Από τη γενιά του Αιόλου στο Φρίξο και την Έλλη [Θεσσαλική Ιστορία και Μύθος 9.] από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Από τη γενιά του Αιόλου στο Φρίξο και την Έλλη [Θεσσαλική Ιστορία και Μύθος 9.]

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

   

Σίσυφος , Ιξίων και Τάνταλος τιμωρούμενοι στην Άδη!

Αιολίδες: Εκτός των Λαπιθών, άλλος μεγάλος βασιλικός οίκος της μυθικής Θεσσαλίας είναι οι Αιολίδες. Ιδρυτής της θεωρείται ο Αίολος γιος του Έλληνα (για τον οποίο θα γίνει λόγος πιο κάτω) και της Οθρηίδος Νύμφης και εγγονός του Δευκαλίωνα και της Πύρρας. Αυτός είχε πέντε γιους και μια κόρη: τον Κριθέα, το Σίσυφο, τον Αθάμαντα, τον Σαλμωνέα, τον Περιήρη και την Μελανίππη. Αυτοί όμως που έχουν θεσσαλικό ενδιαφέρον είναι ο Κριθέας και ο Αθάμας. Ο Αθάμας εμφανίζεται αργότερα στο μύθο ως βασιλιάς της Βοιωτίας και σύζυγος της Νεφέλης. Ακολουθεί πιο κάτω η εξιστόρηση της υπόθεσης του Φρίξου που θα μας οδηγήσει, με τη σειρά της, στον επακόλουθο μύθο του Ιάσονα και της Αργοναυτικής εκστρατείας.

 Φρίξος και Έλλη

 

Η Ινώ καταδιώκει το Φρίξο

   Ο Αθάμας απέκτησε δυο παιδιά, το Φρίξο και την Έλλη από τη Νεφέλη¹, όμως αυτό δεν τον έκανε, φαίνεται, ευτυχισμένο κι έδιωξε τη σύζυγό του για τα μάτια της Ινώς της κόρης του Κάδμου, που ήταν παλαιότερα ηγεμόνας της Θήβας. Η Ινώ, αντιπαθώντας τα δυο παιδιά του Αθάμα και θέλοντας να προωθήσει στο θηβαϊκό θρόνο κάποιον από τους γιους της που έφερε αργότερα στον κόσμο, κατέστρωσε ένα καταχθόνιο σχέδιο: έβαλε κάποιες γυναίκες της πόλης να κλέψουν τους σπόρους για την επόμενη σπορά, που φυλάσσονταν απ’ τους άνδρες τους και να τους ψήσουν ελαφρά ώστε να μην έχουν δυνατότητα αναπαραγωγής. Έτσι κι έγινε, την επόμενη χρονιά τίποτα δε φύτρωσε στην εύφορη πεδιάδα της Θήβας κι ο Αθάμας μη ξέροντας τι να σκεφτεί, έστειλε απεσταλμένους στο Μαντείο των Δελφών για να ρωτήσουν την αιτία. Η Ινώ όμως φρόντισε να τους εξαγοράσει, ώστε να ανακοινώσουν ψεύτικο χρησμό, που έλεγε ότι για να απαλλαγούν, δήθεν, απ’ αυτό το κακό, έπρεπε να θυσιαστεί ο Φρίξος στο Δία. Όμως η Νεφέλη, ως από μηχανής θεός, άρπαξε τα παιδιά της και τα οδήγησε σ’ ένα χρυσόμαλλο κριάρι, δώρο του Ερμή.

Ο Φρίξος και η Έλλη ανακουφισμένοι καβαλίκεψαν το κριάρι και πετώντας πάνω απ’ την Ελλάδα, τη Θράκη και το Αιγαίο, κατευθύνθηκαν προς την Κολχίδα. Κάποια στιγμή όμως η Έλλη γλίστρησε και πέφτοντας στα στενά που ονομάστηκαν από τότε Ελλήσποντος, πνίγηκε. (Έλλης + πόντος-θάλασσα) Ο Φρίξος κατέληξε μόνος του στην Ανατολική άκρη της Μαύρης θάλασσας, την Κολχίδα. Εκεί τον υποδέχτηκε ο βασιλιάς Αιήτης, γιος του Ήλιου, που του έδωσε για σύζυγο την κόρη του Χαλκιόπη. Ο Φρίξος θυσίασε το κριάρι στο θεό Δία και παρέδωσε το χρυσόμαλλο δέρας (δέρμα) του στον Αιήτη που το κρέμασε στο άλσος του Άρη, στα κλαδιά μιας βελανιδιάς, απ’ όπου ο Ιάσονας αργότερα θα το αρπάξει.

