με λιτή και υποβλητική γραφή τη συνάντηση του αφηγητή με έναν ασπρομάλλη γέροντα στην άκρη της πόλης. Ο ηλικιωμένος άνδρας εμφανίζεται καθημερινά στην ίδια διαδρομή, βαδίζοντας αργά και νωχελικά προς το καφενείο. Η σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσά τους παραμένει αραιή και σιωπηλή, γεμάτη από τη λακωνική παρουσία ενός ανθρώπου που δεν χαμογελά ποτέ και του οποίου το βλέμμα μένει απλανές και γκρίζο.Η αποκάλυψη ότι εργαζόταν ως βοηθός εργολάβου κηδειών δίνει στο κείμενο ιδιαίτερο βάθος. Έχοντας συνοδεύσει αμέτρητους ανθρώπους στη λεπτή γραμμή που χωρίζει τη ζωή από τον θάνατο, ο γέροντας φαίνεται να κουβαλάει μέσα του μια ήσυχη, σχεδόν αόρατη θλίψη. Μέσα από τις σύντομες συναντήσεις τους, ο συγγραφέας φωτίζει θέματα μοναξιάς, καθημερινής ρουτίνας και της αδιόρατης απόστασης που χωρίζει τους ανθρώπους, ακόμη και όταν μοιράζονται τον ίδιο δρόμο.

    Είχαν - δεν είχαν περάσει δυο μήνες από τότε που είχα εγκατασταθεί στο νέο μου σπίτι, στην άκρη της πόλης. Κάποιο μουντό πρωινό, σαν τα περισσότερα χειμωνιάτικα του κάμπου, ήμουν στα μέσα της καθημερινής μου διαδρομής πρoς τη δουλειά μου – εποχούμενος φυσικά, σαν γνήσιος αυτάρκης αστός – όταν διέκρινα στην άκρη του δρόμου να βαδίζει αργά, σχεδόν νωχελικά ένας ασπρομάλλης γέροντας.

  Τις επόμενες μέρες, τον έβλεπα ανελλιπώς να επαναλαμβάνει το συγκεκριμένο περίπατό του. Ώσπου μια μέρα, είπα να σπάσω τη μονοτονία της καθημερινότητας και σταμάτησα λίγα μέτρα μπροστά του καλώντας τον να' ρθει μαζί μου, έτσι για πιο ξεκούραστα.

   Δέχθηκε, μάλλον απαθώς και κάθισε δίπλα μου αμίλητος. Τον ρώτησα πού πήγαινε και κείνος μου ΄δειξε με το δείκτη του χεριού του το μοναδικό καφενείο, πεντακόσια μέτρα πιο κάτω. Με την άκρη του ματιού μου, στο σύντομο υπόλοιπο της διαδρομής, παρατήρησα ένα πρόσωπο γέρικο και σοβαρό με μάτια απλανή, που φανέρωναν κάποια ίχνη μιας αδιόρατης θλίψης. Φτάνοντας μπροστά στην ανοιχτή πόρτα του καφενείου, χαιρέτησε, μάλλον ψυχρά, αλλά ευγενικά, και κατέβηκε.

  Από τότε ανέβηκε αρκετές φορές στο αυτοκίνητό μου – πάντα στη γνωστή του “τροχιά”: σπίτι - καφενείο και τούμπαλιν. Όλες αυτές τις φορές μου μιλούσε σποραδικά για τη ζωή του, πάντα λακωνικά κι ανέκφραστα, και σίγουρα μετά από δική μου πρωτοβουλία. Το χαμόγελό του, ακόμη και το αχνότερό του μειδίαμα, δεν το γνώρισα ποτέ. Φαντάστηκα ότι κανείς δε θα είχε καταφέρει να τον “συλλάβει” γελαστό.

