Ο Νάρκισσος, του Κωνσταντίνου Αθ. Οκονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

 

Ο Νάρκισσος

του Κωνσταντίνου Αθ. Οκονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

    

Ο Νάρκισσος, πίνακας του Μικελάντζελο Καραβάτσιο

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πρόσωπα στην ελληνική Μυθολογία ήταν ο κυνηγός Νάρκισσος. Ήταν ένας όμορφος νέος από τη Βοιωτία, γιος της Νύμφης Λειριώπης και του ποταμού Κηφισού. Πολλές μυθικές διηγήσεις σώζονται για το πρόσωπό του.

Ο ΜΥΘΟΣ: Κάποια μέρα καθισμένος ο ωραίος Νάρκισσος κοντά στη λιμνούλα που σχημάτιζαν τα νερά μιας πηγής, είδε το πρόσωπό του να καθρεφτίζεται στην επιφάνεια της λιμνούλας αυτής. Στη θέα της μορφής του ελκύστηκε τόσο πολύ, που θέλησε βυθίζοντας τα μπράτσα του στο νερό να την αγκαλιάσει. Επειδή όμως παρά τις προσπάθειές του δεν το κατόρθωνε παρέμεινε στη θέση αυτή αυτοθαυμαζόμενος μέχρι που πέθανε υποφέροντας από μαρασμό. Στη θέση εκείνη μετά από λίγο καιρό φύτρωσε το ομώνυμο άνθος που συμβολίζει όχι μόνο την ανθρώπινη φθορά αλλά και τις χθόνιες θεότητες [του Κάτω Κόσμου].

ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ: Ο Νάρκισσος, λέει μια παραλλαγή του αρχικού Μύθου, όντας άνομα ερωτευμένος με την Νύμφη Ηχώ, που ήταν αδερφή του, μετά τον απρόσμενο θάνατό της, δεν έβρισκε παρηγοριά στη δυστυχία του εκτός από το να βλέπει τον εαυτόν του στο νερό κάποιας πηγής κοντά στις Θεσπιές της Βοιωτίας και να θυμάται την αδελφή του. Μέχρι που πέθανε στη θέση εκείνη από εξάντληση. Φαίνεται πως η Νέμεσις είχε αποφασίσει να τον τιμωρήσει σκληρά, βρίσκοντας υπαίτιο τον Νάρκισσο για το θάνατο της Ηχούς. Έτσι, τον υποκίνησε να δει στο νερό της πηγής την εικόνα του (το είδωλό του) και να την ερωτευθεί τόσο ώστε να πεθάνει από τον ανικανοποίητο προς τον εαυτό του έρωτά!

Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΟΒΙΔΙΟΥ: Η γνωστότερη όμως και περισσότερο διαδεδομένη παράδοση για τον Νάρκισσο έχει διασωθεί από τον Οβίδιο, στο έργο του "Μεταμορφώσεις" ΙΙΙ 342. Σύμφωνα μ' αυτή, ο ωραίος Βοιωτός νέος, Νάρκισσος περπατούσε στο δάσος, όταν η Ηχώ, μία Ορειάς Νύμφη, που στην εκδοχή αυτή δεν είναι συγγενής του, τον είδε, τον ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα και τον ακολούθησε. Ο Νάρκισσος αισθάνθηκε ότι κάποια τον ακολούθησε και φώναξε: «Ποιος είναι εκεί;". Η Ηχώ του επανέλαβε: "Ποιος είναι εκεί;". Έπειτα του αποκάλυψε την ταυτότητά της και προσπάθησε να τον αγκαλιάσει. Εκείνος όμως αποτραβήχτηκε απότομα και της είπε να τον αφήσει μόνο του. Από τότε η Ηχώ, πληγωμένη βαθιά στην ψυχή της, πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της στις απομονωμένες ρεματιές και κανείς δεν την είδε ποτέ ξανά. Αποτέλεσμα ήταν η μεν φωνή της Ηχούς να εξασθενεί συνέχεια με τέτοιο τρόπο ώστε ν' ακούγονται μόνο οι τελευταίες συλλαβές και να σβήνει [το φαινόμενο της ακουστικής ηχούς, ή της αντήχησης]. Έτσι, μόνο η ηχώ του ήχου της φωνής της είχε απομείνει από αυτήν. Τότε, η Νέμεσις, θεά της εκδίκησης, έμαθε το γεγονός και αποφάσισε να τιμωρήσει το Νάρκισσο. Έτσι, τον παρέσυρε σε μια λιμνούλα, όπου εκείνος είδε το είδωλό του. Δεν είχε αντιληφθεί ότι αυτό ήταν μόνο μια εικόνα και ερωτεύτηκε τον εαυτό του. Τελικά συνειδητοποίησα ότι η αγάπη του αυτή δεν έβρισκε ανταπόκριση [πώς θα μπορούσε άλλωστε;] και αυτοκτόνησε.

   ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: Η λέξη ναρκισσισμός, που προέκυψε από το μύθο του Νάρκισσου, σημαίνει “υπέρμετρη αγάπη για τον εαυτό μας” ή ματαιοδοξία. Το 1898 ο Havelock Ellis, ένας Άγγλος ψυχολόγος, χρησιμοποίησε τον όρο "narkissus-like" για να δηλώσει την υπερβολική ερωτική αυτοϊκανοποίηση, σύμφωνα με την οποία το άτομο γίνεται το δικό του ερωτικό αντικείμενο. Ο Otto Rank, to 1911, δημοσίευσε την πρώτη ψυχαναλυτική θεωρία που συνδέει τη ματαιοδοξία και τον αυτο-θαυμασμό με τον ναρκισσισμό. Ο Sigmund Freud δημοσίευσε το 1914 ένα επιστημονικό άρθρο αποκλειστικά για τον ναρκισσισμό, με την ονομασία “ Εισαγωγή στο ναρκισσισμό”. Σήμερα στη Ψυχολογία διακρίνεται μια διαταραχή προσωπικότητας που ονομάζεται: ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας. [Σχετ. Άρθρο του υπογράφοντος εδώ:  https://oakhellas.blogspot.com/2025/03/blog-post_9.html].

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: http://www.greekmyths-greekmythology.com/narcissus-myth

Graves, Robert (1968). Οι ελληνικοί μύθοι. Cassell.

Gantz, Timothy (1993). Πρώιμοε ελληνικός Μύθος. Johns Hopkins University Press.

Kerenyi, Karl (1959). Οι ήρωες των Ελλήνων. Thames-Hudson.

Κωνσταντίνος Κοντογόνης, Επιτομή ελληνικής μυθολογίας, εκ διαφόρων συγγραφέων ερανισθείσα, Το τέταρτον νύν αναθεωρηθείσα και διορθωθείσα υπό του συγγραφέως, εκδίδεται δαπάνη Ανδρέου Κορομηλά, Εκ της τυπογραφίας Ανδρέου Κορομηλά, Εν Αθήναις 1852.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com 

