Ο Ωρίων, του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου , συγγραφέα

 

Ο Ωρίων

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου , συγγραφέα

   

Ο τυφλός Ωρίων αναζητά τον ήλιο [Πίνακας του Nicolas Poussin (1658) 

   Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ, ΥΡΙΕΑΣ: Κάποτε, σύμφωνα με τη συνήθεια που είχαν οι ολύμπιοι θεοί, ο Δίας και ο αδερφός του, Ποσειδώνας, πήγαν ένα περίπατο στη γη μεταμφιεσμένοι σε ανθρώπους. Περνώντας από την περιοχή της Βοιωτίας, δέχθηκαν τη θερμή φιλοξενία του Υριέα. Ο Υριέας ήταν ένας τοπικός ήρωας, προστάτης της ομώνυμης πόλης, που την εποχή εκείνη ήταν υπέργηρος και χωρίς κάποιο τέκνο. Κατά τη διάρκεια της φιλοξενίας των δύο θεών, που δεν αναγνώρισε ο Υριέας, τους εξομολογήθηκε, σαν σε δυο φίλους, τον καημό του για τη μεγάλη μοναξιά του και πόσο θα ήθελε να είχε ένα παιδί. Αφού οι δύο θεοί είχαν φύγει, το άλλο πρωί ο Υριέας βρήκε στο κατώφλι του σπιτιού του ένα βρέφος: ήταν ο μικρός Ωρίων, ένα δώρο από τους θεούς για τη φιλοξενία που τους είχε προσφέρει. Για τον λόγο αυτό ο Ωρίων αναφέρεται άλλοτε ως γιος του Υριέα και άλλοτε ως γιος του Ποσειδώνα. Για πολλούς συγγραφείς της Αρχαιότητας, ο Ωρίων ήταν στην πραγματικότητα καρπός της σχέσης του Ποσειδώνα με την Ευρυάλη, κόρη του βασιλιά της Κρήτης, Μίνωα. Σύμφωνα με το μύθο, ο Ωρίων είχε πάρει από τον πατέρα του, θεό της θάλασσας, το χάρισμα να μπορεί να βαδίζει πάνω στη θάλασσα.

   ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΩΡΙΩΝΑ: Ο Ωρίωνας μεγάλωσε και έγινε «ανήρ εξόχου ρώμης και καλλονής, και δεξιώτατος κυνηγός». Εκτός από πολύ δυνατός και όμορφος, φαίνεται ότι ήταν πολύ ψηλός στο ανάστημα, κάτι που τον συνδέει με το μέγεθος του ομώνυμου αστερισμού. Ήταν, μάλιστα, τόσο ικανός κυνηγός, που η Άρτεμις του ζήτησε να τη συνοδεύει στις κυνηγετικές της εξορμήσεις. Κάποτε ο Ωρίων φιλοξενήθηκε στη Χιο από τον ντόπιο βασιλιά Οινοπίωνα. Συμπεριφέρθηκε όμως απερίσκεπτα, καθώς ερωτεύθηκε τρελά την κόρη του βασιλιά, Μεράδη. Τότε ο Οινοπίων, θεωρώντας προσβλητική τη συμπεριφορά του φιλοξενουμένου του, τού έδωσε να πιεί ένα ποτό που τον τύφλωσε και μετά τον πέταξε στη θάλασσα. Εκεί τον περιμάζεψε ο θεός Ήφαιστος, που τον οδήγησε στον Απόλλωνα, τον θεό του φωτός, ο οποίος τον λυπήθηκε και του ξανάδωσε την όρασή του. Σχετικά με το τέλος του Ωρίωνα υπάρχουν αρκετές διαφορετικές παραδόσεις. Η κυρίαρχη παράδοση αποδίδει το τέλος του Ωρίωνα στην Άρτεμη. Η ζηλώτρια θεά, βλέποντας ότι ο φοβερός κυνηγός δεν ήθελε να την ακολουθεί στις θηρευτικές εξορμήσεις της, και μαθαίνοντας μάλιστα ότι είχε εκείνος ερωτευτεί την Ηω [Οδύσσεια, ε 121 κ.έξ., λ 310], έστειλε εναντίον του ένα δηλητηριώδη σκορπιό. Εκείνος κατάφερε να δαγκώσει στο πόδι τον Ωρίωνα και να τον σκοτώσει, όσο βρισκόταν εκείνος στο νησί Ορτυγία [Δήλος]. Κατά μια άλλη εκδοχή, ο Απόλλων έστειλε το σκορπιό για να μη δημιουργηθεί μια αταίριαστη ερωτική σχέση του Ωρίωνα με την Άρτεμη (που ήταν αδελφή του Απόλλωνα). Τέλος μια άλλη παράδοση θεωρεί ότι η Γη τον τιμώρησε για την καυχησιολογία του ότι κανένα ζώο δεν ξέφευγε από τα βέλη του. Εξαιτίας του γεγονότος αυτού, όταν μετά τον θάνατό του ο Ωρίων «καταστερίσθηκε», μετατράπηκε δηλαδή σε αστερισμό, βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά της Ουράνιας Σφαίρας από τον αστερισμό του Σκορπιού.