   Ώσπου, κάποτε, μου μίλησε για το τελευταίο – πριν τη σύνταξη – επάγγελμά του: βοηθός εργολάβου κηδειών! Ο γέροντας επιτελούσε το καθήκον του “φροντιστή” των νεκρών αμέσως μετά την επιθανάτια κλίνη τους και πριν τη μεταφορά τους στο Ναό, όπως γίνεται τελευταία, κι όχι όπως παλιότερα στο σπίτι του νεκρού, τότε που είμασταν πιο άνθρωποι, για να τον ξενυχτήσουν οι συγγενείς του.

   Ο γέροντας - αλήθεια, ακόμη δεν ξέρω τ' όνομά του - είχε γνωρίσει πολλούς ανθρώπους λίγο πριν την τελευταία δημόσιά τους “παρουσία”. Έχοντας γνωρίσει τη λεπτή, αδιόρατη αλλά και τόσο καθοριστική γραμμή που χωρίζει τη “μέρα¨ από τη “ νύχτα” της ανθρώπινης βιοτής, ακροβατούσε πάνω της, με τον ίδιο τρόπο που καθημερινά έσερνε το βήμα του στη άκρη του πεζοδρομίου της δημοσιάς.

   Τελευταία φορά τον είδα στην παιδική χαρά της γειτονιάς να κουνάει, μάλλον μηχανικά, ένα μικρό κοριτσάκι, μάλλον εγγονή του, και το βλέμμα του, όσο πρόφτασα να δω, ίδιο όπως πάντα, απλανές, γκρίζο, καρφωμένο στο πουθενά, ν' αναλογίζεται... Τι όμως; Μήπως τι να βλέπουν τώρα οι παλαιοί του πελάτες, ή μήπως τι θα 'βλεπε κι εκείνος με τη σειρά του κάποια μέρα εκεί κατά το σούρουπο της ζωής του;

. . . . .

    Η αγγελία ήταν καρφωμένη σ' ένα δέντρο, ή κάποιο πισσωμένο κορμό της ηλεκτρικής εταιρείας, δε θυμάμαι στ' αλήθεια. Ειδοποιούσε πάντως ότι οι θλιμμένοι συγγενείς θα “εδέχοντο συλλυπητηρίους επισκέψεις . .. κ.τ.λ.”. Τότε μηχανικά το μάτι μου έπεσε και στη φωτογραφία του μεταστάντος. Ήταν αυτός. Αλλά πολύ νεότερος. Μια φωτογραφία ταυτότητας. Ξεχώριζε και η σφραγίς: “Βασίλειον Της Ελλάδος”. Φορούσε γραβάτα και γκρίζο σακάκι. Όμως παρά τα νιάτα του, το βλέμμα ήταν το ίδιο. Εκείνο το νεκρό του βλέμμα, που τόσο μ' είχε εντυπωσιάσει.

Α! Να μην το ξεχάσω. Έμαθα και το όνομά του. Βεβαίως, “κατόπιν εορτής”.......

 konstantinosa.oikonomou@gmail.com

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE: https://www.youtube.com/watch?v=YrlLcyo7zMo

Η Αργοναυτική εκστρατεία - α΄ μέρος από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Η Αργοναυτική εκστρατεία - α΄ μέρος

[Θεσσαλική Ιστορία και Μύθος 10.] 

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

   

Ιάσων και Πελίας

    Στη συνέχεια των σημειωμάτων μας για την θεσσαλική Ιστορία και Μυθολογία, θα ασχοληθούμε με τους Θεσσαλούς ήρωες των δύο μεγάλων εκστρατειών: της Αργοναυτικής εκστρατείας πρώτα και αργότερα του Τρωικού πολέμου.