Ο πλανήτης Δίας + ΒΙΝΤΕΟ Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

Ο πλανήτης Δίας + ΒΙΝΤΕΟ

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

  O Δίας, ο μεγαλύτερος σε διαστάσεις και μάζα πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος, είναι ο πέμπτος κατά σειρά πλανήτης ξεκινώντας από τον Ήλιο. Είναι γίγαντας αερίων με μάζα το ένα εικοστό της ηλιακής, αλλά δυόμισι φορές μεγαλύτερη του αθροίσματος της μάζας των υπόλοιπων πλανητών του ηλιακού συστήματος. Ο πλανήτης, γνωστός από την αρχαιότητα, συνδέθηκε με τη μυθολογία και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις πολλών πολιτισμών. Οι Ρωμαίοι ονόμασαν τον πλανήτη από τον ελληνικό θεό Δία (Jupiter). Όταν φαίνεται από την Γη, ο Δίας είναι το τρίτο φωτεινότερο αντικείμενο στον ουρανό τη νύχτα μετά τη Σελήνη και την Αφροδίτη. Ο Δίας αποτελείται κυρίως από υδρογόνο και ήλιο. Πιθανώς έχει βραχώδη πυρήνα που αποτελείται από βαρύτερα στοιχεία. Λόγω της ταχείας περιστροφής του, το σχήμα του είναι πεπλατυσμένο σφαιροειδές με διόγκωση γύρω από τον ισημερινό. Η εξωτερική ατμόσφαιρα είναι χωρισμένη σε ζώνες ανάλογες με τα γεωγραφικά πλάτη, με αποτέλεσμα να εμφανίζει συχνές καταιγίδες κατά μήκος των ορίων αλληλεπίδρασής τους. Ένα σημαντικό αποτέλεσμα είναι η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα, μια απίστευτης έντασης και διάρκειας καταιγίδα που υπήρχε τουλάχιστον από τον 17ο αιώνα, οπότε και παρατηρήθηκε πρώτη φορά τηλεσκοπικώς. Γύρω από τον πλανήτη υφίσταται ένα πλανητικό σύστημα δακτυλίων και μια ισχυρή μαγνητόσφαιρα. Περιβάλλεται επίσης από τουλάχιστον 67 φεγγάρια [2012]. Ο Γανυμήδης είναι ο μεγαλύτερος [διαμετρος μεγαλύτερη του Ερμή!]. Ο Δίας είναι τόσο μεγάλος που θα μπορούσε να περιλάβει στο εσωτερικό του όλους τους άλλους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος. Η μάζα του είναι 318 φορές μεγαλύτερη από τη γήινη και 2,5 φορές μεγαλύτερη του συνόλου των πλανητών και δορυφόρων. Ο όγκος του είναι 1.321 φορές μεγαλύτερος από τον όγκο της Γης. Παρά ταύτα η πυκνότητά του είναι μόλις 1,33 [5,52¹ η γήινη πυκνότητα], κοντινή στην πυκνότητα του Ήλιου [1,4]. Η διάμετρός του είναι 142.000 χλμ. Η ένταση του πεδίου βαρύτητας υπολογίζεται 2,5 φορές μεγαλύτερη της έντασης της Γης, ενώ δέχεται ηλιακή ποσότητα φωτός και θερμότητα ίση προς το 1/25 εκείνης που φθάνει στη Γη!

   ΣΥΝΘΕΣΗ: Η ανώτερη ατμόσφαιρα του Δία αποτελείται από περίπου 88-90% υδρογόνο και περι το 8-9% ήλιο. Δεδομένου ότι ένα άτομο ηλίου έχει περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερη μάζα απ'ότι ένα άτομο υδρογόνου, η σύσταση αλλάζει ως αναλογία μάζας. Έτσι, η ατμόσφαιρα αποτελείται περίπου από 75% υδρογόνο και 24% ήλιο κατά μάζα, με το υπόλοιπο ένα τοις εκατό να αποτελείται από άλλα στοιχεία. Το εσωτερικό περιέχει υλικά πυκνότερα έτσι ώστε η κατανομή να είναι περίπου 71% υδρογόνο, 24% ήλιο, και 5% άλλα στοιχεία [κατά μάζα]. Η ατμόσφαιρα περιέχει ίχνη μεθανίου [0,3%], υδρατμών [0,0004%], αμμωνία [0,026%], και ενώσεις πυριτίου. Υπάρχουν επίσης ίχνη από άνθρακα, αιθάνιο [0,0006%], υδρόθειο, νέον, οξυγόνο φωσφίνη και θείο. Το εξωτερικό στρώμα της ατμόσφαιρας περιέχει κατεψυγμένους κρυστάλλους αμμωνίας! Οι ατμοσφαιρικές αναλογίες υδρογόνου και ήλιου είναι κοντά στη θεωρητική σύνθεση του αρχέγονου ηλιακού νεφελώματος, του “γεννήτορα” δηλαδή του Ηλιακού Συστήματος. Ο Δίας θεωρείται ότι αποτελείται από ένα πυκνό πυρήνα, μείγμα στοιχείων, ένα στρώμα υγρού μεταλλικού υδρογόνου με λίγο ήλιο που τον περιβάλλει, και ένα εξωτερικό στρώμα κυρίως υδρογόνου. Ο πυρήνας περιγράφεται ως βραχώδης, αλλά λεπτομερειακώς η σύνθεση του είναι άγνωστη, όπως και οι ιδιότητες των υλικών σε θερμοκρασίες και πιέσεις σε τέτοια βάθη. Παλαιότερα είχε προταθεί από βαρυτικές μετρήσεις, ότι ο πυρήνας του Δία έχει 12 έως 45 φορές τη μάζα της Γης, [3% -15%] της συνολικής μάζας του Δία. Ο πυρήνας, κατά μερίδα αστρονόμων, μπορεί τώρα να απουσιάζει εντελώς, καθώς οι μετρήσεις δεν είναι ακριβείς ώστε να αποκλειστεί η πιθανότητα αυτή.

   ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: Η ατμόσφαιρα του Δία, η μεγαλύτερη στο ηλιακό σύστημα, εκτείνεται σε πλάτος μεγαλύτερο των 5.000 χιλιομέτρων. Με το τηλεσκόπιο δεν φαίνεται η επιφάνεια του πλανήτη, αλλά η πυκνή του ατμόσφαιρα, η οποία παρουσιάζει σκοτεινές ταινίες, παράλληλες προς τον ισημερινό του πλανήτη, που διαχωρίζονται από φωτεινές ζώνες. Η φωτεινότητα, το πλάτος και η θέση των ζωνών αλλάζουν συνέχεια όψη και πλάτος, στο διάστημα ενός έτους. Η εναλλαγή σκοτεινών και φωτεινών ζωνών αντιπροσωπεύει περιοχές όπου αέρια ανεβαίνουν προς τα πάνω στην ατμόσφαιρα του Δία και άλλες όπου κατεβαίνουν. Η ατμόσφαιρα του Δία όπως και των άλλων τριών γιγάντων αερίων, περιέχει υδρογόνο περίπου 78%, ήλιο 11%, με το υπόλοιπο 1% να αποτελείται από αμμωνία, μεθάνιο, νερό, αιθάνιο, ακετυλένιο και υδροκυάνιο. Η θερμοκρασία στην κορυφή των νεφών είναι -130 έως -140 βαθμοί Κελσίου. [Μέγιστη θερμοκρασία του Δία: 17^ΟC.] Σε αυτές τις θερμοκρασίες το νερό και η αμμωνία βρίσκονται σε στερεή μορφή. Χαμηλότερα όμως τόσο η πίεση όσο και θερμοκρασία αυξάνονται. Χαρακτηριστικό της ατμόσφαιρας του Δία είναι η ερυθρά κηλίδα με διάμετρο τετραπλάσια του γήινου δίσκου. Είναι ένας μόνιμος αντικυκλώνας 22 μοίρες νότια του ισημερινού. Καλύπτει περίπου 1% της επιφάνειας του Δία, και φαίνεται να μετατοπίζεται αργά. Το χρώμα και ο χρόνος περιστροφής αλλάζουν με την πάροδο των χρόνων. Υποστηρίζεται πως η μεγάλη κόκκινη κηλίδα είναι μια τεράστια καταιγίδα [αντικυκλώνας], που κρατάει εδώ και 300 χρόνια. Το 2005 μια ακόμα μεγάλου μεγέθους κηλίδα, η μικρή κόκκινη, εμφανίστηκε κοντά στη μεγάλη.

ΔΑΚΤΥΛΙΟΙ ΤΟΥ ΔΙΑ: Ο Δίας έχει ένα αμυδρό πλανητικό σύστημα δακτυλίων που αποτελείται από τρία κύρια τμήματα: τον εσωτερικό δακτύλιο σωματιδίων, [φωτοστέφανο], ένα φωτεινό κύριο δακτύλιο, και ένα εξωτερικό λεπτό “δακτυλίδι”. Αυτά τα δαχτυλίδια φαίνεται να έχουν προέλθει από σκόνη, και όχι πάγο όπως στον Κρόνο. Ο κύριος δακτύλιος είναι πιθανώς κατασκευασμένος από υλικό που χάνεται από τους δορυφόρους Αδράστεια και Μήτις.

