Πλανήτης Άρης + ΒΙΝΤΕΟ Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου – συγγραφέα

 

Πλανήτης Άρης + ΒΙΝΤΕΟ

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου – συγγραφέα

ΓΕΝΙΚΑ: Ο Άρης, τέταρτος σε απόσταση από τον ήλιο πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος και δεύτερος πλησιέστερος προς τη Γη, λέγεται συχνά ερυθρός πλανήτης εξαιτίας του ερυθρού χρώματος που παρουσιάζει και οφείλεται στη σκουριά της επιφανείας του, [τριοξείδιο του σιδήρου (Fe2O3)]. O Άρης είναι πλανήτης με λεπτή ατμόσφαιρα, με επιφάνεια που συνδυάζει κρατήρες και ηφαίστεια, κοιλάδες, ερήμους και πολικά παγοκαλύμματα. Φαίνεται ότι έχει περιοδικά επαναλαμβανόμενες «εποχές». Ο Άρης διαθέτει το ψηλότερο γνωστό όρος στο Ηλιακό μας Σύστημα [Όλυμπος] και τη μεγαλύτερη κοιλάδα [Μαρινέρις]. Το βαθύπεδο Βορεάλις που βρίσκεται στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη καλύπτει το 40% της επιφάνειάς του και αποτελεί υπόλειμμα μιας γιγάντιας σύγκρουσης. Στην περιφορά του γύρω από τον Ήλιο συνοδεύεται από δύο μικρούς δορυφόρους [Φόβος και Δείμος¹]. Η ονομασία του πλανήτη προέρχεται από τον μυθικό θεό του πολέμου, Άρη. Οι ονομασίες των δύο δορυφόρων του δόθηκαν από τούς δύο ομώνυμους γιους του μυθικού θεού. Ο Άρης, γνωστός από τα πρώτα ιστορικά χρόνια, είναι ο πρώτος πλανήτης που παρατηρούμενος τηλεσκοπικώς αποκάλυψε τα γενικά χαρακτηριστικά της μορφολογίας του, που θεωρήθηκαν παρόμοια με αυτά της Γης. Η ομοιότητα αυτή έδωσε βάση σε μια συζήτηση για την ύπαρξη ζωής σε αυτόν, ακόμη και σε σκέψεις μελλοντικής αποίκισής του. Επίσης, είναι εύκολα προσεγγίσιμος από τις εξερευνητικές διαστημοσυσκευές, καθώς ένα ταξίδι απαιτεί (με την σημερινή τεχνολογία) χρόνο έξι μηνών όταν οι θέσεις Γης και Άρη είναι ευνοϊκές, κάτι που συμβαίνει ανά δυο χρόνια. Για τους λόγους αυτούς ο Άρης είναι ο καλύτερα εξερευνημένος πλανήτης έως σήμερα.

  ΙΣΤΟΡΙΚΟ: Ο Άρης δημιουργήθηκε πριν από 4,2 δισ. έτη από τον ίδιο πλανητικό δίσκο που δημιουργήθηκαν και οι υπόλοιποι πλανήτες. Φαίνεται πως στα αρχικά στάδια εξέλιξής του, καλυπτόταν σε ορισμένα σημεία του από υγρό νερό βάθους τουλάχιστον μερικών μέτρων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις για την ύπαρξη ενός ωκεανού. Ενδεχομένως, λοιπόν, ο Άρης να φιλοξενούσε ζωή μικροβιακής μορφής, που δεν εξελίχτηκε. Ορισμένοι “προχωρημένοι” επιστήμονες πιστεύουν ότι η ζωή στη Γη θα μπορούσε να έχει προέλθει από τον Άρη (;!). Το μικρό μέγεθος του Άρη και η μικρή βαρύτητα δεν του επέτρεψε να διατηρήσει ολόκληρη την ατμόσφαιρά του. Διαφεύγοντας το μεγαλύτερο μέρος της ατμόσφαιράς του στο διάστημα, έπεσε η ατμοσφαιρική πίεση και το υγρό νερό εν μέρει εξατμίστηκε και εν μέρει διέρρευσε στο υπέδαφος, ενώ στους πόλους του πλανήτη διατηρήθηκε με μορφή παγετώνων. Έτσι ο Άρης έγινε ένας ερημικός, άνυδρος πλανήτης με αραιή ατμόσφαιρα, όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Σ' αυτή την κατάσταση βρίσκεται εδώ και τουλάχιστον 500.000.000 έτη. Σύμφωνα με ενδείξεις, η «υγρή» περίοδος του Άρη αφορά μονάχα το αρχικό τμήμα της ιστορίας του.

  ΕΔΑΦΟΣ: Σύμφωνα με την εξέταση αρειανών μετεωριτών, η επιφάνεια του Άρη αποτελείται κυρίως από βασάλτη. Μεγάλο μέρος της επιφάνειας καλύπτεται από ψιλή σκόνη σκουριάς [οξείδιο σιδήρου]. Αν και ο Άρης δεν παρουσιάζει στοιχεία μαγνητικού πεδίου, παρατηρήσεις δείχνουν ότι μέρη του φλοιού του πλανήτη έχουν μαγνητιστεί. Μία θεωρία πρεσβεύει, παρατηρώντας τον προσανατολισμό των πετρωμάτων του πλανήτη, ότι πριν από 4 δισεκατομμύρια χρόνια, ο Άρης είχε ισχυρό μαγνητικό πεδίο. Ο πλανήτης έχει πυρήνα, εν μέρει ρευστό, ακτίνας 1.480 χλμ, αποτελούμενο από σίδηρο και θείο. Ο πυρήνας περιβάλλεται από πυριτικό μανδύα. Το μέσο πάχος του φλοιού του πλανήτη είναι από 50-120 χιλιόμετρα, ενώ το μέσο πλάτος του φλοιού της Γης είναι 40 χιλιόμετρα. Ο Άρης έχει πολλές χημικές ιδιαιτερότητες, που σχετίζονται με τη θέση του στο Ηλιακό Σύστημα. Στοιχεία με χαμηλά σημεία βρασμού [χλώριο, φώσφορος, θείο], είναι συχνότερα στον Άρη από τη Γη. Ίσως τα στοιχεία αυτά απομακρύνθηκαν από περιοχές κοντά στον ήλιο από τον ισχυρό ηλιακό άνεμο του νεαρού Ήλιου. Ομοίως, πιστεύεται ότι ο Ήλιος παρείχε στον Άρη περισσότερο οξυγόνο από τη Γη. Οι αντιδράσεις σιδήρου με την περίσσεια ποσότητας οξυγόνου αιτιολογεί τη μεγαλύτερη ποσότητα του αρειανού σιδήρου σε σχέση με τη Γη. Μετά το σχηματισμό των πλανητών, ακολούθησε ο λεγόμενος «Ύστερος Βαρύς Βομβαρδισμός». Άλλωστε το 60% της επιφάνειας του Άρη δείχνει ρεκόρ κρατήρων από συγκρούσεις από εκείνη την εποχή. Μεγάλο μέρος της υπόλοιπης επιφάνειας του Άρη ίσως βρίσκεται κάτω από τεράστιους κρατήρες σύγκρουσης από αυτή την εποχή. Υπάρχουν ενδείξεις τεράστιου κρατήρα πρόσκρουσης στο βόρειο ημισφαίριο του Άρη, διαστάσεων 10.600 χιλιόμετρα επί 8.500 χιλιόμετρα. Μερίδα επιστημόνων προτείνει ότι Άρης χτυπήθηκε από σώμα μεγέθους Πλούτωνα πριν από περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια. Το γεγονός αυτό, δημιούργησε μία ομαλή βόρεια πολική λεκάνη που καλύπτει το 40% της επιφάνειας του πλανήτη.

  ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: Ο Άρης έχασε τη μαγνητόσφαιρά του πριν από 4 δις έτη, και έτσι ο ηλιακός άνεμος αλληλεπιδρά απευθείας με την ιονόσφαιρα του πλανήτη, απομακρύνοντας άτομα από αυτήν. Η ατμόσφαιρα του Άρη αποτελείται κατά 95,32% από διοξείδιο του άνθρακα 2,7% άζωτο και 1,6% αργό. Η πίεση στην επιφάνεια του πλανήτη φτάνει στο ένα εκατοστό αυτής στην επιφάνεια της Γης! Είναι ίση, δηλαδή, με την ατμοσφαιρική γήινη πίεση στα 35.000 μ. υψόμετρο από την επιφάνεια της Γης. Συνεπώς, ένας αστροναύτης θα χρειαστεί οπωσδήποτε διαστημική στολή, προκειμένου να περπατήσει στην επιφάνειά του. Λόγω της αραιής ατμόσφαιρας, η ταχύτητα του ήχου είναι μικρή, και οι ήχοι διαδίδονται μόνο μερικές δεκάδες μέτρα. Έτσι ο Άρης, εκτός από άνυδρος και έρημος, είναι και σιωπηλός πλανήτης. Η χαμηλή πυκνότητα της ατμόσφαιρας κάνει τους ανέμους στον Άρη αδύναμους, όμως καθώς η σκόνη που καλύπτει την επιφάνεια του πλανήτη είναι ψιλή, οι αμμοθύελλες είναι συχνότατες. Συχνή επίσης είναι και η εμφάνιση μικρών ανεμοστρόβιλων που μεταφέρουν σκόνη. Καθώς δεν πρόκειται για μια πολύ δυναμική ατμόσφαιρα, το κλίμα του Άρη είναι αρκετά προβλέψιμο και επαναλαμβάνεται σε κύκλους διάρκειας σχεδόν δυο Γήινων ετών, όσο διαρκεί και η περιφορά του γύρω από τον Ήλιο. Στην ατμόσφαιρα του Άρη παρατηρούνται επίσης αραιά νέφη διοξειδίου του άνθρακα, εμφανιζόμενα κυρίως τη νύχτα και την αυγή, καθώς και αραιά σύννεφα από κρυστάλλους νερού, όταν ο πλανήτης βρίσκεται κοντά στον ήλιο και εξαερώνεται ο πάγος των πόλων του. Λόγω της διαφορετικής σύστασης της ατμόσφαιρας σε σχέση με αυτή τη Γης και της ελάχιστης πυκνότητάς της, σε συνδυασμό με την αιωρούμενη σκόνη, το χρώμα του ουρανού στον Άρη είναι κοκκινωπό ροζ.

   ΓΕΩΛΟΓΙΑ: Ο Άρης έχει το ιδιόμορφο χαρακτηριστικό ότι αποτελείται από δυο μορφολογικά ανόμοια «τμήματα»: το βόρειο ημισφαίριο αποτελείται από «πεδιάδες» σχετικά μικρής πυκνότητας κρατήρων, ενώ το νότιο βρίσκεται σε μεγαλύτερο υψόμετρο και είναι εμφανώς καταπονημένο από προσκρούσεις μετεώρων. Εδώ βρίσκεται και ο κρατήρας Hellas basin, ο μεγαλύτερος βεβαιωμένος, με διάμετρο 2.300 χιλιόμετρα, σημάδι μιας εξαιρετικά βίαιης πρόσκρουσης πριν από 4 δις χρόνια. Εξήγηση, όχι όμως ομόφωνα αποδεκτή, της διαφοράς μεταξύ των δυο ημισφαιρίων είναι ότι οι βόρειες «πεδιάδες» αποτελούσαν κάποτε πυθμένα ωκεανού που κάλυπτε μεγάλο μέρος του πλανήτη. Άλλη εξήγηση είναι αυτή που προαναφέρθηκε, ότι στο βόρειο ημισφαίριο προσέκρουσε ένα σώμα μεγέθους Πλούτωνα, σχηματίζοντας έναν τεράστιο κρατήρα πρόσκρουσης, το μεγαλύτερο κρατήρα πρόσκρουσης που έχει ανακαλυφθεί, αλλά μένει να αποδειχθεί. Συνολικά, έχουν ανακαλυφθεί 43.000 κρατήρες με διάμετρο μεγαλύτερη των πέντε χιλιομέτρων στην επιφάνεια του Άρη. Ο μεγαλύτερος, ο Hellas Basin, είναι εμφανής από τη Γη. Στον Άρη έχουν βρεθεί στοιχεία που αποτελούν ενδείξεις παλιότερης γεωλογικής δραστηριότητας. Υπάρχουν τεράστια ηφαίστεια, με κυριότερα το (ανενεργό σήμερα) ηφαίστειο Olympus Mons, που είναι και το ψηλότερο βουνό του ηλιακού συστήματος με ύψος 27.000 μέτρα. Το μεγάλο ύψος του ηφαιστείου οφείλεται στο γεγονός ότι στον Άρη, σε αντίθεση με τη Γη, δεν υπάρχει κίνηση τεκτονικών πλακών, κι έτσι η εκροή μάγματος συνεχίστηκε για εκατομμύρια χρόνια στο ίδιο σημείο ψηλώνοντας ολοένα τον Όλυμπο. Ενδείξεις ηφαιστειακής δραστηριότητας έχουν βρεθεί στον κρατήρα Γκούσεβ, που εξερεύνησε το ρομπότ Spirit. Σήμερα ο πλανήτης θεωρείται γεωλογικά νεκρός, αν και η ύπαρξη ιχνών μεθανίου, σε ορισμένες περιοχές, υποστηρίζεται ότι προκαλείται από περιορισμένη ηφαιστειακή δραστηριότητα, όπως και η πιθανολογούμενη έκλυση υγρού νερού σε ίχνη. Πολλές είναι οι ενδείξεις για την ύπαρξη ροής νερού κατά το παρελθόν, λόγω ύπαρξης φαραγγιών, που οφείλονται προφανώς σε διάβρωση του νερού. Το φαράγγι Marineris, όμως, το μεγαλύτερο του ηλιακού συστήματος με μήκος 4.500 χιλιόμετρα, προήλθε από τη ρήξη του φλοιού του Άρη λόγω του βάρους των τεράστιων ηφαιστείων που βρίσκονται βορειότερα. Στις παρυφές του όμως, όπως και σε άλλες περιοχές του πλανήτη, εντοπίστηκαν σχηματισμοί που έχουν προέλθει καθαρά από τη ροή κάποιου υγρού (νερού κατά πάσα πιθανότητα), όπως κοίτες αρχαίων ποταμών. Ίσως το νερό που προκάλεσε τη διάβρωση να οφείλεται σε περιόδους «κατακλυσμών», κατά τις οποίες τεράστιες ποσότητες νερού έρρεαν για μικρότερα χρονικά διαστήματα, προκαλώντας αυτά τα αποτελέσματα.

Φόβος και Άρης

  ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ: Ο Άρης έχει δυο μικρούς δορυφόρους, το Φόβο και το Δείμο, που οι επιστήμονες πιθανολογούν ότι είναι αστεροειδείς που μπήκαν σε τροχιά γύρω του λόγω βαρυτικής έλξης του πλανήτη. Ο Φόβος περιφέρεται γύρω από τον Άρη σε 7 ώρες και 39 λεπτά, σε μέση απόσταση από τον πλανήτη μόλις 9.377 χιλιόμετρα, εγγύτερα στο μητρικό του πλανήτη από κάθε άλλο δορυφόρο του ηλιακού συστήματος. Εικάζεται ότι, κάποια στιγμή στο μέλλον ο Φόβος θα πλησιάσει αρκετά κοντά στον Άρη ώστε να διασπαστεί και να σχηματίσει έναν δακτύλιο γύρω από τον πλανήτη. Ο άλλος δορυφόρος, ο Δείμος, είναι αρκετά μικρότερος από το Φόβο και περιφέρεται αρκετά μακρύτερα, σε απόσταση 23.460 χιλιομέτρων από τον Άρη, συμπληρώνοντας μια περιφορά κάθε 1,2 μέρες.

  ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ: Ο Άρης είναι μέχρι σήμερα ο πιο γνωστός μας πλανήτης, στον οποίο έχουν σταλεί οι περισσότερες διαστημοσυσκευές. Αιτία είναι η εγγύτητά του, οι, μάλλον φιλολογικές, υποθέσεις για ύπαρξη ζωής στην επιφάνειά του, καθώς και η σχετική “ευκολία”, με την οποία θα μπορούσε να εγκατασταθεί μια ανθρώπινη αποικία στην επιφάνειά του. Το λεγόμενο “παράθυρο εκτόξευσης” προς τον Άρη, η περίοδος δηλαδή στην οποία μπορεί να εκτοξευτεί μια διαστημοσυσκευή στο μικρότερο δυνατό χρόνο, “ανοίγει” κάθε δυο χρόνια. Ταυτόχρονα ο Άρης είναι και ο πλανήτης που έχει "εξαφανίσει" τις περισσότερες διαστημοσυσκευές που στάλθηκαν προς αυτόν: σχεδόν 1 στις 3 αποστολές κατέληξαν σε αποτυχία. Οι επιστήμονες, αστειευόμενοι, μιλούν για «κατάρα του Άρη». Οι πρώτες προσπάθειες για εξερεύνηση ξεκίνησαν το 1960 από τους Σοβιετικούς με το ανεπιτυχές πρόγραμμα Μαρσνικ. Το 1964, το αμερικανικό Μάρινερ4 πέρασε δίπλα από τον πλανήτη και έστειλε τις πρώτες φωτογραφίες επιφανείας, αποκαλύπτοντας έναν άνυδρο πλανήτη γεμάτο κρατήρες και κατά τα φαινόμενα χωρίς ζωή. Ακολούθησαν τα σκάφη του σοβιετικού προγράμματος Μαρς, που έγιναν τα πρώτα που προσεδαφίστηκαν στον πλανήτη και λειτούργησαν για λίγο μετά την προσεδάφιση. Η πρώτη σημαντική εξερεύνηση έγινε από τα δυο σκάφη Βίκινγκ της NASA που προσεδαφίστηκαν στον Άρη, τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο του 1976. Έστειλαν φωτογραφίες επιφανείας, μελέτησαν το κλίμα και εκτέλεσαν μια σειρά πειραμάτων για την ύπαρξη ζωής στον πλανήτη, με αρνητικά αποτελέσματα. Η επόμενη φάση εξερεύνησης του πλανήτη ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, με τις αποστολές Σουρβάιορ και Παθφάιντερ της NASA, που μελέτησαν τον πλανήτη από τροχιά και από την επιφάνειά του αντίστοιχα.Το 2005 έφτασαν στον Άρη τα δίδυμα ρομπότ Spirit και Opportunity, που διαπίστωσαν ίχνη, από το απώτατο παρελθόν, υγρού νερού στην επιφάνεια. Πολύτιμες πληροφορίες μας έστειλαν επίσης το Mars Express της ESA, που διαπίστωσε παγωμένο νερό στο υπέδαφος, και το Mars Observer, που μεταφέρει την ισχυρότερη κάμερα που στάλθηκε ποτέ σε άλλο πλανήτη. Μία από τις τελευταίες εξερευνητικές αποστολές είναι της διαστημικής συσκευής Φοίνιξ (NASA), που εκτοξεύτηκε στις 4/8/2007 και έφτασε στις βόρειες αρκτικές περιοχές του Άρη στις 25/5/2008, μελετώντας τις πολικές περιοχές του μέχρι το Νοέμβριο του ίδιου έτους. Το 2011 η αποστολή Φόβος-Grunt, σε συνεργασία Ρωσίας-Κίνας, απέτυχε, με τη διαστημοσυσκευή τελικά να συντρίβεται. Στις 5/8/2012, η NASA με το ρομπότ Curiosity, προσεδαφίστηκε με επιτυχία στην επιφάνεια του Άρη. Τα μακροπρόθεσμα σχέδια της NASA προβλέπουν μια επανδρωμένη αποστολή στον Άρη, αλλά μετά το 2025 τουλάχιστον.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΗ:

Περίοδος περιφοράς (έτος): 687 ημέρες. Περίοδος περιστροφής: 24,62 ώρες.

Εμβαδόν επιφανείας: 144.798.500 τ.χλμ. Πυκνότητα: 3,9 γρ/κυβ. εκ.

Βαρύτητα: 3,71 μ/τετ. δευτ. (0,376 g). Θερμοκρασία επιφάνειας: -87°- 20°C

Σύσταση ατμόσφαιράς: 95,32% διοξείδιο άνθρακα, 2,70% άζωτο, 1,60% αργό, 0,13% οξυγόνο, 0,08% μονοξείδιο του άνθρακα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Seidelmann, P. Kenneth (2007). "Έκθεση της Ομάδα Εργασίας IAU/IAG για συντεταγμένες και ταχύτητες περιστροφής: 2006".

Ουράνια Μηχανική και Δυναμική Αστρονομία 98 (3).

Lodders Katharina, Fegley Bruce (1998). Το εγχειρίδιο του πλανητικού επιστήμονα. Oxford University Press US.

Giant Asteroid Flattened Half of Mars, Studies Suggest. Scientific American.

Mars Gloal Geography. Windows to the Universe. University Corporation for At. Research.

Mars Pulls Phoenix In. University of Arizona Phoenix mission Website.

Άρης, Παναγιώτα Πρέκα-Παπαδήμα, Καθημερινή 20-02-05.

Ο Άρης, περιοδικό Focus 4 Ιουνίου 2003.

1. Δείμος = τρόμος.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE: 

https://www.youtube.com/watch?v=ethozZ6nrtc&list=PLYzv9oZRBagYwZDTU7Xb87thas-JDa1fF&index=25

Η Σελήνη + ΒΙΝΤΕΟ Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

 

   Η Σελήνη + ΒΙΝΤΕΟ 

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

  ΓΕΝΙΚΑ: Η Σελήνη, μοναδικός φυσικός δορυφόρος της Γης και πέμπτος μεγαλύτερος φυσικός δορυφόρος του ηλιακού συστήματος, πήρε το όνομά της από την Σελήνη, αρχαιοελληνική θεότητα. Αποτελείται από στερεά υλικά παρόμοιας σύστασης με αυτή της Γης. Είναι το φωτεινότερο σώμα στην ουράνια σφαίρα μετά τον Ήλιο, επειδή είναι κοντινότερο στη Γη. Εξαιτίας αυτής της εγγύτητας, η Σελήνη έχει ισχυρή βαρυτική επίδραση στη Γη [παλιρροϊκή αλληλεπίδραση], προκαλώντας φαινόμενα όπως οι παλίρροιες. Έχει διάμετρο 3476 km, περίπου το ένα τέταρτο της γήινης διαμέτρου και το 1/81 της μάζας της Γης. Η ένταση της βαρύτητας στην επιφάνεια της σελήνης είναι το 1/6 της βαρύτητας της Γης. Η ακτίνα της πρωτοϋπολογίστηκε από τον Αρίσταρχο με σφάλμα 32% και αργότερα από τον Πτολεμαίο με σφάλμα μόνο 5% Ο όγκος της Σελήνης είναι το 0,020 του γήινου όγκου, η επιφάνειά της το 0,074, η περιφέρειά της στον ισημερινό το 0,273 της Γης. Η εξαιρετικά αραιή ατμόσφαιρά¹ της [πιστεύεται ότι όλη η σεληνιακή ατμόσφαιρα ζυγίζει μόλις 10 τόνους!] αποτελείται από: ήλιον 25%, νέον 25%, υδρογόνο 23%, αργό 20%, ενώ υφίστανται και ίχνη μεθανίου αμμωνίας και διοξειδίου του άνθρακα. Τέλος Η σελήνη έχει θερμοκρασίες που ποικίλλουν από 123°C στην ημέρα έως -170°C τη νύχτα στον ισημερινό, και κάτω από -233°C στους μόνιμα σκιασμένους πολικούς κρατήρες.

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ: Η μέση απόσταση Γης - Σελήνης είναι 384.403 χιλιόμετρα [παρατηρείται ότι η απόσταση αυξάνεται κατά 0.2 εκατοστά το μήνα και αυτό συμβαίνει λόγω των παλιρροϊκών δυνάμεων]. Η διάμετρος της σελήνης είναι 3.476 χιλιόμετρα. Περιστρέφεται στον ελαφρώς κεκλιμένο άξονά της σε 27 ημέρες 7 ώρες και 43 λεπτά, ακριβώς στον ίδιο χρόνο που διαρκεί η τροχιακή περιφορά της γύρω από τη Γη. Αυτός ο συντονισμός είναι η αιτία που από τη γη βλέπουμε πάντα την ίδια όψη της, κάτι που οφείλεται στην βαρυτική έλξη από τη Γη. Η Γη και η Σελήνη βαρυτικά αποτελούν ενιαίο σώμα με κοινό βαρυτικό κέντρο. Οι εκλείψεις Ηλίου προκαλούνται από τη φαινομενική διάβαση της Σελήνης, μπροστά από το ήλιο, σκιάζοντας μέρος της Γης.

  ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ: Αρκετοί μηχανισμοί έχουν προταθεί για το σχηματισμό της Σελήνης, 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν και 50 εκατομμύρια χρόνια μετά τον σχηματισμό του ηλιακού συστήματος. Οι κυριότερες θεωρίες επιγραμματικά είναι οι εξής: α΄ αποκοπή της Σελήνης από το φλοιό της Γης από φυγόκεντρη δύναμη, που θα απαιτούσε, όμως, υπερβολικά μεγάλη αρχική ταχύτητα περιστροφής της Γης, β΄ ο βαρυτικός εγκλωβισμός γύρω από τη Γη μίας προσχηματισμένης Σελήνης, η οποία θα απαιτούσε, όμως, εκτεταμένη ατμόσφαιρα της Γης ώστε να διαχέει την ενέργεια της εκεί που διέρχεται η Σελήνη, και τέλος γ η συν-δημιουργία Γης και Σελήνης στον αρχέγονο δίσκο του Ηλιακού Συστήματος, που δεν εξηγεί, όμως, την έλλειψη μεταλλικού σιδήρου στο φεγγάρι. Πιθανότερος μηχανισμός είναι η σύγκρουση ενός πλανήτη με τη νεαρή Γη. Μετά τη σύγκρουση τα σωματίδια που εκτινάχθηκαν στο διάστημα τέθηκαν σε τροχιά γύρω από τη Γη και στο τέλος σχημάτισαν τη Σελήνη. Οι γιγάντιες συγκρούσεις, άλλωστε, πιστεύεται ότι ήταν κοινές στις αρχές του Ηλιακού Συστήματος. Μια ακόμη θεωρία υποστηρίζει ότι αρχικά δημιουργήθηκαν δύο φεγγάρια τα οποία στη συνέχεια συγχωνεύτηκαν σε μια αργή σύγκρουση, σχηματίζοντας την σημερινή Σελήνη. Η θεωρία αυτή εξηγεί γιατί ο φλοιός της Σελήνης είναι περίπου 50 χιλιόμετρα πιο παχύς στην αθέατη πλευρά της από ότι αυτή που φαίνεται από τη Γη. Υπολογιστικά μοντέλα δείχνουν ότι το μικρότερο φεγγάρι είχε περίπου το ένα τριακοστό της μάζας της Σελήνης και διάμετρο περίπου 1.000 χιλιόμετρα. Καθώς οι παλιρροϊκές δυνάμεις της Γης θα αύξαναν την ακτίνα της τροχιάς των δύο φεγγαριών, οι ισορροπίες μεταξύ τους άλλαξαν, με αποτέλεσμα να συγκρουστούν με μικρή ταχύτητα και ουσιαστικά το μικρό φεγγάρι να απλωθεί γύρω από το μεγαλύτερο.

  ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ: Η αποστολή Απόλλων 11 ήταν η πρώτη που προσεδαφίστηκε στη Σελήνη [1969]. Έτσι οι αστροναύτες Neil Armstrong και Buzz Aldrin έγιναν οι πρώτοι άνθρωποι που πάτησαν στην επιφάνεια της Σελήνης. Ακολούθησαν άλλοι δέκα αστροναύτες με τις υπόλοιπες αποστολές Απόλλων (12, 14, 15, 16 και 17). Νέα αποστολή στη Σελήνη προβλέπονταν περίπου το 2020, [έγινε τελικα το 2026, τον Απρίλιο, χωρίς προσελήνωση] με το πρόγραμμα Ωρίων [NASA], ενώ υπάρχουν σχέδια για επανδρωμένη αποστολή και από τους Κινέζους. Στις 13/11/2009, η NASA ανακοίνωσε ότι η αποστολή LCROSS, με μια ελεγχόμενη συντριβή συσκευής στον νότιο πόλο της σελήνης κατάφερε να ανακαλύψει σημαντικές ποσότητες νερού!

   ΚΙΝΗΣΕΙΣ: Οι βασικές κινήσεις της Σελήνης είναι δύο. Κινείται γύρω από τη Γη σε ελλειπτική τροχιά και συμπληρώνει μια περιστροφή γύρω από το κέντρο της σε 29,53 ημέρες. Ο χρόνος αυτός ονομάζεται “συνοδικός μήνας”. Επίσης περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της, συμπληρώνοντας μια περιστροφή σε 27,3 ημέρες. Ο χρόνος αυτός ονομάζεται “αστρικός μήνας”. Το αποτέλεσμα των δύο αυτών κινήσεων είναι η Σελήνη να δείχνει σε μας πάντοτε την ίδια πλευρά. Το φαινόμενο ονομάζεται σύγχρονη “περιστροφή”, και οφείλεται στην εξίσωση των χρόνων της περιφοράς της γύρω από τη Γη και της περιστροφής γύρω από τον άξονά της. Εκτός από τις δύο αυτές κινήσεις, παρατηρούνται τα φαινόμενα των Λικνίσεων της Σελήνης, όπου εμφανίζουν τη Σελήνη σαν να πραγματοποιεί τριών ειδών παλινδρομικές κίνησεις. Η κατά μήκος λίκνιση οφείλεται στην ελαφρώς ελλειπτική τροχιά της Σελήνης, η κατά πλάτος λίκνιση, οφείλεται σε μια μικρή κλίση μεταξύ του άξονα περιστροφής της και του επιπέδου τής τροχιάς της Γης και η ημερήσια λίκνιση, οφείλεται στην μετακίνηση της θέσης του παρατηρητή πάνω στην επιφάνεια της Γης, λόγω της περιστροφής της Γης. Αποτέλεσμα του συνόλου των επιμέρους λικνίσεων της Σελήνης είναι ότι ενώ μόνο το ένα ημισφαίριο της αντικρίζει τη Γη, το ποσοστό της συνολικής επιφάνειας της Σελήνης που μπορούμε να παρατηρήσουμε, σε ένα μεγάλο χρονικό διάστημα παρατηρήσεων, φτάνει μέχρι το 59%!

  ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ: Οι αστρονόμοι ονομάτισαν τα μεγαλύτερα βαθύπεδα της Σελήνης ως θάλασσες. Οι μεγαλύτερες τέτοιες “θάλασσες” της Σελήνης είναι ονομαστικά: Νότια θάλασσα, θάλασσα Χάμπολντ, των Κρίσεων, της Γαλήνης, των Ατμών, της Γονιμότητας, του Νέκταρ, κ.ά. Μικρότερες περιοχές που θυμίζουν τέτοιες “θάλασσες” είναι οι “λίμνες” του Καλοκαιριού, του Φθινοπώρου, της Καλοσύνης, της Λύπης, της Υπεροχής, της Ευτυχίας, κ.ά. 

   

Ακόμη και όρη της Σελήνης έχουν ονοματιστεί, με σημαντικότερα τα Απέννινα της Σελήνης και η οροσειρά Ρουκ. Έχουν ακόμη ονοματιστεί Κρατήρες {Κοπέρνικος, Ίππαρχος, Αναξαγόρας, Άτλας, κ.ά.], “κόλποι” [της Αγάπης, της Επιτυχίας, της Ίριδας, κ.ά.].

ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ: Ανάλογα με το ορατό από τη Γη τμήμα της Σελήνης τα μεσοδιαστήματα του σεληνιακού μήνα χωρίζονται από τις εξής φάσεις: Νέα Σελήνη [ο δίσκος της Σελήνης είναι αόρατος], Αύξων Μηνίσκος [η Σελήνη σαν “νυχάκι”], Πρώτο Τέταρτο [“μισό” φεγγάρι], Αύξων Αμφίκυρτος [τριών τετάρτων], Πανσέληνος, Φθίνων Αμφίκυρτος [εμφανής μείωση του ορατού τμήματος], τελευταίο τέταρτο [πάλι μισό φεγγάρι], φθίνων μηνίσκος [το “νυχάκι” ... επιστρέφει], Νέα Σελήνη, κ.ο.κ.

Βιβλιογραφία: Ανακάλυψη «σημαντικών» ποσοτήτων παγωμένου νερού στη Σελήνη. www.kathimerini.gr. 2009-11-13.

 konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ήδη έχει αρχίσει να μολύνεται από τις επισκέψεις του ... ανθρωπίνου είδους!

