Η αλαζονεία “έξις προσποιητή, αγαθών μη υπαρχόντων” (Πλάτων), του Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

Η αλαζονεία 

“έξις προσποιητή, αγαθών μη υπαρχόντων” (Πλάτων)

του Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

   Αλαζονεία είναι ένα γνώρισμα, που πηγάζει από την υπερτίμηση του εαυτού μας. Ο αλαζόνας απομονώνεται από τους συνανθρώπους του που, θεωρώντας τους κατώτερους, τους χρησιμοποιεί σαν αντικείμενα ταπεινώνοντάς τους. Ο αλαζόνας βρίσκεται ψηλά στην αυτοεκτίμησή του, αλλά χαμηλά στην εκτίμηση των συνανθρώπων του. Ατομισμός, έπαρση, υπεροψία και φυσικά αλαζονεία συνιστούν τον ακραίο εγωισμό.

ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: Οι ψυχολόγοι διαχωρίζουν την υπερηφάνεια, την προερχόμενη από επιτυχίες που κάποιος αποδίδει στην προσπάθεια του, και την υβριστική υπερηφάνεια, που προέρχεται από επιτυχίες που αποδίδει ο ίδιος στις ικανότητές του. Η υβριστική υπηρηφάνεια σχετίζεται με προβληματικά γνωρίσματα της προσωπικότητας (επιθετικότητα, αντικοινωνικότητα, άγχος, ναρκισσισμό, ντροπή). Ενώ η υβριστική υπερηφάνεια μπορεί να είναι ευχάριστη γιατί σχετίζεται με θετικά συναισθήματα προς τον εαυτό μας, στην πραγματικότητα αναδύεται μέσα από ανασφάλεια. Ο αλαζών θεωρεί ότι είναι απλώς περήφανος για τα επιτεύγματά του, ή είναι τόσο αλαζόνας που θεωρεί ότι φυσικά υπάρχει λόγος να αυτοαναγορεύεται ανώτερος, καθώς αυτή είναι η πραγματικότητα! Ο αλαζών δεν είναι σε θέση να ζυγίσει τις επιλογές του, θεωρώντας πως τίποτα δεν μπορεί να τον σταματήσει-ξεπεράσει, προδικάζοντας έτσι τη συντριβή του. Η αλαζονεία αποτελεί χρόνια ψυχοπαθολογική κατάσταση, στην οποία το άτομο “πεινάει” για δόξα, βιώνοντας υπερβολική αυτοπεποίθηση, αυταρέσκεια, αίσθηση μοναδικότητας. Η αλαζονεία συνδέεται άρρηκτα με τον ναρκισσισμό. Η επιτυχία των αλαζόνων τους κάνει να αισθάνονται δυνατοί, αλάνθαστοι, ακατανίκητοι, ‘‘θεοί’’.

ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Ο γερουσιαστής Fullbright, κατά τον πόλεμο του Βιετνάμ (Arrogance of Power), ανέλυσε πώς η Αλαζονία της Δύναμης οδηγεί τους δυνατούς σε παρανοϊκές, άδικες πράξεις εις βάρος των αδυνάτων, ώστε τελικά να αποτυγχάνουν σε ό,τι ανέλαβαν να κάνουν αλαζονικά και άδικα. Η αλαζονεία της δύναμης ενέχει σπέρματα αδικίας και αποτυχίας. Τα πρώτα κυνικά ωμά δείγματα τέτοιας αλοζονίας είναι τα αφηγούμενα του Θουκυδίδη, με θύτες τους Αθηναίους και θύματα τους Νάξιους και Μήλιους, μικρές αδύναμες κοινωνίες. Επειδή το 468 π.Χ. οι Νάξιοι πίστεψαν ότι δεν υπήρχε λόγος να πληρώνουν εισφορές στο αθηναϊκό ταμείο, οι Αθηναίοι έκριναν ότι ο Νάξιοι παραλογίζονταν. Γι’ αυτό πλέοντας με το συντηρημένο από “συμμαχικές” εισφορές στόλο, κατέφθασαν απειλητικοί, «πείθοντας» έτσι τους ντόπιους για αύξηση εισφορών και κατεδάφιση των τειχών, καθιστώντας τους, κατά τον Θουκιδίδη, δούλους. Τραγικότερη η μοίρα της Μήλου, που δεν επιθυμούσε τη συμμαχία. Οι Αθηναίοι έκριναν ότι δεν είχαν τέτοιο δικαίωμα και απαίτησαν την ένταξη στην ηγεμονία τους. Στη διαμαρτυρία των Μηλίων περί άδικης εκβιαστική πολιτικής, οι Αθηναίοι απάντησαν αλαζονικά: “Δικαιοσύνη νοείται μόνο μεταξύ ισοδυνάμων”, ισοπεδώνοντας τη Μήλο. Σήμερα συμπτώματα πολιτικής αλαζονείας εντοπίζονται στις μεγάλες δυνάμεις (ΗΠΑ), στη συμπεριφορά κάποιων κοινωνικοπολιτικών ομάδων, που επικρατούν πρόσκαιρα νομίζοντας ότι γνωρίζουν την οδό της σωτηρίας για το καλό της κοινωνίας, ή στη συμπεριφορά ατόμων, διαχειριστών κάποιου αξιώματος μικρού ή μεγάλου, που αισθάνονται μόνοι αρμόδιοι να σώζουν τους άλλους. Όμως: “Ύβρις φυτεύει τύραννον” (Σοφοκλής). Αυτή η αλαζονική αίσθηση υποδαυλίζεται από δεχόμενες κολακείες και από την αίσθηση δύναμης και αλάθητου. Έτσι οι αλαζόνες φτάνουν να αυτοκηρύσσονται φορείς υψηλών ιδεών, εκστομίζοντας και ανοησίες χωρίς αυτοέλεγχο ή κριτική, αφού το ακροατήριο ή χειροκροτεί ή, προσερχόμενο αναγκαστικά, σιωπά. Νιώθουν ότι τα ξέρουν όλα, πως πάντα έχουν δίκιο και ποτέ δεν φταίνε για τις αποτυχίες. Θίγονται, θυμώνουν και επιτίθενται όταν τους κάνουν κριτική. Θέλουν συνεργάτες - θαυμαστές που να τους λένε πάντα ‘‘ναι’’. Υποτιμούν και αγνοούν περιορισμούς, δυσκολίες ή ατέλειές τους, νιώθοντας ακατανίκητοι. 'Ετσι, λαμβάνουν αποφάσεις που δε στηρίζονται σε αξιόπιστες πληροφορίες και ορθολογισμό. Χάνουν την επαφή με την πραγματικότητα, μη συνειδητοποιώντας κινδύνους, οδηγούμενοι σε επικίνδυνες αποφάσεις και παράτολμες πράξεις, που μπορεί να αποφέρουν γενικές (εθνικές) συμφορές. Κυβερνούν απολυταρχικά, ενώ όταν ζητούν συμμετοχή, το κάνουν για εντυπωσιασμό. Θεωρούν εαυτούς υπεράνω κανόνων, τους οποίους αγνοούν, παραβαίνουν ή αλλάζουν, ώστε να “κουμπώνουν” στην προσωπικότητα και τις επιδιώξεις τους. Εμπιστεύονται ευνοώντας ανθρώπους που ‘‘συμφωνούν’’ μαζί τους, τους δοξάζουν, τους υπηρετούν. Ως ηγέτες δεν εκφράζουν συναισθήματα και δεν ενδιαφέρονται να κατανοήσουν τους άλλους, παρότι οι ίδιοι επιζητούν την κατανόηση όλων. Είναι συναισθηματικά απομονωμένοι, γίνονται σκληροί, επιθετικοί, διεκδικητικοί, όταν οι άλλοι δεν τους υποστηρίζουν και δεν τους εμπιστεύονται. Συνήθως τέτοια αλαζονεία καταρρέει έσωθεν, εξαιτίας λαθών και υπερβολικής σιγουριάς, αγνοώντας ότι: “η δικαιοσύνη έχει μεγαλύτερη ισχύ από την αλαζονεία” (Ησίοδος). Τα παραδείγματα μεγάλων προσωπικοτήτων που καταστράφηκαν από αλαζονεία είναι πολλά (Ναπολέων).