Α΄ Αίσονας και Πελίας

Στην Ιωλκό της Θεσσαλίας (σημερινός Βόλος) βασίλευε ο Πελίας, ο γιος του Ποσειδώνα, έχοντας σφετεριστεί το θρόνο απ’ τον ετεροθαλή αδελφό του Αίσονα. Κάποτε όμως άκουσε για ένα χρησμό που έλεγε ότι θα έβρισκε το θάνατο από έναν απόγονο του Αιόλου. Μάλιστα ο χρησμός αυτός διευκρίνιζε ότι ο φονέας του θα ήταν κάποιος ... μονοσάνδαλος που θα κατέβαινε από το γειτονικό Πήλιο. Ο ίδιος ο Πελίας ένιωθε ανακουφισμένος λίγο γιατί πίστευε ότι ο γιος του Αίσονα και πιθανός διεκδικητής του θρόνου είχε πεθάνει. Όμως τα πράγματα δεν ήταν έτσι: λίγα χρόνια νωρίτερα, ο Αίσονας, όταν ακόμα ο γιος του Ιάσονας ήταν βρέφος, είχε προφασιστεί ότι ο γιος του είχε πεθάνει και προς επιβεβαίωση των λόγων του, όλο το σπίτι του θρηνούσε σπαρακτικά. Οι συγγενείς του «νεκρού» παιδιού ξεπροβόδισαν τον πατέρα, ο οποίος, έχοντας αγκαλιά το φασκιωμένο μωρό, πήγαινε δήθεν να το θάψει.

Β΄ Ο Ιάσων και η συνάντηση με τον Πελία

Αντίθετα απ’ αυτό που φάνηκε στο παλάτι του Πελία, ο Ιάσων παραδόθηκε στα χέρια του Κενταύρου Χείρωνα. Έτσι η φροντίδα για την ανατροφή του μικρού έπεσε στα χέρια της Χαρικλώς και της Φιλύρας, συζύγου και μητέρας αντίστοιχα του σοφού Χείρωνα. Τα χρόνια της παιδικής του ηλικίας πέρασαν γρήγορα, ωσότου κάποια μέρα οι συγκεντρωμένοι πολίτες της αγοράς της Ιωλκού είδαν να στέκει ανάμεσά τους ένας εικοσάχρονος νέος με προβιά άγριου ζώου στους ώμους του που κρατούσε δυο δόρατα και φορούσε ένα σανδάλι. Ήταν ο νέος άνδρας πια Ιάσονας, που περνώντας το κοντινό ποτάμι, ρέμα καλύτερα, του Αναύρου, είχε χάσει το ένα σανδάλι του κάπου στη λάσπη της κοίτης του. Εκείνη τη στιγμή εμφανίστηκε ο Πελίας με το άρμα του και βλέποντας το «μονοσάνδαλο» αναρίγησε. Κρύβοντας το φόβο του και προσποιούμενος ενδιαφέρον, ρώτησε τον ξένο ποιος ήταν και ποια η καταγωγή του. Ο Ιάσονας που δεν ήξερε με ποιον μιλούσε, του απάντησε χωρίς περιστροφές ότι γύρισε να πάρει πίσω τον κλεμμένο θρόνο της γενιάς του. Ο Πελίας δεν έδειξε να αντιδρά σ’ αυτά που άκουσε και όρισε κάποιους απ’ την αγορά να τον οδηγήσουν στο πατρικό του. Εκεί μέσα σε στιγμές ανείπωτης χαράς φιλήθηκε με το γερο-Αίσονα και τους αδελφούς του Φέρη και Αμυθάοντα που είχαν έρθει με τα παιδιά τους, ξαδέλφια του Ιάσονα, Άδμητο και Μελάμποδα. Αφού γιορτάστηκε μέσα σε ατμόσφαιρα πανηγυριού η υποδοχή του μελλοντικού ήρωα, ο Ιάσονας αποφάσισε ότι είχε έρθει η ώρα να μιλήσει πια ανοιχτά με το σφετεριστή. Πήγε λοιπόν στο παλάτι και ζήτησε απ’ τον Πελία να του παραδώσει το θρόνο, επιτρέποντάς του να διατηρήσει στην κατοχή του ένα μεγάλο μέρος της περιουσίας που είχε πρωτύτερα αρπάξει απ’ τον Αίσονα. Ο Πελίας δέχτηκε να του παραδώσει το θρόνο, μόνο που ισχυρίστηκε ότι έχει ένα …. βάρος στην ψυχή του. Είχε δει, είπε, στον ύπνο του το Φρίξο να τον παρακαλεί να πάει στην Κολχίδα για να φέρει πίσω την ψυχή του και το χρυσόμαλλο δέρας. «Όμως, συνέχισε ο πονηρός Πελίας, εγώ είμαι γέρος ενώ εσύ είσαι πάνω στο άνθος της ηλικίας σου και μπορείς να τα καταφέρεις πολύ καλύτερα από μένα. Αν καταφέρεις να το κάνεις, σου ορκίζομαι ότι θα σου παραδώσω την εξουσία.» Με τα λόγια αυτά ο Πελίας, καταλαβαίνουμε εύκολα πως ήλπιζε, με βάση το νόμο των πιθανοτήτων, ότι ο Ιάσων δε θα γύριζε ποτέ από ένα τέτοιο ταξίδι. Παρ’ όλα τούτα, ο Ιάσων δέχτηκε κι άρχισε τις ετοιμασίες.