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE: https://www.youtube.com/watch?v=yylU8u6hsv4

Ο πλανήτης Γη + ΒΙΝΤΕΟ του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου -συγγραφέα

 

Ο πλανήτης Γη + ΒΙΝΤΕΟ

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου -συγγραφέα

Η Γη από τον Απόλλων 17

Η Γη είναι ο μοναδικός πλανήτης στον οποίον κατοικούν οι άνθρωποι και εκατομμύρια άλλα είδη του φυτικού και του ζωικού βασιλείου. Είναι ο τρίτος σε απόσταση πλανήτης από τον Ήλιο, ο πέμπτος μεγαλύτερος σε μάζα στο Ηλιακό Σύστημα και ο μεγαλύτερος μεταξύ των τεσσάρων πλανητών που διαθέτουν στερεό φλοιό. Έχει στον ισημερινό ακτίνα 6.378,1 χλμ. και περιφέρεια 40.075,017 χλμ., εμβαδόν επιφανείας 148.940.000 τ.χλμ., όγκο 1,08 τρις κυβικά χιλιόμετρα και μάζα 5.973.600.000.000.000.000.000 [περίπου 6 εξάκις εκατομμύρια] τόνους. Ο πλανήτης σχηματίστηκε πριν από 4,5 δισεκατομμύρια έτη και έχει φυσικό δορυφόρο τη Σελήνη. Η λέξη Γη προέρχεται από το όνομα της πρώιμης αρχαιοελληνικής θεάς με το όνομα Γαία.

ΔΟΜΗ: Το εσωτερικό της Γης είναι διαχωρισμένο σε ένα πυριτικό εξωτερικό συμπαγή φλοιό, έναν ημίρρευστο μανδύα, έναν ρευστό εξωτερικό πυρήνα ο οποίος είναι αρκετά πιο ιξώδης [κολλώδης] από τον μανδύα, καθώς και έναν στερεό εσωτερικό πυρήνα. Ο ρευστός εξωτερικός πυρήνας δημιουργεί ένα ασθενές μαγνητικό πεδίο, λόγω της θερμικής μεταφοράς του ηλεκτρικά αγώγιμου υλικού του. Οι θερμοκρασίες στο εσωτερικό της Γης υπερβαίνου τους 5.000 βαθμού Κελσίου. Η εσωτερική θέρμανση του πλανήτη ξεκίνησε με τη διαδικασία της συσσωμάτωσής του, έπειτα συνεχίστηκε μέσω της διάσπασης των ραδιενεργών στοιχείων [ουράνιο, θόριο, κάλιο]. Η ροή θερμότητας από το εσωτερικό του πλανήτη προς την επιφάνεια ισούται μόνο με το 0,005% της ενέργειας που λαμβάνεται από τον Ήλιο. Παρόλ' αυτά, αυτή η εσωτερική θερμότητα είναι αρκετή ώστε να λιώσει το υλικό το οποίο αναβλύζει συνεχώς στην επιφάνεια της Γης από το εσωτερικό, μέσω ηφαιστείων και ρωγμών στις μεσοωκεάνειες ράχες με τη μορφή μάγματος. Το μεγαλύτερο μέρος του γήινου φλοιού είναι νεότερο των 100 εκατομμύριων ετών [όπως το μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης – εξαίρεση ο Όλυμπος]. Τα αρχαιότερα τμήματα του φλοιού είναι περίπου 4,4 δισεκατομμύριων ετών! Ο πλανήτης μας χωρίζεται κατά βάθος στα εξής τμήματα: Α΄ 0–60 χλμ. Λιθόσφαιρα, εκ τω οποίων: στα πρώτα 30 χιλιόμετρα ο Φλοιός και από 30-60 χλμ το άνω τμήμα του Μανδύα. Β΄ 35-2.890 χλμ. Μανδύας, Γ΄ 2890-5.100 χλμ. Εξωτερικός πυρήνας, Δ΄ 5.100-6.368 χλμ. Εσωτερικός πυρήνας. Συνολικά, η σύσταση της Γης κατά μάζα είναι: 33,1% σίδηρος, 27,2% οξυγόνο, 17,2% πυρίτιο, 15,9% μαγνήσιο, 1,6% νικέλιο, 1,6% ασβέστιο, 1,5% αργίλιο, 0,7% θείο, 0,25% νάτριο, 0,071% τιτάνιο, 0,019% κάλιο, 0,86% άλλα στοιχεία

ΠΥΡΗΝΑΣ: Η μέση πυκνότητα της Γης είναι 5.515 κ/κ.μ. [ο πυκνότερος πλανήτης του ηλιακού συστήματος]. Η πυκνότητα πρέπει να είναι ιδιαίτερα αυξημένη στον πυρήνα. Στα πρώτα στάδια της δημιουργίας του πλανήτη, πριν 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, η Γη, ενώ ήταν σε ρευστή κατάσταση, λόγω της βαρύτητας, πυκνότερα υλικά έρρευσαν προς το κέντρο στη διάρκεια μίας διαδικασίας που καλείται διαφοροποίηση, ενώ τα λιγότερο πυκνά υλικά έμειναν στην επιφάνεια. Ως αποτέλεσμα, ο πυρήνας αποτελείται κυρίως από σίδηρο (80%), νικέλιο και πυρίτιο. Άλλα πυκνότερα υλικά όπως το ουράνιο και ο μόλυβδος, είναι είτε σπάνια, είτε έχουν την ιδιότητα να προσκολλώνται σε ελαφρότερα υλικά και γι' αυτό βρίσκονται κυρίως στον φλοιό. Ο πυρήνας χωρίζεται σε έναν στερεό εσωτερικό πυρήνα ακτίνας γύρω στα 1.250 χλμ. και έναν ρευστό εξωτερικό πυρήνα ακτίνας γύρω στα 3.500 χλμ. Ο εσωτερικός πυρήνας πιστεύεται πως είναι στερεός και πως αποτελείται κυρίως από σίδηρο και νικέλιο. Ο εξωτερικός πυρήνας εκτιμάται πως αποτελείται από κράμα ρευστού σιδήρου, νικελίου και ιχνών ελαφρότερων στοιχείων. Η θερμική μεταφορά στον εξωτερικό πυρήνα σε συνδυασμό με την διέγερση από την περιστροφή της Γης [η λεγόμενη δύναμη Coriolis] προκαλεί το γήινο μαγνητικό πεδίο. Κατά μία άλλη θεωρία, ο γήινος πυρήνας αποτελείται από υδρογόνο και ήλιο, που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση με αυτήν του Ηλίου. Στον πυρήνα συμβαίνουν παρόμοιες πυρηνικές αντιδράσεις, όπως στον Ήλιο, γι' αυτό και παραμένει σε ρευστή κατάσταση, χωρίς να έχει ψυχθεί. Σύμφωνα με τελευταίες μελέτες, εικάζεται πως ο εσωτερικός πυρήνας της Γης περιστρέφεται ελαφρώς ταχύτερα από τον υπόλοιπο πλανήτη [2°/έτος]. Και οι δύο θεωρίες, ενώ προσπαθούν να εξηγήσουν τα φαινόμενα που παρατηρούνται στην γήινη επιφάνεια, παραμένουν απλώς στο επίπεδο της θεωρίας, χωρίς να έχει υπάρξει απόδειξη για καμία.

ΜΑΝΔΥΑΣ: Ο γήινος μανδύας εκτείνεται σε ένα βάθος 2.890 χλμ.. Η πίεση στην βάση του μανδύα είναι 1,4 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη της ατμοσφαιρικής πίεσης(!), πράγμα που θα έκανε κάτι παρά πάνω από αδύνατο ένα ταξίδι στο κέντρο της Γης, που τόσο ήθελε ο Ι. Βερν! Αποτελείται κατά μεγάλο μέρος από υλικά πλούσια σε σίδηρο και μαγνήσιο. Το σημείο τήξεως ενός υλικού εξαρτάται από την πίεση. Εφόσον η πίεση αυξάνει αρκετά κατά βάθος, το χαμηλότερο τμήμα είναι σχεδόν στερεό ενώ το ανώτερο τμήμα είναι ημιτηγμένο. Έτσι ο ανώτερος μανδύας μπορεί να ρεύσει αρκετά αργά. Η εξήγηση του γεγονότος πως ενώ ο εξωτερικός πυρήνας είναι ρευστός, ο κατώτερος μανδύας είναι στερεός, βρίσκεται στο ανώτερο σημείο τήξεως των πλούσιων σε σίδηρο κραμάτων του μανδύα από τον σχεδόν καθαρό σίδηρο του πυρήνα. Ο δε εσωτερικός πυρήνας είναι στερεός λόγω της εξαιρετικά μεγάλης πίεσης κοντά στο κέντρο του πλανήτη. Ο μανδύας αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος του όγκου της Γης [83%].

