Ο Απόλλων από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

 

Ο Απόλλων

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

   

  ΓΕΝΙΚΑ: Ο Απόλλωνας είναι ένας από τους μεγαλύτερους θεούς του αρχαίου Ελληνικού πανθέου [Απλών στη θεσσαλική-αιολική διάλεκτο], θεραπευτής και μάντης. Γεννήθηκε από το θεό Δία και τη Λητώ. Από τη δοξασία ότι αιτία όλων είναι ο Ήλιος, του οποίου το φως εισχωρεί στις κρυμμένες αιτίες, ο θεός Φοίβος Απόλλων σχετίζεται με τις λειτουργίες της λεγόμενης Ειμαρμένης και των Μοιρών, ως Θεός μαντευτής. Ο Απόλλων σχετιζόταν με τη Νεότητα και το Κάλλος, επειδή ως Ήλιος ξεπροβάλλει αενάως νέος κάθε αυγή και με το φως του καταδεικνύει όλα τα επί γης ωραία και θαυμαστά. Ιερά φυτά του ήταν η δάφνη¹, ο ηλίανθος, η άρκευθος και ο υάκινθος. Σύμβολά του ήταν ο Τρίπους, η Κιθάρα και το τόξο ή βέλος. Ιερά ζώα ο λύκος, το γεράκι, ο κύκνος, το κοράκι, ο πετεινός, ο τζίτζικας, το δελφίνι και το κριάρι. Στην Κρήτη ο Απόλλων ονομάζονταν Ταρραίος Απόλλων μετά την επικράτηση των Δωριέων από το όνομα της πόλης Τάρρα, η οποία είχε καταστεί το μεγαλύτερο κέντρο λατρείας του στο νησί. Κατά τους δωρικούς μύθους, στην Κρήτη ο Απόλλωνας ζήτησε καθαρμό για το φόνο του δράκοντα Πύθωνα στους Δελφούς, τον οποίο και έτυχε στην πόλη Τάρρα, στην οικία του ιερέα Καρμάνορα.

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ: Το όνομα του Απόλλωνα απουσιάζει από τα κείμενα τη Γραμμικής Β [Μυκηναϊκή]. Η ετυμολογία του ονόματος είναι αβέβαιη. Η ορθογραφία Ἀπόλλων αντικατέστησε όλες τις άλλες μορφές από την έναρξη της κοινής εποχής, αλλά η δωρική μορφή “Ἀπέλλων”, είναι πιο παλαιά προερχόμενη από την προηγούμενη Ἀπέλjων. Οι λέξεις προέρχονται από το δωρική λέξη ἀπέλλα, η οποία αρχικά σήμαινε τοίχο, φράχτη για τα ζώα και στη συνέχεια την αγορά της πόλης. Αργότερα η λέξη Απέλλα στη Σπάρτη σήμαινε αυτό που στην Αθήνα καλείτο εκκλησία [του δήμου]. Πάντως οι Έλληνες συχνά συνέδεαν το όνομα του Απόλλωνα με το ελληνικό ρήμα ἀπόλλυμι [καταστρέφω].

Απόλλων - Δάφνη

ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΑ: Ένα από τα κυριότερα ονόματα του Απόλλωνα ήτν Φοίβος [="λαμπρός"], η οποία ήταν πολύ συχνά χρησιμοποείτο τόσο από τους Έλληνες και τους Ρωμαίους. Ως θεός του φωτός συχνά απεκαλείτο Αἰγλήτης, από τη λέξη Αἴγλη [="φως του ήλιου"], Φαναῖος και Λύκειος, από την πρωτοελληνική λέξη λύκη [=φως], ή Λυκηγενής. Από διαφόρους τόπους λατρείας του ονομαζόταν: Κύνθιος, Κυνθογενής, Δήλιος, Διδυμαίος, Ακτιακός, Δελφίνιος, Πύθιος, Σμινθεύς, Παρνόπιος. Ακόμη, από το ρόλο του ως θεραπευτής, ονομαζόταν: Ἀκέσιος [<ἄκεσις, θεραπεία»), Ἀκέστωρ, [=θεραπευτής], Παιάν, από το ρήμα παίω=αγγίζω, Ἰατρός, Ἀλεξίκακος, Ἀποτρόπαιος, Ἐπικούριος [<επικουρώ =βοηθώ] και Γενέτωρ. Άλλες ονομασίες του ήταν οι: Νόμιος [=ποιμαντικός], Νυμφηγέτης, Λεσχηνόριος [=συνομιλητής], Λοξίας, Ἰατρομάντις, Μουσαγέτας, Μουσηγέτης, Ἀργυρότοξος, Ἑκάεργος, Ἑκηβόλος, Ἰσμηνιός [από τον Ισμηνία, το γιο της Νιόβης που φόνευσε ο Απόλλων], κ.ά.

ΛΑΤΡΕΙΑ: Τα κυριότερα κέντρα λατρείας του Απόλλωνα στην Ελλάδα, ήταν από τον 8ο αιώνα π.Χ. στους Δελφούς και τη Δήλο. Στους Δελφούς, ο Απόλλωνας λατρευόταν ως φονέας του Πύθωνα [σχετική ήταν και η εορτή των Πυθίων]. Στην Αρχαϊκή Ελλάδα ο Απολλων ήταν ο μαντικός θεός, ενώ στην Κλασική ήταν ο θεός του φωτός και της μουσικής. Στη λατρεία του Απόλλωνα οφείλονται και οι παρατηρήσεις των λεγομένων ημερησίων οιωνών. Ο Απόλλων έγινε θεός της νεότητας, προστάτης της μουσικής, της πνευματικής ζωή, της μετριοπάθειας και της αισθητή τάξης. Η λειτουργία του Απόλλωνα ως θεραπευτής ήταν συνδεδεμένη με τον Παιήωνα, ιατρό των Θεών στην Ιλιάδα και προερχόμενο από μια πιο πρωτόγονη θρησκεία. Αργότερα οι Έλληνες σχημάτισαν και την αρχική έννοια των σχετικών ασμάτων, των παιάνων, που στην εξέλιξή τους χρησιμοποιούνταν και ως πολεμικά εμβατήρια. Οι ιερείς του Απόλλωνα, που ονομάζονταν ιατρομάντεις, χρησιμοποίησαν μια εκστατική προφητική τέχνη που χρησιμοποιείτο ακριβώς από το θεό Απόλλωνα στους χρησμούς. Τέτοια άσματα αρχικά απευθύνονταν στον Απόλλωνα, και στη συνέχεια σε άλλους θεούς [Διόνυσο, Ήλιο, Ασκληπιό, κ.ά.]. Από τον 4ο αιώνα π.Χ., ο παιάνας είχε αντικείμενό του είτε το αίτημα για προστασία ενάντια στις ασθένειες και τη δυστυχία, ή τις ευχαριστίες μετά από μια τέτοια προστασία. Παράλληλα, με αυτόν τον τρόπο ότι ο Απόλλωνας είχε αναγνωριστεί ως ο θεός της μουσικής.