Η ΑΡΧΑΙΑ ΣΟΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ: Οι Προσωκρατικοί διακρίνονταν για την αποστροφή τους προς τους αλαζόνες. Ο Ηράκλειτος έλεγε: “Οίησις προκοπής εγκοπή (εμπόδιο)” και: “οίηση, αρρώστια θεόσταλτη”. Ο Χίλων δίδασκε: “τα μεν υψηλά ταπεινούν, τα δε ταπεινά υψούν”. Ο Βίας, έλεγε: “ό,τι αν αγαθό πράττης, θεούς, μη σεαυτόν αιτιών”, ενώ ο Όμηρος συμπλήρωνε: “Συγκράτησε την περήφανη καρδιά σου γιατί δεν ταιριάζει να έχεις ανήλεη ψυχή.” Αργότερα ο Πλάτων δείχνει τους αντίθετους δρόμους δικαιοσύνης και αλαζονείας: “Εκείνος που θέλει να γίνει άριστος, δεν πρέπει να αγαπά περισσότερο τον εαυτό του, αλλά τα δίκαια.”, ενώ ο ορθολογιστής Αριστοτέλης διατείνεται: “Ο εγωισμός είναι πάθος αχαλίνωτο, ολέθριο. Παρασύρει το φιλάργυρο στο χρήμα και όλους τους ανθρώπους στο αντικείμενο των επιθυμιών τους”.

Η ΑΝΩΘΕΝ ΣΟΦΙΑ: Η Βίβλος στους προ Χάριτος καιρούς, αναφέρεται συμβουλευτικά στην αλαζονεία, ως ενάντια στο Θείο θέλημα. Διαβάζουμε: Προ συντριβής ηγείται ύβρις, προ δε της πτώσεως υπερηφάνεια (Παρ. ιστ’18). Μη καυχάσθω ο σοφός εν τη σοφία αυτού, μη καυχάσθω ο ισχυρός εν τη ισχύι αυτού, (...) αλλ’ εν τούτω καυχάσθω συνίειν και γινώσκειν ότι εγώ ειμί Κύριος (Ιερ. θ’23-2). Εξολοθρεύσει Κύριος γλώσσα μεγαλορρήμονα (Ψ. ια’14)”. Μετά την έλευση του Θεανθρώπου και το κήρυγμα της αγάπης, είναι αδύνατον η αλαζονεία να επεισέρχεται στους πιστούς. Έτσι στην Καινή Διαθήκη διαβάζουμε: “ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται” (Λουκ., ιδ’11). “Ο Θεός υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν” (Ιακ. δ’6). “Μη υψηλοφρόνει, αλλά φοβού.” (Ρωμ. ια’20). “Εί τις δοκεί είναί τι, μηδέν ών, φρεναπατά εαυτόν.” (Γαλάτ. στ’3). “μη φυσιούσθε κατά του ετέρου. Τι γαρ σε διακρίνει; Τι δ’ έχεις ό ουκ έλαβες; Ει δε και έλαβες, τι καυχάσαι ως μη λαβών;” (Α’ Κορ. δ’6)”.

Η ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΣΚΕΨΗ: “Υπάρχει και κάτι χειρότερο απ’ την αμαρτία, η αλαζονεία της αρετής.” λέει ο Ιερός Αυγουστίνος, δείχνοντας μια άλλη αλαζονεία, αυτή των πιστευόντων ότι είναι ξεχωριστοί, ακόμη και στην Εκκλησία, αναδεικνύοντας μορφές ευσεβισμού και δοκησισοφίας με προσωπείο φαρισαίου της παραβολής. Ο Γρηγόριος Νύσσης συσχετίζει αλαζονεία και οργή, συνιστώντας: “Αν αποβάλεις την υπερηφάνεια από τον χαρακτήρα σου, τότε δε θα αναπτυχθεί μέσα σου το πάθος του θυμού”. Ο αλαζών μένει αστήρικτος: “Η υπερηφάνεια διώχνει τον φύλακα Άγγελό μας” (Ισαάκ Σύρος). Ο Ιωάννης Δαμασκηνός σημειώνει τον Αδάμ, που από αλαζονεία, “του γίνεσθαι ίσα Θεώ”, εξέπεσε του Παραδείσου και “μέχρις άδου κατήγαγε”. Ο ερημίτης αδάμας Ιωάννης Σιναϊτης θεωρεί την αλαζονεία αίτιο απουσίας αρετών: “Όπως το σκοτάδι είναι ξένο από το φως, το ίδιο ξένος είναι και ο υπερήφανος από κάθε αρετή”, και μητέρα όλων των παθών: “Η υπερηφάνεια είναι άρνηση Θεού, εφεύρεση δαιμόνων, μητέρα κατάκρισης, απόγονος επαίνων, (...) πρόδρομος παραφροσύνης, πρόξενος πτώσεων, πηγή θυμού, θύρα υποκρισίας, στήριγμα δαιμόνων, (...) ρίζα βλασφημίας”. Ο Ιωάννης Χρυσόστομος υπενθυμίζει: “Όταν είμαστε κυριευμένοι (από αλαζονεία), είτε παρθενία, είτε νηστεία, είτε ελεημοσύνες, είτε οτιδήποτε άλλο κάνουμε, όλη η ζωή μας γίνεται ακάθαρτη. Διότι ακάθαρτος παρά Θεώ πας υψηλοκάρδιος”. Ο Εφραίμ ο Σύρος συμβουλεύει: “Ταπείνωσον τον λογισμόν της υπερηφανείας, πριν η υπερηφάνεια σε ταπεινώσει”. Ο Ησύχιος προσθέτει: “Παιδιά της φιλαυτίας είναι: οι έπαινοι στην καρδιά, η αυταρέσκεια,(...) και το κορύφωμα όλων των κακών, η υπερηφάνεια.” Σαν κατακλείδα σημειώνουμε τα λόγια ενός σύγρονου Πατέρα: “Ρίζα όλων των κακών είναι η υπερηφάνεια.” (Σοφρώνιος Έσσεξ)

ΤΑ “ΘΑΝΑΣΙΜΑ” ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ: Κατά τον πάπα Γρηγόριο Α΄ (590-604), η αλαζονεία είναι ένα από τα επτά “θανάσιμα αμαρτήματα”, μάλιστα η μητέρα όλων των αμαρτιών. Ονομάζονται "θανάσιμα" γιατί, κατ' αυτόν, μπορούν να στερήσουν τη θεία χάρη οδηγώντας στην αιώνια καταδίκη, αντιθέτως με άλλα αμαρτήματα που συγχωρούνται μέσω του “καθαρτηρίου πυρός”, στο οποίο ο ίδιος πάπας επικέντρωσε τη δυτική θεολογία, εγκαινιάζοντας το σκοτεινό μεσαίωνα. Κάθε αμάρτημα εκπροσωπείται από δαίμονα. Αυτά τα αμαρτήματα με τους αντίστοιχους “προστάτες” δαίμονες είναι: Οκνηρία - Βελφεγώωρ, αλαζονεία – Εωσφόρος, λαιμαργία - Βεελζεβούλ, λαγνεία - Ασμοδαίος, απληστία - Μαμμωνάς, οργή - Σατανάς, ζηλοφθονία - Λεβιάθαν. Αντίθετα στην ορθόδοξη θεολογία αμαρτία που οδηγεί στο θάνατο, άρα αμετανόητη, είναι, κατά την Καινή Διαθήκη, η άρνηση της σάρκωσης του Θεού Λόγου και της Ανάστασης Του, καθώς και η αμετανοησία, δηλαδή η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, για την οποία και άγιος να προσευχηθεί προκειμένου να απαλλαγεί ο οφειλέτης, δεν θα εισακουστεί “εκ του αμετανοήτου και της πωρώσεως των πραττόντων αυτάς, δι' α (για τα οποία) δεν δύναται να ενεργήσει η Θεία Χάρις” (Χ. Ανδρούτσος, Δογματική... 5η εκδ., 379).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Δ. Μπουραντά: «Όλα σου τα ’μαθα, μα ξέχασα μια λέξη»

http://apsychologist.blogspot.com/2011/03/7-3.html

Φ. Βώρου: Αδυναμίες της Αλαζονείας.

Χρ. Α. Σταμούλης: «Συγγνωστόν γαρ, ου τιμωρητόν, η ασθένεια».