Η Γη τη νύχτα

ΦΛΟΙΟΣ: Τα λεπτότερα τμήματα του φλοιού [5 χλμ.] είναι κάτω από τους ωκεανούς και αποτελούνται από πυκνά πετρώματα μαγνησίου, σιδήρου και πυριτίου. Τα παχύτερα τμήματα του φλοιού [έως 70 χλμ.] είναι τα ηπειρωτικά που είναι λιγότερο πυκνά και αποτελούνται από πετρώματα νατρίου, αλουμινίου και πυριτίου. Ο γήινος φλοιός είναι πλούσιος σε φυσικούς πόρους [κοιτάσματα άνθρακα, πετρελαίου, φυσικού αερίου, μεθανίου]. Αυτά τα κοιτάσματα χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας καθώς και για την δημιουργία συνθετικών υλικών. Κατά τις τεκτονικές διαδικασίες στον γήινο φλοιό, σχηματίστηκαν μεταλλευτικά κοιτάσματα. Τα κοιτάσματα αυτά μας παρέχουν μέταλλα και άλλα χρήσιμα χημικά στοιχεία (όπως το ορυκτό αλάτι). Σε αυτά μπορεί να συνυπολογιστεί και η λεγόμενη βιομάζα που παρέχει ξυλεία και τροφή.

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ: Η Γη είναι ο μόνος πλανήτης που στην επιφάνειά της κυριαρχεί το υγρό στοιχείο. Το νερό καλύπτει το 71% της γήινης επιφάνειας [97% θαλάσσιο και 3% γλυκό νερό] και την χωρίζει σε ωκεανούς και ηπείρους. Η τροχιά της Γης, η ηφαιστειακή δραστηριότητα, η βαρύτητα, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, το μαγνητικό πεδίο και η πλούσια σε οξυγόνο ατμόσφαιρα είναι οι βασικές αιτίες που κάνουν τη Γη πλανήτη του νερού. Αν και η τροχιά της Γης είναι αρκετά απομακρυσμένη ώστε να διατηρεί υγρό νερό, το φαινόμενο του θερμοκηπίου αποτρέπει το νερό από το να παγώσει, διατηρώντας την μέση γήινη θερμοκρασία στους 15 βαθμούς Κελσίου [πάνω από το σημείο πήξης]. Παλαιοντολογικές ενδείξεις δείχνουν πως κάποια στιγμή μετά την αποίκηση των ωκεανών από τα πρώτα βακτήρια, πριν 600 εκατομμύρια χρόνια, το φαινόμενο του θερμοκηπίου κατέρρευσε, με αποτέλεσμα την ολική ψύξη της Γης και την πιθανή πήξη όλων των ωκεανών για μία περίοδο από 10 - 100 εκατομμύρια χρόνια. Σε άλλους πλανήτες, όπως στην Αφροδίτη, ο ατμός καταστρέφεται από την ηλιακή υπεριώδη ακτινοβολία, ενώ το υδρογόνο ιονίζεται και απομακρύνεται από τον πλανήτη μέσω του ηλιακού ανέμου. Στην ατμόσφαιρα της Γης, ένα στρώμα όζοντος στη στρατόσφαιρα, απορροφά το μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής υπεριώδους ακτινοβολίας, αποτρέποντας την αποσύνθεση του νερού. Επιπλέον, η μαγνητόσφαιρα, αποτρέπει την αλληλεπίδραση μεταξύ των στοιχείων της ατμόσφαιρας και του ηλιακού ανέμου. Ακόμη τα ηφαίστεια εκπέμπουν συνεχώς ατμούς από το εσωτερικό, ενώ οι μετακινούμενες πλάκες ανακυκλώνουν τον άνθρακα και το νερό, καθώς οι ασβεστόλιθοι εισέρχονται στον μανδύα και εξέρχονται μέσω των ηφαιστείων ως ατμός και διοξείδιο του άνθρακα. Αξίζει να αναφέρουμε ότι τα συστατικά του μανδύα περιέχουν 10 φορές την ποσότητα του νερού των ωκεανών [το μεγαλύτερο μέρος είναι παγιδευμένο].

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: Η Γη έχει μία πυκνή ατμόσφαιρα αποτελούμενη από 78% άζωτο, 21% οξυγόνο, 0,9% αργό, 1% υδρατμούς, 0,04 διοξείδιο του άνθρακα, και ίχνη από άλλα αέρια. Η σύσταση της γήινης ατμόσφαιρας είναι ασταθής, αλλά η ισορροπία διατηρείται από την βιόσφαιρα. Τα στρώματα της ατμόσφαιρας [τροπόσφαιρα, στρατόσφαιρα, μεσόσφαιρα, θερμόσφαιρα, εξώσφαιρα] μεταβάλλονται από τόπο σε τόπο και εξαρτώνται και από εποχιακές μεταβολές. Θεωρείται ότι η παρούσα σύσταση της ατμόσφαιρας είναι αποτέλεσμα της δράσης ζώντων οργανισμών. Ο εμπλουτισμός της γήινης ατμόσφαιρας της Γης με οξυγόνο άρχισε πριν 2,45 δις χρόνια. Μια μελέτη πετρωμάτων από τη Νότια Αφρική, ηλικίας 2,5 δις χρόνων έδειξε ότι ένα υπόστρωμα μικροοργανισμών παρήγαγε οξυγόνο. Τότε η σύσταση της ατμόσφαιρας δεν ήταν σταθερή και ανά περιόδους γινόταν πλούσια σε υδρογονάνθρακες, που έκαναν την ατμόσφαιρα ομιχλώδη, όπως είναι η σημερινή ατμόσφαιρα του Τιτάνα. Η αιτία των αυξομειώσεων ήταν η βιοσύνθεση μεθανίου.

Η διαμόρφωση των εποχών

ΚΛΙΜΑ: Οι δύο μεγάλες περιοχές πολικού κλίματος, διαχωρίζονται με δύο, εύκρατες ζώνες και μία πλατιά ισημερινή ζώνη τροπικού και υποτροπικού κλίματος. Ανάλογα την περιοχή, έντονες διακυμάνσεις παρατηρούνται στα μετεωρολογικά δεδομένα, όπως στην ετήσια βροχόπτωση η οποία μπορεί να κυμαίνεται από αρκετά μέτρα βροχής [εποχή βροχών στην Κ. Αφρική] έως σχεδόν μηδενικές τιμές [κεντρική Σαχάρα]. Οι ακραίες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί στον Πλανήτη είναι +58,8°C (υπό σκιά) στην Λιβύη και -89,2°C στον Ρωσικό σταθμό Βοστόκ στην Ανταρκτική.

ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ: Ο Πλανήτης Γη πραγματοποιεί τέσσερις κινήσεις: την περιστροφή γύρω από τον άξονά της, την περιφορά γύρω από τον Ήλιο, την ηλιακή μεταβατική περιφορά [που πραγματοποιεί ακολουθώντας την περιστροφή του Ηλιακού Συστήματος] και τη γαλαξιακή μεταβατική περιφορά, που πραγματοποιεί ακολουθώντας την περιστροφή του Γαλαξία.

Η ΓΗ ΣΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η περίοδος περιστροφής της γης περί τον άξονα της είναι 23 ώρες, 56 λεπτά και 4.09 δευτερόλεπτα (μία αστρική ημέρα). Έτσι παρατηρώντας από την γη τα ουράνια σώματα, η κύρια φαινόμενη κίνησή τους είναι από τα ανατολικά προς τα δυτικά με μία ταχύτητα 15°/ώρα, π.χ. μία ηλιακή ή σεληνιακή διάμετρο ανά δύο λεπτά. Η περιφορά της Γης, με μέση ταχύτητα 107.000 χλμ./ώρα, γύρω από τον Ήλιο διαρκεί 365,2564 μέσες ηλιακές ημέρες (ή ένα αστρικό έτος). Η απόσταση από τον Ήλιο κυμαίνεται μεταξύ 152,1 εκατομ. χλμ. [αφήλιο], έως 147,1 εκατομ. χλμ. [περιήλιο]. Παρατηρώντας από τη Γη, έχουμε μία φαινόμενη κίνηση του Ήλιου ως προς τα αστέρια 1°/ημέρα ή μία ηλιακή ή σεληνιακή διάμετρο κάθε 12 ώρες, σε αντίθετη διεύθυνση από την κύρια φαινόμενη κίνηση (λόγω περιστροφής). Η Γη έχει έναν δορυφόρο, τη Σελήνη, η οποία περιφέρεται γύρω από την γη κάθε 27,3 ημέρες (αστρικός μήνας). Παρατηρώντας από την γη την κίνηση, φαίνεται να κινείται με 12 °/ημέρα, σε αντίθετη διεύθυνση από την κύρια φαινόμενη κίνηση. Λόγω της συνδυασμένης περιφοράς γύρω από τον ήλιο, ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ δύο ίδιων φάσεων της σελήνης (π.χ. από πανσέληνο σε πανσέληνο) διαρκεί λίγο περισσότερο, για την ακρίβεια 29,54 ημέρες - η περίοδος αυτή ονομάζεται συνοδικός μήνας [αυτός ήταν και ο αρχαίος σεληνιακός μήνας]. Με σημείο αναφοράς τον Βόρειο Πόλο της Γης, η κίνηση της Γης, της Σελήνης και της αξονικής περιστροφής, είναι όλες αντίθετα στην φορά των δεικτών του ρολογιού. Το τροχιακό επίπεδο Γης-Ηλίου ή αλλιώς Εκλειπτική (23,5°, η κλίση αυτή είναι η αιτία των εποχών του έτους) και το τροχιακό επίπεδο Γης-Σελήνης, σχηματίζουν γωνία 5° [αν ήταν απόλυτα ευθυγραμμισμένα, θα είχαμε μία έκλειψη Ηλίου ή Σελήνης κάθε μήνα].