Απόλλων και Άρτεμις

ΔΩΡΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: Η σύνδεση με τους Δωριείς ενισχύεται από τη ονομασία του μήνα Απελλαίου, αλλά αυτή η συσχέτιση μπορεί να εξηγήσει μόνο τον δωρικό τύπο του ονόματος, το οποίο είναι συνδεδεμένο και με την αρχαία μακεδονική λέξη Πέλλα [=πέτρα]. Άλλωστε μια πέτρα ήταν και το κέντρο λατρείας του θεού στους Δελφούς [Ομφαλός]. Στον "ομηρικό ύμνο" ο Απόλλων αποκαλείται Βόρειος εισβολέας, Έτσι, η άφιξή του πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια των «σκοτεινών αιώνων» μετά την καταστροφή του Μυκηναϊκού Πολιτισμού. Ως νέα θεότητα είναι φυσικό να πολεμάται από τους χθόνιους θεούς [Γαία, Τυφών] για την κυριαρχία πάνω στο δελφικό Μαντείο. Μια γυναικεία πρωτο-θεότητα, η Δελφύς [“μήτρα”], ένας αρσενικός θεός-φίδι, ο Τυφών, που συγχέεται με τον Πυθωνα, αντιστάθηκαν ματαίως στον Απόλλωνα. Ο Απόλλων και η αδελφή του Άρτεμις μπορούν να φέρουν το θάνατο με τα βέλη τους. Η αντίληψη ότι οι ασθένειες και ο θάνατος προέρχεται από αόρατες βολές που αποστέλλονται από υπερφυσικά όντα, ή μάγους είναι κοινή με τη γερμανική Μυθολογία. Γι αυτό και προληπτικά ο Απόλλωνας λατρεύεται και σ΄αυτόν στέλνουν τις προσευχές και ικεσίες οι άνθρωποι. Ωστόσο, η δωρική συνιστώσα, θα λέγαμε, ή αλλιώς το ινδοευρωπαϊκό στερεότυπο του Απόλλωνα, δεν εξηγεί τη σχέση του με οιωνούς, εξορκισμούς, και με την μαντική λατρεία.

Ο ναός του θεού στους Δελφούς

ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ: Στους ιστορικούς χρόνους, οι ιερείς των Δελφών κλήθηκαν και λαβρυάδες, δηλαδή "οι άντρες διπλός πέλεκυς”, γεγονός που δείχνει και μινωική προέλευση. Ο διπλός πέλεκυς [λάβρυς], ήταν το ιερό σύμβολο της μινωικής Κρήτης. Ο Ομηρικός ύμνος αναφέρει ότι ο Απόλλωνας εμφανίστηκε ως δελφίνι και έφερε Κρήτες ιερείς στους Δελφούς, οι οποίοι έφεραν θρησκευτικές πρακτικές τους. Άλλωστε ο Δελφίνιος Απόλλων ήταν μια θαλάσσια θεότητα της Κρήτης και των νησιών, όνομα που υποδηλώνει τη σχέση του με τους Δελφούς. Η αδελφή του Απόλλωνα, η Άρτεμις, ταυτίζεται με τη Βριτόμαρτι, την μινωική “κυρά των ζώων”. Στις πρώτες απεικονίσεις της, αυτή συνοδεύεται από τον “Κύριο των ζώων", έναν θεό που είχε το τόξο ως χαρακτηριστικό του. Δε γνωρίζουμε το αρχικό όνομα του, αλλά φαίνεται ότι ταυτίστηκε από το πιο ισχυρό Απόλλωνα. Αξίζει, τέλος, να αναφέρουμε ότι πολλοί ειδικοί διακρίνουν και μια ανατολικής προέλευσης συνιστώσα του Απόλλωνα κι αυτό γιατί το όνομα της μητέρας του, Λητώ, έχει λυδική προέλευση. Άλλωστε η προέλευση των Σιβύλλων, που ενεργούσαν όπως η εκάστοτε Πυθία των Δελφών, είναι από την Ανατολία. Άλλωστε, οι οιωνοί, τα σύμβολα, οι καθαρμοί και οι εξορκισμοί είχαν πρωτύτερα εξαπλωθεί στην αυτοκρατορία των Χετταίων. Ακόμη, κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού [1700-1200], ο χεττικός θεός Aplu ήταν ο θεός της πανούκλας, που οι ντόπιοι τον επικαλούντο όταν η περιοχή μαστίζονταν από την επιδημία. Άλλωτε ο μικρασιατικό Απόλλων Σμινθεύς είναι ο θεός των ποντικιών, φορέων της πανούκλας, που στα κλασικά χρόνια τον επικαλούντο οι Έλληνες της περιοχής για προστασία των αγρών από τους αρουραίους.

ΜΑΝΤΙΚΑ ΙΕΡΑ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ: Το κυριότερο μαντικό κέντρο του Απόλλωνα ήταν αναμφισβήτητα αυτό των Δελφών. Άλλα μαντικά ιερά του ήταν αυτό στη Φωκίδα [Απόλλων Αβαίος] το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί και από τον Κροίσο, στην Κλάρο της Μ. Ασίας, στις Βάσσες της Πελοποννήσου, στην Κόρινθο, στην Τρωάδα [Σμινθεύς Απόλλων], στη Δήλο, στα Δίδυμα της Λυδίας, όπου υπήρχε και μία θεωρούμενη ιαματική πηγή, στην Ιεράπολη της Συρίας, στα Πάταρα της Λυκίας, στη Σέγεστα της Σικελίας, στο Αμφιαράειο του Ωρωπού και τέλος στη Λειβαδιά, παράλληλα με αυτό του Τροφωνίου.

ΝΑΟΙ: Πολλοί ναοί αφιερωμένοι στον Απόλλωνα χτίστηκαν στην Ελλάδα και τις ελληνικές αποικίες.Ο παλαιότερο ναός του Απόλλωνα χτίστηκε στις αρχές του 7ου αιώνα π.Χ. στη Θήβα, ενώ σπουδαίοι ακόμη ναοί του υπήρχαν στο Θέρμο της Αιτωλίας, στην Κυρήνη της Λιβύης [600 π.Χ.], στη Ναύκρατι της Αιγύπτου [6ος αι.], Στις Συρακούσες, στην Ερέτρια [Δαφνηφόρος Απόλλων], στη Σελινούντα [550 π.Χ.], στην Κόρινθο [μέσα 6ου αι.], στους Δλφούς [513 π.Χ.], στη Χίο [Απόλλων Φαναίος], στη Φωκίδα, στη Δήλο [475 π.Χ], στις Βάσσες της Πελοποννήσου [Επικούρειος Απόλλων, 430 π.Χ.], σα Δίδυμα της Μιλήτου [Διδθμαίος Απόλλων 330 π.Χ.] και αλλού.

  Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ: Όταν η Ήρα ανακάλυψε ότι η Λητώ ήταν η έγγυος από το Δία απαγόρευσε τον τοκετό της οπουδήποτε στη γη! Στην περιπλάνησή της, η Λητώ βρήκε το πλωτό, τότε, νησί της Δήλου. Γέννησε εκεί και έγινε αποδεκτή από τους ανθρώπους, προσφέροντάς τους την υπόσχεσή της ότι ο γιος της θα είναι πάντα ευνοϊκός προς το νησί. Στη συνέχεια, ο Δίας στερέωσε τη Δήλο στον πυθμένα της θάλασσας. Αυτό το νησί έγινε αργότερα το ιερό του Απόλλωνα. Οι αρχαίοι συγγραφείς συμφωνούν ότι η Άρτεμις γεννήθηκε πρώτη και βοήθησε μάλιστα τη γέννηση του Απόλλωνα. Ο Απόλλων γεννήθηκε την έβδομη μέρα του Θαργηλίωνα μήνα και έκτοτε η ημέρα αυτή θεωρείτο ιερή.

ΝΕΟΤΗΤΑ: Τέσσερις ημέρες μετά τη γέννησή του, ο Απόλλωνας σκότωσε τον χθόνιο Πύθωνα που ζούσε στους Δελφούς, δίπλα στην πηγή Κασταλία. Η Ήρα είχε στείλει τον Πύθωνα νωρίτερα για να κυνηγήσει τη Λητώ σε όλο τον κόσμο. Για να προστατεύσει τη μητέρα του, ο Απόλλων παρακάλεσε τον Ήφαιστο για τόξο και βέλη. Μετά την παραλαβή τους, ο Απόλλωνας σκότωσε το δράκοντα στο ιερό σπήλαιο στους Δελφούς. Ο Απόλλων όμως έπρεπε να τιμωρηθεί γι 'αυτό, διότι ο Πύθων ήταν παιδί της Γαίας. Η Ήρα στη συνέχεια έστειλε το γίγαντα Τιτυό για να σκοτώσει Λητώ. Αυτή τη φορά ο Απόλλωνας βοηθήθηκε από την αδελφή του Άρτεμη για την προστασία της μητέρας τους. Στη διάρκεια της μάχης ο Δίας τελικά εκσφενδόνισε τον Τιτυό στα Τάρταρα.

ΣΤΟΝ ΤΡΩΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ: Ο Απόλλων, στη διάρκεια του Τρωικού Πολέμου έριξε βέλη μολυσμένα με την πανούκλα στο ελληνικό στρατόπεδο, σε αντίποινα για την προσβολή του Αγαμέμνωνα στον ιερέα του Απόλλωνα Χρύση, του οποίου την κόρη Χρυσηίδα είχε αρπάξει. Ζήτησε την επιστροφή της, για να επακολουθήσει το γνωστό περιστατικό με τον Αχιλλέα, που ήρθε σε ρήξη με τον Αγαμέμνονα για την Βρισηίδα, η οργή του Θεσσαλού ήρωα και η απόσυρσή του από το πεδίο των συγκρούσεων. Ακόμη, όταν ο Διομήδης τραυμάτισε τον Αινεία, ο Απόλλων τον έσωσε. Ο Απολλων βοήθησε και τον Πάρι στο φόνο του Αχιλλέα καθοδηγώντας το βέλος του προς την τρωτή φτέρνα του Αχιλλέα.

ΑΛΛΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΠΟΛΛΩΝΑ [ΑΔΜΗΤΟΣ-ΝΙΟΒΗ]: Όταν ο Δίας χτύπησε τον Ασκληπιό με τον κεραυνό επειδή ο τελευταίος ανέστησε τον Ιππόλυτο, ο Απόλλων για εκδίκηση σκότωσε τους Κύκλωπες. Μετά από αυτό ο Δίας σκέφτηκε να στείλει τον Απόλλωνα στα Τάρταρα, αλλά αντ' αυτού καταδικάστηκε σε ένα χρόνο καταναγκαστικής εργασίας, λόγω της μεσολάβησης της μητέρας του, Λητούς. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου υπηρέτησε ως ποιμένας στον Άδμητο, βασιλιά των Φερών. Ο Άδμητος αντιμετώπισε τον Απόλλωνα καλά, και, σε αντάλλαγμα, ο θεός αργότερα, όταν χρειάστηκε έσωσε εκείνον από το θάνατο². Άλλοτε, όταν η Νιόβη καυχήθηκε για τα παιδιά της συγκρίνοντάς τα με τα παιδιά της Λητούς, ο Απόλλωνας σκότωσε τους γιους της, και η Άρτεμις κόρες της.

   