Γ΄ Ετοιμασίες της εκστρατείας- ήρωες

Οι διάφοροι σταθμοί στην Αργοναυτική Εκστρατεία

Το πρώτο μέλημα του ήρωα ήταν να βρει έναν άριστο καραβομαραγκό. Έτσι και έκανε αναθέτοντας το έργο στον Άργο που του έφτιαξε ένα γερό αλλά και ελαφρύ σκαρί για πενήντα κωπηλάτες. Ο Πελίας…συμβούλεψε τον Άργο να μη βάλει πολλά καρφιά για να μη …βαρύνει το καράβι, ελπίζοντας ότι το σκάφος θα διαλύονταν με την πρώτη τρικυμία. Φυσικά δεν εισακούστηκε. Το πλοίο με τη βοήθεια της Αθηνάς, που του έδωσε ανθρώπινη λαλιά, ήταν έτοιμο και ονομάστηκε Πηλιάς Αργώ. Όσο κρατούσαν τα έργα της κατασκευής αυτού του σκάφους, ο Ιάσων έστειλε κήρυκες σ’ όλη την Ελλάδα ζητώντας άνδρες που θα ήθελαν να λάβουν μέρος στην εκστρατεία που θα ακολουθούσε. Οι πιο φημισμένοι ήρωες της εποχής από όλη τη χώρα, υποκινούμενοι από ιερό ζήλο που τους ενέπνευσε η θεά Ήρα, έσπευσαν στην Ιωλκό. Οι Αργοναύτες, οι σύντροφοι δηλαδή του Ιάσονα που ήταν αρχηγός της εκστρατείας ήταν μεταξύ άλλων : ο Τίφυς ο τιμονιέρης που πέθανε σε ξένα μέρη, ο Αγκαίος, τιμονιέρης κι αυτός, ο Εργίνος, ο Ναύπλιος, ο Εύφημος, ο Ίδμονας και ο Μόψος που ήταν μάντεις (ο τελευταίος κατάγονταν από το Μόψιο της Θεσσαλίας κοντά στις όχθες του Τιταρήσιου ποταμού και πέθανε από τσίμπημα φιδιού), ο Ορφέας, γνωστός Θράκας τραγουδιστής, οι Βορεάδες Κάλαϊς και Ζήτης, οι Διόσκουροι Κάστωρ και Πολυδεύκης. Ήταν ακόμη ο Ίδας και ο Λυγκέας από τη Μεσσηνία, ο εγγονός του Μυρμηδόνα Αιθαλίδης που ήταν κήρυκας, ο ίδιος ο κατασκευαστής του πλοίου Άργος, οι συγγενείς του Ιάσονα : Άδμητος των Φερών, Περικλυμένης, Άκαστος (ο γιος του Πελία), Περικλύμενος, Ταλαός, Αρήιος, Λεώδοκος, Ίφικλος (θείος του Ιάσονα). Επίσης στην εκστρατεία έλαβαν μέρος και οι Λαπίθες: Αστερίωνας, ο γιος του Κομήτη απ’ το Αστέριο, ο Πολύφημος, που ήταν αδελφός του Καινέα, τα τρία παιδιά του Καινέα , ο Κόρωνος, ο Φώκος κι ο Πρίασος, ο Πειρίθους, ο Ευρυδάμας απ’ την Κτιμένη της Αχαΐας Φθιώτιδας κοντά στη λίμνη Ξυνιάδα, ο Φάληρος, που έδωσε τα’ όνομά του στην ομώνυμη περιοχή της Αττικής. Τέλος ακολούθησαν και διάφοροι άλλοι ήρωες όπως οι δίδυμοι Εχίων και Εύρυτος, ο Φλίας, ο Αστέριος, ο Αμφίων, ο Αυγείας (Ηλεία), ο Αμφιδάμας, ο Κηφεύς, ο Παλαιμόνιος, ο Άκτορας, ο Πελοπίδης, ο Τελαμώνας, ο Πηλέας (πατέρας του Αχιλλέα) ο Λαέρτης (πατέρας του Οδυσσέα), ο Ασκληπιός, ο Νέστορας, ο Κάνθος (από την Κήρινθο της Εύβοιας), ο Ίφιτος απ’ την Οιχαλία, ο Βούτης, ο Ύλας, ο μέγας Ηρακλής, και άλλοι, ανάλογα σε ποια παραλλαγή του μύθου δίνουμε μεγαλύτερη βαρύτητα*.