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΓΗΣ: Το βιολογικό και γεωλογικό μέλλον της Γης εξαρτάται από τη χημεία στην επιφάνεια της Γης, το ρυθμό της ψύξης του εσωτερικού του πλανήτη, τις βαρυτικές αλληλεπιδράσεις με άλλα αντικείμενα του Ηλιακού Συστήματος και την αύξηση της φωτεινότητας του Ήλιου. Ένα αβέβαιο στοιχείο προβλέψεως είναι η συνεχιζόμενη επιρροή της τεχνολογίας που έχει εισαχθεί από τον άνθρωπο, όπως η γεωμηχανική, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στον πλανήτη. Ο ίδιος ο άνθρωπος, πάντως, μπορεί ακόμη και με την τεχνολογία να οδηγήσει στην εξαφάνιση της ανθρωπότητας, αφήνοντας τον πλανήτη να επανέλθει σταδιακά σε έναν αργό ρυθμό εξέλιξης που εξαρτάται μόνο από μακροπρόθεσμες φυσικές διεργασίες. Κατά διαστήματα εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών, τυχαία ουράνια γεγονότα θέτουν ένα παγκόσμιο κίνδυνο για τη βιόσφαιρα, που μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές εξαφανίσεις, όπως προσκρούσεις κομητών ή αστεροειδών με διάμετρο 5-10 χιλιόμετρα, ή μια μεγάλη αστρική έκρηξη, που ονομάζεται σουπερνόβα, μέσα σε μια ακτίνα 100 ετών φωτός. Άλλα μεγάλης κλίμακας γεωλογικά γεγονότα είναι πιο προβλέψιμα. Η θεωρία Μιλάνκοβιτς προβλέπει ότι ο πλανήτης θα συνεχίσει να παρουσιάζει περιόδους παγετώνων, τουλάχιστον μέχρι η περίοδος των τεταρτογενών παγετώνων να φτάσει στο τέλος της. Αυτές οι περίοδοι που προκαλούνται από την κλίση του άξονα περιστροφής και τη μετάπτωση της τροχιάς της Γης. Ακόμη, είναι πιθανό, οι τεκτονικές πλάκες να οδηγήσουν σε μια υπερήπειρο [σαν την αρχική Παγγαία] σε 250 έως 350 εκατομ. χρόνια. Κατά τη διάρκεια των επόμενων τεσσάρων δισεκατομμυρίων χρόνων, η φωτεινότητα του Ήλιου θα αυξηθεί σταθερά, με αποτέλεσμα τη δραματική αύξηση της ηλιακής ακτινοβολίας που φτάνει στη Γη. Αυτό θα προκαλέσει μεγαλύτερη διάβρωση των πυριτικών ορυκτών, η οποία θα προκαλέσει μία μείωση στα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Σε περίπου 600 εκατομμύρια χρόνια, το επίπεδο των εκπομπών CO₂ θα πέσει κάτω από το επίπεδο που απαιτείται για τη διατήρηση της φωτοσύνθεσης που χρησιμοποιείται από τα δέντρα με μακροπρόθεσμη τάση να εξαφανιστούν εντελώς. Η επακόλουθη απώλεια του μηχανισμού αναπλήρωσης του οξυγόνου θα προκαλέσει την εξαφάνιση της πανίδας μερικά εκατομμύρια χρόνια αργότερα. Σε περίπου 1,1 δισεκατομμύρια χρόνια, η ηλιακή φωτεινότητα θα είναι 10% υψηλότερη από ό, τι σήμερα. Αυτό θα κάνει την ατμόσφαιρα να γίνει ένα «υγρό θερμοκήπιο», με αποτέλεσμα την εξάτμιση των ωκεανών. Ως πιθανή συνέπεια, η τεκτονική των πλακών θα σταματήσει. Μετά από αυτό το γεγονός, θα φθαρεί και η γήινη μαγνητόσφαιρα, γεγονός που αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε μια γρήγορη απώλεια των πτητικών ουσιών από την εξωτερική ατμόσφαιρα. Σε τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια από τώρα, η αύξηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης θα προκαλέσει ένα ανεξέλεγκτο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Τότε οι περισσότεροι, αν όχι όλοι οι οργανισμοί στην επιφάνεια θα έχουν εξαφανιστεί. Η πιο πιθανή μοίρα του πλανήτη είναι η απορρόφηση από τον Ήλιο σε περίπου 5-6 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν το αστέρι θα εισέλθει στη φάση του ερυθρού γίγαντα και θα επεκταθεί τόσο ώστε να «καταπιεί» την τροχιά του πλανήτη, μαζί τον πλανήτη, με αποτέλεσμα την καταστροφή του. Βεβαίως αυτή είναι η επιστημονική θεώρηση. Αγνοούμε όμως το σχέδιο του Δημιουργικού Αιτίου του Σύμπαντος, τον ίδιο το Θεό.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

Δημιουργία και Θεός [Δ΄μέρος] του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα + 2 ΒΙΝΤΕΟ

 

Δημιουργία και Θεός [Δ΄μέρος- τέλος]