Η Νιόβη με τον νεογέννητο Απόλλωνα και την Άρτεμη

   ΕΡΩΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ: Η Δάφνη, Νύμφη, κόρη του Πηνειού, αγαπήθηκε από τον Απόλλωνα, αλλά εκείνη δεν ενέδιδε στον έρωτά του. Μετά από μακροχρόνιο κυνηγητό από τον Απόλλωνα, η Δάφνη προσευχήθηκε στον πατέρα της, τον Πηνειό, για βοήθεια, και αυτός τότε τη μεταμόρφωσε στο ομώνυμο δέντρο. Έκτοτε η δάφνη θεωρείτο ιερό έμβλημα του Απόλλωνα [Υψοί Λακωνίας, Δαφνηφόρος Απόλλων στην Ερέτρεια, κ.α.]. Η ιστορία της Ωκεανίδας Κλυτίας³ είναι μια ιστορία έρωτα, στην οποία ενεπλάκησαν η ίδια και η αντίζηλός της Λευκοθόη, χωρίς να ευθύνονται. Ερωτευμένη με τον Απόλλωνα-Ήλιο η Κλυτία κι εκείνος μαζί της, κάποια στιγμή την άφησε για τον έρωτα της Λευκοθόης, κόρης του βασιλιά της Περσίας Όρχαμου και της Ευρυνόμης. Τη φλόγα του πόθου του την ενέβαλε η Αφροδίτη. Από τον μυστικό έρωτα του Απόλλωνα και της Λευκοθόης γεννήθηκε ο Θερσάνορας, ο Αργοναύτης από την Άνδρο. Η Κλυτία, από ζήλεια, φανέρωσε την ιστορία στον πατέρα της Λευκοθόης, που τη φυλάκισε σε μια βαθιά και σκοτεινή τάφρο, για να μην βλέπει καθόλου το φως του αγαπημένου της Ήλιου, μέχρι που πέθανε. Εκείνος τη λυπήθηκε και μη μπορώντας να τη φέρει πίσω στη ζωή πότισε με αρώματα τον τάφο της και έκανε το σώμα της να αποκτήσει ρίζες, απ' όπου ξεπετάχτηκε ο θάμνος απ' όπου βγαίνει το λιβάνι. Αλλά και η Κλυτία τιμωρήθηκε, γιατί στερήθηκε τον έρωτα του αγαπημένου της. Από τη θλίψη της μαράζωσε αλλά, καθώς μεταμορφώθηκε σε ηλιοτρόπιο, στρέφει συνέχεια το πρόσωπο προς τον χαμένο εραστή, τον Ήλιο [Απόλλωνα]⁴. Η Μάρπησσα απήχθη κάποτε από τον ήρωα Ίδα, αλλά αγαπήθηκε από τον Απόλλωνα. Τότε ο Δίας διέταξε την κόρη να επιλέξει μεταξύ τους, και εκείνη επέλεξε τον Ίδα με την αιτιολογία ότι ο Απόλλωνας είναι αθάνατος, και συνεπώς δεν θα τη θέλει όταν εκείνη γεράσει. Η Κασταλία ήταν μια νύμφη που επίσης αγάπησε ο Απόλλων. Εκείνη όμως έφυγε από εκείνον και μεταμορφώθηκε σε πηγή στους Δελφούς. Το νερό της θεωρείτο ιερό και χρησιμοποιείτο για καθαρισμό των ναών και των ιερέων. Ο Απόλλων απέκτησε και διάφορα τέκνα πολύ γνωστά πό τη Μυθολογία. Με την Κυρήνη απέκτησε τον Αρισταίο που δίδαξε στους ανθρώπους πολλές αγροτικές καλλιέργειες, τη μελισσοκομί, κ.ά. Από την Εκάβη, σύζυγο του Πριάμου, απέκτησε έναν γιο τον Τρωίλο που τον σκότωσε ο Αχιλλέας. Ο απόλλων αγάπησε ακόμη τη μάντισσα της Τροίας Κασσάνδρα, που επειδή εκείνη τιν αρνήθηκε καταδικάστηκε από το θεό να μην την πιστεύει κανείς ότν εκείνη θα προφήτευε. Γνωστή είναι ακόμη η ιστορία με τον κόρακα που μετέφερε στον Απόλλωνα την είδηση ότι η αγαπημένη του Κορωνίδα, κόρη του Θεσσαλού Φλεγύα, είχε ερωτευτεί έναν θνητό, τον Ισχύ, γιο του Ελάτου. Όταν έμαθε την είδηση αυτή ο θεός καταδίκασε το κοράκι να είναι πάντα μαύρο [ενώ ήταν προηγουμένως λευκό], επειδή δεν το πίστεψε. Όταν όμως ανακάλυψε την αλήθεια έστειλε την Άρτεμη να σκοτώσει την Κορωνίδα και ο ίδιος έκανε το κοράκι ιερό δίνοντάς του το έργο της δημοσιοποίησης σημαντικών θανάτων [άγγελος θανάτου]. Ο Απόλλων ήταν ακόμη πατέρας του Ιώνα από την Κρέουσα. Μετά το θάνατό της, ο Απόλλων μεταμόρφωσε τη μητέρα του Ίωνα τσε αγάπης βότανο. Σύμφωνα με την Βιβλιοθήκη του Απολλόδωρου και άλλους συγγραφείς η λίστα “συζύγων” και τέκνων του Απόλλωνα ήταν η εξής: Νάξος, Αγανίππη, Χίος, Άκανθα, Αλκιόπη, Άμφισσα, Αγχιάλη, Αρεια, Μίλητος, Αστυκόμη [Νύμφη], Εύμολπος, Αρσινόη, Ασκληπιός, Καλλιόπη [Μούσα], Λίνος, Ορφέας, Κασσάνδρα, Κασταλία, Κελαινώ, Χιόνη, Λευκονόη, Φιλάμμων, Χρυσόθεμις, Παρθένος, Κορωνίδα, Κορύκεια, Λυκορέας, Κρέουσα, Κυρήνη, Αρισταίος, Ίδμων, Δανάη [από την οποία απέκτησε τους Κουρήτες, τη Δάφνη] Δία, Δρυόπη, Άμφισσος, Εύβοια, Ίαμος, Εκάτη, Ευάδνη, Σκύλλα, Εκάβη [από την οποία απέκτησε τον Τρωίλο και τον Έκτορα], Υπερμνήστρα, Αμφιάραος, Υψιπύλη, Κύκνος, Λυκία, Μαντώ, Μόψος, Μάρπησσα, Μελία, Ισμανός, Οθρηίς, Παρθενόπη, Λυκομήδης, Φθία, Δώρος, Λαόδοκος, Πολυποίτης, Προθόη, Πρόκλεια, Ψαμάθη, Ροδόεσσα [Νύμφη], Κείος [,νήσος Κέα], Ροδόπη, Κίκων, Σινώπη, Σύρος, Στίλβη, Λαπίθες, Αινείας, Ζεύξιππος, Θάλεια [Μούσα], Θεμιστώ, Ουρανία [Μούσα], Ουρία, Οιλέας, Τροφώνιος. Ακόμη ο Απόλλων θεωρείται γεννήτωρ από άγνωστες γυναίκες και των εξής : Ακραίφνιος, Χαρικλώ, Ερύμανθος, Μαραθών, Μέγαρος, Μελανέας, Οκνιος, Πίσος, Κηφισώ, Απολλωνίς.

