Μυθική Θεσσαλία [2]: Έλλην και Ελλάς, Τιτανομαχία, Προμηθέας, Κατακλυσμός, από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Μυθική Θεσσαλία [2]: Έλλην και Ελλάς, Τιτανομαχία, Προμηθέας, Κατακλυσμός

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

   

Ρούμπενς: Τιτανομαχία

Έλληνας και Ελλάδα στη θεσσαλική μυθολογία: Τα κύρια γένη της μυθικής Θεσσαλίας ήταν αυτό των Κενταύρων και τα τρία του Αιόλου, δηλαδή των Φερών, της Φυλάκης και της Αθαμανίας. Σύμφωνα με την μυθική γενεαλογία των πρώτων ανθρώπων της Ελλάδας, οι γενεές αυτές ήταν οι πρώτοι άνθρωποι όλου του κόσμου, που εμφανίστηκαν μετά την Τιτανομαχία. Έτσι στη Θεσσαλία θα συναντήσουμε για πρώτη φορά το όνομα Έλληνας και Ελλάδα που χαρακτήρισαν έκτοτε όλο το έθνος μας. Για την πρώτη αυτή χρονολογικά γενιά ας δούμε μερικά στοιχεία.

 

   Η Τιτανομαχία: Στη Θεσσαλία έχουμε το επίκεντρο της σύγκρουσης θεών και Τιτάνων. Λέγεται ότι οι Τιτάνες είχαν στην κατοχή τους το Νότο, με κέντρο την Όθρη, ενώ οι θεοί τον Βορρά με τον Όλυμπο. Ο πόλεμος περιλάμβανε και εκτίναξη βράχων και βουνών ακόμη, εναντίον των αντιπάλων. Έτσι ''δημιουργήθηκαν'' τα μικρότερα βουνά της περιοχής (Τίτανος, Φυλλίειον, Χαλκοδόνιον, Ερημών, κ.α.). Στο τέλος επικράτησαν βέβαια οι δώδεκα θεοί του Ολύμπου, ρίχνοντάς τους Τιτάνες στα Τάρταρα, κι έτσι έγιναν κυρίαρχοι του κόσμου. Δυο όμως απ’ τους Τιτάνες που επέζησαν της σύγκρουσης, τους τιμώρησαν οι Ολύμπιοι εξοβελίζοντάς τους στα όρια του τότε γνωστού κόσμου. Τον Άτλαντα στη απώτατη, τότε γνωστή, Δύση (Β.Α. Αφρική) έχοντας για αιώνια τιμωρία το να κουβαλά στους ώμους τους τον ουρανό και τον Προμηθέα στην απώτατη Ανατολή (Καύκασο) με τη γνωστή τιμωρία του: 

   

  δεμένος σε βράχο χειροπόδαρα να υποφέρει τους πόνους από τα ραμφίσματα του αετού, τιμωρούμενος για τη βοήθεια που έδωσε στο ανθρώπινο γένος. Ευτυχώς όμως γι’ αυτόν ο Ηρακλής κατόρθωσε να τον απελευθερώσει¹. Ας δούμε όμως και την επίδραση στην ανθρώπινη Ιστορία των Τιτάνων Προμηθέα και Επιμηθέα.

   

Επιμηθέας και Πανδώρα

   ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ-ΕΠΙΜΗΘΕΑΣ²: Ο Επιμηθέας ήταν γιος του Τιτάνα Ιαπετού ³. Αδέρφια του ήταν οι Προμηθέας, Άτλας και Μενοίτιος. Το όνομά του ταυτίστηκε από την αρχαιότητα, με τον άνθρωπο που δεν προνοεί, τον απερίσκεπτο (επί + μήδομαι= σκέπτομαι μετά), αυτός που βγάζει τα συμπεράσματα, μετά το γεγονός. Σε σύγχρονη γλώσσα θα μπορούσαμε να τον αποκαλέσουμε "ο εμπειρογνώμων". Αυτός μαζί με τον αδελφό του Προμηθέα έπαιξαν σημαντικό ρόλο για την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Όταν τους ανατέθηκε να δώσουν στο κάθε ον τα χαρακτηριστικά που έπρεπε να έχει, ο Επιμηθέας έπεισε τον αδελφό του να του επιτρέψει να αναλάβει μόνος αυτήν την εργασία. Έτσι ο Επιμηθέας ονομάτισε και έδωσε στο κάθε ον τα χαρακτηριστικά που ήθελε ο ίδιος, με τρόπο ώστε να μην μπορούν να αλληλοκαταστραφούν. Όταν έφτασε, στο τέλος, η ώρα του Ανθρώπου, δεν είχε να του δώσει τον κατάλληλο εξοπλισμό, παρά λίγες τρίχες και ανίσχυρα νύχια. Εξαιτίας του λάθους αυτού, ο Προμηθέας ανέλαβε την προστασία του Ανθρώπου, κλέβοντας από τον Ήφαιστο και την Αθηνά την έντεχνη σοφία μαζί με την φωτιά. Κατά τα πρώτα χρόνια της ανθρωπότητας, ο Επιμηθέας έγινε βασιλιάς της πόλης Σικυώνας. Έτσι, ο Δίας, για να τον εκδικηθεί, έστειλε σε αυτόν την Πανδώρα με το κουτί της. Ο Επιμηθέας, αν και είχε συμβουλευτεί από τον αδερφό του να μην δεχτεί τίποτα από τον "πατέρα των θεών", δέχτηκε να παντρευτεί την Πανδώρα. Μαζί της έκανε μια κόρη, την Πύρρα μέλλουσα σύζυγο του Δευκαλίωνα. Μετά τον Κατακλυσμό, ο Δίας κατακεραύνωσε τον Επιμηθέα στέλνοντάς τον στον Έρεβο, μαζί με τον αδελφό του Μενοίτιο.