Δ΄ η αναχώρηση της Αργώς και η άφιξη στην Κολχίδα

Η κύρια πηγή του άρθρου

Έτσι οι ήρωες ξεκίνησαν για το μεγάλο ταξίδι. Δε θα αναφερθούμε αναλυτικά στις περιπέτειές τους γιατί θα χρειαζόμασταν σελίδες ολόκληρες και θα ξεφεύγαμε από το στόχο μας που είναι η θεσσαλική – λαρισαϊκή μυθολογία. Θα ασχοληθούμε όμως λίγο με το στόχο των Αργοναυτών. Την άφιξή τους στην Κολχίδα καθώς και την επιστροφή τους.

   Μετά από αρκετές περιπέτειες, όπως το πέρασμα των Συμπληγάδων πετρών, τη συνάντηση με τις Αρπύιες, την περιπέτεια στη Μυσία, κ.α., η Αργώ έφτασε στην Κολχίδα ή Αία. Εκεί βασίλευε ακόμα ο Αιήτης που ήταν γιος του Ήλιου και αδελφός της μάγισσας Κίρκης. Ο ίδιος καταγόταν από την Κόρινθο και όταν έφτασε σε ένα ταξίδι του σ’ αυτή τη μακρινή βαρβαρική χώρα, παντρεύτηκε μια κόρη του Ωκεανού την Ειδυία και με τη θέληση των θεών πήρε και το θρόνο της χώρας. Είχε κόρες τη Μήδεια και την Χαλκιόπη και γιο τον Άψυρτο. Οι Αργοναύτες λοιπόν έριξαν άγκυρα λίγο πιο μακριά από το λιμάνι της Αίας και συλλογίζονταν την κατάλληλη πρόφαση για να πλησιάσουν το βασιλιά. Ο καλύτερος τρόπος αποφασίστηκε ότι ήταν ότι έπρεπε να αποβιβαστούν πρώτα τα παιδιά του Φρίξου (Άργος, Μέλας, Κυτίσωρος και Φράντης) για να δουν τη μητέρα τους και σύζυγο του νεκρού πια πατέρα τους, τη Χαλκιόπη, που όπως προαναφέρθηκε ήταν κόρη του Αιήτη.

   Όμως θα συνεχίσουμε σε επόμενο σημείωμά μας...

* Σημείωση: Για την Αργοναυτική εκστρατεία έχουμε τις εξής πηγές: Απολλώνιος ο Ρόδιος,  «Αργοναυτικά», Πλούταρχος: «Θησεύς», Πλίνιος: «Φυσική ιστορία», Ευριπίδης: «Ανδρομάχη» και «Μήδεια», Όμηρος, Διόδωρος, Απολλόδωρος, Πίνδαρος: «Πύθια», Ορφικά «Αργοναυτικά», και από τον Αισχύλο: διάφορα αποσπάσματα.