Ι. Καραβιδόπουλος: Η αμαρτία κατά τον απόστολον Παύλον, Θεσσαλονίκη 1968

Γ. Μαντζαρίδης: Χριστιανική Ηθική ΙΙ, εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2003

Πλανήτης Άρης + ΒΙΝΤΕΟ Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου – συγγραφέα

 

Πλανήτης Άρης + ΒΙΝΤΕΟ

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου – συγγραφέα

ΓΕΝΙΚΑ: Ο Άρης, τέταρτος σε απόσταση από τον ήλιο πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος και δεύτερος πλησιέστερος προς τη Γη, λέγεται συχνά ερυθρός πλανήτης εξαιτίας του ερυθρού χρώματος που παρουσιάζει και οφείλεται στη σκουριά της επιφανείας του, [τριοξείδιο του σιδήρου (Fe2O3)]. O Άρης είναι πλανήτης με λεπτή ατμόσφαιρα, με επιφάνεια που συνδυάζει κρατήρες και ηφαίστεια, κοιλάδες, ερήμους και πολικά παγοκαλύμματα. Φαίνεται ότι έχει περιοδικά επαναλαμβανόμενες «εποχές». Ο Άρης διαθέτει το ψηλότερο γνωστό όρος στο Ηλιακό μας Σύστημα [Όλυμπος] και τη μεγαλύτερη κοιλάδα [Μαρινέρις]. Το βαθύπεδο Βορεάλις που βρίσκεται στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη καλύπτει το 40% της επιφάνειάς του και αποτελεί υπόλειμμα μιας γιγάντιας σύγκρουσης. Στην περιφορά του γύρω από τον Ήλιο συνοδεύεται από δύο μικρούς δορυφόρους [Φόβος και Δείμος¹]. Η ονομασία του πλανήτη προέρχεται από τον μυθικό θεό του πολέμου, Άρη. Οι ονομασίες των δύο δορυφόρων του δόθηκαν από τούς δύο ομώνυμους γιους του μυθικού θεού. Ο Άρης, γνωστός από τα πρώτα ιστορικά χρόνια, είναι ο πρώτος πλανήτης που παρατηρούμενος τηλεσκοπικώς αποκάλυψε τα γενικά χαρακτηριστικά της μορφολογίας του, που θεωρήθηκαν παρόμοια με αυτά της Γης. Η ομοιότητα αυτή έδωσε βάση σε μια συζήτηση για την ύπαρξη ζωής σε αυτόν, ακόμη και σε σκέψεις μελλοντικής αποίκισής του. Επίσης, είναι εύκολα προσεγγίσιμος από τις εξερευνητικές διαστημοσυσκευές, καθώς ένα ταξίδι απαιτεί (με την σημερινή τεχνολογία) χρόνο έξι μηνών όταν οι θέσεις Γης και Άρη είναι ευνοϊκές, κάτι που συμβαίνει ανά δυο χρόνια. Για τους λόγους αυτούς ο Άρης είναι ο καλύτερα εξερευνημένος πλανήτης έως σήμερα.

  ΙΣΤΟΡΙΚΟ: Ο Άρης δημιουργήθηκε πριν από 4,2 δισ. έτη από τον ίδιο πλανητικό δίσκο που δημιουργήθηκαν και οι υπόλοιποι πλανήτες. Φαίνεται πως στα αρχικά στάδια εξέλιξής του, καλυπτόταν σε ορισμένα σημεία του από υγρό νερό βάθους τουλάχιστον μερικών μέτρων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις για την ύπαρξη ενός ωκεανού. Ενδεχομένως, λοιπόν, ο Άρης να φιλοξενούσε ζωή μικροβιακής μορφής, που δεν εξελίχτηκε. Ορισμένοι “προχωρημένοι” επιστήμονες πιστεύουν ότι η ζωή στη Γη θα μπορούσε να έχει προέλθει από τον Άρη (;!). Το μικρό μέγεθος του Άρη και η μικρή βαρύτητα δεν του επέτρεψε να διατηρήσει ολόκληρη την ατμόσφαιρά του. Διαφεύγοντας το μεγαλύτερο μέρος της ατμόσφαιράς του στο διάστημα, έπεσε η ατμοσφαιρική πίεση και το υγρό νερό εν μέρει εξατμίστηκε και εν μέρει διέρρευσε στο υπέδαφος, ενώ στους πόλους του πλανήτη διατηρήθηκε με μορφή παγετώνων. Έτσι ο Άρης έγινε ένας ερημικός, άνυδρος πλανήτης με αραιή ατμόσφαιρα, όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Σ' αυτή την κατάσταση βρίσκεται εδώ και τουλάχιστον 500.000.000 έτη. Σύμφωνα με ενδείξεις, η «υγρή» περίοδος του Άρη αφορά μονάχα το αρχικό τμήμα της ιστορίας του.

  ΕΔΑΦΟΣ: Σύμφωνα με την εξέταση αρειανών μετεωριτών, η επιφάνεια του Άρη αποτελείται κυρίως από βασάλτη. Μεγάλο μέρος της επιφάνειας καλύπτεται από ψιλή σκόνη σκουριάς [οξείδιο σιδήρου]. Αν και ο Άρης δεν παρουσιάζει στοιχεία μαγνητικού πεδίου, παρατηρήσεις δείχνουν ότι μέρη του φλοιού του πλανήτη έχουν μαγνητιστεί. Μία θεωρία πρεσβεύει, παρατηρώντας τον προσανατολισμό των πετρωμάτων του πλανήτη, ότι πριν από 4 δισεκατομμύρια χρόνια, ο Άρης είχε ισχυρό μαγνητικό πεδίο. Ο πλανήτης έχει πυρήνα, εν μέρει ρευστό, ακτίνας 1.480 χλμ, αποτελούμενο από σίδηρο και θείο. Ο πυρήνας περιβάλλεται από πυριτικό μανδύα. Το μέσο πάχος του φλοιού του πλανήτη είναι από 50-120 χιλιόμετρα, ενώ το μέσο πλάτος του φλοιού της Γης είναι 40 χιλιόμετρα. Ο Άρης έχει πολλές χημικές ιδιαιτερότητες, που σχετίζονται με τη θέση του στο Ηλιακό Σύστημα. Στοιχεία με χαμηλά σημεία βρασμού [χλώριο, φώσφορος, θείο], είναι συχνότερα στον Άρη από τη Γη. Ίσως τα στοιχεία αυτά απομακρύνθηκαν από περιοχές κοντά στον ήλιο από τον ισχυρό ηλιακό άνεμο του νεαρού Ήλιου. Ομοίως, πιστεύεται ότι ο Ήλιος παρείχε στον Άρη περισσότερο οξυγόνο από τη Γη. Οι αντιδράσεις σιδήρου με την περίσσεια ποσότητας οξυγόνου αιτιολογεί τη μεγαλύτερη ποσότητα του αρειανού σιδήρου σε σχέση με τη Γη. Μετά το σχηματισμό των πλανητών, ακολούθησε ο λεγόμενος «Ύστερος Βαρύς Βομβαρδισμός». Άλλωστε το 60% της επιφάνειας του Άρη δείχνει ρεκόρ κρατήρων από συγκρούσεις από εκείνη την εποχή. Μεγάλο μέρος της υπόλοιπης επιφάνειας του Άρη ίσως βρίσκεται κάτω από τεράστιους κρατήρες σύγκρουσης από αυτή την εποχή. Υπάρχουν ενδείξεις τεράστιου κρατήρα πρόσκρουσης στο βόρειο ημισφαίριο του Άρη, διαστάσεων 10.600 χιλιόμετρα επί 8.500 χιλιόμετρα. Μερίδα επιστημόνων προτείνει ότι Άρης χτυπήθηκε από σώμα μεγέθους Πλούτωνα πριν από περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια. Το γεγονός αυτό, δημιούργησε μία ομαλή βόρεια πολική λεκάνη που καλύπτει το 40% της επιφάνειας του πλανήτη.

  ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: Ο Άρης έχασε τη μαγνητόσφαιρά του πριν από 4 δις έτη, και έτσι ο ηλιακός άνεμος αλληλεπιδρά απευθείας με την ιονόσφαιρα του πλανήτη, απομακρύνοντας άτομα από αυτήν. Η ατμόσφαιρα του Άρη αποτελείται κατά 95,32% από διοξείδιο του άνθρακα 2,7% άζωτο και 1,6% αργό. Η πίεση στην επιφάνεια του πλανήτη φτάνει στο ένα εκατοστό αυτής στην επιφάνεια της Γης! Είναι ίση, δηλαδή, με την ατμοσφαιρική γήινη πίεση στα 35.000 μ. υψόμετρο από την επιφάνεια της Γης. Συνεπώς, ένας αστροναύτης θα χρειαστεί οπωσδήποτε διαστημική στολή, προκειμένου να περπατήσει στην επιφάνειά του. Λόγω της αραιής ατμόσφαιρας, η ταχύτητα του ήχου είναι μικρή, και οι ήχοι διαδίδονται μόνο μερικές δεκάδες μέτρα. Έτσι ο Άρης, εκτός από άνυδρος και έρημος, είναι και σιωπηλός πλανήτης. Η χαμηλή πυκνότητα της ατμόσφαιρας κάνει τους ανέμους στον Άρη αδύναμους, όμως καθώς η σκόνη που καλύπτει την επιφάνεια του πλανήτη είναι ψιλή, οι αμμοθύελλες είναι συχνότατες. Συχνή επίσης είναι και η εμφάνιση μικρών ανεμοστρόβιλων που μεταφέρουν σκόνη. Καθώς δεν πρόκειται για μια πολύ δυναμική ατμόσφαιρα, το κλίμα του Άρη είναι αρκετά προβλέψιμο και επαναλαμβάνεται σε κύκλους διάρκειας σχεδόν δυο Γήινων ετών, όσο διαρκεί και η περιφορά του γύρω από τον Ήλιο. Στην ατμόσφαιρα του Άρη παρατηρούνται επίσης αραιά νέφη διοξειδίου του άνθρακα, εμφανιζόμενα κυρίως τη νύχτα και την αυγή, καθώς και αραιά σύννεφα από κρυστάλλους νερού, όταν ο πλανήτης βρίσκεται κοντά στον ήλιο και εξαερώνεται ο πάγος των πόλων του. Λόγω της διαφορετικής σύστασης της ατμόσφαιρας σε σχέση με αυτή τη Γης και της ελάχιστης πυκνότητάς της, σε συνδυασμό με την αιωρούμενη σκόνη, το χρώμα του ουρανού στον Άρη είναι κοκκινωπό ροζ.