   

Ρούμπενς: Δευκαλίων και Πυρρά

Δευκαλίων και Πύρρα: Μετά την τιμωρία των Τιτάνων, που θεωρήθηκαν προστάτες του ανθρώπινου γένους, οι άνθρωποι έγιναν τόσο κακοί που ο κυρίαρχος πια του κόσμου Δίας, αποφάσισε να τους εξαφανίσει με κατακλυσμό⁴. Τότε ο Προμηθέας συμβούλεψε το Θεσσαλό γιο του Δευκαλίωνα να κατασκευάσει μια κιβωτό για να σωθεί⁵. Όταν άρχισε να βρέχει κλείστηκε με τη γυναίκα του Πύρρα (που ήταν κόρη του Επιμηθέα και της Πανδώρας) στην κιβωτό μαζί με τα απαραίτητα τρόφιμα και εφόδια. Ο Δίας έριχνε ασταμάτητα βροχή και τα ποτάμια και τα ρέματα ξεχείλισαν και παρέσυραν τα πάντα θανατώνοντας όλους τους ανθρώπους και τα ζωντανά. Οι πόλεις χάθηκαν κάτω από τόνους υδάτων και μόνο κάποιες κορυφές βουνών ξεχώριζαν στην απέραντη θάλασσα που δημιουργήθηκε. Εννιά μέρες μετά το σταμάτημα των βροχών και η κιβωτός ακόμα επέπλεε πάνω στα νερά. Στο τέλος της ένατης μέρας το σκάφος προσάραξε στο όρος Όθρυς της Θεσσαλίας (κατ’ άλλες πηγές στον Παρνασσό ή στον Άθω). Αφού τραβήχτηκαν τα νερά ο Δευκαλίων και η Πύρρα βγήκαν στην ξηρά και έκαναν θυσία στο Δία για να τον ευχαριστήσουν. Ο Ζευς δέχτηκε με χαρά τη θυσία τους και, ικανοποιημένος καθώς ήταν, τους ζήτησε να του πουν ποια χάρη ήθελε να τους την πραγματοποιήσει. Τότε το ζευγάρι ζήτησε ανθρώπους και ο Δίας το αποδέχτηκε. Τους είπε λοιπόν να έχουν σκεπασμένα τα πρόσωπά τους και να παίρνουν λιθάρια από τη γη, τα οποία θα έπρεπε να τα πετάνε πίσω τους χωρίς να γυρίσουν και να κοιτάξουν. Έτσι κι έγινε, όπου έριχνε τις πέτρες ο Δευκαλίων, η γη έβγαζε άνδρες και όπου η Πύρρα, ξεφύτρωναν γυναίκες. Απ’ τα λιθάρια της γης βγήκε ένας καινούριος λαός, αυτός που θα ονομαστεί «Έλληνες». Από την πρώτη πέτρα που πέταξε ο Δευκαλίωνας προήλθε ο Έλλην, γενάρχης των Ελλήνων. Τα υπόλοιπα παιδιά του ήταν ο Αμφικτύων, η Πρωτογένεια, η Μελανθώ, ο Πρόνοος, η η Πανδώρα (η νεότερη) και η Θυία Νύμφη.Οι άνθρωποι που δημιουργήθηκαν από τις πέτρες ονομάστηκαν λαός, δηλαδή οι άνθρωποι που γεννήθηκαν από τις πέτρες (λας=πέτρα, στα αρχαία Ελληνικά).Ο Δευκαλίων έκτισε πρώτος ιερά για τους θεούς και ίδρυσε τις πρώτες πόλεις. Επίσης θεωρείται ο πρώτος βασιλιάς μεταξύ των ανθρώπων, το βασίλειο του οποίου μάλιστα τοποθετείται κάπου στη Φθία (μεταξύ Υπέρειας Κρήνης και των βόρειων πλαγιών της Όθρης, πιθανότατα στη θέση Χτούρι). Άρα σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία η Θεσσαλία θεωρείται πρωταρχική κοιτίδα του Ελληνισμού. Παιδιά του Δευκαλίωνα και της Πύρρας ήταν: πρωτότοκος ο Έλλην, που βασίλεψε στην πόλη Ελλάς της Θθίας ή Αχαϊας Φθιώτιδας, δεύτερος ο Αμφικτύων (είναι αυτός που πρώτος οργάνωσε τα «κοινά» των ιερών τόπων που ονομάστηκαν αργότερα Αμφικτυονίες) και τέλος οι τέσσερις κόρες τους: Πρωτογένεια, Μελάνθεια, Θυία και Πανδώρα (αυτή η τελευταία ονομάστηκε έτσι προς τιμήν της γιαγιάς της).

  Αξίζει να αναφερθεί ότι η Πανδώρα απέκτησε απ’ το Δία έναν γιο που ονομάστηκε Γραικός και ότι απ’ το όνομά του προήλθε το δεύτερο όνομα των Ελλήνων: Γραικοί, Greece, κ.α. Παιδιά του Έλληνα τέλος ήταν οι Δώρος (γενάρχης των Δωριέων), Ξούθος (γενάρχης Ιώνων) και Αίολος (γενάρχης των Αιολέων). Βλέπουμε ότι, τουλάχιστον μυθολογικά, και οι τρεις φυλές των αρχαίων Ελλήνων κατάγονταν από τη Θεσσαλία. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η κατοικία των δώδεκα θεών τοποθετείται στα όρια της Θεσσαλίας, στο βορειοανατολικότερο σημείο της, στον Όλυμπο.