Άσχημο τέλος, όμως επιφυλλάχτηκε απ' τους θεούς για το βασιλικό ζεύγος της Θήβας. Η θεά Ήρα επιβουλεύτηκε το βασιλικό ζεύγος γιατί είχαν κρύψει το μικρό θεό Διόνυσο, όταν η ίδια ήθελε το κακό του, μιας και ο μικρός θεός ήταν νόθος γιος του Δία. Έτσι λοιπόν τους πήρε τα λογικά με αποτέλεσμα να σκοτώσουν πάνω στην τρέλα τους τα δυο τους παιδιά, τον Λέαρχο και τον Μελικέρτη. Όταν όμως συνήλθαν κι αντιλήφθηκαν το έγκλημά τους, η μεν Ινώ αυτοκτόνησε πέφτοντας στο Σαρωνικό, ο δε Αθάμας αναχώρησε θλιμμένος μακριά και κατέφυγε στην Πίνδο όπου και τελικά εγκαταστάθηκε. Εκεί άφησε απογόνους και η περιοχή ονομάστηκε Αθαμαντία ή Αθαμανία και οι κάτοικοί της Αθάμαντες ή Αθαμάνες.

    Παράθεμα: Απολλόδωρος, Βιβλιοθηκη: Διήγηση για το Φρίξο

[Α 9,1] τῶν δὲ Αἰόλου παίδων Ἀθάμας, Βοιωτίας δυναστεύων, ἐκ Νεφέλης τεκνοῖ παῖδα μὲν Φρίξον θυγατέρα δὲ Ἕλλην. αὖθις δὲ Ἰνὼ γαμεῖ, ἐξ ἧς αὐτῷ Λέαρχος καὶ Μελικέρτης ἐγένοντο. ἐπιβουλεύουσα δὲ Ἰνὼ τοῖς Νεφέλης τέκνοις ἔπεισε τὰς γυναῖκας τὸν πυρὸν φρύγειν. λαμβάνουσαι δὲ κρύφα τῶν ἀνδρῶν τοῦτο ἔπρασσον. γῆ δὲ πεφρυγμένους πυροὺς δεχομένη καρποὺς ἐτησίους οὐκ ἀνεδίδου. διὸ πέμπων ὁ Ἀθάμας εἰς Δελφοὺς ἀπαλλαγὴν ἐπυνθάνετο τῆς ἀφορίας. Ἰνὼ δὲ τοὺς πεμφθέντας ἀνέπεισε λέγειν ὡς εἴη κεχρησμένον παύσεσθαι τὴν ἀκαρπίαν, ἐὰν σφαγῇ Διὶ ὁ Φρίξος. τοῦτο ἀκούσας Ἀθάμας, συναναγκαζόμενος ὑπὸ τῶν τὴν γῆν κατοικούντων, τῷ βωμῷ παρέστησε Φρίξον. Νεφέλη δὲ μετὰ τῆς θυγατρὸς αὐτὸν ἀνήρπασε, καὶ παρ᾽ Ἑρμοῦ λαβοῦσα χρυσόμαλλον κριὸν ἔδωκεν, ὑφ᾽ οὗ φερόμενοι δι᾽ οὐρανοῦ γῆν ὑπερέβησαν καὶ θάλασσαν. ὡς δὲ ἐγένοντο κατὰ τὴν μεταξὺ κειμένην θάλασσαν Σιγείου καὶ Χερρονήσου, ὤλισθεν εἰς τὸν βυθὸν ἡ Ἕλλη, κἀκεῖ θανούσης αὐτῆς ἀπ᾽ ἐκείνης Ἑλλήσποντος ἐκλήθη τὸ πέλαγος. Φρίξος δὲ ἦλθεν εἰς Κόλχους, ὧν Αἰήτης ἐβασίλευε παῖς Ἡλίου καὶ Περσηίδος, ἀδελφὸς δὲ Κίρκης καὶ Πασιφάης, ἣν Μίνως ἔγημεν. οὗτος αὐτὸν ὑποδέχεται, καὶ μίαν τῶν θυγατέρων Χαλκιόπην δίδωσιν. ὁ δὲ τὸν χρυσόμαλλον κριὸν Διὶ θύει φυξίῳ, τὸ δὲ τούτου δέρας Αἰήτῃ δίδωσιν· ἐκεῖνος δὲ αὐτὸ περὶ δρῦν ἐν Ἄρεος ἄλσει καθήλωσεν. ἐγένοντο δὲ ἐκ Χαλκιόπης Φρίξῳ παῖδες Ἄργος Μέλας Φρόντις Κυτίσωρος.