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: Ο Δίας έχει ισχυρότατο μαγνητικό δίπολο, 14 φορές ισχυρότερο από το γήινο. Κινήσεις αγώγιμων στοιχείων μέσα στο υδρογόνο σχηματίζουν ένα μαγνητικό πεδίο, που παγιδεύει τα ιοντισμένα σωματίδια του ηλιακού ανέμου. Η μαγνητόσφαιρά του, [μαγνητισμένο περιβάλλον], σχηματίζεται γύρω του καθώς το μαγνητικό του πεδίο αλληλεπιδρά με τον ηλιακό άνεμο, το ταχύτατο, μαγνητισμένο και ιονισμένο αέριο που εκπέμπει ο Hλιος στο διαπλανητικό χώρο με τεράστια ταχύτητα. Διπολικά πεδία και μαγνητόσφαιρες έχουν η Γη, ο Κρόνος και οι άλλοι γίγαντες πλανήτες. Ο Δίας έχει έντονες ζώνες ακτινοβολίας (ζώνες Van Allen), ενώ εμφανίζεται πολικό σέλας όπως στη Γη. Η έκταση της μαγνητόσφαιρας αυξομειώνεται, καθώς μεταβάλλεται η πίεση του ηλιακού ανέμου και κάποια σωμάτια (ηλεκτρόνια) που επιταχύνονται από τη μαγνητόσφαιρα φθάνουν έως τη Γη.

Από πάνω προς τα κάτω Ιώ Ευρώπη Γανυμήδης και Καλλιστώ

   ΤΡΟΧΙΑ - ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ: Η απόστασή του από τη Γη κυμαίνεται ανάμεσα στα 591.000.000 χλμ και 965.000.000 χλμ. (περίπου 5,2 αστρονομικές μονάδες [AU]). Περιστρέφεται πολύ γρήγορα γύρω από τον άξονά του, σε 9 ώρες και 51 λεπτά, πιο γρήγορα από όλους τους πλανήτες. Ο χρόνος που χρειάζεται για μια περιφορά γύρω από τον Ήλιο είναι περίπου 12 γήινα χρόνια (11 έτη και 315 ημέρες Γης). Έχει επιβεβαιωθεί σήμερα η ύπαρξη 67 δορυφόρων διαφόρων μεγεθών σε τροχιά γύρω από τον Δία, Οι Γανυμήδης, Καλλιστώ, Ιώ και Ευρώπη, ορατοί με τηλεσκόπιο, ανακαλύφθηκαν από τον Γαλιλαίο το 1610. Αυτοί είναι πολύ μεγάλοι, με διάμετρο από 4.980 έως 2.880 χλμ. Οι δύο πρώτοι είναι μεγαλύτεροι της Σελήνης. Από τους υπόλοιπους δορυφόρους του Δία, τα ονόματα των μεγαλυτέρων είναι: Αμάλθεια, Ιμαλία, Ελάρα, Πασιφάη, Σινώπη, Λυσιθέα, Κάρμη, Ανάγκη, Λήδα, Θήβη, Αδράστεια, Μήτις, Καλλιρρόη, Θεμιστώ, Μεγακλείτη, Ταϋγέτη, Χαλδήνη, Ιοκάστη, Ερινόμη, Ισονόη, Πραξιδίκη, Αυτονόη, Θυώνη, Ερμίππη, Αίτνη, Ευρυδόμη, Ευάνθη, Ευπορία, Σπονδή, Καλή, Πασιθέα, Ηγεμόνη, Μνήμη, Αρχή, Κυλλήνη, Κόρη.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Στις 13/1/1610, όταν ανακαλύφθηκε και ο τέταρτος δορυφόρος του Δία, ο Γαλιλαίος ονόμασε αυτούς «Πλανήτες των Μεδίκων». Ο Γερμανός αστρονόμος Μάγερ Σίμονς ισχυριζόταν πως εκείνος είναι ο πρώτος που παρατήρησε τους εν λόγω δορυφόρους στις 27/12/1609, και τους ονόμασε, «Αστέρες του Βρανδεμβούργου» και έπειτα έδωσε σε κάθε ένα ιδιαίτερο όνομα από την ελληνική Μυθολογία, ονομάζοντας Γανυμήδη τον μεγαλύτερο. Με την ανακάλυψη αυτών των δορυφόρων αποδείχθηκε, για πρώτη φορά, ότι η Γη δεν είναι το κέντρο του Σύμπαντος, όπως πιστευόταν έως τότε, αφού υπήρχαν τέσσερα ουράνια σώματα που περιφέρονταν γύρω από τον Δία. Αυτό οδήγησε στην αποδοχή του ηλιοκεντρικού συστήματος που πρωτοδιατύπωσε πολλούς αιώνες πριν ο Αρίσταρχος ο Σάμιος και επανάφερε πρώτος ο Κοπέρνικος.

 konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Ως βάση ορισμού του δείκτη πυκνότητας στη φυσική ορίζεται η πυκνότητα 1, που έχει το νερό.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

Κυρήνη, Αρισταίος και Ακταίων [Θεσσαλική Ιστορία & Μύθος 8.] από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 Κυρήνη, Αρισταίος και Ακταίων [Θεσσαλική Ιστορία & Μύθος 8.]