   

Η Άρτεμις πάνω από το πτώμα του Ωρίωνα πριν αυτό μεταφερθεί στον ουρανό. Ζωγραφικός πίνακας του Seiter (1685).

ΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΣ ΚΑΙ ΠΙΝΔΑΡΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΩΡΙΩΝΑ: Στη Βιβλιοθήκη Απολλόδωρου (Α΄ 4, 3) αναφέρεται ότι η `Αρτεμις σκότωσε τον Ωρίωνα επειδή αυτός ατίμασε την `Ωπιν, μία από τις ακολούθους της, ή απλώς επειδή προκάλεσε την Άρτεμη σε αγώνα δισκοβολιας, δείχνοντας “ύβριν” προς του θεούς. Ο Πίνδαρος έγραψε για τον έρωτα του γίγαντα κυνηγού σε μια από τις Πλειάδες. Σύμφωνα με τον μεγάλο Βοιωτό ποιητή, η Πληιόνη μαζί με τις κόρες της έφτασαν κάποτε στη Βοιωτία. Ο Ωρίων, βλέποντας την Πληιόνη [Πούλια] την ερωτέυτηκε και θέλησε να την κάνει δική του. Εκείνη όμως δεν έστεργε στην αγάπη του και μαζί με τις κόρες της άρχισε να τρέχει, ενώ ο Ωρίων τις πήρε στο κατόπι, ψάχνοντάς τις για πέντε ολόκληρα χρόνια. Ο Δίας, θέλοντας να βοηθήσει τις Πλειάδες εξαιτίας της κακοπάθειάς τους, καταστέρισε, έβαλε δηλαδή στον ουρανό σαν αστέρια, τις Πλειάδες, που ακόμη κι εκεί “φεύγουν” μακριά, στην ίδια βέβαια πάντα απόσταση από τον διώκτη τους που κι αυτός καταστερίστηκε, μαζί με το σκύλο του μάλιστα, που είναι ο αστερισμός Μεγας Κύων.

Ο ΟΜΗΡΟΣ ΚΙ Ο ΗΣΙΟΔΟΣ: Στην Οδύσσεια (λ 572-575) αναφέρεται ότι ο Οδυσσέας είδε τον Ωρίωνα στο ταξίδι του στον Κάτω Κόσμο να σαλαγάει θηρία, υποδηλώνοντας ότι ούτε μετά τον θάνατό του έπαψε να αγαπά το κυνήγι: «`Επειτα τον Ωρίωνα εκεί είδα τον πελώριο που σαλαγούσε τα θεριά στ' ασφοδελό λιβάδι, όσα στ' απάτητα βουνά τα 'χε σκοτώσει ο ίδιος, κι ένα ματσούκι χάλκινο πάντα άσπαστο βαστούσε.» (Ομήρου Οδύσσεια, έμμετρος μετάφρασις Ζησίμου Σίδερη, εκδ. οίκος Ιωάννου & Π. Ζαχαροπούλου). Ο Ησίοδος, στο Έργα και Ημέραι, συνιστά στους ναυτικούς να προσέχουν τον αστερισμό του Ωρίωνα και τις Πλειάδες. Συγκεκριμένα, λέει: “Όταν οι Πλειάδες, τρέχοντας να ξεφύγουν από τη δύναμη του φοβερού Ωρίωνα, πέφτουν στο μαύρο πέλαγος, τότε κάθε λογής αγέρηδων λυσσομανάει το φύσημα. Και τότε μην αφήνεις πια καράβι μέσα στη θάλασσα.....” [Έργα και Ημέραι, στ. 618-621, μτφρ. Παναγής Λεκατσάς, εκδ. Ζαχαρόπουλος.]

ΝΕΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: Μια άλλη ναυτική παράδοση, νεότερη τη φορά αυτή, λέει ότι οι έξι αδελφές από τις Πλειάδες σκότωσαν την έβδομη, η οποία ήταν μνηστή του Ωρίωνα. Γι αυτό και ο έβδομος αστέρας των Πλειάδων, της Πούλιας, είναι ο πιο αμυδρός. Έκτοτε ο Ωριων καταδιώκει τις Πλειάδες στον ουρανό, οι οποίες πάντοτε “ξεφεύγουν”.

ΒΙΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Κρούσιος: Λεξικόν Ομηρικόν, διασκευή από την 6η γερμανική έκδ. υπό Ι. Πανταζίδου, έκδοση «Βιβλιεκδοτικά καταστήματα Αναστασίου Δ. Φέξη», Αθήνα 1901.

Emmy Patsi-Garin: Επίτομο λεξικό Ελληνικής Μυθολογίας, εκδ. «Χάρη Πάτση», Αθήνα 1969.

Ησίοδος, Άπαντα, εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια, Π. Λεκατσάς, εκδ. Ζαχαρόπουλος, βιβλιοθήκη αρχαιων συγγραφέων, τ. 55.

konstantinosa.oikonomougmail.com

Η Σιμωνία: ένα “ειδικό πάθος” [Β΄μέρος] Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

Η Σιμωνία: ένα “ειδικό πάθος” [Β΄μέρος]

«Μη κτήσησθε χρυσόν, μηδέ άργυρον μηδέ χαλκόν εις τα ζώνας υμών, μη εις οδόν, μηδέ δύο χιτώνας, μηδέ υποδήματα, μηδέ ράβδον» [Κατά Μτθ. Ευαγγέλιο].

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

Σίμων ο μάγος, ο ... πρώτος διδάξας!

  Η ΣΙΜΩΝΙΑ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ: Στα χρόνια του Αγώνα, αρκετοί παράγοντες εκκλησιαστικής εξουσίας, σε αντίθεση με τον κατώτερο κλήρο και τους μοναχούς που θυσιάστηκαν για την εθνική υπόθεση, προσχώρησαν σε φατρίες και πρωτοστάτησαν σε πολιτικούς ανταγωνισμούς. Ορισμένοι, μετά την απελευθέρωση, τάχθηκαν ξεκαθαρα υπέρ του μοναρχικού [φιλοπροτεσταντικού] καθεστώτος και μάλιστα με ξένο βασιλιά. «Και οι αναθεματισμένοι της πατρίδος πολιτικοί μας και οι διαφταρμένοι αρχιγερείς», γράφει ο Μακρυγιάννης. Η χριστεμπορία θα ευδοκιμήσει και μετά την απελευθέρωση. Η διαφθορά της πολιτικής εξουσίας ευνοεί τις άνομες συναλλαγές των εκκλησιαστικών αρχόντων και κυρίως τη σιμωνία. Πρίν 150 χρόνια, ο πρώτος φαύλος, ο Ιω. Κωλέτης, ανέθεσε στην Ιερά Σύνοδο να κεραυνοβολεί την αντιπολίτευση!! Ακολούθησε η σχετική εγκύκλιος της Ιεράς Συνόδου: «Οφείλετε να αποφεύγετε ως λοιμόν πάντα τον εναντίον της καθεστώσης τάξεως και ησυχίας λαλούντα ή γράφοντα και ως επίβουλον των κοινών συμφερόντων να θεωρήτε»! Οι Συνοδικοί του Κωλέτη συμπεριφέρονταν όπως ο σημερινός καθολικός κλήρος στη Δύση. Κατά την προεκλογική περίοδο – και όχι μόνο – οι ιερείς εκφωνούν από τον άμβωνα πύρινους λόγους κατά των «εχθρών» της παπικής εξουσίας. Το Βατικανό υπήρξε πάντοτε σύμμαχος, συνεταίρος, και συχνά κηδεμόνας ηγεμόνων. Στην Ελλάδα ένα σκάνδαλο δωροδοκίας και σιμωνίας, από τα λιγοστά που τελικά βλέπουν το φως, συγκλόνισε την κοινή γνώμη τον Ιανουάριο του 1875, στο οποίο ήταν αναμεμιγμένοι δύο υπουργοί της κυβέρνησης Βούλγαρη που είχαν δωροδοκηθεί από τρεις ανώτερους κληρικούς για να επηρεάσουν την Ιερά Σύνοδο ώστε να τους εκλέξει επισκόπους¹. Από τις ανακρίσεις, που διέταξε ο Χ. Τρικούπης, προέκυψε ότι ο υπουργός Δικαιοσύνης Β. Νικολόπουλος και ο υπουργός Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Ι. Βαλασόπουλος, δωροδοκήθηκαν από τους επισκόπους Πατρών, Κεφαλληνίας και Μεσσηνίας ώστε να εξασφαλίσουν τις έδρες!