[Α 9,2] Ἀθάμας δὲ ὕστερον διὰ μῆνιν Ἥρας καὶ τῶν ἐξ Ἰνοῦς ἐστερήθη παίδων· αὐτὸς μὲν γὰρ μανεὶς ἐτόξευσε Λέαρχον, Ἰνὼ δὲ Μελικέρτην μεθ᾽ ἑαυτῆς εἰς πέλαγος ἔρριψεν. ἐκπεσὼν δὲ τῆς Βοιωτίας ἐπυνθάνετο τοῦ θεοῦ ποῦ κατοικήσει· χρησθέντος δὲ αὐτῷ κατοικεῖν ἐν ᾧπερ ἂν τόπῳ ὑπὸ ζῴων ἀγρίων ξενισθῇ, πολλὴν χώραν διελθὼν ἐνέτυχε λύκοις προβάτων μοίρας νεμομένοις· οἱ δέ, θεωρήσαντες αὐτόν, ἃ διῃροῦντο ἀπολιπόντες ἔφυγον. Ἀθάμας δὲ κτίσας τὴν χώραν Ἀθαμαντίαν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ προσηγόρευσε, καὶ γήμας Θεμιστὼ τὴν Ὑψέως ἐγέννησε Λεύκωνα Ἐρύθριον Σχοινέα Πτῶον.

1. Σύμφωνα με παραλλαγή του μύθου ο Αθάμας ήταν βασιλιάς στη Θεσσαλία. Σύμφωνα με άλλη πρώτη σύζυγος του ήταν η Ινώ και δεύτερη η Νεφέλη.

Η Καχυποψία [Μπήκαν ψύλλοι στ' αυτιά μου] +ΒΙΝΤΕΟ του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

 

Η Καχυποψία

[Μπήκαν ψύλλοι στ' αυτιά μου]

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

   

   Η καχυποψία είναι από τα πιο επικίνδυνα πάθη ή ελαττώματα. Υπονομεύει, διαβάλλει, διαστρεβλώνει προσωπικότητες που είναι αθώες και ανθρώπους που είναι καλοκάγαθοι. Κάποιες διαταραχές συνδέονται με αυξημένη καχυποψία. Η καχυποψία όμως μπορεί να υπονομεύσει σχέσεις, ενώ πολύ συχνά συνδέεται με αρρωστημένη ζήλεια και κτητικότητα. Οι καχύποπτοι άνθρωποι δεν είναι περισσότερο ασφαλείς όπως θεωρούν, αλλά πολύ επιρρεπείς στο να καταστρέψουν φιλίες από το τίποτα. 'Οταν η καχυποψία συνδέεται με έντονη φαντασία, τότε το μείγμα είναι εκρηκτικό. Ο καχύποπτος μπορεί να φαντάζεται και να χαρακτηρίζει τον άλλο κλέφτη, ψεύτη, άπιστο, προδότη. Μπορεί, χάρις στο πάθος αυτό, να αλλοιώσει την εικόνα κάποιου ανίδεου τρίτου ανθρώπου βρίσκοντάς τον αίτιο για ό,τι του συμβαίνει, παρ' όλο που ίσως εκείνος μόνο αγαθά κίνητρα έχει. Μπορεί να οδηγήσει σε χωρισμό μετά από ένα γάμο. Η καχυποψία μπορεί να κάνει τον πάσχοντα να τον βλέπουν οι άλλοι σαν ιεροεξεταστή και να δυσκολεύονται στις επαφές μαζί του.

Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΟΦΙΑ: Ο Ρωμαίος Κάτων ο Πρεσβύτερος διακρίνοντας την ενοχή του καχύποπτου, πίσω από το πάθος έλεγε: “Μη σε νοιάζει αν κάποιος γύρω σου μιλεί χαμηλόφωνα. Μονάχα ο ένοχος φαντάζεται ότι γι' αυτόν μιλούν όλοι”. Ο Ου. Σαίξπηρ, συμφωνώντας ουσιαστικά με τον Κάτωνα, έβλεπε κάτω από την καχυποψία κάποιου τις ενοχές του: “Η καχυποψία στοιχειώνει τις ένοχες συνειδήσεις”. Στην ίδια βάση κινείται και ο Άγγλος ποιητής Philip Sidney που έγραψε: “Το να υποπτευόμαστε ανοιχτά τους άλλους σημαίνει ότι κατηγορούμε, μυστικά, τον εαυτό μας”. Συχνά πίσω από μια μορφή καχυποψίας, κρύβεται φιλαργυρία. “Όποτε υπάρχουν στη μέση πολλά λεφτά, δεν πρέπει να εμπιστεύεσαι κανέναν”, έλεγε σχετικά η Αγκάθα Κρίστι. Αντίθετα ο Charles Baudelaire βρίσκει θετική, κάποιες φορές την καχυποψία: “Ας είμαστε επιφυλακτικοί απέναντι στον κοινό άνθρωπο, στην κοινή λογική, στο συναίσθημα, στην έμπνευση και στο προφανές”. Σ' αυτό συμφωνεί, μερικώς, και ο Βρετανός φιλόσοφος Bertrand Russel: “Σε όλα τα θέματα, είναι υγιές, πότε-πότε, να κρεμάς ένα ερωτηματικό στα πράγματα που θεωρείς από καιρό δεδομένα”. Ο Γάλλος συγγραφέας Pierre Claude Boiste εύστοχα παρατηρεί: “Η διαρκής δυσπιστία είναι υπερβολικό τίμημα για να μη μπορούν να σε ξεγελάσουν”, τονίζοντας με τα λόγια αυτά τη βαρύτητα του πάθους. Σύμφωνα με τον προηγούμενο είναι και τα λόγια του Σκωτσέζου ποιητή Robert Burns: “Η καχυποψία είναι μια βαριά πανοπλία και με το βάρος της εμποδίζει περισσότερα από όσα μας προστατεύει”. Η Γαλλίδα συγγραφέας Colette, “κατηγορεί” την αγάπη ως αίτιο του πάθους: “Όταν κανείς αγαπιέται δεν αμφιβάλλει για τίποτα. Όταν αγαπάει, αμφιβάλλει για όλα”. Πρωτότυπη κρίνεται η άποψη του Ιταλού σκηνοθέτη Φρεντερίκο Φελίνι που έλεγε: “Όσοι είναι πάντα συνεπείς, είναι ύποπτοι”. Στον αντίποδα των απόψεων που καταγράφηκαν βρίσκεται η άποψη του Ροβεσπιέρου, που βρίσκεται όμως σύμφωνη με το πνεύμα της Γαλλικής Επανάστασης, ότι: “Η βασική αρετή του πολίτη είναι η δυσπιστία”.

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: Για του ψυχολόγους η καχυποψία αφορά καταστάσεις κατά τις οποίες το άτομο αισθάνεται ότι το κοιτούν, το ακολουθούν, το σχολιάζουν, του υποκλέπτουν την σκέψη κ.ά.. Πρόκειται για ψυχοπαθολογική κατάσταση η οποία χρήζει μακροχρόνιας ψυχοθεραπείας. Συχνά χρειάζεται παράλληλη φαρμακευτική υποστήριξη. Η ψυχοθεραπεία εστιάζει στις βαθύτερες εσωτερικές σχέσεις του ατόμου και ιδιαίτερα στις σχέσεις εκείνες οι οποίες υπολείπονται εμπιστοσύνης. Εάν επιτευχθεί θεραπευτική συμμαχία ψυχολόγου - πάσχοντα, τα άτομα αυτά έχουν καλή πορεία. Το άγχος του καχύποπτου ατόμου τις περισσότερες φορές είναι έντονο και δημιουργεί επιθετικότητα. Οι φόβοι επίθεσης που νιώθει το οδηγούν να απομακρύνεται από τις σχέσεις με αποτέλεσμα την απομόνωση. Η ειλικρινής στάση του ψυχοθεραπευτή σε συνδυασμό με την παροχή ενδιαφέροντος και φροντίδας αποτελούν τα πρώτα θεραπευτικά βήματα.