   ΓΕΩΛΟΓΙΑ: Ο Άρης έχει το ιδιόμορφο χαρακτηριστικό ότι αποτελείται από δυο μορφολογικά ανόμοια «τμήματα»: το βόρειο ημισφαίριο αποτελείται από «πεδιάδες» σχετικά μικρής πυκνότητας κρατήρων, ενώ το νότιο βρίσκεται σε μεγαλύτερο υψόμετρο και είναι εμφανώς καταπονημένο από προσκρούσεις μετεώρων. Εδώ βρίσκεται και ο κρατήρας Hellas basin, ο μεγαλύτερος βεβαιωμένος, με διάμετρο 2.300 χιλιόμετρα, σημάδι μιας εξαιρετικά βίαιης πρόσκρουσης πριν από 4 δις χρόνια. Εξήγηση, όχι όμως ομόφωνα αποδεκτή, της διαφοράς μεταξύ των δυο ημισφαιρίων είναι ότι οι βόρειες «πεδιάδες» αποτελούσαν κάποτε πυθμένα ωκεανού που κάλυπτε μεγάλο μέρος του πλανήτη. Άλλη εξήγηση είναι αυτή που προαναφέρθηκε, ότι στο βόρειο ημισφαίριο προσέκρουσε ένα σώμα μεγέθους Πλούτωνα, σχηματίζοντας έναν τεράστιο κρατήρα πρόσκρουσης, το μεγαλύτερο κρατήρα πρόσκρουσης που έχει ανακαλυφθεί, αλλά μένει να αποδειχθεί. Συνολικά, έχουν ανακαλυφθεί 43.000 κρατήρες με διάμετρο μεγαλύτερη των πέντε χιλιομέτρων στην επιφάνεια του Άρη. Ο μεγαλύτερος, ο Hellas Basin, είναι εμφανής από τη Γη. Στον Άρη έχουν βρεθεί στοιχεία που αποτελούν ενδείξεις παλιότερης γεωλογικής δραστηριότητας. Υπάρχουν τεράστια ηφαίστεια, με κυριότερα το (ανενεργό σήμερα) ηφαίστειο Olympus Mons, που είναι και το ψηλότερο βουνό του ηλιακού συστήματος με ύψος 27.000 μέτρα. Το μεγάλο ύψος του ηφαιστείου οφείλεται στο γεγονός ότι στον Άρη, σε αντίθεση με τη Γη, δεν υπάρχει κίνηση τεκτονικών πλακών, κι έτσι η εκροή μάγματος συνεχίστηκε για εκατομμύρια χρόνια στο ίδιο σημείο ψηλώνοντας ολοένα τον Όλυμπο. Ενδείξεις ηφαιστειακής δραστηριότητας έχουν βρεθεί στον κρατήρα Γκούσεβ, που εξερεύνησε το ρομπότ Spirit. Σήμερα ο πλανήτης θεωρείται γεωλογικά νεκρός, αν και η ύπαρξη ιχνών μεθανίου, σε ορισμένες περιοχές, υποστηρίζεται ότι προκαλείται από περιορισμένη ηφαιστειακή δραστηριότητα, όπως και η πιθανολογούμενη έκλυση υγρού νερού σε ίχνη. Πολλές είναι οι ενδείξεις για την ύπαρξη ροής νερού κατά το παρελθόν, λόγω ύπαρξης φαραγγιών, που οφείλονται προφανώς σε διάβρωση του νερού. Το φαράγγι Marineris, όμως, το μεγαλύτερο του ηλιακού συστήματος με μήκος 4.500 χιλιόμετρα, προήλθε από τη ρήξη του φλοιού του Άρη λόγω του βάρους των τεράστιων ηφαιστείων που βρίσκονται βορειότερα. Στις παρυφές του όμως, όπως και σε άλλες περιοχές του πλανήτη, εντοπίστηκαν σχηματισμοί που έχουν προέλθει καθαρά από τη ροή κάποιου υγρού (νερού κατά πάσα πιθανότητα), όπως κοίτες αρχαίων ποταμών. Ίσως το νερό που προκάλεσε τη διάβρωση να οφείλεται σε περιόδους «κατακλυσμών», κατά τις οποίες τεράστιες ποσότητες νερού έρρεαν για μικρότερα χρονικά διαστήματα, προκαλώντας αυτά τα αποτελέσματα.

Φόβος και Άρης

  ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ: Ο Άρης έχει δυο μικρούς δορυφόρους, το Φόβο και το Δείμο, που οι επιστήμονες πιθανολογούν ότι είναι αστεροειδείς που μπήκαν σε τροχιά γύρω του λόγω βαρυτικής έλξης του πλανήτη. Ο Φόβος περιφέρεται γύρω από τον Άρη σε 7 ώρες και 39 λεπτά, σε μέση απόσταση από τον πλανήτη μόλις 9.377 χιλιόμετρα, εγγύτερα στο μητρικό του πλανήτη από κάθε άλλο δορυφόρο του ηλιακού συστήματος. Εικάζεται ότι, κάποια στιγμή στο μέλλον ο Φόβος θα πλησιάσει αρκετά κοντά στον Άρη ώστε να διασπαστεί και να σχηματίσει έναν δακτύλιο γύρω από τον πλανήτη. Ο άλλος δορυφόρος, ο Δείμος, είναι αρκετά μικρότερος από το Φόβο και περιφέρεται αρκετά μακρύτερα, σε απόσταση 23.460 χιλιομέτρων από τον Άρη, συμπληρώνοντας μια περιφορά κάθε 1,2 μέρες.

  ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗ: Ο Άρης είναι μέχρι σήμερα ο πιο γνωστός μας πλανήτης, στον οποίο έχουν σταλεί οι περισσότερες διαστημοσυσκευές. Αιτία είναι η εγγύτητά του, οι, μάλλον φιλολογικές, υποθέσεις για ύπαρξη ζωής στην επιφάνειά του, καθώς και η σχετική “ευκολία”, με την οποία θα μπορούσε να εγκατασταθεί μια ανθρώπινη αποικία στην επιφάνειά του. Το λεγόμενο “παράθυρο εκτόξευσης” προς τον Άρη, η περίοδος δηλαδή στην οποία μπορεί να εκτοξευτεί μια διαστημοσυσκευή στο μικρότερο δυνατό χρόνο, “ανοίγει” κάθε δυο χρόνια. Ταυτόχρονα ο Άρης είναι και ο πλανήτης που έχει "εξαφανίσει" τις περισσότερες διαστημοσυσκευές που στάλθηκαν προς αυτόν: σχεδόν 1 στις 3 αποστολές κατέληξαν σε αποτυχία. Οι επιστήμονες, αστειευόμενοι, μιλούν για «κατάρα του Άρη». Οι πρώτες προσπάθειες για εξερεύνηση ξεκίνησαν το 1960 από τους Σοβιετικούς με το ανεπιτυχές πρόγραμμα Μαρσνικ. Το 1964, το αμερικανικό Μάρινερ4 πέρασε δίπλα από τον πλανήτη και έστειλε τις πρώτες φωτογραφίες επιφανείας, αποκαλύπτοντας έναν άνυδρο πλανήτη γεμάτο κρατήρες και κατά τα φαινόμενα χωρίς ζωή. Ακολούθησαν τα σκάφη του σοβιετικού προγράμματος Μαρς, που έγιναν τα πρώτα που προσεδαφίστηκαν στον πλανήτη και λειτούργησαν για λίγο μετά την προσεδάφιση. Η πρώτη σημαντική εξερεύνηση έγινε από τα δυο σκάφη Βίκινγκ της NASA που προσεδαφίστηκαν στον Άρη, τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο του 1976. Έστειλαν φωτογραφίες επιφανείας, μελέτησαν το κλίμα και εκτέλεσαν μια σειρά πειραμάτων για την ύπαρξη ζωής στον πλανήτη, με αρνητικά αποτελέσματα. Η επόμενη φάση εξερεύνησης του πλανήτη ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, με τις αποστολές Σουρβάιορ και Παθφάιντερ της NASA, που μελέτησαν τον πλανήτη από τροχιά και από την επιφάνειά του αντίστοιχα.Το 2005 έφτασαν στον Άρη τα δίδυμα ρομπότ Spirit και Opportunity, που διαπίστωσαν ίχνη, από το απώτατο παρελθόν, υγρού νερού στην επιφάνεια. Πολύτιμες πληροφορίες μας έστειλαν επίσης το Mars Express της ESA, που διαπίστωσε παγωμένο νερό στο υπέδαφος, και το Mars Observer, που μεταφέρει την ισχυρότερη κάμερα που στάλθηκε ποτέ σε άλλο πλανήτη. Μία από τις τελευταίες εξερευνητικές αποστολές είναι της διαστημικής συσκευής Φοίνιξ (NASA), που εκτοξεύτηκε στις 4/8/2007 και έφτασε στις βόρειες αρκτικές περιοχές του Άρη στις 25/5/2008, μελετώντας τις πολικές περιοχές του μέχρι το Νοέμβριο του ίδιου έτους. Το 2011 η αποστολή Φόβος-Grunt, σε συνεργασία Ρωσίας-Κίνας, απέτυχε, με τη διαστημοσυσκευή τελικά να συντρίβεται. Στις 5/8/2012, η NASA με το ρομπότ Curiosity, προσεδαφίστηκε με επιτυχία στην επιφάνεια του Άρη. Τα μακροπρόθεσμα σχέδια της NASA προβλέπουν μια επανδρωμένη αποστολή στον Άρη, αλλά μετά το 2025 τουλάχιστον.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΗ:

Περίοδος περιφοράς (έτος): 687 ημέρες. Περίοδος περιστροφής: 24,62 ώρες.

Εμβαδόν επιφανείας: 144.798.500 τ.χλμ. Πυκνότητα: 3,9 γρ/κυβ. εκ.

Βαρύτητα: 3,71 μ/τετ. δευτ. (0,376 g). Θερμοκρασία επιφάνειας: -87°- 20°C

Σύσταση ατμόσφαιράς: 95,32% διοξείδιο άνθρακα, 2,70% άζωτο, 1,60% αργό, 0,13% οξυγόνο, 0,08% μονοξείδιο του άνθρακα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Seidelmann, P. Kenneth (2007). "Έκθεση της Ομάδα Εργασίας IAU/IAG για συντεταγμένες και ταχύτητες περιστροφής: 2006".

Ουράνια Μηχανική και Δυναμική Αστρονομία 98 (3).

Lodders Katharina, Fegley Bruce (1998). Το εγχειρίδιο του πλανητικού επιστήμονα. Oxford University Press US.

Giant Asteroid Flattened Half of Mars, Studies Suggest. Scientific American.

Mars Gloal Geography. Windows to the Universe. University Corporation for At. Research.

Mars Pulls Phoenix In. University of Arizona Phoenix mission Website.

Άρης, Παναγιώτα Πρέκα-Παπαδήμα, Καθημερινή 20-02-05.

Ο Άρης, περιοδικό Focus 4 Ιουνίου 2003.

1. Δείμος = τρόμος.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE: 

https://www.youtube.com/watch?v=ethozZ6nrtc&list=PLYzv9oZRBagYwZDTU7Xb87thas-JDa1fF&index=25

H τιμωρία στο Σχολείο για μια 14 χρονη κόρη ήρωα (!) και η ανατροπή - Αληθινή ιστορία διασκευή Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

 

H τιμωρία στο Σχολείο για μια 14χρονη κόρη ήρωα (!) και η ανατροπή - Αληθινή ιστορία

διασκευή Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

''Μα, κυρία Χάρισον, πρέπει να το καταλάβετε. Η συμπεριφορά της κόρης σας, της Γκρέις, ήταν εντελώς απαράδεκτη. Σεβόμαστε την υπηρεσία του συζύγου σας στη χώρα μας, αλλά...» έλεγε η δασκάλα της. Όλα αυτά σε τηλεφωνική επικοινωνία του σχολείου. Η κόρη της κυρίας Χάρισον, μια 14χρονη, καθόταν δίπλα της με τα μάτια θολά από τα δάκρυα. Τι είχε συμβεί;

Την προηγούμενη μέρα ένας από τους συμμαθητές της είχε κάνει ένα κακόγουστο αστείο. Της είπε ότι η Γκρέις δεν είχε πατέρα και λοιπά. Ο ίδιος ήταν πεζοναύτης. Η Γκρέις ήταν μόλις τριών ετών όταν χάθηκε ο πατέρας στον πόλεμο. Έτσι πλησίασε κοροϊδευτικά το κορίτσι και γέλασε ειρωνικά λέγοντας με υπαινικτικό τρόπο: «Μα ο μπαμπάς σου δεν θα θέλει να γυρίσει πίσω, θα είναι κάπου αλλού». Εκείνη τη στιγμή κάτι μέσα στη μικρή Γκρέις έσπασε μέσα της. Πετάχτηκε όρθια, η καρέκλα της χτύπησε στο πάτωμα και μέσα από δάκρυα φώναξε «Ο μπαμπάς μου ήταν ήρωας, μην τολμήσει να μιλήσει έτσι ξανά για αυτό», ουρλιάζοντας άγρια από την αγανάκτηση. Το αποτέλεσμα ήταν να πάρει επίπληξη η μικρή Γκρέις. Επιστρέφοντας μίλησε ελάχιστα σε όλη τη διαδρομή προς το σπίτι.

Κι όλο το βράδυ, η μητέρα της την έβλεπε να κάθεται στο πάτωμα φορώντας την παλιά μπλούζα του συζύγου της. Του πατέρα της δηλαδή, που ήταν ήδη νεκρός. «Συγγνώμη που σε έβαλα σε μπελάδες, μητέρα», είπε κάποια στιγμή. «Απλώς δεν μπορούσα να αφήσω να λένε κάτι τέτοιο για αυτόν». Η καρδιά της μητέρας ράγισε. Το επόμενο πρωί, το σχολείο διοργάνωσε μια επείγουσα συνέλευση των μαθητών και των δασκάλων. Ίσως επειδή ήταν μια γιορταστική εβδομάδα στο αμερικάνικο σχολείο.

Όμως λίγα λεπτά μετά το πρώτο κουδούνι του διαλείμματος, η Γκρέις έστειλε μήνυμα στη μητέρα της από το αμφιθέατρο. Χτύπησε το τηλέφωνο της μητέρας. «Μαμά», ψιθύρισε με φωνή που έτρεμε, «πρέπει να έρθεις». Εκείνη πετάχτηκε όρθια γρήγορα. «Τι έγινε Γκρέις μου, είσαι καλά;». Υπήρξε σιωπή αρχικά από την άλλη άκρη. Λίγα δευτερόλεπτα μετά η μήτέρα άκουσε την κόρη της να λέει: «Μαμά, σήμερα τέσσερις άνδρες με στολές του στρατού, μόλις πριν λίγη ώρα μπήκαν στο σχολείο!». "Κρύψου, κρύψου" της είπε η μητέρα της τρομαγμένη. ''Τι συμβαίνει; Να καλέσω την αστυνομία;" Αλλά η Γκρέις γέλασε. "Όχι μαμά, δεν γίνεται κάτι κακό. Δεν έχεις ιδέα τι συμβαίνει μόλις εδώ πέρα. Έλα, έλα σε παρακαλώ, σε παρακαλώ!" είπε πριν κλείσει τη γραμμή. Η μητέρα έφυγε βιαστικά, δεν πήρε καν την τσάντα της. Άρπαξε τα κλειδιά μόνο, έβαλε μπροστά ενώ η καρδιά της ένιωθε να σφυροκοπάει. Οδήγησε γρήγορα στον Λύκειο. Όταν μπήκε φουριόζα, από τις πλαϊνές πόρτες του αμφιθεάτρου, σταμάτησε σαστισμένη. Και ο χώρος ήταν γεμάτος με πάνω από 8 εκατοντάδες εφήβους. Όμως ήταν απόκοσμα σιωπηλός. Όχι όπως ένας συνήθης χώρος γεμάτος νεαρούς εφήβους.