Διανομή συγχωροχαρτιών με το ... αξημίωτο για τον Πάπα

  ΕΝ ΕΣΧΑΤΟΙΣ ΚΑΙΡΟΙΣ: Οι χειρότερες σιμωνιακές κατηγορίες της εκκλησιαστικής εξουσίας αφορούν την ανάδειξη ιεραρχών. Το 1965 έξι «ορθόδοξα χριστιανικά σωματεία» κατήγγειλαν ανοιχτά επαίσχυντες συναλλαγές, σαρδαναπαλικό βίο ιεραρχών, «σατανικές κινήσεις» υποψηφίων που αγωνίζονται «να αναρριχηθούν ως αίλουροι» στο κορυφαίο εκκλησιαστικό αξίωμα, «ασυνειδησία» παραγόντων της Εκκλησίας και χειροτονία «ανικάνων και φαύλων υποκειμένων». Ας δούμε ορισμένα σημεία της έγγραφης καταγγελίας: «Ίδετε και κλαύσατε! Ο ένας υποψήφιος εισέρχεται εις πολιτικόν γραφείον, γονατίζει και ασπάζεται την χείρα ισχυρού πολιτικού παράγοντος και τον εκλιπαρεί να τον βοηθήση προς επιτυχίαν του σκοπού του. Ο δεύτερος, συνδεόμενος με στρατηγόν, έχοντα σχέσεις με επισκόπους, πίπτει και ασπάζεται την χείρα του στρατηγού και παρακαλεί ίνα μεσολαβήση προς επιτυχίαν του σκοπού του. Ο τρίτος, γνωρίζει ναύαρχον και τούτον ικετεύει δια να συντελέση εις την επιτυχίαν του σκοπού του. Ο τέταρτος, προσκυνεί εδαφιαίως καθηγητήν Πανεπιστημίου όστις εκ της θέσεώς του έχει συχνάς επαφάς με πρίγκιπας της Εκκλησίας, και τούτον παρακαλεί να επηρεάση τας σκέψεις των εκλεκτόρων δια την επιτυχίαν του σκοπού του. Ο πέμπτος, προσκομίζει πολύτιμα δώρα εις ανεψιόν μητροπολίτου διακρινόμενον δια συλλαγήν αυγών, εριφίων και αρνίων και εί τινος άλλου εκλεκτού φαγωσίμου, και τούτον παρακαλεί δια την επιτυχίαν του σκοπού του. Ο έκτος, πίπτει και ασπάζεται την χαριτόβρυτον χείρα αγιωτάτης(!) δεσποινίδος, η οποία, στενή συγγενής ισχυρού εκκλησιαστικού παράγοντος, έχει το προνόμιον να βλέπη ημέρας και νυκτός το πρόσωπον αυτού, ικανού να συντελέση εις την επιτυχίαν του σκοπού του. Ο έβδομος, τρέχει από φυλακής πρωΐας μέχρι νυκτός και επισκέπτεται καταλύματα των αγίων αρχιερέων και πίπτει, προσκυνεί και κολακεύει αισχρώς… Τι λέγουν και τί πράττουν οι υποψήφιοι δια ν’ αρέσουν τοίς αρχιερεύσιν, υπερβαίνει πάσαν φαντασίαν. Ξεσκονίζουν τα καλυμμαύχια και τα ράσα των αρχιερέων, γίνονται μεταφορείς τροφίμων, γίνονται μάγειροι, και τραπεζοκόμοι, τρέχουν να παραγγείλουν αυτοί τους καφέδες, θωπεύουν και τα κατοικίδια ζώα των, εγκωμιάζουν όλας τας ιδιοτροπίας των… Ο όγδοος, κατορθώνει και εισδύει εις τα άδυτα του οικογενειακού περιβάλλοντος των αρχιερέων, και αν εκεί το οξυδερκές βλέμμα του ανακαλύψη την «συνείσακτον», το γύναιον δηλ. εκείνο το οποίον εξασκεί τεραστίαν επιρροήν επί του επισκόπου