Η Ήρα
από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η Ήρα ήταν αδερφή και σύζυγος του Δία, κόρη του Κρόνου και της Ρέας. Ήταν η θεά του γάμου και προστάτιδα των εγγάμων γυναικών. Ζήλευε τον άνδρα της, το Δία, για τις απιστίες του προς αυτήν και πολλές φορές εκδικήθηκε τις γυναίκες με τις οποίες την απατούσε ο Δίας.
ΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΓΑΜΟΣ ΜΕ ΤΟ ΔΙΑ: Η γέννηση της βασίλισσας των θεών τοποθετείται, αναλόγως με τη μυθική εκδοχή, σε διαφορετικούς τόπους, όπως στη Σάμο, τη Στυμφαλία ή την Εύβοια. Η μοίρα της δεν ήταν διαφορετική από αυτή των αδερφών της. Ο Κρόνος κατάπιε κι αυτήν, καθώς η Γαία κι ο Ουρανός είχαν προφητεύσει πως ένας απόγονός του θα διεκδικούσε την εξουσία. Μόνο όταν η Ρέα κατόρθωσε, με τέχνασμα, να ξεγελάσει τον Κρόνο, τότε η Ήρα, μαζί με τα υπόλοιπα αδέρφια της, ξαναείδε το φως. Μετά την εκθρόνιση του Κρόνου, ο Δίας τη ζήτησε σε γάμο. Εκείνη αρνήθηκε. Τρελός από έρωτα για εκείνη, ο Δίας δεν παραιτήθηκε από τους σκοπούς του. Μια βροχερή, χειμωνιάτικη μέρα, καθώς η θεά περπατούσε στο δάσος, ο Δίας μεταμορφώθηκε σε κούκο και έπεσε στα πόδια της ανυποψίαστης Ήρας. Η θεά λυπήθηκε το μισοπαγωμένο πλασματάκι. Έσκυψε, το πήρε στην αγκαλιά της, το χάιδεψε και το ζέστανε στους παρθενικούς της κόρφους. Τότε ο βασιλιάς των θεών πήρε την πραγματική του μορφή. Επιβλητικός και πανίσχυρος εξουδετέρωσε και τις τελευταίες αντιστάσεις της θεάς. Η Ήρα νικήθηκε, υποτάχτηκε, έγινε για πάντα δική του, αφού πρώτα εξασφάλισε την απαραίτητη υπόσχεση γάμου. Από το γάμο της Ήρας και του Δία γεννήθηκαν ο Άρης, η Ήβη και η Ειλειθυία1. Σύμφωνα με τον Όμηρο γεννήθηκε και ο Ήφαιστος. Βέβαια ο Ησίοδος ισχυρίζεται πως η Ήρα γέννησε μόνη της τον Ήφαιστο, χωρίς τη συμμετοχή του Δία.
ΛΑΤΡΕΙΑ – ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ: Συχνά η Ήρα περιγραφόταν ή απεικονιζόταν κρατώντας κάποιο σκήπτρο ως σύμβολο κυριαρχίας ή έχοντας στα χέρια της ρόδι, που θεωρείτο σύμβολο γονιμότητας. Άλλα γνωστά σύμβολα της Ήρας ήταν το παγώνι, ο κούκος, που συμβόλιζε τον ερχομό της άνοιξης, και διάφορα λουλούδια και φυτά που συμβόλιζαν την ευλογία της φύσης. Προς τιμήν της Ήρας γίνονταν γιορτές σε πολλές πόλεις της αρχαίας Ελλάδας και ονομάζονταν Ηραία. Τα λαμπρότερα Ηραία γίνονταν στο Άργος, τη Σάμο [στο Ηραίον] και την Ολυμπία. Οι ναοί προς τιμήν της Ήρας είχαν το όνομα Ηραίον. Το πιο σημαντικό Ηραίον στον Ελλαδικό χώρο είναι το ομώνυμο της Σάμου. Στην Ιωλκό η Ήρα, είχε την επωνυμία Πελασγίς. Αλλά ο κύριος τόπος λατρείας της ήταν το Άργος, ως εκ τούτου, ο Πίνδαρο αποκάλεσε την πόλη “δώμα της Ήρας”2. Σύμφωνα με την παράδοση, η Ήρα είχε διεκδικήσει τη θέση του πολιούχου θεού του Άργους με τον Ποσειδώνα, αλλά οι ποτάμιοι θεοί της χώρας επιδίκασαν το Άργος στην Ήρα3. Ο προθάλαμος του ναού της Ήρας στην ίδια πόλη, περιείχε αρχαία αγάλματα των Χαρίτων, αλλά και μια ασπίδα που ο Μενέλαος είχε αρπάξει από τον Εύφορβο στην Τροία. Στον κυρίως ναό υπήρχε κολοσσιαίο άγαλμα της Ήρας, φτιαγμένο από χρυσό και ελεφαντόδοντο, το οποίο ήταν έργο του Πολυκλείτου4. Κάθε πέντε χρόνια εορταζόταν οι αγώνες των Ηραίων προς τιμήν της θεάς.