Κατεβαίνοντας από τον κεντρικό διάδρομο, είδε η μητέρα να στέκονται τέσσερις επιβλητικές φιγούρες με άψογες στολές, τις επίσημες στολές του σώματος των πεζοναυτών. Τα χάλκινα κουμπιά τους αντανακλούσαν το φως των προβολέων της αίθουσας, ενώ οι τραγιάσκες τους ξεχώριζαν από μακριά. Ήταν πιασμένες σφιχτά κάτω από τα μπράτσα τους. Ανατρίχιασε η μητέρα όταν είδε μπροστά έναν λοχία, τον Μίλλερ. Ήταν στενός φίλος και υπαρχηγός της ομάδας του νεκρού συζύγου της. Τον είχε καλέσει στο τηλέφωνο η μητέρα την προηγούμενη βραδιά τυχαία να του πει απλά ότι χρειαζόταν κάποιον που καταλαβαίνει το βάρος της ασέβειας που έγινε στο σχολείο και το πρόβλημα που αντιμετώπισε η μικρή της κόρη. Αλλά δεν περίμενε να τον δει την άλλη ημερά εκεί.

Στο μεταξύ ο Διευθυντής του Λυκείου ο κύριος Ντέιβις που στεκόταν αμήχανα στο βήμα φαίνονταν ότι δεν μπορούσε να τα βγάλει πέρα. Έτσι ο Λοχίας Μίλλερ δεν περίμενε άδεια για να μιλήσει πέρασε μπροστά από το μικρόφωνο. Έπειτα πήρε στα χέρια του από τη βάση το μικρόφωνο και με βροντερή, σοβαρή φωνή που αντηχούσε, ακούστηκε σε κάθε σημείο του χώρου. «Ζητάμε συγγνώμη για τη διακοπή, διευθυντά Ντέιβις», είπε ο Μίλλερ, άλλα δεν έδειχνε ότι εννοούσε αυτή τη συγγνώμη, ''όμως μάθαμε ότι μια νεαρή κοπέλα σε αυτό το σχολείο τιμωρείται επειδή υπερασπίστηκε την τιμή ενός πεσόντα πεζοναύτη των ΗΠΑ». Ένας αναστεναγμός, συλλογικός θα λέγαμε, ακούστηκε από τη μεριά των μαθητών. Η δασκάλα που είχε δώσει την επίπληξη στην Γκρέις, έκανε πίσω κολλώντας την πλάτη της στην καρέκλα της, εκεί στην πρώτη σειρά, με το πρόσωπό της να αρχίζει να κοκκινίζει. Το βλέμμα του Μίλερ γύριζε σε όλες τις πλευρές των κερκίδων. «Πού είναι η Γκρέις Χάρισον;», φώναξε. Η Γκρέις σηκώθηκε αργά από τη μεσαία σειρά, φορώντας ακόμα την μπλούζα του πατέρα της, τεράστια για το σώμα της. «Για κατέβα εδώ, Γκρέις», της φώναξε ήρεμα ο Μίλλερ. Καθώς κατέβαινε από τα σκαλιά των κερκίδων, οι άλλοι τρεις πεζοναύτες φύγανε από τη στάση που βρισκόταν και την ακολούθησαν πίσω της, σχηματίζοντας μια, θα λέγαμε, αυτοσχέδια τιμητική φρουρά. Τη συνόδεψαν μέσα στο κέντρο του χώρου του αμφιθεάτρου. Ο Μίλλερ γύρισε στο πλήθος που σιωπούσε συνεχίζοντας: ''Ο λοχαγός Μαρκ Χάρισον δεν γύρισε, όχι επειδή δεν ήθελε απλώς να γυρίσει πίσω. Αλλά ξέρετε, έδωσε τη ζωή του τραβώντας τρεις τραυματίες από ένα φλεγόμενο όχημα μεταφοράς στη μέση μιας πυρκαγιάς. Το ξέρω, γιατί ήμουν ένας από αυτούς τους άντρες. Κανένας από εμάς που στεκόμαστε εδώ σήμερα δεν θα ανέπνεε ζωντανός αν δεν ήταν ο πατέρας της Γκρέις''. Σιωπή στην αίθουσα, απόλυτη. Θα μπορούσε να ακούσει κανείς καρφίτσα να πέφτει κάτω. Λίγες σειρές πιο κάτω ήταν και το παιδί που είχε κάνει το αστείο, το σκληρό αυτό αστείο την προηγούμενη μέρα. Είχε σκύψει και κοιτούσε τις μύτες των παπουτσιών του καθώς φαινόταν να κλαίει με λυγμούς.

Ο Μίλερ γύρισε πίσω στην Γκρέις, γονάτισε στο ένα γόνατο, έφερε τον εαυτό του στο ύψος των ματιών της και έβγαλε ένα μικρό κουτί βελούδινο από την τσέπη του και το άνοιξε και της έδειξε ένα μετάλλιο από την παλιά τους μονάδα. «Γκρέις», είπε με βαριά φωνή από συγκίνηση, αλλά τόσο δυνατή ώστε ακόμα και το μικρόφωνο την έπιασε. ''Ο πατέρας σου είναι ο πιο γενναίος άντρας που γνώρισα ποτέ, κορίτσι μου». Και με συγκρατημένη τη συγκίνησή του συνέχισε:

«Χτες, όπως και εσύ, υπερασπίστηκες τη θέση σου, όπως θα έκανε και εκείνος. Προστάτεψες την τιμή του και τώρα η ομάδα του είναι εδώ για να σε προστατέψει τη δική σου Σε στηρίζουμε για πάντα». Της ακούμπησε πιέζοντας στην παλάμη της το βαρύ μεταλλικό μετάλλιο και σηκώθηκε. Τότε οι τέσσερις πεζοναύτες δώσαν ένα χαιρετισμό απόλυτα συντονισμένο, στρατιωτικό, τιμητικό, στην 14χρονη κόρη.

Δάκρυα κυλούσαν στο πρόσωπο της Γκρέις, αλλά δεν ήταν πια δάκρυα θυμού ή ντροπής. Στάθηκε ψηλά, ίσιωσε τους ώμους της και ανταπέδωσε έναν αδέξιο αλλά υπέροχο χαιρετισμό. Ξαφνικά, απ' την πίσω σειρά των κερκίδων, ένας μαθητής σηκώθηκε και έριξε ένα χειροκρότημα. Μετά ένας ακόμα και ένας άλλος ακόμα. Μέσα σε δευτερόλεπτα όλο το αμφιθέατρο εξερράγη, θα λέγαμε, με ένα εκκωφαντικό όρθιο χειροκρότημα. Ακόμα και ο κύριος Ντέιβις και οι καθηγητές σηκώθηκαν όρθιοι.

Η μητέρα έτρεξε στο διάδρομο σκουπίζοντας στα δικά της δάκρυα και αγκάλιασε την Γκρέις με μια τεράστια αγκαλιά. Ο Λοχίας κίνησε το κεφάλι του προς τη μητέρα με μια σκληρή προστατευτική λάμψη στο μάτι του. Πριν προλάβει η χήρα με την Γκρέις να φύγουν από το κτίριο, ο διευθυντής Ντέιβις έτρεξε καταπάνω τους στο διάδρομο. Έδειχνε εντελώς ντροπιασμένος. «Κυρία Χάρισον, Γκρέις», μουρμούρησε τρίβοντας νευρικά τα χέρια του, «θέλω να ζητήσω μια επίσημη συγνώμη. Φυσικά, η επίπληξη έχει διαγραφεί εντελώς από το μητρώο της. Θα χειριστούμε αυτό το περιστατικό με τον εκφοβισμό από την άλλη μαθήτρια κατάλληλα και ειλικρινά. Νομίζω μας έλειψε η ενσυναίσθηση σε αυτή την περίπτωση» κατέληξε στην ''απολογία'' του. Η Γκρέις έσφιξε το μετάλλιο στο χέρι της κοιτάζοντας ψηλά τους τέσσερις άντρες με στολές που είχαν αφήσει τα πάντα για να σταθούν για λίγο στο πλευρό της. Δεν χρειαζόταν να πει τίποτα. Το μήνυμα είχε παραδοθεί δυνατά και ξεκάθαρα. Ο λοχίας Μάρκ Χάρισον είχε αφήσει πίσω μια κληρονομιά θάρρους και εκείνη τη μέρα ένα ολάκερο σχολείο έμαθε ακριβώς τι σημαίνει να είναι ένα κορίτσι κόρη ήρωα.