   Η μυθική καταγωγή του αθλητισμού: Η κόρη του Δευκαλίωνα, Πρωτογένεια, γέννησε τον Αέθλιο που τιμόνταν στην αρχαιότητα ως προστάτης των αγώνων και των εορτών του ελληνικού έθνους. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι και οι αθλητικοί αγώνες της αρχαιότητας είχαν τη ρίζα τους στη Θεσσαλία (εξηγείται και ετυμολογικά: Αέθλιος/ άθλος/ αθλητής/ άθλημα / αθλητισμός).

Παράθεμα Απολλόδωρος, βιβλιοθήκη: Διήγηση για το Δευκαλίωνα

και τους απογόνους του

    [Α 7,2] Προμηθέως δὲ παῖς Δευκαλίων ἐγένετο. οὗτος βασιλεύων τῶν περὶ τὴν Φθίαν τόπων γαμεῖ Πύρραν τὴν Ἐπιμηθέως καὶ Πανδώρας, ἣν ἔπλασαν θεοὶ πρώτην γυναῖκα. ἐπεὶ δὲ ἀφανίσαι Ζεὺς τὸ χαλκοῦν ἠθέλησε γένος, ὑποθεμένου Προμηθέως Δευκαλίων τεκτηνάμενος λάρνακα, καὶ τὰ ἐπιτήδεια ἐνθέμενος, εἰς ταύτην μετὰ Πύρρας εἰσέβη. Ζεὺς δὲ πολὺν ὑετὸν ἀπ᾽ οὐρανοῦ χέας τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος κατέκλυσεν, ὥστε διαφθαρῆναι πάντας ἀνθρώπους, ὀλίγων χωρὶς οἳ συνέφυγον εἰς τὰ πλησίον ὑψηλὰ ὄρη. τότε δὲ καὶ τὰ κατὰ Θεσσαλίαν ὄρη διέστη, καὶ τὰ ἐκτὸς Ἰσθμοῦ καὶ Πελοποννήσου συνεχέθη πάντα. Δευκαλίων δὲ ἐν τῇ λάρνακι διὰ τῆς θαλάσσης φερόμενος <ἐφ᾽> ἡμέρας ἐννέα καὶ νύκτας <τὰς> ἴσας τῷ Παρνασῷ προσίσχει, κἀκεῖ τῶν ὄμβρων παῦλαν λαβόντων ἐκβὰς θύει Διὶ φυξίῳ. Ζεὺς δὲ πέμψας Ἑρμῆν πρὸς αὐτὸν ἐπέτρεψεν αἱρεῖσθαι ὅ τι βούλεται· ὁ δὲ αἱρεῖται ἀνθρώπους αὐτῷ γενέσθαι. καὶ Διὸς εἰπόντος ὑπὲρ κεφαλῆς ἔβαλλεν αἴρων λίθους, καὶ οὓς μὲν ἔβαλε Δευκαλίων, ἄνδρες ἐγένοντο, οὓς δὲ Πύρρα, γυναῖκες. ὅθεν καὶ λαοὶ μεταφορικῶς ὠνομάσθησαν ἀπὸ τοῦ λᾶας ὁ λίθος. γίνονται δὲ ἐκ Πύρρας Δευκαλίωνι παῖδες Ἕλλην μὲν πρῶτος, ὃν ἐκ Διὸς γεγεννῆσθαι <ἔνιοι> λέγουσι, <δεύτερος δὲ> Ἀμφικτύων ὁ μετὰ Κραναὸν βασιλεύσας τῆς Ἀττικῆς, θυγάτηρ δὲ Πρωτογένεια, ἐξ ἧς καὶ Διὸς Ἀέθλιος.

   [Α 7,3] Ἕλληνος δὲ καὶ νύμφης Ὀρσηίδος Δῶρος Ξοῦθος Αἴολος. αὐτὸς μὲν οὖν ἀφ᾽ αὑτοῦ τοὺς καλουμένους Γραικοὺς προσηγόρευσεν Ἕλληνας, τοῖς δὲ παισὶν ἐμέρισε τὴν χώραν· καὶ Ξοῦθος μὲν λαβὼν τὴν Πελοπόννησον ἐκ Κρεούσης τῆς Ἐρεχθέως Ἀχαιὸν ἐγέννησε καὶ Ἴωνα, ἀφ᾽ ὧν Ἀχαιοὶ καὶ Ἴωνες καλοῦνται, Δῶρος δὲ τὴν πέραν χώραν Πελοποννήσου λαβὼν τοὺς κατοίκους ἀφ᾽ ἑαυτοῦ Δωριεῖς ἐκάλεσεν, Αἴολος δὲ βασιλεύων τῶν περὶ τὴν Θεσσαλίαν τόπων τοὺς ἐνοικοῦντας Αἰολεῖς προσηγόρευσε, καὶ γήμας Ἐναρέτην τὴν Δηιμάχου παῖδας μὲν ἐγέννησεν ἑπτά, Κρηθέα Σίσυφον Ἀθάμαντα Σαλμωνέα Δηιόνα Μάγνητα Περιήρην, θυγατέρας δὲ πέντε, Κανάκην Ἀλκυόνην Πεισιδίκην Καλύκην Περιμήδην. Περιμήδης μὲν οὖν καὶ Ἀχελῴου Ἱπποδάμας καὶ Ὀρέστης, Πεισιδίκης δὲ καὶ Μυρμιδόνος Ἄντιφος καὶ Ἄκτωρ.

   [Α 7,5] Καλύκης δὲ καὶ Ἀεθλίου παῖς Ἐνδυμίων γίνεται, ὅστις ἐκ Θεσσαλίας Αἰολέας ἀγαγὼν Ἦλιν ᾤκισε. λέγουσι δὲ αὐτόν τινες ἐκ Διὸς γενέσθαι. τούτου κάλλει διενεγκόντος ἠράσθη Σελήνη, Ζεὺς δὲ αὐτῷ δίδωσιν ὃ βούλεται ἑλέσθαι· ὁ δὲ αἱρεῖται κοιμᾶσθαι διὰ παντὸς ἀθάνατος καὶ ἀγήρως μένων.

1. Αισχύλος, Προμηθεύς Δεσμώτης.

2. Κατά τον Αυγουστίνο Ιππώνος (Ιερός Αυγουστίνος), ο Δευκαλίων και ο Προμηθέας ήταν σύγχρονοι του Μωυσή

3. Ταυτίζεται με τον Ιάφεθ, γιο του Νώε, της Παλαιάς Διαθήκης.

4. Εδώ υπονοείται η εποχή της τήξης των παγετώνων της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης που έδωσε τη σημερινή περίπου μορφή στη χώρα μας.

5. Η παράδοση πολλών πολιτισμών κυρίως της Μεσοποταμίας, αλλά ακόμα και αυτοχθόνων της Αμερικής περιλαμβάνει τον κατακλυσμό που επιβεβαιώνεται με αρχαιολογικά ευρήματα που μαρτυρούν ότι αυτό συνέβη περί το 2000 π.Χ. Η γνωστότερη εκδοχή για τα γεγονότα του κατακλυσμού είναι της Παλαιάς Διαθήκης (η ιστορία του Νώε – Γένεση στ΄ κεφάλαιο).

Θα σας εξαφανίσομεν… Γράφει ο Γιάννης Φρύδας ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ 40

 Θα σας εξαφανίσομεν…

                                                                                

Οι άνθρωποι θα μείνουν πτωχοί,

γιατί δεν θα έχουν αγάπη στα δένδρα.

Άγιος Κοσμάς, ο Αιτωλός

Γράφει ο Γιάννης Φρύδας

ΣΤΟ  ΚΑΦΕΝΕΙΟ  ΤΟΥ  ΓΙΑΝΝΗ  40

…για να σας αναπτύξομεν     

Μην περιμένετε στην Αργιθέα επενδυτές!

Αυτοί που θα ’ρθουνε θα ’ναι κατακτητές…                                                     

  Κάθε φορά που ακούω, αορίστως, για ανάπτυξη στην Αργιθέα, ο νους μου πάει στην επιστολή – απάντηση του ινδιάνου αρχηγού, του Σιάτλ (αναζητήστε την ολόκληρη στο διαδίκτυο), την οποία έστειλε στα 1855  στον τότε  αμερικανό πρόεδρο, όταν εκείνος ζήτησε από τους ινδιάνους να πουλήσουν τη γη τους και να φύγουν, ακολουθώντας το πικρό «μονοπάτι των δακρύων».

  Η επιστολή είναι αληθινός ύμνος στη φύση από έναν άνθρωπο της φύσης. Γνωρίζει ο ινδιάνος ότι σ’ αυτή τη φύση έχει για τις ανάγκες του το δικαίωμα της χρήσης της, αλλά όχι της κτήσης της. Δεν κατανοεί την κατακτητική μανία των λευκών, η οποία  ορίζεται μόνο από το υλικό κέρδος.

  Το κείμενο αυτό, αν και τόσο παλιό, παραμένει στις μέρες μας δραματικά επίκαιρο. Η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων του πλανήτη με αλόγιστο τρόπο, τον απειλεί με καταστροφή. Αυτονόητο έγινε πια το παράλογο! Όλα θυσία για το κέρδος! Απέναντι πάντα και μόνο ο συνετός λόγος…

  Ας θυμηθούμε ξανά λίγα αποσπάσματα αυτής της επιστολής:

  «Πώς μπορείτε ν’ αγοράσετε ή να πουλήσετε τον ουρανό ή τη ζεστασιά της γης; Η ιδέα μας φαίνεται περίεργη. Επειδή ακριβώς δε μας ανήκουν η δροσιά του αέρα και η

διαύγεια του νερού, πώς είναι δυνατόν να τα αγοράσετε;

  Κάθε μέρος της γης αυτής είναι ιερό για τον λαό μου. 

  Ξέρουμε ότι ο λευκός άνθρωπος δεν καταλαβαίνει τα ήθη μας. Ένα κομμάτι γης μοιάζει γι’ αυτόν μ’ ένα οποιοδήποτε άλλο κομμάτι, γιατί είναι ένας ξένος που έρχεται μες στη νύχτα και παίρνει από τη γη αυτό που έχει ανάγκη. Η γη δεν είναι ο αδερφός του, αλλά εχθρός του, και μόλις την κυριεύσει πηγαίνει μακρύτερα.

  Η απληστία του θα καταβροχθίσει τη γη και δε θ’ αφήσει πίσω της παρά μια έρημο.

  Ξέρουμε τουλάχιστον αυτό: η γη δεν ανήκει στον άνθρωπο, ο άνθρωπος ανήκει στη γη.

  Αυτή η γη είναι πολύτιμη για τον άνθρωπο και όταν τη βλάπτει είναι σαν να δείχνει περιφρόνηση στον Δημιουργό…».

  Αυτά έγραφε ο άγριος. Ας πάμε τώρα και στους ήμερους!

  Κάθε φορά που ακούω, αορίστως, για ανάπτυξη στην Αργιθέα, δεν ξέρω αν πρέπει να γελάσω ή να κλάψω. Βέβαια, δε λέει και κανένας καθαρά πώς εννοεί την ανάπτυξη.  

    Ανάπτυξη μπορεί να γίνει σ’ έναν τόπο, όταν υπάρχουν ή δημιουργηθούν συνθήκες και υποδομές που διευκολύνουν την επίλυση των βασικών αναγκών των ανθρώπων του και διασφαλίζουν τους απαραίτητους όρους διαμονής και διαβίωσης για όλους. Ανάπτυξη ενός τόπου δε γίνεται ερήμην των ανθρώπων του. Ποιος θα αναπτυχθεί τότε και τι θα αναπτύξει; 

  Τότε έρχονται τα συμφέροντα των «κατακτητών». Να κυριεύσουν, να αρπάξουν, να καταστρέψουν… Προηγούνται τα παπαγαλάκια τους που στρώνουν το έδαφος. Μιλούν για επενδύσεις (ποιες και τι είδους;), για θέσεις εργασίας (πόσες, για ποιους  και για πόσο;), για αντισταθμιστικά! Θα έχει, σου λένε, έσοδα ο δήμος. Ωραία! Και τι θα τα κάνει; Με λίγες απλές υπογραφές, μπορούν  να περάσουν μέσω αναθέσεων σε κάποιους εμπειροτέχνες, κουτσοεργολάβους ή άλλους επαγγελματίες (βάλτε εσείς ονόματα) για τις προσφιλείς χαλικοστρώσεις και για διάφορες προμήθειες και δαπάνες σε σκούφιες και σε μπερέδες. 

  Τα συμφέροντα αυτά έρχονται πολύ καλά προστατευμένα, με φωτογραφικές νομοθετικές ρυθμίσεις στην τσέπη, με προθυμότατες και εξυπηρετικότατες υπηρεσίες (που μπορούν  να ταλαιπωρούν άγρια τους άλλους πολίτες), δυστυχώς, ακόμη και με τη συνδρομή αποφάσεων της δικαιοσύνης που προκαλούν ερωτηματικά. Πώς είναι δυνατόν να παρανομεί ένας πολίτης που μαζεύει ρίγανη για το σπίτι του και να μην παρανομεί ένας που έρχεται και αλλοιώνει το φυσικό περιβάλλον ενός τόπου, το υποβαθμίζει και το καθιστά ακατάλληλο για άλλες χρήσεις πραγματικής αειφορίας; Ποιος είναι αυτός και με ποιο δικαίωμα υποθηκεύει το μέλλον της επόμενης και των επόμενων γενεών; 

  Είναι η λογική του «κατακτητή», εκείνου που δεν έχει κανέναν συναισθηματισμό απέναντι σε τόπους, ιστορίες και μνημεία, εκείνου που διαβαίνει και λαφυραγωγεί βανδαλίζοντας, που βάζει τα πάντα στον στόχο του κέρδους του.

  Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που ανοίγει συνοπτικά τον δρόμο για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών παντού, για την κτηνωδία στα Άγραφα, όπως έγραψε πρόσφατα ο Διονύσης Χαριτόπουλος, είναι η αιτία αυτού του σημειώματος και η αιτία κάποιων σχετικών σκέψεων – ερωτημάτων:

  Πώς το ΣτΕ σταμάτησε πολλές φορές τα έργα εκτροπής του Αχελώου επικαλούμενο οικολογική καταστροφή και δε βλέπει τον ίδιο κίνδυνο με την ανάπτυξη ανεμογεννητριών σ’ όλη την ελληνική ύπαιθρο;  

  Γιατί σε τόπους που υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι παραγωγής ρεύματος, όπως στη 

δική μας Συκιά με το προβλεπόμενο φράγμα και υδροηλεκτρικό εργοστάσιο, θα πρέπει να γεμίσουμε τις κορφές φτερωτές;

  Πώς μια κυβέρνηση «αριστεράς και οικολογίας», που έλεγε κάποτε, υπέγραψε τα πάντα για τις ανεμογεννήτριες (γεια σου, σύντροφε Σταθάκη) και ο ίδιος ο πρωθυπουργός έδινε πρόσφατα διαβεβαιώσεις ότι όλα θα προχωρήσουν;  

  Ποιος τους είπε ότι όλες οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας είναι και οικολογικές. Και η πυρηνική ενέργεια είναι ΑΠΕ. Γιατί δε φκιάνουμε ένα εργοστάσιο τέτοιο στο στεφάνι το τριζολιώτικο;

  Γιατί δε ρωτάνε τις τοπικές κοινωνίες να πουν τις γνώμες και τις προτάσεις τους;

  Γιατί τώρα που είναι προεκλογική περίοδος δεν επιδιώκονται δεσμεύσεις από τα κόμματα ή να ξέρουμε τουλάχιστον τις θέσεις τους; Τόσο πολύ αδυνάτισε στον τόπο μας το κόμμα Καναβός – Περαταριά; Πού είναι οι φορείς μας;

  Καλά, έχουμε τόσους φορείς. Δε βρέθηκε ένας να προβληματιστεί, να ενημερώσει, να αρθρογραφήσει και να προκαλέσει συζήτηση; Η ιστορία είναι παλιά. Αν θυμάμαι καλά, το «φρούτο» αυτό  έφτασε  στην περιοχή  μας το 2002.  Βρίσκεις  ποιος ήταν ο αρχιερατεύων, ποιος ο δημαρχεύων και ποιος σήμερα ο κοροϊδεύων… 

  Η άσφαλτος που έπεσε ως τώρα ή που ετοιμάζεται να πέσει, έχει σκοπό να διευκολύνει αυτά τα συμφέροντα, τις ανάγκες των ανθρώπων ή και τα δυο; Οι πολιτικοί όλων των βαθμίδων μπορούν να απαντούν για περισσότερη σαφήνεια με μακ μουκ ή με το ντιρλαντά… 

  Το τελευταίο ερώτημα είναι αν πρέπει να κάνουμε τέτοια ερωτήματα στη «χώρα των παράλληλων μονολόγων», στη χώρα της αυθαιρεσίας (που επιτρέπει πρώτα την αυθαιρεσία κι έρχεται ύστερα και την νομιμοποιεί), στη χώρα που αλωνίζουν οι  προβατόσχημοι λύκοι και την κατασπαράζουν κάθε λογής αρπακτικά…

  Ας τους αφιερώσουμε λίγους στίχους από το ποίημα «Ο εφιάλτης της Περσεφόνης» του Νίκου Γκάτσου, έστω και με λίγο  παραλλαγμένο ρεφραίν…

Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο,
τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα…

Κοιμήσου, Περσεφόνη, στην αγκαλιά της γης
και στα βουνά, αετέ μου, ποτέ μην ξαναβγείς.

Αποκαΐδια

  Δύσκολα να γελάσετε με το σημερινό Καφενείο. Πολλούς πικρούς καφέδες έχει σερβίρει μέχρι στιγμής, αλλά μην απελπίζεστε!... Ειδικά τώρα που φεύγει η ελπίδα…

  Ξέρω, έχετε τη στεναχώρια σας που φεύγει ο Αλέξης ή που έρχεται ο Κυριάκος. Όμως, οι μεγάλες λύπες είναι άλλες… Προβληματίζομαι αν πρέπει να τις αναφέρω, αλλά, επειδή υποθέτω ότι φάγατε το μεσημεριανό σας και δε θα μου μείνετε νηστικοί, θα σας τις πω, γιατί είναι μια πραγματικότητα και η φυγή απ’ την πραγματικότητα δεν αλλάζει την πραγματικότητα…

  Λύπη 1: Φεύγει ο Καμμένος! Ενός λεπτού κλάμα!... Στύψτε τα μαντήλια σας κι απλώστε τα να στεγνώσουν!

  Ενώ διασκορπίστηκε ο τυχοδιωκτικός εσμός που συγκροτούσε την κοινοβουλευτική του ομάδα, ήθελε  και  το φτύσιμο στις ευρωεκλογές, για να καταλάβει ο Καμμένος ότι κάηκε (ολοσχερώς) πια ως πολιτικός αυτού του δύσμοιρου τόπου. Αλλά και που το κατάλαβε, δε θέλει να το παραδεχτεί, γι’ αυτό, παρότι αποσύρεται, υπόσχεται (μας απειλεί ακόμη, δηλαδή) ότι θα παραμείνει ενεργός, ότι θα συνεχίσει να υπηρετεί τον ελληνικό λαό (απέλυσα κι εγώ τους υπηρέτες μου. Τι τους ήθελα, αφού θα με υπηρετεί ο Πάνος) και ότι θα εργαστεί με άλλες πατριωτικές δυνάμεις  αδιάκοπης διαρκούς αλλαγής (δε φταίου ιγώ, ου Πάνους του ’πι…) να βάλουν την Ελλάδα μπροστά… (με λίγο σπρώξιμο ή σε κάναν κατήφορο κάπως θα πάρει μπροστά).

  Μας υπενθύμισε ότι μας κράτησε στην Ευρωζώνη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι θα μας κρατήσει και στον χορό, αν μας βρει σε κανένα πανηγύρι…

  Πάνο, βρες πάλι τον Αλέξη να παίζεις με το τρενάκι από εδώ και πέρα. Πιο συνεπής στον λόγο του ήταν ο Παναγής απ’ τα Μέγαρα. Εξουσία απόλαυσες, ήρθε καιρός τώρα και για άλλες απολαβές… Για την αποχώρησή σου λυπάται και η υποναύαρχος Μπουμπουλίνα (άσχετα αν οι Ρώσοι την είχαν κάνει ναύαρχο). Αν έμενες κάναν χρόνο ακόμη, μπορεί να την έφκιανες και λοστρόμο…

  Λύπη 2: Φεύγει κι ο Θεοδωράκης. Ξαναπιάστε τα μαντήλια! Το Ποτάμι έπεσε στη θάλασσα κι άμα πέσει το ποτάμι στη θάλασσα, πνίγεται…  Αποχαιρετά την πολιτική, όπως λέει, πολιτικά ηττημένος, ανθρώπινα θλιμμένος, αλλά τελικά περήφανος για την προσφορά στην πατρίδα και αισιόδοξος ότι ο σπόρος που έριξε θα φυτρώσει ξανά.

  Μεγάλη απώλεια! Καλύτερα να έχανα πέντε ζυγούρια, παρά που θα χάσω τον Σταύρο. Σταθερή αξία στο Καφενείο κι αυτός… Σταύρο, το ότι ήσουν στην πολιτική, προσωπικά αισθάνομαι κι εγώ ηττημένος, θλιμμένος και τώρα που φεύγεις ανακουφισμένος που η πατρίδα θα γλυτώσει την προσφορά σου. Σταύρο, μείνε ήσυχος! Ο σπόρος σου είναι περιζήτητος. Στα μισά χωράφια στις Πρέσπες ήδη παράτησαν τα φασόλια και φυτεύουν τον δικό σου περονόσπορο. Δεν τον έφκιανες παπαδέλις (ποπ κορν για τους Αργιθεάτες), τι το ’θελες το φύτεμα; Η πατρίς ευγνωμονούσα, Σταύρο, θα σε συμπεριλάβει κι εσένα στις κατάλληλες της ιστορίας της σελίδες. 