ΕΟΡΤΕΣ – ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΔΙΟΝΥΣΟ: Γιορτές προς τμήν του Απόλλωνα διοργανόνονταν σε πολλές πόλεις της Ελλάδας. Οι κυριότερες ήταν: τα Δαφνηφόρια, τα Βοηδρόμια, τα Κάρνεια [Σπάρτη], τα Δήλια, ταα Υακίνθεια, τα Μεταγείτνια, ταα Πυανέψια, τα Πύθια και τα Θαργήλια. Ως θεός-προστάτης του εποικισμού, ο Απόλλωνας έδινε μαντευτική καθοδήγηση για τις αποικίες, ειδικά κατά τη διάρκεια του Β΄Αποικισμού [750-550 π.Χ.]. Ο Απόλλων γενικά αντιπροσωπεύει την αρμονία, την τάξη, και το λόγο, χαρακτηριστικά αντίθετα από εκείνα του Διονύσου, θεού του κρασιού, ο οποίος εκπροσωπεί την έκσταση, τη μέθη και την διαταραχή. Η αντίθεση μεταξύ των ρόλων αυτών των θεών αντικατοπτρίζεται στα επίθετα απολλώνια – διονυσιακά. Ωστόσο, οι Έλληνες πίστευαν ότι οι ιδιότητες των δυο θεών ήταν συμπληρωματικές. Έτσι, όταν ο Απόλλων το χειμών αποχωρούσε για τη χώρα των Υπερβορείων, ο Διόνυσος αναλάμβανε το Μαντείο των Δελφών.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Υπάρχουν και οι σχετικοί μύθοι που ταυτοποιούν τη σχέση του θεού με πρόσωπα ομώνυμα, όπως ο Υάκινθος και η Νύμφη Δάφνη.

2. Δες σχετικά το μύθο Άδμητος και Άλκηστις.

3. Ησίοδος, Θεογονία, 352.

4. Οβίδιος, Μεταμορφώσεις, 4.206-207.

Η Μεγαλομάρτυς Αγία Ειρήνη 5.5 του Kων/νου Αθ. Οικονόμου

 

Η Μεγαλομάρτυς Αγία Ειρήνη 5.5

του Kων/νου Αθ. Οικονόμου

Ξίφει θανοῦσα καὶ βιώσασα ξένως,
Εἰρηνικῶς τέθνηκας αὖθις, Εἰρήνη.
Εἰρήνη τμηθεῖσα ἀνέγρετο καὶ θάνε πέμπτῃ.

Η Αγία Μεγαλομάρτυς Ειρήνη έζησε τον 4ο αιώνα. Ήταν θυγατέρα του Λικινίου, που ήταν βασιλιάς κάποιου μικρού βασιλείου, και της Λικινίας. Καταγόταν από την πόλη Μαγεδών και αρχικά ονομαζόταν Πηνελόπη. Όταν η Αγία έγινε έξι ετών, ο πατέρας της Λικίνιος την έκλεισε σε ένα πύργο και ανέθεσε την διαπαιδαγώγησή της σε κάποιον γέροντα, ονόματι Απελλιανό, ο οποίος και έγραψε τα υπομνήματα του μαρτυρίου αυτής.

Μια νύχτα η Ειρήνη είδε το εξής όραμα: μπήκε στον πύργο ένα περιστέρι κρατώντας με το ράμφος του κλαδί ελιάς, το οποίο και άφησε επάνω στο τραπέζι. Επίσης, μπήκε και ένας αετός μεταφέροντας στεφάνι από άνθη, το οποίο τοποθέτησε και αυτός επάνω στο τραπέζι. Έπειτα μπήκε από άλλο παράθυρο ένας κόρακας, ο οποίος έβαλε επάνω στο τραπέζι ένα φίδι. Το πρωί που ξύπνησε απορούσε και σκεπτόταν τι άραγε να σημαίνουν αυτά που είδε. Τα διηγήθηκε λοιπόν στον γέροντα Απελλιανό και εκείνος τα ερμήνευσε ως προάγγελμα των στεφάνων της δόξας και του μαρτυρικού τέλους αυτής μετά τη βάπτισή της. Στο Χριστιανισμό ελκύσθηκε από κάποια κρυπτοχριστιανή νέα, η οποία, λόγω της τιμιότητας και των αρετών της, έχαιρε μεγάλης εκτιμήσεως από τους γονείς της Πηνελόπης και της αναθέσαν να υπηρετεί τη θυγατέρα τους. Ένας ιερεύς, ονόματι Τιμόθεος, βάπτισε τελικά κρυφά τη νεαρή κόρη και τη μετονόμασε Ειρήνη.

   Το γεγονός δεν άργησε να πληροφορηθεί ο πατέρας της Λικίνιος, όταν μάλιστα η Αγία Ειρήνη συνέτριψε τα είδωλα της πατρικής της οικίας ομολογώντας με αυτό τον τρόπο την πίστη της στον Χριστό. Για τον λόγο αυτό διέταξε να τη δέσουν στα πόδια ενός άγριου αλόγου, να τη σκοτώσει με κλοτσιές. Αλλά από θαύμα το άλογο στράφηκε εναντίον του και σκότωσε αυτόν. Τότε επικράτησε μεγάλη σύγχυση μεταξύ των εκεί παρεβρισκομένων ανθρώπων. Αλλά η Ειρήνη τους καθησύχασε με τα λόγια του Χριστού: «Παντα δυνατα τω πιστευοντι» (Μαρκ. θ΄ 23). Και πράγματι, με θαυμαστή πίστη προσευχήθηκε και ο πατέρας της σηκώθηκε ζωντανός. Τότε, οικογενειακώς όλοι βαπτίστηκαν χριστιανοί. Στη συνέχεια κυνηγήθηκε πολύ από τους Πέρσες βασιλείς Σεδεκία και Σαπώριο Α'.

Έπειτα η Αγία Ειρήνη πήγε στην Καλλίπολη του Ελλησπόντου, όπου ηγεμόνευε ο Νουμεριανός. Εκεί παρουσιάσθηκε σε αυτόν και ομολόγησε με παρρησία την πίστη της στον Χριστό. Οι ειδωλολάτρες την έκλεισαν διαδοχικά σε τρία πυρακτωμένα χάλκινα βόδια. Το τρίτο όμως βόδι, τη στιγμή που βρισκόταν εντός του η Μεγαλομάρτυς, όλως παραδόξως κινήθηκε, ενώ ήταν άψυχο ανθρώπινο κατασκεύασμα. Στη συνέχεια αυτό σχίσθηκε και βγήκε από μέσα του η Αγία εντελώς αβλαβής από την κόλαση της πυράς. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα να προσέλθουν στην πίστη του Χριστού χιλιάδες ψυχές. Στην πόλη Μεσημβρία της Θράκης η Αγία Ειρήνη θανατώθηκε, αλλά με τη δύναμη του Θεού αναστήθηκε και είλκυσε στην πίστη το διοικητή και ολόκληρο το λαό. Τέλος, η Αγία κατέφυγε μαζί με το δάσκαλό της Απελλιανό στην Έφεσο της Μικράς Ασίας, όπου διέμεινε θαυματουργώντας και τιμώμενη ως αληθινή ισαπόστολος. Εκεί ανέπτυξε μεγάλη δράση μέχρι την ημέρα της κοιμήσεως αυτής, το 315 μ.Χ.

 

  Στο Συναξάρι της αναφέρεται ότι στην Έφεσο η Αγία βρήκε μία λάρνακα, στην οποία δεν είχε ως τότε ενταφιασθεί κανένας, μπήκε μέσα σε αυτήν και κοιμήθηκε με ειρήνη. Πριν δε από την κοίμησή της η Αγία Ειρήνη είχε δώσει εντολή να μην μετακινήσει κανένας την ταφόπετρα, με την οποία θα σκέπαζε τη λάρνακα ο δάσκαλός της Απελλιανός, προτού περάσουν τέσσερις ημέρες. Μετά όμως από δύο ημέρες επισκέφθηκαν τον τάφο ο Απελλιανός και οι άλλοι, οι οποίοι είδαν ότι η ταφόπετρα ήταν σηκωμένη και η λάρνακα κενή. Κατά το Μηνολόγιον του αυτοκράτορα Βασιλείου Β', η Αγία Ειρήνη τελειώθηκε μαρτυρικά δι' αποκεφαλισμού.

Σημείωση: Απότμημα του Ιερού Λειψάνου της Αγίας βρίσκεται στη Μονή Κύκκου Κύπρου και στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων Βενετίας.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

Ο Νεοφανής Οσιομάρτυς Εφραίμ [5 Μαϊου] από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο

 

Ο Νεοφανής Οσιομάρτυς Εφραίμ [5 Μαϊου]

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο

   

   Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ: Ο Άγιος και Οσιομάρτυς Εφραίμ γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1384 στα Τρίκαλα της Θεσσαλίας από πολύτεκνους γονείς και είχε 7 αδέλφια. Το βαφτιστικό του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Μορφής¹. Σε ηλικία 14 χρόνων, το 1398, με την προτροπή της μητέρας του, για να αποφύγει το παιδομάζωμα και την υποχρεωτική στράτευση από τους Τούρκους πήγε στο Μοναστήρι του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στο Όρος των Αμώμων της Αττικής, πρώτα ως μοναχός και μετά ως Ιερέας. Το 1416 οι Τούρκοι εισέβαλαν και λεηλάτησαν την Αττική και ανάγκασαν τον Δούκα των Αθηνών [Λατινοκρατία, τότε] να δηλώσει υποταγή στον Σουλτάνο. Το 1424 οι άξεστοι Οθωμανοί εισέβαλαν βιαίως στην Μονή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και έσφαξαν όλους τους Πατέρες της Μονής. Ο Άγιος απουσίαζε στην σπηλιά του, πάνω στο βουνό, για προσευχή και μόλις επέστρεψε, αντίκρυσε τα πτώματα των Πατέρων και αφού τους έθαψε, θρήνησε γοερώς. Τον επόμενο χρόνο, την 14η Σεπτεμβρίου 1425, επανήλθαν οι βάρβαροι και βρήκαν τον Άγιο. Τον συνέλαβαν και τον βασάνιζαν επι 8 1/2 μήνες με μεγάλη μανία και βαρβαρότητα, για να τους αποκαλύψει τους δήθεν θησαυρούς της Μονής. Στο τέλος τον κρέμασαν ανάποδα απο μία παλαιά μουριά που υπήρχε στον περίβολο του μοναστηριού και τον τρύπησαν με ένα μεγάλο αναμμένο ξύλο στην κοιλιά, στην περιοχή του αφαλού, μετά τον κάρφωσαν στο δέντρο με μεγάλα σουβλερά καρφιά. Ο Άγιος φλεγόμενος συνέχισε να προσεύχεται ώσπου τελείωσε μαρτυρικώς τη ζωή του από τους Τούρκους στις 5 Μαϊου 1426, στις 9 η ώρα το πρωί… Ήταν μόλις 42ετών.

ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΚΑΙ Η ΕΥΡΕΣΗ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ: Ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια της Αττικής είναι αυτό στο Όρος των Αμώμων (τοποθεσία γνωστή σήμερα ως Νέα Μάκρη). Για αιώνες, πολλοί μοναχοί και ιερείς έμειναν εκεί και προσευχήθηκαν στον Κύριο. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας έγιναν μεγάλες και βάρβαρες σφαγές μέχρις ξεκληρίσματος του μοναστηριού, ένα από τα θύματα, άλλωστε, ήταν και ο άγιός μας. Το 1945, η τότε Μοναχή Μακαρία πήγε στα ερείπια της αρχαίας μονής του Ευαγγελισμού, άλλοτε ονομαζόμενης ως Σταυροπηγιακής, του Όρους Αμώμων, στις βορειανατολικές υπώρειες του Πεντελικού. Από θεία παρόρμηση, διαμόρφωσε ένα κελάκι εκεί και άρχιζε να καθαρίζει τα ερείπια του παλαιού Ναού για να τον ανακατασκευάσει. Εκεί πολλές φορές αναλογιζόταν με συγκίνηση ότι σε εκείνα τα χώματα είχαν ζήσει κατά την πάροδο των αιώνων άγιοι Μοναχοί και προσευχόταν να γνωρίσει ή να της φανερωθεί κάποιος από αυτούς. Μια φωνή στην αρχή σιγανή, αλλά με τον καιρό δυνατότερη στην ψυχή της, της έλεγε: “Σκάψε και θα βρεις αυτό που επιθυμείς”, ενώ θαυμαστώς της είχε φανερωθεί ένα σημείο στο προαύλιο του Μοναστηριού. Έτσι στις 3 Ιανουαρίου 1950 έχοντας έναν εργάτη για άλλες εργασίες στο μοναστήρι τον έβαλε να σκάψει στο σημείο όπου της υποδείκνυε η ψυχή της. Ο εργάτης αρνητικός στην αρχή, μιας και ήθελε να σκάψει οπουδήποτε αλλού παρά σε αυτό το σημείο, τελικά, μετά από τις εκκλήσεις και τις προσευχές, ο εργάτης πείστηκε και ξεκίνησε να σκάβει. Στο σημείο εκείνο υπήρχε ένα μισογκρεμισμένο τζάκι και ένα ερείπιο παλαιού τοίχο, πράγματα που έδειχναν ότι εκεί κάποτε υπήρχε ίσως κελί κάποιου μοναχού. Φτάνοντας σε 1,70 μ. βάθος, η σκαπάνη έφερε στο φως το πρώτο εύρημα: Μία κάρα. Συγχρόνως, όλος εκείνος ο τόπος άρχισε να ευωδιάζει. Τότε, με προσοχή η Ηγουμένη Μακαρία έβγαλε όλο το υπόλοιπο σκήνωμα και το τοποθέτησε σε μία θυρίδα που ήταν πάνω από τον τάφο. Ήταν φανερό ότι επρόκειτο για κληρικό γιατί, θαυματουργώς, το ράσο του είχε παραμείνει άθικτο. Το βράδυ, διαβάζοντας τον εσπερινό, η Ηγουμένη άκουσε βήματα. Ο ήχος ερχόταν από τον τάφο, μετά από τον περίβολο και έφτανε ως την πόρτα της εκκλησίας. Εκεί πρωτοαντίκρυσε τον άγιο, ψηλό με μάτια μικρά στρογγυλά, με μακριά μαύρα γένια που έφταναν ως το λαιμό, ντυμένο με τη μοναχική αμφίεση. Στο ένα χέρι είχε μία φλόγα και με το άλλο ευλογούσε. Ο άγιος ζήτησε να τον βγάλουν από τη θυρίδα που τον είχαν. Την επόμενη κιόλας μέρα η Ηγουμένη καθάρισε τα οστά και τα τοποθέτησε σε μια θυρίδα στο Ιερό του Ναού, τη φορά αυτή. Το ίδιο βράδυ φανερώθηκε στον ύπνο της ο άγιος και την ευχαρίστησε, ενώ της φανέρωσε και το όνομα του, “Εφραίμ”.