   

Ο Άγιος Γέρων Δανιήλ Κατουνακιώτης

   ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ: Μια σύγχρονη αγιορείτικη μορφή, ο Γέρων Δανιήλ Κατουνακιώτης δίνει έναν εύστοχο ορισμό για την καχυποψία ή υπόνοια, όπως ο ίδιως την ονομάζει. Λέει λοιπόν ο φωτισμένος γέροντας: “Η υπόνοια εν τω καιρώ της ειρήνης διδάσκει ταραχήν και παρεξήγησιν. Η υπόνοια ουκ είδε ποτέ την αλήθειαν, και εάν οι οφθαλμοί βλέπουσι την αλήθειαν, και τα πράγματα κηρύττουσι και την ευεργεσίαν και την αγάπην αυτή αύτη η υπόνοια, άπαντα τα διαστρέφει και πείθει τον ταύτης εραστήν να πείθεται εις το ψεύδος μάλλον παρά εις την αλήθειαν των ορωμένων. Η υπόνοια είναι εις ψευδής και αλλόκοτος φωτογράφος, όστις φωτογραφών διαστρέφει το εικονιζόμενον εις εναντίαν μορφήν. Όσοι πειρασμοί συμβώσι του πάσχοντος υπό υπονοίας είτε εξ ανθρώπων είτε εκ Θεού διά την διόρθωσίν του, είτε εκ φυσικής συμπτώσεως, αυτός ούτος τα εκλαμβάνει ότι ο δείνα και ο δείνα τα υπεκίνησε, κατακρίνων δωρεάν [αδίκως] τον ανεύθυνον” Ο ίδιος πνευματοφόρος Γέροντας αναφέρει έναν μοναχό της Μικράς Αγίας Άννης, του Αγίου όρους,, χαρακτηριστικό δείγμα καχύποπτου. Λέει λοιπόν: αυτός, όπως γνωρίζουμε “νικηθείς υπό του τοιούτου νοσήματος (καχυποψίας) , απέσπασεν εαυτόν από όλους τους αδελφούς και γείτονας, διακηρύττων, ότι άπαντες τον αποστρέφονται, και ότι αυτός μόνος γνωρίζει το δίκαιον, οι δε λοιποί είναι άξιοι αποστροφής. Ο τοιούτος πέπονθεν το τοιούτον, διότι όσα τον διδάσκουσιν αι υπόνιαι, αυτά ταύτα προσκυνά, εις αυτά και μόνα βασίζεται”. Ο πίστος πρέπει να μένει μακριά από τη “μαινάδα” αυτή, την καχυποψία,γιατί, ενώ φαίνεται ότι αυτή είναι μικρό, ίσως επουσιώδες, πάθος, εντούτοις μπορεί να φέρει ολέθρια αποτελέσματα. Κατά Πατέρες της Εκκλησίας το πάθος αυτό το υποβάλλει ο διάβολος σε κούφιες ψυχές που έχουν καταληφθεί από άλλα πάθη,όπως το φθόνο και τη μνησικακία. Εφόσον ο άνθρωπος καταληφθεί από την καχυποψία, τότε έρχεται στο νου του και η πονηρή περιέργεια, με τη συνέργεια της οποίας, ότι θα του υποβάλλει ο λογισμός αυτό να το θεωρεί γεγονός σίγουρο. Τότε, “Όταν χρονίση το πάθος τούτο, τότε ο εχθρός φέρει εις τον αδελφόν διαφόρους φαντασίας συναδούσας προς τον σκοπόν της αποπλανήσεως καιούτω γίνεται η έκστασις των φρενών, εξ ης ρύσαιτο ημάς (είθε να μας σώση) ο Πανυπεράγαθος Θεός και Κύριος.” (Γέρων Δανιήλ Κατουνακιώτης). Η θεραπεία του πάθους κατά τον ίδιο Αγιορείτη Πατέρα είναι η αποφυγή του πάθους καταστηλιτεύοντάς το σαν ιό θανατηφόρο και η αυτομεμψία, σε συνδυασμό με την καθαρά εξομολόγηση.

Konstaninosa.oikonomou@gmail.com

Βιβλιογραφία:

Δανιήλ Κατουνακιώτης, Σύγχρονες Ἁγιορείτικες μορφές, Ι. Μονή Παρακλήτου, 2005

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: