Ο Νάρκισσος, του Κωνσταντίνου Αθ. Οκονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

 

Ο Νάρκισσος

του Κωνσταντίνου Αθ. Οκονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

    

Ο Νάρκισσος, πίνακας του Μικελάντζελο Καραβάτσιο

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πρόσωπα στην ελληνική Μυθολογία ήταν ο κυνηγός Νάρκισσος. Ήταν ένας όμορφος νέος από τη Βοιωτία, γιος της Νύμφης Λειριώπης και του ποταμού Κηφισού. Πολλές μυθικές διηγήσεις σώζονται για το πρόσωπό του.

Ο ΜΥΘΟΣ: Κάποια μέρα καθισμένος ο ωραίος Νάρκισσος κοντά στη λιμνούλα που σχημάτιζαν τα νερά μιας πηγής, είδε το πρόσωπό του να καθρεφτίζεται στην επιφάνεια της λιμνούλας αυτής. Στη θέα της μορφής του ελκύστηκε τόσο πολύ, που θέλησε βυθίζοντας τα μπράτσα του στο νερό να την αγκαλιάσει. Επειδή όμως παρά τις προσπάθειές του δεν το κατόρθωνε παρέμεινε στη θέση αυτή αυτοθαυμαζόμενος μέχρι που πέθανε υποφέροντας από μαρασμό. Στη θέση εκείνη μετά από λίγο καιρό φύτρωσε το ομώνυμο άνθος που συμβολίζει όχι μόνο την ανθρώπινη φθορά αλλά και τις χθόνιες θεότητες [του Κάτω Κόσμου].

ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ: Ο Νάρκισσος, λέει μια παραλλαγή του αρχικού Μύθου, όντας άνομα ερωτευμένος με την Νύμφη Ηχώ, που ήταν αδερφή του, μετά τον απρόσμενο θάνατό της, δεν έβρισκε παρηγοριά στη δυστυχία του εκτός από το να βλέπει τον εαυτόν του στο νερό κάποιας πηγής κοντά στις Θεσπιές της Βοιωτίας και να θυμάται την αδελφή του. Μέχρι που πέθανε στη θέση εκείνη από εξάντληση. Φαίνεται πως η Νέμεσις είχε αποφασίσει να τον τιμωρήσει σκληρά, βρίσκοντας υπαίτιο τον Νάρκισσο για το θάνατο της Ηχούς. Έτσι, τον υποκίνησε να δει στο νερό της πηγής την εικόνα του (το είδωλό του) και να την ερωτευθεί τόσο ώστε να πεθάνει από τον ανικανοποίητο προς τον εαυτό του έρωτά!

Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΟΒΙΔΙΟΥ: Η γνωστότερη όμως και περισσότερο διαδεδομένη παράδοση για τον Νάρκισσο έχει διασωθεί από τον Οβίδιο, στο έργο του "Μεταμορφώσεις" ΙΙΙ 342. Σύμφωνα μ' αυτή, ο ωραίος Βοιωτός νέος, Νάρκισσος περπατούσε στο δάσος, όταν η Ηχώ, μία Ορειάς Νύμφη, που στην εκδοχή αυτή δεν είναι συγγενής του, τον είδε, τον ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα και τον ακολούθησε. Ο Νάρκισσος αισθάνθηκε ότι κάποια τον ακολούθησε και φώναξε: «Ποιος είναι εκεί;". Η Ηχώ του επανέλαβε: "Ποιος είναι εκεί;". Έπειτα του αποκάλυψε την ταυτότητά της και προσπάθησε να τον αγκαλιάσει. Εκείνος όμως αποτραβήχτηκε απότομα και της είπε να τον αφήσει μόνο του. Από τότε η Ηχώ, πληγωμένη βαθιά στην ψυχή της, πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της στις απομονωμένες ρεματιές και κανείς δεν την είδε ποτέ ξανά. Αποτέλεσμα ήταν η μεν φωνή της Ηχούς να εξασθενεί συνέχεια με τέτοιο τρόπο ώστε ν' ακούγονται μόνο οι τελευταίες συλλαβές και να σβήνει [το φαινόμενο της ακουστικής ηχούς, ή της αντήχησης]. Έτσι, μόνο η ηχώ του ήχου της φωνής της είχε απομείνει από αυτήν. Τότε, η Νέμεσις, θεά της εκδίκησης, έμαθε το γεγονός και αποφάσισε να τιμωρήσει το Νάρκισσο. Έτσι, τον παρέσυρε σε μια λιμνούλα, όπου εκείνος είδε το είδωλό του. Δεν είχε αντιληφθεί ότι αυτό ήταν μόνο μια εικόνα και ερωτεύτηκε τον εαυτό του. Τελικά συνειδητοποίησα ότι η αγάπη του αυτή δεν έβρισκε ανταπόκριση [πώς θα μπορούσε άλλωστε;] και αυτοκτόνησε.

   ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: Η λέξη ναρκισσισμός, που προέκυψε από το μύθο του Νάρκισσου, σημαίνει “υπέρμετρη αγάπη για τον εαυτό μας” ή ματαιοδοξία. Το 1898 ο Havelock Ellis, ένας Άγγλος ψυχολόγος, χρησιμοποίησε τον όρο "narkissus-like" για να δηλώσει την υπερβολική ερωτική αυτοϊκανοποίηση, σύμφωνα με την οποία το άτομο γίνεται το δικό του ερωτικό αντικείμενο. Ο Otto Rank, to 1911, δημοσίευσε την πρώτη ψυχαναλυτική θεωρία που συνδέει τη ματαιοδοξία και τον αυτο-θαυμασμό με τον ναρκισσισμό. Ο Sigmund Freud δημοσίευσε το 1914 ένα επιστημονικό άρθρο αποκλειστικά για τον ναρκισσισμό, με την ονομασία “ Εισαγωγή στο ναρκισσισμό”. Σήμερα στη Ψυχολογία διακρίνεται μια διαταραχή προσωπικότητας που ονομάζεται: ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας. [Σχετ. Άρθρο του υπογράφοντος εδώ:  https://oakhellas.blogspot.com/2025/03/blog-post_9.html].

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: http://www.greekmyths-greekmythology.com/narcissus-myth

Graves, Robert (1968). Οι ελληνικοί μύθοι. Cassell.

Gantz, Timothy (1993). Πρώιμοε ελληνικός Μύθος. Johns Hopkins University Press.

Kerenyi, Karl (1959). Οι ήρωες των Ελλήνων. Thames-Hudson.

Κωνσταντίνος Κοντογόνης, Επιτομή ελληνικής μυθολογίας, εκ διαφόρων συγγραφέων ερανισθείσα, Το τέταρτον νύν αναθεωρηθείσα και διορθωθείσα υπό του συγγραφέως, εκδίδεται δαπάνη Ανδρέου Κορομηλά, Εκ της τυπογραφίας Ανδρέου Κορομηλά, Εν Αθήναις 1852.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com 

Ο πλανήτης Δίας + ΒΙΝΤΕΟ Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

Ο πλανήτης Δίας + ΒΙΝΤΕΟ

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

  O Δίας, ο μεγαλύτερος σε διαστάσεις και μάζα πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος, είναι ο πέμπτος κατά σειρά πλανήτης ξεκινώντας από τον Ήλιο. Είναι γίγαντας αερίων με μάζα το ένα εικοστό της ηλιακής, αλλά δυόμισι φορές μεγαλύτερη του αθροίσματος της μάζας των υπόλοιπων πλανητών του ηλιακού συστήματος. Ο πλανήτης, γνωστός από την αρχαιότητα, συνδέθηκε με τη μυθολογία και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις πολλών πολιτισμών. Οι Ρωμαίοι ονόμασαν τον πλανήτη από τον ελληνικό θεό Δία (Jupiter). Όταν φαίνεται από την Γη, ο Δίας είναι το τρίτο φωτεινότερο αντικείμενο στον ουρανό τη νύχτα μετά τη Σελήνη και την Αφροδίτη. Ο Δίας αποτελείται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο. Πιθανώς έχει βραχώδη πυρήνα που αποτελείται από βαρύτερα στοιχεία. Λόγω της ταχείας περιστροφής του, το σχήμα του είναι πεπλατυσμένο σφαιροειδές με διόγκωση γύρω από τον ισημερινό. Η εξωτερική ατμόσφαιρα είναι χωρισμένη σε ζώνες ανάλογες με τα γεωγραφικά πλάτη, με αποτέλεσμα να εμφανίζει συχνές καταιγίδες κατά μήκος των ορίων αλληλεπίδρασής τους. Ένα σημαντικό αποτέλεσμα είναι η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα, μια απίστευτης έντασης και διάρκειας καταιγίδα που υπήρχε τουλάχιστον από τον 17ο αιώνα, οπότε και παρατηρήθηκε πρώτη φορά τηλεσκοπικώς. Γύρω από τον πλανήτη υφίσταται ένα πλανητικό σύστημα δακτυλίων και μια ισχυρή μαγνητόσφαιρα. Περιβάλλεται επίσης από τουλάχιστον 67 φεγγάρια [2012]. Ο Γανυμήδης είναι ο μεγαλύτερος [διαμετρος μεγαλύτερη του Ερμή!]. Ο Δίας είναι τόσο μεγάλος που θα μπορούσε να περιλάβει στο εσωτερικό του όλους τους άλλους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος. Η μάζα του είναι 318 φορές μεγαλύτερη από τη γήινη και 2,5 φορές μεγαλύτερη του συνόλου των πλανητών και δορυφόρων. Ο όγκος του είναι 1.321 φορές μεγαλύτερος από τον όγκο της Γης. Παρά ταύτα η πυκνότητά του είναι μόλις 1,33 [5,52¹ η γήινη πυκνότητα], κοντινή στην πυκνότητα του Ήλιου [1,4]. Η διάμετρός του είναι 142.000 χλμ. Η ένταση του πεδίου βαρύτητας υπολογίζεται 2,5 φορές μεγαλύτερη της έντασης της Γης, ενώ δέχεται ηλιακή ποσότητα φωτός και θερμότητα ίση προς το 1/25 εκείνης που φθάνει στη Γη!

   ΣΥΝΘΕΣΗ: Η ανώτερη ατμόσφαιρα του Δία αποτελείται από περίπου 88-90% υδρογόνο και περι το 8-9% ήλιο. Δεδομένου ότι ένα άτομο ηλίου έχει περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερη μάζα απ'ότι ένα άτομο υδρογόνου, η σύσταση αλλάζει ως αναλογία μάζας. Έτσι, η ατμόσφαιρα αποτελείται περίπου από 75% υδρογόνο και 24% ήλιο κατά μάζα, με το υπόλοιπο ένα τοις εκατό να αποτελείται από άλλα στοιχεία. Το εσωτερικό περιέχει υλικά πυκνότερα έτσι ώστε η κατανομή να είναι περίπου 71% υδρογόνο, 24% ήλιο, και 5% άλλα στοιχεία [κατά μάζα]. Η ατμόσφαιρα περιέχει ίχνη μεθανίου [0,3%], υδρατμών [0,0004%], αμμωνία [0,026%], και ενώσεις πυριτίου. Υπάρχουν επίσης ίχνη από άνθρακα, αιθάνιο [0,0006%], υδρόθειο, νέον, οξυγόνο φωσφίνη και θείο. Το εξωτερικό στρώμα της ατμόσφαιρας περιέχει κατεψυγμένους κρυστάλλους αμμωνίας! Οι ατμοσφαιρικές αναλογίες υδρογόνου και ήλιου είναι κοντά στη θεωρητική σύνθεση του αρχέγονου ηλιακού νεφελώματος, του “γεννήτορα” δηλαδή του Ηλιακού Συστήματος. Ο Δίας θεωρείται ότι αποτελείται από ένα πυκνό πυρήνα, μείγμα στοιχείων, ένα στρώμα υγρού μεταλλικού υδρογόνου με λίγο ήλιο που τον περιβάλλει, και ένα εξωτερικό στρώμα κυρίως υδρογόνου. Ο πυρήνας περιγράφεται ως βραχώδης, αλλά λεπτομερειακώς η σύνθεση του είναι άγνωστη, όπως και οι ιδιότητες των υλικών σε θερμοκρασίες και πιέσεις σε τέτοια βάθη. Παλαιότερα είχε προταθεί από βαρυτικές μετρήσεις, ότι ο πυρήνας του Δία έχει 12 έως 45 φορές τη μάζα της Γης, [3% -15%] της συνολικής μάζας του Δία. Ο πυρήνας, κατά μερίδα αστρονόμων, μπορεί τώρα να απουσιάζει εντελώς, καθώς οι μετρήσεις δεν είναι ακριβείς ώστε να αποκλειστεί η πιθανότητα αυτή.

   ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: Η ατμόσφαιρα του Δία, η μεγαλύτερη στο ηλιακό σύστημα, εκτείνεται σε πλάτος μεγαλύτερο των 5.000 χιλιομέτρων. Με το τηλεσκόπιο δεν φαίνεται η επιφάνεια του πλανήτη, αλλά η πυκνή του ατμόσφαιρα, η οποία παρουσιάζει σκοτεινές ταινίες, παράλληλες προς τον ισημερινό του πλανήτη, που διαχωρίζονται από φωτεινές ζώνες. Η φωτεινότητα, το πλάτος και η θέση των ζωνών αλλάζουν συνέχεια όψη και πλάτος, στο διάστημα ενός έτους. Η εναλλαγή σκοτεινών και φωτεινών ζωνών αντιπροσωπεύει περιοχές όπου αέρια ανεβαίνουν προς τα πάνω στην ατμόσφαιρα του Δία και άλλες όπου κατεβαίνουν. Η ατμόσφαιρα του Δία όπως και των άλλων τριών γιγάντων αερίων, περιέχει υδρογόνο περίπου 78%, ήλιο 11%, με το υπόλοιπο 1% να αποτελείται από αμμωνία, μεθάνιο, νερό, αιθάνιο, ακετυλένιο και υδροκυάνιο. Η θερμοκρασία στην κορυφή των νεφών είναι -130 έως -140 βαθμοί Κελσίου. [Μέγιστη θερμοκρασία του Δία: 17^ΟC.] Σε αυτές τις θερμοκρασίες το νερό και η αμμωνία βρίσκονται σε στερεή μορφή. Χαμηλότερα όμως τόσο η πίεση όσο και θερμοκρασία αυξάνονται. Χαρακτηριστικό της ατμόσφαιρας του Δία είναι η ερυθρά κηλίδα με διάμετρο τετραπλάσια του γήινου δίσκου. Είναι ένας μόνιμος αντικυκλώνας 22 μοίρες νότια του ισημερινού. Καλύπτει περίπου 1% της επιφάνειας του Δία, και φαίνεται να μετατοπίζεται αργά. Το χρώμα και ο χρόνος περιστροφής αλλάζουν με την πάροδο των χρόνων. Υποστηρίζεται πως η μεγάλη κόκκινη κηλίδα είναι μια τεράστια καταιγίδα [αντικυκλώνας], που κρατάει εδώ και 300 χρόνια. Το 2005 μια ακόμα μεγάλου μεγέθους κηλίδα, η μικρή κόκκινη, εμφανίστηκε κοντά στη μεγάλη.

ΔΑΚΤΥΛΙΟΙ ΤΟΥ ΔΙΑ: Ο Δίας έχει ένα αμυδρό πλανητικό σύστημα δακτυλίων που αποτελείται από τρία κύρια τμήματα: τον εσωτερικό δακτύλιο σωματιδίων, [φωτοστέφανο], ένα φωτεινό κύριο δακτύλιο, και ένα εξωτερικό λεπτό “δακτυλίδι”. Αυτά τα δαχτυλίδια φαίνεται να έχουν προέλθει από σκόνη, και όχι πάγο όπως στον Κρόνο. Ο κύριος δακτύλιος είναι πιθανώς κατασκευασμένος από υλικό που χάνεται από τους δορυφόρους Αδράστεια και Μήτις.

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: Ο Δίας έχει ισχυρότατο μαγνητικό δίπολο, 14 φορές ισχυρότερο από το γήινο. Κινήσεις αγώγιμων στοιχείων μέσα στο υδρογόνο σχηματίζουν ένα μαγνητικό πεδίο, που παγιδεύει τα ιοντισμένα σωματίδια του ηλιακού ανέμου. Η μαγνητόσφαιρά του, [μαγνητισμένο περιβάλλον], σχηματίζεται γύρω του καθώς το μαγνητικό του πεδίο αλληλεπιδρά με τον ηλιακό άνεμο, το ταχύτατο, μαγνητισμένο και ιονισμένο αέριο που εκπέμπει ο Hλιος στο διαπλανητικό χώρο με τεράστια ταχύτητα. Διπολικά πεδία και μαγνητόσφαιρες έχουν η Γη, ο Κρόνος και οι άλλοι γίγαντες πλανήτες. Ο Δίας έχει έντονες ζώνες ακτινοβολίας (ζώνες Van Allen), ενώ εμφανίζεται πολικό σέλας όπως στη Γη. Η έκταση της μαγνητόσφαιρας αυξομειώνεται, καθώς μεταβάλλεται η πίεση του ηλιακού ανέμου και κάποια σωμάτια (ηλεκτρόνια) που επιταχύνονται από τη μαγνητόσφαιρα φθάνουν έως τη Γη.

Από πάνω προς τα κάτω Ιώ Ευρώπη Γανυμήδης και Καλλιστώ

   ΤΡΟΧΙΑ - ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ: Η απόστασή του από τη Γη κυμαίνεται ανάμεσα στα 591.000.000 χλμ και 965.000.000 χλμ. (περίπου 5,2 αστρονομικές μονάδες [AU]). Περιστρέφεται πολύ γρήγορα γύρω από τον άξονά του, σε 9 ώρες και 51 λεπτά, πιο γρήγορα από όλους τους πλανήτες. Ο χρόνος που χρειάζεται για μια περιφορά γύρω από τον Ήλιο είναι περίπου 12 γήινα χρόνια (11 έτη και 315 ημέρες Γης). Έχει επιβεβαιωθεί σήμερα η ύπαρξη 67 δορυφόρων διαφόρων μεγεθών σε τροχιά γύρω από τον Δία, Οι Γανυμήδης, Καλλιστώ, Ιώ και Ευρώπη, ορατοί με τηλεσκόπιο, ανακαλύφθηκαν από τον Γαλιλαίο το 1610. Αυτοί είναι πολύ μεγάλοι, με διάμετρο από 4.980 έως 2.880 χλμ. Οι δύο πρώτοι είναι μεγαλύτεροι της Σελήνης. Από τους υπόλοιπους δορυφόρους του Δία, τα ονόματα των μεγαλυτέρων είναι: Αμάλθεια, Ιμαλία, Ελάρα, Πασιφάη, Σινώπη, Λυσιθέα, Κάρμη, Ανάγκη, Λήδα, Θήβη, Αδράστεια, Μήτις, Καλλιρρόη, Θεμιστώ, Μεγακλείτη, Ταϋγέτη, Χαλδήνη, Ιοκάστη, Ερινόμη, Ισονόη, Πραξιδίκη, Αυτονόη, Θυώνη, Ερμίππη, Αίτνη, Ευρυδόμη, Ευάνθη, Ευπορία, Σπονδή, Καλή, Πασιθέα, Ηγεμόνη, Μνήμη, Αρχή, Κυλλήνη, Κόρη.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Στις 13/1/1610, όταν ανακαλύφθηκε και ο τέταρτος δορυφόρος του Δία, ο Γαλιλαίος ονόμασε αυτούς «Πλανήτες των Μεδίκων». Ο Γερμανός αστρονόμος Μάγερ Σίμονς ισχυριζόταν πως εκείνος είναι ο πρώτος που παρατήρησε τους εν λόγω δορυφόρους στις 27/12/1609, και τους ονόμασε, «Αστέρες του Βρανδεμβούργου» και έπειτα έδωσε σε κάθε ένα ιδιαίτερο όνομα από την ελληνική Μυθολογία, ονομάζοντας Γανυμήδη τον μεγαλύτερο. Με την ανακάλυψη αυτών των δορυφόρων αποδείχθηκε, για πρώτη φορά, ότι η Γη δεν είναι το κέντρο του Σύμπαντος, όπως πιστευόταν έως τότε, αφού υπήρχαν τέσσερα ουράνια σώματα που περιφέρονταν γύρω από τον Δία. Αυτό οδήγησε στην αποδοχή του ηλιοκεντρικού συστήματος που πρωτοδιατύπωσε πολλούς αιώνες πριν ο Αρίσταρχος ο Σάμιος και επανάφερε πρώτος ο Κοπέρνικος.

 konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Ως βάση ορισμού του δείκτη πυκνότητας στη φυσική ορίζεται η πυκνότητα 1, που έχει το νερό.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

Κυρήνη, Αρισταίος και Ακταίων [Θεσσαλική Ιστορία & Μύθος 8.] από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 Κυρήνη, Αρισταίος και Ακταίων [Θεσσαλική Ιστορία & Μύθος 8.]

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

Α΄ Κυρήνη και Αρισταίος

    Στην ίδια μυθική εποχή, που αναφερθήκαμε σε προηγούμενα άρθρα μας, ένας άλλος βασιλιάς στην Θεσσαλία ήταν ο Υψέας. Η κόρη του, Κυρήνη, ζούσε στο Πήλιο φυλάγοντας τα κοπάδια του πατέρα της. Την πανέμορφη λοιπόν Κυρήνη, που ήταν πολύ γενναία, μια σωστή ηρωίδα, ερωτεύτηκε ο θεός Απόλλων. Όταν μάλιστα την είδε να παλεύει και να νικάει ένα λιοντάρι μόνη της, η αγάπη του γι΄ αυτή μεγάλωσε και προσπάθησε να την κάνει δική του. Με τη μεσολάβηση του Κενταύρου Χείρωνα, η Κυρήνη δέχτηκε ν’ ακολουθήσει τον Απόλλωνα ως την περιοχή της Λιβύης. Εκεί η Νύμφη Λιβύη χάρισε στην Κυρήνη ένα χρυσό παλάτι κι ένα μέρος απ’ τη χώρα της. (Έτσι ακόμα και σήμερα η ΒΔ Λιβύη ονομάζεται Κυρηναϊκή.) Εκεί αργότερα μετά την ένωσή της με τον Απόλλωνα γέννησε τον Αρισταίο. Μωρό ακόμα τον ανέλαβε ο Ερμής και τον παρέδωσε στη Γαία και στις Ώρες να του δώσουν την ανατροφή που του ταίριαζε. Όταν μεγάλωσε, την εκπαίδευσή του συνέχισαν οι Μούσες. Ο Αρισταίος, επιστρέφοντας στη Θεσσαλία, για να τις ευχαριστήσει φύλαγε τα κοπάδια των ζώων που είχαν αυτές στη Ν. Θεσσαλία (Φθία). Αυτές του δίδαξαν την ιατρική και τη μαντική, ενώ ώριμος πια άνδρας διδάχτηκε απ’ τις Νύμφες την καλλιέργεια αμπελιών και ελιών καθώς και τη μελισσοκομική και την τυροκομία. Σύντροφος της ζωής του η Αυτονόη, κόρη του βασιλιά της Θήβας Κάδμου, που του χάρισε το μοναδικό γιο του τον Ακταίωνα, που, όπως θα δούμε στην επόμενη ιστορία μας, πάνω στο άνθος της νεότητάς του είχε άσχημο τέλος.

       Ο Αρισταίος θεωρήθηκε, εκτός από σοφός της Θεσσαλίας, προστάτης των Κυκλάδων και της Σαρδηνίας. Στην τελευταία μάλιστα ίδρυσε και πόλη με το όνομα της μητέρας του. Αργότερα ταξίδεψε στον Αίμο της σημερινής Βουλγαρίας, όπου και λατρεύτηκε σα θεός, καθώς και στην Αρκαδία. Όπου ταξίδεψε δίδασκε τους ανθρώπους συνολικά τις αγροτικές τέχνες, ωφελώντας γενικά την ανθρωπότητα. (Εδώ ο μύθος συνδέεται με την πρωταρχική εκμετάλλευση της γης, με το ξεκίνημα δηλαδή της γεωργίας.)

Β΄ Ακταίων

   

Ο Ακταίων βλέπει κατά λάθος γυμνή την Άρτεμη στο λυτρό της.

Ο εγγονός του Αρισταίου, ο Ακταίων ήταν ονομαστός κυνηγός. Είχε μάλιστα στην κατοχή του πενήντα σκυλιά. Εξαιτίας της εξαιρετικής του ικανότητας στο κυνήγι έγινε σύντροφος στα κυνήγια με την θεά Άρτεμη. Όμως μια μέρα, κατά λάθος, είδε τη θεά γυμνή, πράγμα που θεωρείτο απαράδεκτο για έναν κοινό θνητό, κι αυτή τον τιμώρησε σκληρά, μεταμορφώνοντάς τον σε ελάφι. Έπειτα ξεσήκωσε τα σκυλιά του κι αυτά, μη γνωρίζοντας το αφεντικό τους, αγριεμένα όρμησαν να τον κατασπαράξουν.

 

Α κταίων σπαρασσόμενος!

Με το όνομα Ακταίων είχαν γραφεί τραγωδίες απ’ τον Φρύνιχο, τον Ιοφώντα και τον Κλεοφώντα.

Παράθεμα Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη: Διήγηση για τον Ακταίωνα

[Γ 4,4] Αὐτονόης δὲ καὶ Ἀρισταίου παῖς Ἀκταίων ἐγένετο, ὃς τραφεὶς παρὰ Χείρωνι κυνηγὸς ἐδιδάχθη, καὶ ἔπειτα ὕστερον ἐν τῷ Κιθαιρῶνι κατεβρώθη ὑπὸ τῶν ἰδίων κυνῶν. καὶ τοῦτον ἐτελεύτησε τὸν τρόπον, ὡς μὲν Ἀκουσίλαος λέγει, μηνίσαντος τοῦ Διὸς ὅτι ἐμνηστεύσατο Σεμέλην, ὡς δὲ οἱ πλείονες, ὅτι τὴν Ἄρτεμιν λουομένην εἶδε. καί φασι τὴν θεὸν παραχρῆμα αὐτοῦ τὴν μορφὴν εἰς ἔλαφον ἀλλάξαι, καὶ τοῖς ἑπομένοις αὐτῷ πεντήκοντα κυσὶν ἐμβαλεῖν λύσσαν, ὑφ᾽ ὧν κατὰ ἄγνοιαν ἐβρώθη. ἀπολομένου δὲ Ἀκταίωνος οἱ κύνες ἐπιζητοῦντες τὸν δεσπότην κατωρύοντο, καὶ ζήτησιν ποιούμενοι παρεγένοντο ἐπὶ τὸ τοῦ Χείρωνος ἄντρον, ὃς εἴδωλον κατεσκεύασεν Ἀκταίωνος, ὃ καὶ τὴν λύπην αὐτῶν ἔπαυσε.

[τὰ ὀνόματα τῶν Ἀκταίωνος κυνῶν ἐκ τῶν ...οὕτω δὴ νῦν καλὸν σῶμα περισταδόν, ἠύτε θῆρος,

τοῦδε δάσαντο κύνες κρατεροί. πέλας Ἄρκενα πρώτη. ...μετὰ ταύτην ἄλκιμα τέκνα, Λυγκεὺς καὶ Βαλίος πόδας αἰνετός, ἠδ᾽ Ἀμάρυνθος.-- καὶ τούτους ὀνομαστὶ διηνεκέως κατέλεξε· καὶ τότε Ἀκταίων ἔθανεν Διὸς ἐννεσίῃσι. πρῶτοι γὰρ μέλαν αἷμα πίον σφετέροιο ἄνακτος Σπαρτός τ᾽ Ὤμαργός τε Βορῆς τ᾽ αἰψηροκέλευθος. οὗτοι δ᾽Ἀκταίου πρῶτοι φάγον αἷμα τ᾽ ἔλαψαν. τοὺς δὲ μέτ᾽ ἄλλοι πάντες ἐπέσσυθεν ἐμμεμαῶτες.-- ... ἀργαλέων ὀδυνῶν ἄκος ἔμμεναι ἀνθρώποισιν].

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

Έως την Κόλαση, από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα Διήγημα- AUDIOBOOK, διαβάζει ο ίδιος [στους ασυρματιστές του Θεού!] Ή μέχρι πού θα έφτανε ένας γιος για να σώσει τη μητέρα του;

 

Έως την Κόλαση

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

             Διήγημα- AUDIOBOOK, διαβάζει ο ίδιος

 [στους ασυρματιστές του Θεού!]

Ή μέχρι πού θα έφτανε ένας γιος για να σώσει τη μητέρα του;

 

 

 

“Την πήρα την απόφαση, ό,τι κι αν γίνει, θα φύγω. Θα πάω στο Όρος!” , είπε ο Βασίλης. Δεν κατάλαβε πως από το συλλογισμό του, που ήταν μέχρι τότε βυθισμένος, τα τελευταία λόγια τα είπε δυνατά. Μα εκείνη ούτε καν πρόσεξε τη φωναχτή του σκέψη. Συνέχισε την απασχόληση της στον καθρέφτη, γιατί και απόψε πάλι θα 'βγαινε....

   Αυτό συνέβαινε σχεδόν κάθε βράδυ. Μόλις έπαιρνε να σουρουπώνει, η μάνα του έφευγε. Και οι παρέες, άφθονες και ... ποικίλλες. Την όμορφη νέα χήρα, βλέπεις, την προτιμούσαν για παρέα όλοι οι “ελεύθεροι” στην πόλη. Έφτανε μια φευγαλέα ματιά να τη ρίξει κανείς και να μείνει μαγνητισμένος απ΄ τα “φαινόμενα κάλλη” της. Κι εκείνη, άλλωστε, δεν άντεχε πια με τη σκέψη του εδώ και δυο χρόνια “φευγάτου” άντρα της. Εκεινού η καρδιά έτσι ξαφνικά μια νύχτα σταμάτησε και πήγε για το “απάνω ταξίδι”, όπως έλεγε κι ένας θείος του ορφανού πια δεκαεννιάχρονου Βασίλη.

   Την άλλη μέρα, πρωί-πρωί, ο ήρεμος, αποφασισμένος πια, έφηβος, άφησε ένα σημείωμα στη μητέρα του, που κοιμόταν, φορτώθηκε ένα μικρό σακίδιο και κατηφόρισε για το σταθμό λεωφορείων.

                                   . . . . . . . . . . . . . . . . .

  Ο μεσήλικας ξερακιανός μοναχός μπήκε τελευταίος στην τράπεζα της Μονής. Κάθισε στην άκρη του πάγκου, ακριβώς απέναντι από δυο-τρεις επισκέπτες και δίπλα στον αρχοντάρη, τον γέροντα Αντώνιο. Οι φιλοξενούμενοι τον κοίταξαν αρκετά περίεργα. Ο λόγος ήταν ότι το δεξί του χέρι ήταν μπανταρισμένο με γάζες, που μόλις διακρίνονταν, ενώ από πάνω ήταν δεμένο με ένα κομμάτι τριμμένου ράσου, γκριζαρισμένου από την πολυκαιρία. Ο μοναχός αυτός τελείωσε το λιτό του γεύμα σχεδόν ταυτόχρονα με το τέλος της ανάγνωσης του ιερού κειμένου από τον αναγνώστη. Έπειτα αποσύρθηκε αθόρυβα. Οι επισκέπτες, σαν απόφαγαν, όλο περιέργεια και απορία, πήραν να ρωτάν τον αρχοντάρη για τον μοναχό αυτό: Ποιος ήταν, αν ηταν ασκητής σε κάποια σκήτη ή κάθισμα, αν ήταν χαρισματικός και, κυρίως, τι είχε το χέρι του. Ο αρχοντάρης, αφου τους είπε ότι αυτός ο μοναχός ονομαζόταν Βησσαρίων, τους υποσχέθηκε ότι μετά τον εσπερινό θα τους αντάμωνε να τους λύσει την απορία.

  Καθισμένοι οι τρεις φίλοι σε ένα πεζούλι στο προαύλιο της Μονής, κοιτάζοντας στο πέλαγος κι ενώ συζητούσαν για θέματα που τους εντυπωσίασαν στο μοναστήρι, είδαν με χαρά τον μοναχό Αντώνιο να έρχεται κοντά τους. Ακόμη τους “έτρωγε” η κοσμική περιέργεια για το γέροντα Βησσαρίωνα. “Τον πατέρα Βησσαρίωνα, παιδιά μου τον γνώρισα πριν από τριάντα περίπου χρόνια”, άρχισε να διηγείται ο αρχοντάρης. “Ήλθαμε στη Μονή την ίδια χρονιά. Το όνομά του, κατά κόσμον, ήταν Βασίλης. Αφού περάσαμε κι οι δυο μας το δοκιμαστικό στάδιο και δεχθήκαμε την κουρά της αγγελικής ζωής, εκείνος πήρε ευχή και έζησε για λίγο ως υποτακτικός σ΄ εναν άγιο γέροντα στα τρομερά “Καραούλια”. Επέστρεψε πέντε ή έξι χρόνια αργότερα, μετά την κοίμηση του γέροντά του, αλλά με δεμένο το χέρι του! Κάποτε τον ρώτησα γι΄ αυτό και εκείνος μου είπε την φοβερή του ιστορία. Όταν πήγε στην Έρημο του Όρους, πληροφορήθηκε πως η χήρα μητέρα του απεδήμησε εις Κύριον. Εκείνος φοβόταν πολύ για την κατάληξη της μητέρας του, επειδή η ζωή της ήταν άστατη. Άρχισε λοιπόν να έχει αγωνία κι ερωτήματα για την κατάληξή της. Εννοείται ότι συνεχώς τη μνημόνευε, της έκανε μνημόσυνα, τρισάγια, προσευχές και δεήσεις για την ανάπαυσή της, μα ακόμη τέτοια βασανιστικά ερωτήματα τον απασχολούσαν. Σώθηκε η μητέρα του; Αν δεν σώθηκε, τι θα μπορούσε να κάνει; Με τέτοιους λογισμούς απευθύνθηκε στον γέροντά του για να τον ρωτήσει. Έπεσε λοιπόν στα πόδια του, έβαλε μετάνοια και, με δάκρυα στα μάτια, τού μίλησε για τον επίγειο βίο της μητέρας του και ποιες ήταν μέχρι τότε οι ενέργειες του για τη σωτηρία της ψυχής της. Εκείνος του απάντησε πως αυτό πού ζητούσε να μάθει από εκείνον, ήταν κάτι ίσως αδύνατο για τα ανθρώπινα μέτρα. Αλλά, του είπε εν τέλει, ότι θα παρακαλούσαν το Θεό, κι οι δύο μαζί, να τους πει πού βρίσκεται ή ψυχή της μητέρας του. Έπειτα, ο γέροντας έβγαλε τον Βησαρίωνα έξω από την καλύβη τους και του είπε να μείνει εκεί όρθιος, επτά ολόκληρες ήμερες προσευχόμενος, χωρίς να φάει τίποτε και ούτε να κινηθεί ή να καθίσει. Κι ο Βησαρίων έμεινε εκεί επτά μέρες κι επτά νύχτες, όρθιος, ακίνητος, διαρκώς ένδακρυς, προσευχόμενος να ελεήσει ό Θεός και να τον φωτίσει με την αποκάλυψη της κατάστασης της ψυχής εκείνης. Ο γέροντάς του, έκανε ακριβώς το ίδιο μέσα στην καλύβη. Όταν έφθασε η νύχτα της έβδομης ημέρας, αρπάχθηκε ο νους του Βησαρίωνα στον ουρανό και σε έκσταση είδε τα φοβερά της Βασιλείας του Θεού. Είδε ότι πραγματικά οι ψυχές στον παράδεισο χαίρονται και στην κόλαση πονούν! Είδε στα αριστερά του, μία φοβερή λίμνη, έναν βόρβορο ακαθαρσίας, λάσπης και ανυπόφορης δυσωδίας, που έβραζε και κόχλαζε. Μέσα σ΄ αυτή τη φοβερή λίμνη την “καιομένη του πυρός”, είδε να ξεχωρίζουν ανθρώπινες ψυχές. Πότε βυθίζονταν μέσα της και πότε ανέβαιναν ψηλά, σαν να παίρνουν μια ανάσα και ξανά πάλι μέσα και ξανά πάλι έξω, αδιάκοπα. Κάποια στιγμή, μέσα στις τόσες δύστυχες ψυχές, αναγνώρισε και τη μάνα του. Ναι, την έβλεπε για λίγο από τους ώμους και πάνω κι αναρρίγησε. Κι εκείνη αναγνωρίζοντας το γιό της στην όχθη αυτής της “Γέεννας”, του φώναξε ξέπνοα: “Παιδί μου! Βοήθησέ με!”, και ξαναβυθίστηκε. Έπειτα ξαναφάνηκε πάλι για να φωνάξει ξανά: “έλεος! βοήθεια! βοήθεια!”. Πριν βυθιστεί και πάλι στο βόρβορο, φώναξε στο γιο της: “Καίγομαι, πνίγομαι, βασανίζομαι, υποφέρω!”. Ήταν τόση η θλίψη του Βησσαριώνα, όταν έβλεπε κι άκουγε αυτά, που την ώρα που ξαναβυθιζόταν, βούτηξε το χέρι του μέσα, την άρπαξε από τα μαλλιά και με δυσκολία την τράβηξε έξω! Έξω από τη λίμνη αυτή ο Βησσαρίων είδε κάτι που έμοιαζε με χρυσή κολυμβήθρα. Από κάποιο σημείο της, δίπλα σ΄ένα βράχο, έτρεχε γάργαρο νερό μέσα στην κολυμβήθρα, χωρίς όμως ποτέ να γεμίζει. Πήρε τότε τη μητέρα του αγκαλιά στα δυο του χέρια και την έβαλε μέσα σ’ αυτήν την κολυμβήθρα, όπου πλύθηκε, καθαρίστηκε και έγινε κατάλευκη σαν χιόνι. Έπειτα, κάποιοι λευκοντυμένοι νέοι, που δεν τους είχε προσέξει νωρίτερα, της έδωσαν λευκό φόρεμα. Εκείνη τυλίχτηκε μ’ αυτό και έφυγε μαζί τους. Καθώς απομακρυνόταν ανάμεσά τους, στην αντίθετη από τη λίμνη κατεύθυνση, είδε να του γνέφει χαιρετώντας χαρούμενη. Αμέσως, μετά ο Βησσαρίων επανήλθε στα γήινα. Το χάραμα, μετά το τέλος της έβδομης νύχτας, ήταν εκεί, ορθός, έξω από την καλύβη, παρακαλώντας ακόμη το Θεό για τη σωτηρία της μητέρας του, ευγνωμονώντας ταυτόχρονα Εκείνον για την οπτασία. Λίγο μετά, ο γέροντάς του βγήκε από την καλύβη και τον ρώτησε τι είχε δει. Εκείνος ξέσπασε με λυγμούς σε ευχαριστίες προς τον Θεό για την ευσπλαχνία Του που έβγαλε την ψυχή της μάνας του από τον Αδη. Το χέρι του όμως που βούτηξε μέσα στη φοβερή λίμνη του πυρός, μέχρι τον αγκώνα, ήταν καμένο και συγχρόνως βρωμούσε απαίσια. Ο Βησσαρίων μου είπε ότι παρακάλεσε το γέροντά του, μετά απ΄ αυτά, να του θεραπεύσει το χέρι του, όμως εκείνος αρνήθηκε να σβήσει εκείνο το “σημείον μέγα”, που αποτελούσε σημάδι του θαύματος! Ο γέροντας τού τόνισε πως το “σημείον” εκείνο ήταν η απόδειξη για το πόση δύναμη έχουν Θεία Λειτουργία, μνημόσυνα, τρισάγια, οι προσευχές με το κομποσκοίνι και οι ελεημοσύνες για έναν κεκοιμημένο. Έπειτα, ο άγιος Γέρων ασκητής έσκισε ένα κομμάτι από το ράσο του και του είπε: “Τύλιξε το χέρι σου μ΄ αυτό. Ο τόπος τώρα θα ευωδιάζει. Και σε όσους αμφιβάλλουν, θα το ξετυλίγεις για να αποδεικνύεις την αλήθεια αυτής της ιστορίας”. 

   

  Εγώ, όταν μου τα έλεγε αυτά ο αδελφός μου, είχα λογισμούς δυσπιστίας. Εκείνος με κατάλαβε και τράβηξε λίγο τη μια άκρη του ράσου. Παιδιά μου!”, έκανε κοιτώντας κατάματα τους ακροατές του ο αρχοντάρης, “δεν άντεξα την “βρώμα” εκείνη κι έφυγα μακριά. Τόσο φοβερή ήταν ή δυσοσμία. Το ράσο όμως εκείνου του κεχαριτωμένου Γέροντα ήταν ράσο αγιασμένο, γι’ αυτό κι ευώδιαζε!”.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com www.scribd.com/oikonomoukon

Σημ.: Στηρίζεται σε αληθινό γεγονός [Θεοδώρητος, 6ος αι. μ.Χ.]

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ-AUDIOBOOK ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE: 

https://www.youtube.com/watch?v=ui8421csYWo

Ο Όσιος Γεράσιμος, κτήτωρ της Ι. Μ. Αγίας Τριάδος Σουρβιάς (14-15/9) του Κων/νου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

 

Ο Όσιος Γεράσιμος, κτήτωρ της Ι. Μ. Αγίας Τριάδος Σουρβιάς (14-15¹/9)

του Κων/νου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

 

  Ο Γεράσιμος καταγόταν από το χωριό Λεοντάρι της Πελοποννήσου. Από την ηλικία των οκτώ ετών οι γονείς του τον έβαλαν σε Σχολείο για να μάθει τα ιερά γράμματα. Επειδή μάλιστα έδωσε ολόκληρο τον εαυτό του στην ανάγνωση των βίων των Αγίων και ιδιαίτερα των Οσίων Πατέρων, θέλησε να τους μιμηθεί. Έτσι, μόλις ενηλικιώθηκε, απέρριψε τις φροντίδες του κόσμου και έγινε μοναχός. Εν συνεχεία χειροτονήθηκε βαθμιαία αναγνώστης, διάκονος και πρεσβύτερος. Έπειτα αναχώρησε για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους. Από εκεί επέστρεψε, μέσω ξηράς, στην Ελλάδα. Κατά την επιστροφή του φρόντιζε να κηρύσσει το λόγο του Θεού σε πολλές πόλεις και χωριά απ΄ όπου διερχόταν. Έτσι, από πόλη σε πόλη, έφτασε και στα μέρη της Μαγνησίας. Κοντά στη Μακρυνίτσα του Πηλίου υπήρχε ένα μοναστήρι, στο όνομα της Αγίας Τριάδας, που το είχε κτίσει ο Όσιος Διονύσιος (Σουρβιά). Σ΄ αυτή τη Μονή πήγε ο Γεράσιμος και, επειδή του άρεσε η ησυχία του τόπου, έμεινε εκεί αγωνιζόμενος με νηστεία, προσευχή και κακοπάθεια. Για τις πολλές του αρετές, ο Θεός τον αξίωσε να κάνει θαύματα ακόμα και όσο ζούσε. Έτσι μια γυναίκα στείρα, από τη γειτονική Κερασιά, με τη μεσιτεία των ευχών και της προσευχής του Οσίου γέννησε τρία παιδιά. Ο Γεράσιμος συχνά μετέβαινε στο Βελεστίνο για να εξομολογεί τους κατοίκους της κωμόπολης. Χρησιμοποιούσε μάλιστα ένα κελί κοντά στην Εκκλησία που είναι γνωστό ως “Κελί του Γερασίμου”. Στο Βελεστίνο κήρυττε και το θείο λόγο, ενώ συχνά-πυκνά επιτιμούσε ακόμα και τους ιερείς της περιοχής για διάφορα σφάλματά τους. Ενόσω κάποτε βρισκόταν στην προαναφερθείσα κωμόπολη, κατάλαβε ότι πλησίαζε η ώρα της κοιμήσεώς του και θέλησε, παρά τις αντιδράσεις των ντόπιων, να επιστρέψει στην Ι. Μονή του. Εντέλει κατάφερε ο Άγιος να φύγει κρυφά. Όταν ο Όσιος είχε ήδη φτάσει στο Ριζόμυλο, οι Βελεστινιώτες κατάλαβαν ότι έφυγε ο πνευματικός τους και έσπευσαν να τον προφθάσουν. Όταν ο προορατικός Γεράσιμος πληροφορήθηκε τον ερχομό τους, κατέβηκε από το μουλάρι του και προσευχήθηκε. Αμέσως άρχισε ν΄ αστράφτει, να βροντά και να πέφτει πολλή βροχή με χαλάζι. Έτσι οι “διώκτες” του αναγκάστηκαν να γυρίσουν βιαστικά πίσω άπραγοι. Λίγο πριν κοιμηθεί ο Όσιος κάλεσε τους μοναχούς της Σουρβιάς και τους νουθέτησε λέγοντάς τους, μεταξύ άλλων: “ Προσέχετε και τούτο καλώς, όσοι έχετε ιερωσύνην, διότι ο λαμβάνων χρήματα και συγχωρών αμαρτίας είναι διάβολος (...) διότι η Χάρις του Αγίου Πνεύματος δεν αγοράζεται αλλά δίδεται δωρεάν εις τους ευλαβείς και φοβουμένους τον Κύριον και εις εκείνους όπου έρχονται μετά πίστεως και φόβου Θεού εις το λουτρόν της εξομολογήσεως² (...)” Τέτοια λέγοντας προς τους πατέρες ο Όσιος και νουθετώντας τους πατρικά, παρέδωσε την αγία του ψυχή στα χέρια του Θεού την 14η Σεπτεμβρίου. Πολλά θαύματα έκανε ο Όσιος Γεράσιμος μετά την ανακομιδή των λειψάνων του στη Σκόπελο, στους Πινακάτες, στο Χατζήμισι³, στα Κανάλια, στον Α. Γεώργιο Βελεστίνου και αλλού.

“Φύλαττε τους δούλους σου εκ δεινών, παντοίων τρισμάκαρ,

και λοιμώδους νόσου σοφέ, όπως σε ως ρύστην, ακοίμητον υμνώμεν, Γεράσιμε οι πόθω σοι καταφεύγοντες.”

1. Εκοιμήθη την14η Σεπτεμβρίου, αλλά η εορτή του μεταφέρθηκε κατά μία ημέρα, για να μην συμπέσει με τη μέγιστη των εορτών εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.

2. Μτθ. Λαγγής, Μέγας Συναξαριστής, τ. Θ΄ , σ. 396.

3. Στεφανιβίκειο Μαγνησίας.

Οι δύο Άγιοι Αρχιεπίσκοποι Λαρίσης με το όνομα Βησσαρίων 15/9/1525 +ΒΙΝΤΕΟ από τον Κωνσταντίνο Οικονόμου

 

Οι δύο Άγιοι Αρχιεπίσκοποι Λαρίσης με το όνομα

 Βησσαρίων 15/9/1525

+ΒΙΝΤΕΟ

από τον Κωνσταντίνο Οικονόμου

  Α.Ο Άγιος Βησσαρίων Α΄ ο Ηγιασμένος, Αρχιεπ. Λαρίσης (15/9/1525)

Μέχρι το 1920 αρχιεπίσκοπος Λαρίσης με το όνομα Βησσαρίων θεωρούνταν μόνον ένας. Τη χρονιά εκείνη αποκαλύφθηκε μια τοιχογραφία στον Ι. Ναό των Αγίων Αναργύρων Τρικάλων, στην οποία εικονίζονται επτά Άγιοι αρχιεπίσκοποι Λαρίσης. Τέταρτος στη σειρά των Αγίων αυτών εικονίζεται ονοματιζόμενος ο “Άγιος Βησσαρίων (Α΄) ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Λαρίσης (ο Ηγιασμένος)” και έβδομος ο “Άγιος Βησσαρίων ο του Σωτήρος Αρχιεπίσκοπος Λαρίσης¹”. Από αυτό, και από διάφορες άλλες πηγές, διαπιστώθηκε ότι οι δύο Αρχιεπίσκοποι Λαρίσης με το όνομα Βησσαρίων ενθρονίστηκαν με διαφορά δύο περίπου δεκαετιών, έχοντας έδρα της ποιμαντορίας τους τα Τρίκαλα. Για τον Βησσαρίωνα τον Α΄ οι ιστορικές πηγές μας πληροφορούν ότι διετέλεσε προηγουμένως επίσκοπος Δημητριάδος.

“Σκεύος αρετών υπάρξας Βησσαρίων, ένθεν Λαρίσης

σοφός ποιμήν εγένου.”