ΠΗΓΗ: Val. Aubrey [cr.vb. On X]

Η Διοτίμα [ένας πλατωνικός μύθος] από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

 

Η Διοτίμα [ένας πλατωνικός μύθος]

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

Simmler: Deotyma

    Ο μύθος της Διοτίμας είναι ένας από τους δύο λεγόμενους ερωτικούς μύθους του Πλάτωνα. Η Διοτίμα φέρεται, κατά μία εκδοχή, ως ιστορικό πρόσωπο που έζησε στο β' μισό του 5ου αι. π.Χ. και συγκαταλέγεται, μαζί με τους Πυθαγόρα, Σωκράτη, Ιπποκράτη και Πλάτωνα, στους μεγάλους κλασσικούς δασκάλους του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Φέρεται σαν ιέρεια στην Μαντινεία και Πυθαγόρεια φιλόσοφος. Η κύρια αναφορά, κι αυτή φιλοσοφική, της Διοτίμας βρίσκεται στο λόγο του Σωκράτη στο “Συμπόσιο” ή "περί Έρωτος" του Πλάτωνα, όπου εμφανίζεται σαν μια σημαντική προσωπικότητα. Στο ίδιο έργο ο Σωκράτης αναφέρεται σ' αυτήν ως ... δασκάλα του, λέγοντας ότι ήταν ιέρεια στην Μαντίνεια και ότι τελούσε τον καθαρμό των Αθηναίων μετά το λοιμό του 429 π. Χ. Ο Σωκράτης δηλώνει ότι οφείλει σ' αυτήν ακριβώς τις απόψεις του για τον έρωτα, ως πόθο και κίνητρο για το ωραίο και αληθινό. Σε ένα μεγάλο μέρος ο λόγος του είναι η αφήγηση του διαλόγου περί Έρωτος που είχε με αυτήν. Ουσιαστικά πρόκειται για το λόγο και τη διδασκαλία της ίδιας της Διοτίμας. Το διάλογο αυτό ο Σωκράτης τον μεταφέρει στους φίλους του, διδάσκοντας ό,τι ο ίδιος είχε προηγουμένως μάθει για τον Έρωτα από αυτήν. Πιθανότατα, όμως, η Διοτίμα ήταν μυθικό πρόσωπο, που το όνομά της είναι σήμερα δηλωτικό φιλοσοφικών, επιστημονικών και κοινωνικών αναζητήσεων σε παγκόσμια κλίμακα [τις δεκαετίες 1970-90 ήταν το όνομα ελληνικού φιλοσοφικού περιοδικού, ενώ σήμερα περιοδικό που εκδίδεται στην Τρίπολη της Αρκαδίας και αναφέρεται σε ιστορικά, φιλοσοφικά, επιστημονικά, καλλιτεχνικά και εκπαιδευτικά ζητήματα]. 

   ΤΟ ΠΛΑΤΩΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: Στην αρχή ομιλεί η Διοτίμα λέγοντας στο Σωκράτη που την επισκέφθηκε στη Μαντίνεια ότι ο Έρως είναι παιδί του Πόρου και της Πενίας. Έπειτα του λέει κατά λέξη: “Την ώρα λοιπόν που γεννήθηκε η Αφροδίτη, είχαν τραπέζι οι Θεοί και οι άλλοι και ο γιος της Μήτιδος, ο Πόρος [πλούτος]. Όταν πια αποδείπνησαν, καθώς δα ἠταν συμπόσιο, ήλθε για να επαιτήσει η Πενία και έστεκε στις θύρες. Ο Πόρος τότε μεθυσμένος από το νέκταρ, γιατί κρασί δεν ύπαρχε ακόμη, μπήκε στον κήπο του Διός, βαρύς-βαρύς και αποκοιμήθηκε. Η Πενία λοιπόν έχοντας στο νου της, εξαιτίας που ήταν άπορη, να κάμει παιδί με τον Πόρο, ξαπλώνεται κοντά του και συνέλαβε τον Έρωτα. Για τούτο έγινε και της Αφροδίτης συνοδός και δούλος, γιατί γεννήθηκε στα γενέθλια εκείνης και ακόμα γιατί από φυσικού του είναι εραστής της ομορφιάς [ο Έρως] και η Αφροδίτη είναι όμορφη. Επειδή λοιπόν είναι του Πόρου και της Πενίας γιος ο Έρως, βρίσκεται σ΄ αυτήν εδώ την κατάσταση. Και πρώτα-πρώτα είναι πάντα φτωχός και κάθε άλλο παρά απαλός και τρυφερός, όπως νομίζουν οι πολλοί, αλλά σκληρός και ακατάστατος και ανυπόδητος και άστεγος, πλαγιάζει πάντα χάμω και χωρίς στρώμα, κοιμάται στο ύπαιθρο, στις θύρες και στους δρόμους, έχοντας της μητέρας του τη φύση, πάντα με τη φτώχεια σύντροφος. Και, κατά τον πατέρα του, είναι επίβουλος στους όμορφους και στους καλούς, όντας ανδρείος και φιλοκίνδυνος και σφριγηλός, δεινός κυνηγός, πάντα πλέκοντας κάποια σχέδια κι επιθυμητής της φρόνησης και είναι άξιος και να εύρει φιλοσοφώντας σ΄ όλη του τη ζωή, δυνατός γοητευτής και φαρμακευτής και σοφιστής. Και ούτε σαν αθάνατος είναι από τη φύση του ούτε σαν θνητός, αλλά μέσα στην ίδια ημέρα πότε ανθίζει και ζει, όταν εύρη αφθονία, πότε πάλιν πεθαίνει και πάλιν ξαναγεννιέται, γιατί το έχει από τη φύση τού πατέρα του. Και ό,τι κερδίζει πάντα το χάνει έτσι που μήτε άπορος είναι ποτέ ο Έρως, μήτε πλούσιος. Και πάλιν είναι ανάμεσα στη σοφία και στην αμάθεια”!

 

  Ο ΜΥΘΟΣ ΟΜΟΤΡΟΠΟΣ, ΜΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ: Ο φιλοσοφικός λόγος του Σωκράτη, έπειτα από τη μακρινή του “πορεία” είναι σαν να έχει ανάγκη από το μύθο για να δώσει μια είτε συγκεκριμένη παραβολική μορφή σε κάτι, που μάταια προσπαθούσε να το εικονίσει μέχρι εκείνη την ώρα ζωντανά. Έτσι, λοιπόν, ο Μύθος παίρνει πάνω του αυτό το έργο, μιας και είναι ακατόρθωτο από το λόγο που δεν μπορεί να αποπερατώσει με το δικό του τρόπο το διάλογο, αφού ο λόγος δεν έχει ποτέ τέλος, σε αντίθεση με το μύθο, όπως και το παραμύθι στις μέρες μας, που έχει τέλος [και με την έννοια του σκοπού] και συχνά δίδαγμα!. Ο Ιω. Θεοδωρακόπουλος γράφει σχετικά: “Η ακολουθία του λόγου προχωρεί από το ένα αίτιο στο άλλο, από τη μια υπόθεση στην άλλη ως που φθάνει στην πρώτη αρχή, στο ανυπόθετο. Το ανυπόθετο όμως τούτο η λογική ερμηνεία δεν μπορεί ποτέ να το φανερώσει, γιατἰ στην ουσία του είναι άφατο¹”. Πάντα τον πλατωνικό μύθο τον συναντάμε ή στη μέση ή στο τέλος του διαλόγου, ποτέ όμως εκεί που η διαλεκτική δεν έχει ακόμα αρχίσει. Ο φιλοσοφικός μύθος έρχεται ουσιαστικά, όπως εδώ ο μύθος της Διοτίμας, να ερμηνεύσει το ανερμήνευτο, να εικονίσει το ανείκαστο και να δώσει χρονική ταυτότητα στο άχρονο, να ιστορήσει το ανιστόρητο και να δώσει χρονική ταυτότητα στο άχρονο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Soren Kiergegaard, Η έννοια της ειρωνίας ως διδακτορική διατριβή, Κοπεγχάγη 1841, ελληνική έκδοση Γεράσιμου Αναγνωστίδη. Πλάτων «Μύθοι», Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια Ηλίας Σπυρόπουλος, Εκδ. Ζήτρος, 2003.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος, Εισαγωγή στον Πλάτωνα σσ. 247-288.

Το Θαλάσσωμα, διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη κείμενο- AUDIOBOOK διαβάζει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου

 Το Θαλάσσωμα, διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

κείμενο- AUDIOBOOK διαβάζει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου

[Σχόλια: Το «Θαλάσσωμα» είναι ένα από τα χαρακτηριστικά ηθογραφικά διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που δημοσιεύτηκε το 1906. Περιγράφει με ζωντάνια μια καταρρακτώδη βροχή στην Αθήνα, η οποία προκαλεί πλημμύρες και μετατρέπει τους δρόμους της Πλάκας σε χειμάρρους, εγκλωβίζοντας τους θαμώνες σε ένα καφενείο. 