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

  ΜΙΑ ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΓΕΝΕΣΕΩΣ: Κατά το πρώτο βιβλίο της Α. Γραφής, τη Γένεση, ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο σε έξι μέρες. Και όταν η Γραφή λέει έξι μέρες, «και εγένετο εσπέρα, και εγένετο πρωί ημέρα μία (...) ημέρα δευτέρα (...) ημέρα τρίτη» κ.ο.κ., δεν μας λέει ότι οι μέρες είναι 24ωρες ηλιακές μέρες, αφού ο ήλιος ακόμη δεν είχε δημιουργηθεί για να διαχωρίζει τις ημέρες από τις νύκτες. Ο ήλιος την τέταρτη “μέρα” παρουσιάζεται στον ορίζοντα. Δεν πρόκειται, λοιπόν, περί ημερών 24 ωρών, όπως είναι οι γήινες σημερινές ημέρες. Πρόκειται για μακρότατα χρονικά διαστήματα, εκατομμυρίων ετών, που η Γραφή τα ονομάζει μέρες. Λέει και ο ψαλμωδός στο Θεό· «ότι χίλια έτη εν οφθαλμοίς σου ως ημέρα η εχθές, ήτις διήλθε, καὶ φυλακὴ εν νυκτί»!!! (Ψαλμ. πθ΄ 4). Στα μακρά αυτά χρονικά διαστήματα της εξαημέρου ο Θεός κατά τάξη πορεύθηκε στη δημιουργία των διαφόρων όντων. Άρχισε από τα ατελή και προχώρησε στα τελειότερα. Από τα ανόργανα στα ενόργανα, από τα άψυχα στα έμψυχα, από τα άβια στα έμβια κι από εκεί στα εμψύχως έμβια. Πρώτα από την ανόργανη και άπλαστη και άμορφη ύλη και προχώρησε στα φυτά, τα ζώα, και τέλος τον άνθρωπο, επειδή ο άνθρωπος είναι η κορωνίδα των δημιουργημάτων του. Και είναι η κορωνίδα των δημιουργημάτων του Θεού ο άνθρωπος, αφού στον άνθρωπο έδωσε και ψυχή [η οποία είναι μεν πνευματική και αθάνατη, αλλά και αυτή δημιούργημα του Θεού, εκ του μηδενός προερχόμενη], που πρέπει να οδηγήσει τον άνθρωπο στο “καθ' ομοίωσιν” με το Δημιουργό του. Ως απάντηση στο ρηθέν από μερίδα επιστημόνων ότι ο κόσμος-Σύμπαν έγινε από το μηδέν (!!!), απαντάμε ότι από το μηδέν μηδέν παράγεται και έτσι αυτόματη γένεση του κόσμου δεν στέκει και αποκλείεται. Αλλά, προς τους σκεπτικιστές, προτείνουμε το εξής σχήμα: εάν μπροστά από το μηδέν βάλουμε μια μονάδα τότε το ένα μηδέν γίνεται 10, τα δύο μηδενικά 100, τα 6 μηδενικά ένα εκατομμύριο, κ.ο.κ. Αυτή η μονάδα, η Τριαδική Μονάδα, ή Μονάς εν Τριάδι, είναι ο Άγιος Τριαδικός Θεός που το μηδέν (0) το έκανε κόσμο, το έκανε αυτό το θαυμάσιο Σύμπαν που μας περιβάλλει και τα εν αυτώ δημιουργήματά του.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ: Κάποιοι αποκάλεσαν το σωματίδιο του Χιγκς ως «σωματίδιο του Θεού». Άλλοι όμως διετύπωσαν την άποψη πως ο καλύτερος ορισμός είναι «σωματίδιο θεός». Άλλο, όμως, να υποστηρίζει κανείς ότι πρόκειται για έναν τρόπο με τον οποίο ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο, και άλλο το υπερανιμιστικό αξίωμα ότι αυτή η ενέργεια και η ύλη είναι θεός!!! Στην δεύτερη περίπτωση ο άνθρωπος οδηγείται στον αθεϊσμό και τον υλισμό, αποδεχόμενος ότι αρχή του κόσμου είναι η ύλη! Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι προσπαθώντας να απαντήσουν στο ερώτημα πώς δημιουργήθηκε ο κόσμος, έδωσαν δύο γενικές απαντήσεις. Κάποιοι προσωκρατικοί, όπως οι Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης, εισηγητές της λογικής κοσμοερμηνείας, μιλούσαν για την ύπαρξη της ύλης από την οποία δημιουργήθηκε ο κόσμος, και τη δύναμη της ύλης, ταυτίζοντας ύλη και δύναμη [μηχανική ενέργεια της ύλης]. Οπότε, ο κόσμος, κατ΄αυτούς είναι υλικός και μηχανικός. Άλλοι, οι μεταφυσικοί φιλόσοφοι, όπως ο Πλάτων, αναπτύσσοντας τη θεωρία των ιδεών, πίστευε πως όλα τα όντα είναι αντίγραφα των ιδεών που υπήρχαν στον νού του ανώτατου όντος, του Θεού, ενώ ο Αριστοτέλης έκανε λόγο για το «πρώτον ακίνητον κινούν». Οι Πατέρες της Εκκλησίας, μελέτησαν τα σχετικά με την δημιουργία του κόσμου με θεολογικό λόγο. Αρνήθηκαν και τον υλισμό και την μεταφυσική. Έτσι, στις δύο αυτές φιλοσοφικές κατευθύνσεις «εν αρχή ήν η ύλη» και «εν αρχή ήν η ιδέα», αντιπαρέθεσαν το «εν αρχή ήν ο Λόγος». Ο Θεός είναι πρόσωπο, είναι αγάπη, αφού η αγάπη είναι η άκτιστη ενέργεια του Θεού. Επομένως ο Θεός δεν είναι ούτε ιδέα ούτε ύλη. Οι σύγχρονοι επιστήμονες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, ερμηνεύοντας τις νέες ανακαλύψεις. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν εκείνοι που αποδέχονται κάποια δύναμη που βρίσκεται έξω από τον χώρο και τον χρόνο, η οποία δημιούργησε τον κόσμο. Στην δεύτερη κατηγορία είναι οι αγνωστικιστές και οι άθεοι που ερμηνεύουν την δημιουργία του κόσμου χωρίς να πιστεύουν στην ύπαρξη του Θεού. Πάντως, κατά τους Πατέρας, οι επιστήμονες μπορούν να ερευνούν τον κόσμο, να εξετάζουν από τι αποτελείται, πώς έγινε, αλλά δεν μπορούν να εισέρχονται σε άλλα πεδία, όπως της ύπαρξης ή μη του Θεού. Στην πατερική αυτή άποψη συμφωνεί και η απλή λογική: είναι αδύνατον για τον πεπερασμένο ανθρώπινο νου να φτάσει σε σε ύψη “αποκρυπτογράφησης” των σχεδίων και της δύναμης του Θεού. Ακόμη, άλλο είναι το έργο της επιστήμης και άλλο το έργο της ορθόδοξης θεολογίας και δεν πρέπει να υπάρχει σύγκρουση μεταξύ τους. Η επιστήμη ερευνά τον κτιστό κόσμο, ύλη, άτομα, μόρια, πρωτόνια, σωματίδια, κύτταρο, γονίδια, ιούς, μικρόβια, κλπ. ενώ η θεολογία, ως πνευματική εμπειρία, ασχολείται με το πώς ο άνθρωπος θα γνωρίσει τον Θεό με τις άκτιστες ενέργειές Του. Η επιστήμη πρέπει να αξιοποεί τα θεία δώρα, που λέγονται ανθρώπινος νους και επινοητικότητα, και να προχωρεί σε διάφορες ανακαλύψεις που πρέπει να ωφελούν [και να μη βλάπτουν] τους ανθρώπους, μιμούμενη τον Ίδιο τον Άγιο Τριαδικό Θεό το γεννήτορα του καλού, της αγάπης και της φιλανθρωπίας. Η ορθόδοξη θεολογία, από την πλευρά της, δίνει απαντήσεις στις πνευματικές αναζητήσεις του ανθρώπου και στο πώς θα αποκτήσει ανιδιοτελή αγάπη προς τον Θεό και τους συνανθρώπους του, σε μια εποχή μάλιστα που κηρύσσεται λόγοις «ο θάνατος του Θεού», και έργοις «ο θάνατος του πλησίον». Ο άνθρωπος δεν είναι άλογο όν, αλλά αναπτύσσει πολιτισμό, καλλιεργεί τις πνευματικές αρχές, αναζητά τον Θεό και επιδιώκει να βιώσει την αγάπη Του. Ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει, έστω υποβαθμισμένη ζωή, χωρίς επιστήμη, αλλά δεν μπορεί να ζήσει χωρίς Θεό και πραγματική ζωή. Επομένως, η επιστήμη προσπαθεί να ερμηνεύσει τη δημιουργία και τη σύσταση του κόσμου, αλλά εκείνο που έχει μεγάλη σημασία είναι ποιός δημιούργησε τον κόσμο και τον άνθρωπο. Ο Θεός δεν είναι άλογη δύναμη, ούτε ευδαίμον όν, αλλά τριαδικό πρόσωπο, είναι ο Λόγος που δημιούργησε τον κόσμο και μέσα σε όλη την κτίση υπάρχουν οι «λόγοι των όντων», η ενέργεια του Θεού. Ακόμη ο Θεός προσέλαβε σώμα για να θεώσει τον άνθρωπο. Έτσι, ο άνθρωπος που, κατά τον σημαντικό ορισμό του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, είναι «ζώον ενταύθα οικονομούμενον και αλλαχού μεθιστάμενον και πέρας του μυστηρίου τη προς Θεόν νεύσει θεούμενον», δεν πρέπει να αναπαύεται σε μερικές ανακαλύψεις, όσο ωφέλιμες κι αν είναι, αλλά αναζητά τον προσωπικό Θεό, τον μόνο που μπορεί να νοηματοδοτήσει τη ζωή του.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Η Γένεση [Παλαιά Διαθήκη]

Ελληνική Πατρολογία [Migne P. G.]

Alan H. Guth, «Το πληθωριστικό Σύμπαν», 2001 εκδόσεις Γκοβόστη

ΑΣ ΔΟΥΜΕ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΙΛΟΓΙΚΑ ΑΡΘΡΑ ΜΕ ΘΕΜΑ Δημιουργία και Θεός'' ΣΤΑ ΔΥΟ ΒΙΝΤΕΟ ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ, ΕΔΩ:

ΚΙ ΕΔΩ: 

konstantinosa.oikonomou@gmail.com