   

Το πατρικό της οικογένειας του Α. Εφραίμ στα Τρίκαλα [καταρρέει]

  ΤΡΟΠΑΡΙΟ: Εν όρει των Αμώμων ώσπερ ήλιος έλαμψας, και μαρτυρικώς, θεοφόρε, προς θεόν εξεδήμησας, βαρβάρων υποστας επιδρομάς, Εφραίμ Μεγαλομάρτυς του Χριστού, δια τούτο αναβλύζεις χάριν αεί, τοις ευλαβώς βοώσι σοι, δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε θαυμαστώσαντι, δόξα τω ενεργούντι δια σου, πάσιν ιάματα.

ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙΟ: Βίω διαλάμπων ασκητικώ, εν όρει Αμώμων, ηγωνίσω μαρτυρικώς, και θαυμάτων χάριν, θέοθεν εκομίσω, Εφραίμ Οσιομάρτυς, Αγγέλων σύσκηνε.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Το επίθετό αυτό συναντάται και σήμερα τα Τρίκαλα.

Οσία Σοφία η εν Κλεισούρα 6.5. 1974 + 2 ΒΙΝΤΕΟ [Ο βίος της και η παράκληση στην Αγία]

 

Οσία Σοφία η εν Κλεισούρα 6.5. 1974 + 2 ΒΙΝΤΕΟ [Ο βίος της και η παράκληση στην Αγία]

Κωνσταντίνος Οικονόμου

   Η Οσία Σοφία Χοτοκουρίδου, το γένος Αμανατίου Σαουλίδου, γεννήθηκε το 1883 μ.Χ. στο χωριό Σαρή-ποπά (ή Σαρή-παπά) της επαρχίας Αρδάσης Τριπόλεως, Νόμου Τραπεζούντας του Πόντου. Το 1907 μ.Χ. παντρεύεται με τον Ιορδάνη Χοτοκουρίδη στο χωριό Το(γ)ρούλ της επαρχίας Αρδάσης και μετά από τρία χρόνια, το 1910 μ.Χ., απέκτησε ένα παιδί. Έπειτα από δύο χρόνια, χάνει το παιδί της το οποίο βρίσκει τραγικό θάνατο, αφού φαγώθηκε από χοίρους, ενώ δυο χρόνια μετά, το 1914 μ.Χ. χάνει και τον άντρα της τον οποίο τον πήραν οι Τούρκοι στα τάγματα εργασίας, όπου και μάλλον απεβίωσε. Η νεαρή χήρα κατέφυγε στα βουνά, όπου ζούσε ασκητικά, με μεγάλη νηστεία. Εκεί της εμφανίστηκε ο Άγιος Γεώργιος και την προειδοποίησε για επικείμενη επιδρομή των Τσετών. Η Σοφία ενημέρωσε τους συγχωριανούς της, που κρύφτηκαν και απέφυγαν τον κίνδυνο.
    Στην ανταλλαγή των πληθυσμών το καράβι που μετέφερε τους συγχωριανούς της Σοφίας στην Ελλάδα κινδύνεψε να καταποντιστεί. Αυτή έβλεπε τα κύματα γεμάτα από Αγγέλους και την Παναγία. Ζήτησε απ᾿ αυτήν να πνιγεί η ίδια και να σωθούν οι συγχωριανοί της. Η Παναγία τους έσωσε όλους. Ο καπετάνιος δεν το πίστευε πώς σώθηκαν κι έλεγε: «Κάποιον άγιο έχουμε» και οι χωριανοί του απάντησαν: «Τη Σοφία».

   

   Το 1927 με παρότρυνση της Παναγίας πηγαίνει στο μοναστήρι της στην Κλεισούρα της Καστοριάς, στην Ιερά Μονή του Γενεθλίου της Υπεραγίας Θεοτόκου, όπου έζησε ασκητικά για μισό περίπου αιώνα. Εκεί βρήκε έναν ενάρετο ιερομόναχο, τον π. Γρηγόριο, που είχε έλθει από το Άγιο Όρος, ο οποίος την κατάρτισε στη μοναχική ζωή. Έζησε ασκητικά ως λαϊκή, φορώντας τα μαύρα της χηρείας και της ασκήσεως, καθισμένη πάνω στο τζάκι και αλείφοντας το πρόσωπό της με στάχτη, για να μη φαίνεται η ομορφιά του.

   Τα περισσότερα χρόνια τα πέρασε μόνη της, με μόνο τον Θεό, μια και το μοναστήρι έμεινε χωρίς μοναχούς. Υπέμεινε τους δριμείς χειμώνες, με τη θερμοκρασία να πέφτει στους -15 βαθμούς, και την πολλή υγρασία του τόπου. Όταν της έλεγαν ν’ ανάψει φωτιά, φώναζε ένα μακρόσυρτο «Όχι!», που ακόμα ηχεί στα αυτιά όσων την άκουσαν. Κυκλοφορούσε ξυπόλητη, ενώ τα ρούχα της ήταν πάντα κουρελιασμένα και ανεπαρκή για τις συνθήκες της περιοχής. Της έδιναν καινούργια. Δεν τα φορούσε, αλλά τα πρόσφερε σε όσους είχαν ανάγκη. Κοιμόταν και σ’ έναν άλλο χώρο, πάνω σε άχυρα, αλλά από κάτω είχε βάλει σουβλερές πέτρες. Δεν λουζόταν ποτέ ούτε χτενιζόταν, και τα μαλλιά της είχαν σκληρύνει πολύ. Όταν κάποτε χρειάστηκε να τα σηκώσει από τα μάτια της, για να βλέπει καλύτερα, αναγκάστηκε να τα κόψει με το ψαλίδι που κούρευαν τα πρόβατα. Παρ’ όλα αυτά όμως, το κεφάλι της ευωδίαζε.