 Κεντρικά Σημεία: Η Καταιγίδα: Η αφήγηση ξεκινά με μια ξαφνική, σφοδρή καταιγίδα δύο ωρών που πλήττει την Αθήνα. Τα νερά από την οδό Κηφισιάς και το Κολωνάκι ενώνονται σε έναν ορμητικό χείμαρρο, πλημμυρίζοντας υπόγεια και καταστήματα κοντά στη Μητρόπολη. 

Το Καφενείο: Αρκετοί πελάτες εγκλωβίζονται σε ένα ευρύχωρο καφενείο στην περιοχή κοντά στο παλιό τζαμί. Αντί να πανικοβληθούν, οι άνθρωποι συνεχίζουν τις καθημερινές τους συνήθειες. 

Η Ανθρώπινη Συμπεριφορά: Ο Παπαδιαμάντης παρουσιάζει γλαφυρά τους θαμώνες: παίζουν τάβλι, πρέφα και μπεζίκι, αδιαφορώντας ή παρακολουθώντας με περιέργεια το «θέαμα» του καταρράκτη που έχει παρασύρει εμπορεύματα, ακόμα και ένα ζώο, στον δρόμο.]

Καθώς ενέσκηψεν η καταιγίς το απομεσήμερον, και όλοι τ᾿ ουρανού οι καταρράκται επί δύο ώρας αδιάκοπα, μετά βρόντου και ιαχής και με βολίδας αστραπών, έλουον την πόλιν, όλα τα νερά της Πλάκας, και μέρος από την οδόν Κηφισιάς και υπό το Κολωνάκι, ενωθέντα εις βαθύν και παφλάζοντα χείμαρρον μετά φοβερού πατάγου κατήρχοντο κάτω της Μητροπόλεως, διά του κατηφορικού δρομίσκου, καταπλημμυρούντα εδώ κ᾿ εκεί πολλά μαγαζιά, και όλα σχεδόν τα υπόγεια. Εις το ευρύχωρον καφενείον κάτω, ικανοί πελάται απεκλείσθησαν μέσα από την αέναον βροχήν.
Όλοι οι δρομίσκοι γύρω στο παλαιόν τζαμί είχον γίνει ποτάμια. Ο σταθμός του σιδηροδρόμου έγινε λίμνη. Εις το καφενείον πέντε ή εξ ζεύγη εις διάφορα τραπέζια, ετάβλιζαν, τρεις μόνον έπαιζαν πρέφα, και δύο γέροντες, ο καπετάν Γάγαρης, απόστρατος ταγματάρχης, κι ο μάστρο-Γιάννης ο Γιαπιτζής, έπαιζαν το μεγάλο μπεζίκι.
Το πάτωμα του καφενείου υπερείχε δύο ή τρεις σπιθαμαίς από το βάθος του δρόμου, όστις απετέλει τώρα την κοίτην του ορμητικού χειμάρρου. Ολίγοι τινές, ανήσυχοι και περίεργοι ενταυτώ, είχον σηκωθή και συνηθροίσθησαν περί τας τρεις θύρας, απολαύοντες το θέαμα του καταρράκτου. Έξω ηκούοντο φωνές και γέλια. Ο ποταμός είχεν αναρπάσει τα εμπορεύματα από την μπάγκαν ενός μανάβη· παρέκει είχε παρασύρει εν ονάριον, φορτωμένον σταφύλια, το οποίον ο κύριός του επροσπάθει να γλυτώσει τραβών από την ουράν.
Μέσα εις το καφενείον, ολίγοι τινές έκαμνον τον σταυρόν των, όταν ήκουον τας τρομακτικάς βροντάς. Οι ταβλισταί δεν εκινήθησαν. Το τρικ-τρακ ηκούετο διαρκώς. Ο καπετάν Γάγαρης κι ο μαστρο-Γιάννης, έχων και τον ναργιλέν του ακοίμητον, εξηκολούθουν απτόητοι το μπεζίκι τους με τα 256 φύλλα. Το γερόντιον εις το πλάγι τους, εξηκολούθει κατά το φαινόμενον να διαβάζη την εφημερίδα, και είχε πάρει ήδη δύο-τρεις βραχείς ύπνους.
Το νερόν ήρχισε να εισέρχεται εις το καφενείον και από τας τρεις θύρας. Προχείρως αι θύραι εφράχθησαν, πλην εις μάτην. Το υγρόν στοιχείον εισέρρεεν ακράτητον, ακόμη και διά του χάσματος του καπνοπωλείου, του προσηρτημένου εις την γωνίαν του καφενείου. Εντός ολίγων δευτερολέπτων κατεπλημμύρησε το πάτωμα. Όλαι αι καρέκλαι απετέθησαν επάνω στα τραπέζια και στο μπιλιάρδο. Οι πελάται, όσοι ήθελαν να κάθωνται, εκάθηντο σταυροπόδι επί των καναπέδων. Όλοι οι ταβλισταί κ᾿ οι πρεφαδόροι, άφησαν το παιγνίδι κ᾿ εσηκώθησαν ορθοί. Ο καπετάν Γάγαρης κι ο μαστρο-Γιάννης δεν άφησαν το μπεζίκι. Το γερόντιον εξηκολούθει την εφημερίδα του.
Δύο γκαρσόνια, ο νταμπής, ο παρανταμπής, ο διευθυντής του καφενείου και δύο λούστροι, προσκολλημένοι εις την υπηρεσίαν του καφενείου, ωπλίσθησαν με σκούπες, άλλας με μακρά κοντάρια, και άλλας όχι, και κατέβαλλον συντόνους προσπαθείας να σπρώξουν προς τα έξω το νερόν. Μερικοί πελάται συνηθροίζοντο περί τας θύρας κ᾿ εγίνοντο εμποδών εις το έργον. Άλλοι έκαμναν κουμάντο, καθώς συνηθίζουν οι Νεοέλληνες.
― Κατά δω, κατά δω!
―Απὸ κείνη την πόρτα!
―Έτσι δεν κάνετε τίποτα!
―Όλοι μαζί! Όλοι μαζί!
Άλλοι συνήπτον διαλόγους, κ᾿ εσχολίαζον:
―Από που μπήκε το νερό;
―Απ’ την επάνω πόρτα.
―Απ’ την κάτω πόρτα.
―Απ’ την μεσανή!
―Απ’ το καπνοπωλείο μπήκε, απ᾿ το καπνοπωλείο.
Μόνον μία καρέκλα κατείχετο ακόμη, εκτός των καναπέδων, επί των οποίων ώκλαζον ανασηκώνοντες τους πόδας των οι πελάται. Ήτο εκείνη εφ᾿ ης εκάθητο ο μάστρο-Γιάννης, εξακολουθών ατάραχος το μπεζίκι του μετά του αποστράτου ταγματάρχου.
Τέλος ο κυρ Νικολάκης, ο καφετζής, όταν επλησίασε προς τα εκεί με την σκούπαν του:
― Μα σήκω επί τέλους, μαστρο-Γιάννη! Δε βλέπεις; Εδώ πνιγήκαμε!
― Μα δε θέλει ο καπετάνιος ν’ αφήσουμε το μπεζίκι.
― Καθίστε επί τέλους κ’ οι δυό στον καναπέ.
Τέλος η βροχή ήρχισε μετά ώραν να κοπάζη, και το νερόν ωλιγόστευσε. Το δάπεδον του καφενείου, αφού μετά πολλούς κόπους κατωρθώθη να σπρώξουν τα νερά προς τα έξω, από λίμνη οπού ήτο έγινε τέλμα. Το υπηρετικόν προσωπικόν ήρχισε να ρίπτη τώρα άφθονα πριονίδια εις το έδαφος κάτω.
Οι δύο μπεζικισταί εκάθισαν εις το πλάγι ο εις του άλλου, χωρίς να κοιτάζουν πουθενά, μήτε να λέγουν τίποτε. Ο ναργιλές του μαστρο-Γιάννη προ πολλού ήτο σβεστός, επειδή κανείς δεν ευκαιρούσε να του φέρη φωτιά. Αλλ’ ο άνθρωπος εξηκολούθει να έχι την πίπαν του μαρκουτσιού εις το στόμα.
Τελευταίος όλων εσηκώθη ο μικρός γέρων, ο διπλανός τους. Άφησε την εφημερίδα του, ύψωσε το όμμα, κ’ ηρώτησε:
― Μα πότε μπήκε το νερό μέσα;

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ-AUDIOBOOK ΕΔΩ:

KAI ΣΤΟ YOUTUBE: https://www.youtube.com/watch?v=euFkXvSR0Pc