  Λύπη 3: Εδώ δεν πρόκειται περί απλής λύπης. Εδώ σε κόβει η νίλα! Είχε κι αυτός ένα κοπαδάκι, αλλά το έχασε και τώρα πήρε ένα κατσίκι και προσπαθεί να ξανακάνει κοπάδι. Θα συνεργαστεί, λέει, και με το Πράσινο Κίνημα. Λεβέντη μου, ακόμη και με το Πράσινο Ακρωτήριο να συνεργαστείς, δε γίνεται τίποτε. Το κατσίκι δε βόσκει πράσινα κινήματα. Θέλει κλαρί, ασφέντουμα, γαυρουμέραντζου κι ξο… Ισύ, Βασίλη μ’, δεν είσι τώρα για κλάρου, στόμουσαν κι τα τσικούρια σ’. Φκιάσι κότις καλύτιρα ή τίπουτα κ’νέλια, άφ’σι τα κουπάδια!  

  Λύπη 4: Δε θα είναι υποψήφιος ο Κοτζιάς με την πολιτική του κίνηση «Πράττω». Με τόσα που έπραξε καλά πράττει και δεν κατεβαίνει (αν κι ως μεταπράτης τα πήγε θαυμάσια) κι άντε τώρα να ψάχνει ο Σύριζα ποιος θα οργανώνει τα γενέθλια του Νίμιτς… 

  Πώς να μην είστε χαρούμενοι μετά από τόσες και τέτοιες λύπες;

 Σαράντα καφενεία και… καλά σαράντα

  Σαράντα τα Καφενεία… Με τους πελάτες να λιγοστεύουν ολοένα, είναι περίεργο πώς καταφέρνει και επιβιώνει αυτή η επιχείρηση! Θα πεις, εδώ αντέχει ακόμη και επιβιώνει η Ελλάδα της δεκαετούς χρεωκοπίας, δε θα αντέξει το Καφενείο; 

  Πλησιάζει τον έναν χρόνο λειτουργίας του, χωρίς καν να βγάζει τα λειτουργικά του έξοδα. Οι λογιστές που απευθύνομαι κάνουν συνεχώς τον σταυρό τους κι όταν τους ρωτάω αν υπάρχει ελπίδα, κουνάνε αρνητικά το κεφάλι τους και τραγουδάνε με νόημα: Δεν το ’λπιζα, ρε Γιάννη, κορόιδο να πιαστείς,

             το Καφενείο να κλείσεις, στη φυλακή να μπεις.

  Πτωχοί λογισταί!... Δεν πτοούμεθα!... Και θα αντέξομεν και θα αναπτυχθώμεν! Αγνοείτε την νέαν οικονομικήν μέθοδον, η οποία εφαρμόζεται με μεγάλη επιτυχία… Είναι ο βερεσές… Βερεσέ πίνουν καφέ οι πελάτες, βερεσέ αγοράζω κι εγώ τις καφοζάχαρες απ’ τους προμηθευτές, βερεσέ παντού κι οι προμηθευτές την οποιαδήποτε συναλλαγή τους. Όλοι χρωστάμε σε όλους και πορευόμαστε αμέριμνοι (ξισ’λλόιαστοι), ευχόμενοι να είναι καλά οι οφειλέτες μας (για τους πιστωτές μας δε μας νοιάζει και τόσο).

  Τελικά, το πρόβλημά μας είναι λογιστικό και μόνο οι λογιστές το επισημαίνουν. Έχει δίκιο ο φίλος μου, ο Στέργιος ο Παλάσκας, που λέει: «Είναι ανυπολόγιστη η ωφέλεια των υπολογιστών και ανυπολόγιστη η ζημιά των λογιστών». Λογισταί δεν ήτο ο Αλογοσκούφιος και ο αΧρηστοδουλάκης; Τις είδατε τις προκοπές μας! Σάμπως κι ο σημερινός, ο Ευκλείδης, δεν τα ξεκλείδωσε τα μπαούλα μας (παίρνοντας ό,τι είχαμε αναμερίσει) και δεν έδωσε τα κλειδιά της χώρας στους δανειστές; Είμαστε κοντά στο να αντικαταστήσουμε τη γαλανόλευκη σημαία μας και να ορίσουμε μόνιμα εκείνη του Τρικούπη που έλεγε «δυστυχώς επτωχεύσαμεν»… 

  Ας χρωστάμε! Μη σκανιάζετε! Όλα τα κράτη χρωστάνε. Χρωστάνε στις αγορές. Τώρα, ποιες είναι αυτές οι αγορές που έχουν οικονομικά υπουδουλωμένα όλα τα κράτη κι αυτά τα κράτη δεν αντιδρούν, δεν μπορώ να σας πω με σιγουριά. Ένα μόνο κράτος αντέδρασε κι αυτό ήταν το δικό μας. Εμείς αποκαλύψαμε ποιες είναι αυτές οι αγορές. Είναι αυτές που χορεύουν, όταν τους παίζεις τα νταούλια. 