ΑΠΟΓΟΝΟΙ: Απόγονοι της Ήρας ήταν οι Κάδμειοι, οι Πελοπίδες [Αγαμέμνων, Μενέλαος, Αίγισθος, Ορέστης, Ηλέκτρα, Ιφιγένεια], αλλά και οι: Θησέας, Αμφιτρύων, Αλκμήνη, Ευρυσθέας. Απόγονοι ακόμη θεωρούνταν οι Θεστιάδες [Αλθαία, Λήδα, Μελέαγρος, Διηάνειρα, Διόσκουροι], η Ωραία Ελένη, ο Αμφιάραος, ο Ασκληπιός, ο Αιγέας, κ.ά.
ΑΛΛΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: Ο χαρακτήρας της, όπως περιγράφεται από τον Όμηρο, δεν είναι πολύ συμπαθής διότι τα κύρια χαρακτηριστικά της ήταν η ζήλια, το πείσμα και η διάθεση φιλονικίας, που μερικές φορές έκανε το σύζυγό της να τρέμει. Ως εκ τούτου, προέκυπταν συχνές και έντονες διαφωνίες μεταξύ Ήρας και Δία. Μάλιστα, σε μια περίπτωση η Ήρα, σε συνεργασία με τον Ποσειδώνα και την Αθηνά, ετοίμαζαν το αλυσοδέσιμο του πατέρα των θεών! Ο Δίας, σε τέτοιες περιπτώσεις, όχι μόνο την απειλούσε αλλά και τη χτυπούσε ή την τιμωρούσε. Κάποτε η Ήρα για να συγκινήσει ερωτικά το Δία δανείστηκε τη ζώνη της Αφροδίτης! Η Ήρα είχε στην κατοχή της ένα άρμα που το έσερναν δύο άλογα. Κάθε πρωί πριν η Ήρα κάνει την περιήγησή της πάνω από τον κόσμο, η Ήβη και οι Ώρες προετοίμαζαν το άρμα και τα άλογά της. Αγαπημένοι τόποι της θεάς ήταν το Άργος, τη Σπάρτη, και οι Μυκήνες. Λόγω της αρνητικής για το πρόσωπό της απόφασης του Πάρη [μήλο της Έριδος], η Ήρα ήταν σταθερά εχθρική προς τους Τρώες και συνεπώς στον Τρωικό πόλεμο ήταν στο πλευρό των Ελλήνων5. Άλλοτε η θεά φέρεται ως σκληρή τιμωρός. Όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της Νύμφης Ηχούς, η οποία τόλμησε με τη φλυαρία της να απασχολήσει την Ήρα για να δράσει ανενόχλητος ο Δίας σε κάποια νέα του ερωτική κατάκτηση! Είναι αδύνατο να απαριθμήσουμε όλες τις εκδηλώσεις των Μύθων στις οποίες η Ήρα ενεργεί περισσότερο ή λιγότερο. Πρέπει ο ενδιαφερόμενος να καταφεύγει στις μυθικές αναφορές συγκεκριμένων θεοτήτων ή ηρώων με του οποίους η Ήρα είναι συνδεδεμένη.
ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ: Κάποιοι από τους αρχαίους συγγραφείς θεώρησαν την Ήρα ως την προσωποποίηση της ατμόσφαιρας, άλλοι ως τη βασίλισσα των ουρανών ή την θεά των αστέρων6, ή ως τη θεά του φεγγαριού, ενώ ακόμη ταυτίστηκε με την Περσεφόνη7. Σύμφωνα με τις σύγχρονες αντιλήψεις, η Ήρα ήταν η μεγάλη θεά της φύσης. Οι Ρωμαίοι ταύτισαν τη ρωμαϊκή θεότητα Juno με την ελληνική Ήρα.
Konsatntinosa.oikonomou@gmail.com
1. Ησίοδος, Θεογονία, 921 και Απολλόδωρος, i 3, 1.
2. Πίνδαρος, Νεμ., Χ.
3. Παυσανίας, 11. 15,5.
4. Στράβων, σελ. 373.
5. Σχετικά: Όμηρος, Ιλιάς, Σ 118, 239, Ε 392,
6. Ευριπίδης, Ελένη, 1097.
7. Βιργίλιος, Γεωργικά i.









.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)