και άγει και φέρει αυτόν καθώς βούλεται, δεν διστάζει να γονυπετήση ενώπιόν της και με τα θερμότερα λόγια να την παρακαλέση δια την επιτυχίαν του σκοπού του. Τέλος, αφού οι υποψήφιοι κάμψουν την σπονδυλικήν στήλην μυριάκις, και προσκυνήσουν και τα πλέον ελεεινά υποκείμενα, και διατρέξουν όλα τα στάδια της αναξιοπρεπείας, τότε ευδοκιμεί ν’ ανοίξη η μαγική θύρα, να εμφανισθή ο κοσμοκράτωρ του αιώνος τούτου, και πλήρης μειδιαμάτων να επιθέση επί της κεφαλής του υποψηφίου την σπινθηροβολούσαν μίτραν, ίνα πληρωθή το υπ’ αυτού του Σατανά ρηθέν εν τοίς πειρασμοίς του Κυρίου. «Ταύτα πάντα σοι δώσω, εάν πεσών προσκυνήσης μοι» (Ματθ. δ΄ 9). Καταγγέλλουν επίσης αρριβισμό «κενών και μωροφιλοδόξων αρχιμανδριτών, οι οποίοι, προκειμένου ν’ αρπάξουν το σίδερο που ονομάζεται πατερίτσα, δεν το έχουν τίποτε να πατήσουν επί πτωμάτων» (περιοδικό «Οι Τρείς Ιεράρχαι», αριθ. φ. 1226/65 και «Ενορία», φ. 401/65). Ίσως αυτή η ζοφερή προϊστορία εξηγεί γιατί η «κρίση ηγεσίας» στην ελληνική Εκκλησία και τα φαινόμενα διαφθοράς διαιωνίζονται. Ακόμη, στα κρίσιμα προβλήματα που συνταράσσουν την ελληνική κοινωνία, η εκκλησιαστική ηγεσία παραμένει σιωπηλή, αδιάφορη ή ουδέτερη. Ανέχεται, ωστόσο, πολιτικούς τυχοδιώκτες να καπηλεύονται τις χριστιανικές εορτές με επιδεικτική και άκρως υποκριτική παρουσία μπροστά στους τηλεοπτικούς φακούς. Στην τελετή του Επιταφίου κομματικοί τυχοδιώκτες «προσκυνούν» ένιους επισκόπους και εκείνοι τους χτυπούν θωπευτικά στην πλάτη. Στην τελετή της Ανάστασης συνωστίζεται στην εξέδρα ο κομματαρχικός εσμός υπό το φώς των προβολέων. Ανέχεται μάλιστα η εκκλησιαστική εξουσία τη βάρβαρη εμφάνιση κορυφαίων της πολιτικής με κουστωδία στον Οίκον του Θεού και την υποδοχή τους μετά σαλπίγγων, εμβατηρίων και χαιρετισμών από παρατεταγμένα στρατιωτικά τμήματα. Και πορφυρό θρόνο στο ναό κατά τη δοξολογία για τους «ανώτατους άρχοντες», που συχνά κομψευόμενοι θα πουν και το “Σύμβολο της Πίστεως”! Έτσι, όμως, αδελφοποιτές εξουσίες, η πολιτική και η εκκλησιαστική, δείχνουν κυνική και ασεβής συμπαιγνία. Οι μεν ποδοπατούν τους δημοκρατικούς θεσμούς με την αλαζονεία τους, οι δε, κι αυτό είναι το καταστροφικότερο, προσβάλλουν τους πιστούς με την ακηδία τους, εξευτελίζοντας αμφότεροι τον πολίτη και τον πιστό, τη δημοκρατία και την, εκτός κοσμικού φρονήματος, υποκρισίας και φαμφαρονισμών, χριστιανική διδασκαλία.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Σχετικά: el.wikipedia.org/wiki/Σιμωνιακά.