  Λογικό είναι. Όταν έρχονταν εδώ εκπρόσωποί τους, πότε στα κλαρίνα, πότε στα μπουζούκια, δεν τους αφήναμε αγλέντιστους κι αχόρευτους, δεν το επέτρεπε η πατροπαράδοτη ελληνική φιλοξενία μας. Κι ύστερα τους ξεπροβοδίζαμε μ’ εκείνο το  αρχαιοελληνικό (ολίγον αλλαγμένο) «ουκ αν λάβετε παρά του μη έχοντος» ενώ μέσα μας λέγαμε: αφού ξέρατε ότι θα τα φάμε, γιατί μας τα δίνατε, ρε κερατάδες;  

  Το σαράντα, το σαράντα δύο, το σαράντα πέντε είναι αγαπητοί αριθμοί και τους συναντάμε συχνά στην παράδοση του λαού μας (δημοτικά τραγούδια, παροιμίες, παραμύθια, εκφράσεις, συμφράσεις).    

Σαραντάημερο

Σαράντα κύματα

Σαράντα μήλα κόκκινα

Σαράντα χρόνια στο κλαρί

Σαράντα τ’ άλογο κι εξήντα το σαμάρι

Σαράντα χρόνια μάστορας και μάστορα γυρεύω.

Σαράντα μέρες περπατώ να βρω… σωστό πολιτικό… (αντί παπά πνευματικό).

  Σας παραθέτω και μια παραλλαγή της γνωστής παραλογής:

Σαράντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες,

ξεμείνανε από δουλειές, πέσανε σ’ ανεργία.

Κάθονται λέν’ τα ντέρτια τους και τα παράπονά τους, 

όση μερούλα έχει ο Θεός, μέσα στα καφενεία.

Αλίμονο στα τσιόκια μας, αλί και στα μ’στριά μας, 

που τα ’φαγε κακιά σκουριά από την αχρησία.

Πόσο να παίξεις δηλωτή ή τάβλι ή μπιρίμπα;

Πότε θα ’ρθει η ανάπτυξη, τι λέν’ τα υπουργεία;

…………………………………………………….

  Το άνω δημώδες τραγούδι διακόπτεται, γιατί ο Κώστας Τσιάκαλος κι ο Θανάσης Καραγιώργος δεν ήθελαν με τίποτε να δημοσιεύσουν στις ιστοσελίδες τους αυτά που είπαν τα υπουργεία και προπαντός αυτά που είπαν μετά τα μαστόρια και τα καλφούδια τους για τα υπουργεία. (Συμπληρώστε το μόνοι σας με στίχους δεκαπεντασύλλαβους ή στίχους δεκαπέντε εκατοστών!...). 

  Τα πιο ήπια που είπαν ήταν: σαράντα να ’νι οι ώρις σας, θα σας γείρουμι σαράντα ράχις, άιτι κι καλά σαράντα… 

  Με την ευκαιρία καλά σαράντα επίσης:

Στους ΑΝΕΛ (τα ’παμε και παραπάνω), στους Ποταμίσιους, στους Δημαρίσιους (κακώς γίνεται χρήση πληθυντικού εδώ για έναν μόνο Θανάση) και μετά τας εκλογάς να δούμε και ποιων άλλων θα κλάψουν οι μανούλες… Τους ξέρουμε, αλλά δε λέμε.

  

  Το τριαντάφυλλο έγινε σαραντάφυλλο, αλλά αυτό δεν έχει να κάνει με τον αγαπημένο αριθμό. Οφείλεται καθαρά στον ΦΠΑ η αύξηση των φύλλων του…

  Κι αφού το ’φερε η κουβέντα στις αυξήσεις, να ξέρετε ότι αυξάνονται και τα κόμματα. Μπορεί να περάσουν τα σαράντα. Γι’ αυτό η δημοκρατία μας σέρνεται, είναι σαν τη σαρανταποδαρούσα…

  Προσοχή ιδιαίτερη στο ΜέΡΑ 25 του Βαρουφάκη, παρακαλώ! Αυτός θα αυξήσει τη μέρα κατά μία ώρα, αστοχάτε το εικοσιτετράωρο! Για τέτοια είμαστε τώρα; Αντέχει κανένας άλλες αυξήσεις; Προεκλογικό σύνθημα: Είδες ΜέΡΑ, αναμέρα!

  Και για να κλείσω το παρόν περί του σαράντα, ενθουσιωδώς, αναφωνώ:

Ζήτω το ΟΧΙ του σαράντα!

Ζήτω το ΝΑΙ που λέμε σαράντα φορές τη μέρα, σ’ αυτούς που είπαμε το ΟΧΙ το σαράντα! 

Θερίζουμε ό,τι σπέρνουμε…

  Ιούνιος μήνας, ο Θεριστής (Θιρ’τής που έλεγαν παλιά). Ο θερισμός των σιταριών. Όλοι στα χωράφια! Θέρος, τρύγος, πόλεμος… Κι αν δεν μπορείς να θερίσεις, δέσε και κουβάλα! Ο πίνακας «θέρος» του αείμνηστου Καρδιτσιώτη ζωγράφου, Δημήτρη Γιολδάση, μας ταξιδεύει νοσταλγικά στα μακρινά περασμένα χρόνια και σε ανάλογες εικόνες που εμείς οι παλιότεροι έχουμε στη θύμησή μας. Τα ιδρωμένα πρόσωπα των θεριστάδων δεν άφηναν καμιά αμφιβολία και αποτύπωναν κάθε χρόνο την απαρασάλευτη παραδοχή – εντολή: το ψωμί να το βγάζεις με τον ιδρώτα σου! 

  Σήμερα οι μηχανές απάλλαξαν τον άνθρωπο απ’ αυτές τις βαριές δουλειές. Όμως, απ’ τον καιρό του θερισμού, ας κρατήσουμε στην καθημερινότητά μας μια, επίσης, απαρασάλευτη γνώση:  Ό,τι σπέρνουμε, θερίζουμε…

                                    

  

                                                                

15/6/2019