    Το φαγητό της ήταν λιτότατο, συνήθως με ό, τι έβρισκε στην περιοχή: μανιτάρια, μούσκλια, αγριόχορτα, φτέρη, φύλλα των δέντρων, ή με λίγη ντομάτα τουρσί, μουχλιασμένη. Τα σαββατοκύριακα έβαζε και μια κουταλιά λάδι στο πιάτο της. Άλλες φορές άνοιγε καμιά κονσέρβα ψάρι και το έτρωγε όταν είχε πιάσει ένα δάχτυλο μούχλα. Έτρωγε και σε παλιά σκουριασμένα ορειχάλκινα σκεύη, αλλά δεν πάθαινε τίποτα. Νήστευε και με το παλαιό και με το νέο ημερολόγιο, για να μη σκανδαλίζει κανέναν και όταν κάποιοι διαμαρτύρονταν για τις «υπερβολές» της, τους απαντούσε: «Παιδεύω το σαρκίο μου».

    Κι όμως, αυτή η αυστηρή με τον εαυτό της ασκήτρια ήταν πολύ γλυκιά και επιεικής με τους άλλους. Δεν κρατούσε δραχμή από τα χρήματα που της έδιναν, αλλά τα έκρυβε για να τα δώσει στους αναγκεμένους όταν θα ερχόταν η ώρα. Τα τότε κοριτσάκια, σημερινές γερόντισσες της Κλεισούρας, που μιλούσαν ελληνικά και βλάχικα, αγαπούσαν τη συντροφιά της, έστω κι αν δεν καταλάβαιναν τα ποντιακά της. Νουθετούσε τις άγαμες κοπέλες που τύχαινε να παραστρατήσουν, φρόντιζε να παντρευτούν, τις προίκιζε από τα χρήματα που της έδιναν και ανέθετε στην Παναγία την προστασία τους. «Η Παναΐα κι θα χαντ᾿ σας» (δεν θα σας χάσει η Παναγία), τους έλεγε.
 

 Ποτέ δεν πλήγωσε ή στενοχώρησε κανένα. Αν καταλάβαινε ότι κάποιος είχε προβλήματα μέσα του, περνούσε από δίπλα του, του έλεγε ένα δυο λόγια, χωρίς να την αντιληφθούν οι άλλοι, απομακρυνόταν, κι εκείνος την ακολουθούσε. Τον παρηγορούσε, τον συμβούλευε, τον ενίσχυε με τη χάρη του Θεού, κι αυτός έφευγε άλλος άνθρωπος. Έλεγε πολλές φορές: «Αυτοί ήρθαν μαύροι στην Παναγία και φεύγουν άσπροι». Γνώριζε πολλά σκάνδαλα από ιερείς, μοναχούς, λαϊκούς... Δεν κατηγορούσε ποτέ κανέναν, αλλά έλεγε: Να σκεπάζετε, να σας σκεπάζει ο Θεός».

Αγαπούσε και τα ζώα. Είχε μια αρκούδα, που ζούσε στο δάσος και την έλεγε «ρούσα». Ερχόταν κι έπαιρνε τροφή από τα χέρια της, της έγλειφε τα χέρια και τα πόδια από ευγνωμοσύνη κι επέστρεφε στο δάσος. Έβαζε ψίχουλα στα περβάζια των παραθύρων για τα πουλάκια, κι αυτά, όταν η αγία προσευχόταν, φτερούγιζαν γύρω της και κελαηδούσαν. Σαν να ζούσε στον Παράδεισο, πριν από την πτώση.

    Είχε κοινωνία με την Παναγία και τους Αγίους. Το 1967 μ.Χ., αρρώστησε βαριά, από σκωληκοειδίτιδα ή κήλη, ώστε να διπλωθεί στα δύο από τον πόνο. Δεν δέχτηκε γιατρό αλλά έλεγε: «Θα ‘ρθει η Παναγία να με πάρει από τον πόνο». Έβαζε στουπιά η φυτίλια από τις κανδήλες, ώσπου σάπισε η πληγή κι έβγαζε κακοσμία. Τότε της εμφανίστηκε η Παναγία με τον αρχάγγελο Γαβριήλ και τον Άγιο Γεώργιο. Της είπε ο αρχάγγελος: «Θα σε κόψουμε τώρα». Αυτή απάντησε: «Είμαι αμαρτωλή, να εξομολογηθώ, να κοινωνήσω, και να με κόψεις». Μια «εγχείρηση θα σου κάνουμε», της απαντά. Έγινε η επέμβαση, η Σοφία έγινε καλά και συχνά σήκωνε χωρίς ντροπή την μπλούζα ή το φόρεμά της, για να δείξει στον κόσμο την τομή που έκλεισε μόνη της.
 

 Η Οσία Σοφία, η «ασκήτισσα τῆς Παναγιᾶς» όπως αποκαλείται, εκοιμήθη εν Κυρίω στις 6 Μαΐου 1974 μ.Χ. Στις 7 Ιουλίου 1981 μ.Χ. γίνεται η πρώτη ανακομιδή των λειψάνων της, τα οποία ευωδιάζουν. Στις 27 Μαΐου 1998 μ.Χ. γίνεται η δεύερη ανακομιδή των λειψάνων της τα οποία μεταφέρονται στο μοναστήρι από το Σεβ. Μητροπολίτη Καστορίας κ.κ. Σεραφείμ. Η Μεγάλη Εκκλησία την ενέταξε το 2011 μ.Χ. στις αγιολογικές δέλτους της και την 1η Ιουλίου 2012 μ.Χ., έγινε η επίσημη ανακήρυξή της από τον Οικουμενικό Πατριάρχη στην Καστοριά.
    Στο πρώτο βίντεο, που ακολουθεί, θα ακούσουμε εκτός από το βίο της Οσίας, το ιστορικό της Ι. Μ. Κλεισούρας αλλά και θα ακούσουμε την Οσία Γερόντισσα να ψάλλει ένα ψαλτοτράγουδο στην Θεοτόκο.

ΤΟ 1ο ΒΙΝΤΕΟ - Ο ΒΙΟΣ ΤΗΣ: 

https://www.youtube.com/watch?v=2EiIws4lde8&feature=youtu.be

ΤΟ 2ο ΒΙΝΤΕΟ: Η ΠΑΡΆΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΊΑ, ΕΔΩ:

https://www.youtube.com/watch?v=9USvDcwQW5k&list=PLH04F-N8L60EZSEbg0nnFqi-q0X_eYDpI&index=13