Β.Ο Άγιος Βησσαρίων Β΄ ο του Σωτήρος, Αρχιεπ. Λαρίσης (15/9/1541;)

   

   Πατρίδα του Αγίου υπήρξε ο οικισμός της Μεγάλης Πόρτας (Μεγάλες Πύλες) στα όρια της σημερινής Πύλης των Τρικάλων. Οι γονείς του, που ήταν ευσεβείς Χριστιανοί, ανέθρεψαν το γιο τους “εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου”. Από την πρώτη παιδική ηλικία ο μικρός Βησσαρίων μάθαινε τα ιερά γράμματα (κοινά) από δασκάλους-ιερωμένους της ιδιαίτερής του πατρίδας. Από την ηλικία των 10-12 ετών είχε αποβάλλει από την καρδιά του κάθε ενδιαφέρον για πλούτο, δόξα, γάμο, κ. α. Θέλησε μάλιστα από πολύ μικρός να ακολουθήσει τον αγγελικό βίο των μοναχών. Έτσι αγαπημένα του αναγνώσματα ήταν τα βιβλία των βίων των Αγίων και των Πατέρων της Εκκλησίας. Ενώ ήταν ακόμα νέος, εγκατέλειψε το πατρικό σπίτι του και προσκολλήθηκε στον Άγιο Μητροπολίτη Λάρισας Μάρκο² στα Τρίκαλα. Από τότε έμενε στο Γέροντα αυτό για πολλά έτη τηρώντας μεγάλη υπακοή και τέλεια υποταγή. Όταν, μετά από μερικά έτη, χήρεψε η θέση της Επισκοπής Ελασσόνας και Δομενίκου, ο Μητροπολίτης Λαρίσης μαζί με το σύνολο των επισκόπων της Θεσσαλίας ψήφισαν τον Βησσαρίωνα επίσκοπό της. Όμως εκεί δεν έγινε δεκτός και σε λίγα χρόνια αναγκαστήκαμε να αποχωρήσει. Οι δύο λόγοι που δεν έγινε δεκτός ο Άγιος ήταν πρώτα ο φθόνος κάποιων Χριστιανών προς το πρόσωπό του και έπειτα η απαίτηση των κατοίκων της Ελασσόνας να μην υποτάσσεται η επισκοπή τους στη Μητρόπολη Λαρίσης αλλά απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Έτσι ο πατριάρχης της Κων/λης Θεόληπτος (1513-22), τοποθέτησε αντί του Αγίου κάποιον Νεόφυτο (1516-38). Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι έκτοτε ο επίσκοπος της Ελασσόνας οριζόταν πάντα από τον Οικουμ. Πατριάρχη μέχρι και την ανακήρυξη του Αυτοκεφάλου της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ο Άγιος Βησσαρίων, χωρίς να λυπηθεί για την έξωσή του από τον επισκοπικό θρόνο, επέστρεψε στα Τρίκαλα κοντά στον πνευματικό του πατέρα. Συνέχισε μάλιστα να υπηρετεί σαν ο ταπεινότερος των δούλων με ευλάβεια και τον Γέροντά του και τους φτωχούς ή ξένους που προσέτρεχαν για βοήθεια στη Μητρόπολη. Γύρω στο 1520 εκοιμήθη ο επίσκοπος Σταγών Νικάνωρ και ο λαός της Επισκοπής ζήτησε τον Άγιο Βησσαρίωνα για τη διαποίμανσή του. Στους Σταγούς (Καλαμπάκα) λοιπόν ο Άγιος διετέλεσε επίσκοπος, επιτροπικά, για έξι έτη. Όταν ο πνευματικός του πατέρας, μητροπ. Μάρκος, αναχώρησε για τις “άνω μονές”, ο Βησσαρίων τοποθετήθηκε μητροπολίτης Λαρίσης με απόφαση του Πατριάρχη Ιερεμία Α΄(1522-46). Ο βίος του Αγίου μητροπ. Λαρίσης Βησσαρίωνα ήταν από και πέρα οσιακός. Ήταν η “φιλότεκνος μήτηρ ομού και φιλόστοργος, αγκαλιζόμενη όλους, τρέφουσα όλους, προνοούσα δι΄ όλους³ ...”. Εκτός από το πνευματικό του έργο, ο Άγιος έγινε γνωστός για τα έργα κοινής ωφέλειας που με μέριμνά του έγιναν σε πολλές περιοχές της επαρχίας του. Φημισμένα είναι τα γεφύρια, που με δαπάνες και φροντίδες του κατασκευάστηκαν, τα οποία έζωναν τις όχθες των ορμητικών ποταμών της Δυτ. Θεσσαλίας. Σημαντικότερο, αλλά και δυσκολότερο στην κατασκευή του, γεφύρι, ήταν αυτό του Κοράκου στον Ασπροπόταμο (Αχελώο). Μερικά από τα γεφύρια του Αγίου σώζονται ως τις μέρες μας, όπως για παράδειγμα της Πόρτας-Παναγιάς στον Πορταΐτικο ποταμό. Ο Άγιος είχε την άριστη συνήθεια να μην χειροτονεί επισκόπους της Μητροπόλεώς του τυχαίους ανθρώπους, αλλά τους άξιους και τους ικανούς, τους ανεπίληπτους, τους μιμητές του Χριστού, τους νηφάλιους, τους αφιλάργυρους, τους ειρηνικούς. Λίγα έτη πριν την κοίμησή του οικοδόμησε Ναό στο όνομα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος καθώς και Ι. Μονή δίπλα στο Ναό αυτό, σε συνεργασία με τον τότε επίσκοπο Καπούης και Φαναρίου Ιγνάτιο. Τέλος, έγραψε τη διαθήκη του, στην οποία συμπεριλαμβάνονταν και οι κανόνες της μοναχικής ζωής για τους ασκητές που άρχισαν να εγκαταβιούν στην Ι. Μ. της Μεταμορφώσεως ή Δουσίκου, όπως λεγόταν αλλιώς. Νιώθοντας ότι το τέλος της επίγειάς του ζωής πλησίαζε, λόγω μιας χρόνιας αρρώστιας που τον ταλαιπωρούσε, προσκάλεσε τους αρχιερείς των Επισκοπών του και όλους τους μοναχούς τους οποίους νουθέτησε για τελευταία φορά και, αφού τους χαιρέτισε ασπαζόμενος έναν προς έναν, εκοιμήθη ειρηνικά την 15η Σεπτεμβρίου του 1541. Το σκήνωμα του Αγίου ενταφιάστηκε στην Εκκλησία του Αγίου Νικολάου, μια ώρα μακρύτερα από τη Μονή. Πλήθος θαυμάτων αποδίδονται στον Άγιο Βησσαρίωνα. Εκτενείς αναφορές μπορούμε να δούμε στον Μέγα Συναξαριστή της Ορθοδόξου Εκκλησίας, εκδ. Μτθ. Λαγγή, στον Θ΄ τόμο και τις σελίδες 178-390.

“Χαίροις Βησσαρίων Πάτερ σοφέ, Πρόεδρε Λαρίσης και Οσίων ο μιμητής. Χαίροις Βησσαρίων συνώνυμε του πρώτου,

ποιμένες Λαρισαίων, αξιοθαύμαστοι.”

“Ο των Λαρισαίων μέγας ποιμήν, και των μοναζόντων ο προστάτης και οδηγός, Βησσαρίων πάτερ, Παμμάκαρ Ιεράρχα, ημών των σε τιμώντων,

αεί μνημόνευε.”

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ: 

1. Μτθ. Λαγγής, ό. π., τ. Θ΄,σ.354, σημ. 1.

2. Σύμφωνα με το Συναξαριστή μητροπολίτης ήταν τότε ο Βησσαρίων Α΄ .

3. Μτθ. Λαγγής, ό. π., τ. Θ΄, σ. 371.