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

Α΄ Κυρήνη και Αρισταίος

    Στην ίδια μυθική εποχή, που αναφερθήκαμε σε προηγούμενα άρθρα μας, ένας άλλος βασιλιάς στην Θεσσαλία ήταν ο Υψέας. Η κόρη του, Κυρήνη, ζούσε στο Πήλιο φυλάγοντας τα κοπάδια του πατέρα της. Την πανέμορφη λοιπόν Κυρήνη, που ήταν πολύ γενναία, μια σωστή ηρωίδα, ερωτεύτηκε ο θεός Απόλλων. Όταν μάλιστα την είδε να παλεύει και να νικάει ένα λιοντάρι μόνη της, η αγάπη του γι΄ αυτή μεγάλωσε και προσπάθησε να την κάνει δική του. Με τη μεσολάβηση του Κενταύρου Χείρωνα, η Κυρήνη δέχτηκε ν’ ακολουθήσει τον Απόλλωνα ως την περιοχή της Λιβύης. Εκεί η Νύμφη Λιβύη χάρισε στην Κυρήνη ένα χρυσό παλάτι κι ένα μέρος απ’ τη χώρα της. (Έτσι ακόμα και σήμερα η ΒΔ Λιβύη ονομάζεται Κυρηναϊκή.) Εκεί αργότερα μετά την ένωσή της με τον Απόλλωνα γέννησε τον Αρισταίο. Μωρό ακόμα τον ανέλαβε ο Ερμής και τον παρέδωσε στη Γαία και στις Ώρες να του δώσουν την ανατροφή που του ταίριαζε. Όταν μεγάλωσε, την εκπαίδευσή του συνέχισαν οι Μούσες. Ο Αρισταίος, επιστρέφοντας στη Θεσσαλία, για να τις ευχαριστήσει φύλαγε τα κοπάδια των ζώων που είχαν αυτές στη Ν. Θεσσαλία (Φθία). Αυτές του δίδαξαν την ιατρική και τη μαντική, ενώ ώριμος πια άνδρας διδάχτηκε απ’ τις Νύμφες την καλλιέργεια αμπελιών και ελιών καθώς και τη μελισσοκομική και την τυροκομία. Σύντροφος της ζωής του η Αυτονόη, κόρη του βασιλιά της Θήβας Κάδμου, που του χάρισε το μοναδικό γιο του τον Ακταίωνα, που, όπως θα δούμε στην επόμενη ιστορία μας, πάνω στο άνθος της νεότητάς του είχε άσχημο τέλος.

       Ο Αρισταίος θεωρήθηκε, εκτός από σοφός της Θεσσαλίας, προστάτης των Κυκλάδων και της Σαρδηνίας. Στην τελευταία μάλιστα ίδρυσε και πόλη με το όνομα της μητέρας του. Αργότερα ταξίδεψε στον Αίμο της σημερινής Βουλγαρίας, όπου και λατρεύτηκε σα θεός, καθώς και στην Αρκαδία. Όπου ταξίδεψε δίδασκε τους ανθρώπους συνολικά τις αγροτικές τέχνες, ωφελώντας γενικά την ανθρωπότητα. (Εδώ ο μύθος συνδέεται με την πρωταρχική εκμετάλλευση της γης, με το ξεκίνημα δηλαδή της γεωργίας.)

Β΄ Ακταίων

   

Ο Ακταίων βλέπει κατά λάθος γυμνή την Άρτεμη στο λυτρό της.

Ο εγγονός του Αρισταίου, ο Ακταίων ήταν ονομαστός κυνηγός. Είχε μάλιστα στην κατοχή του πενήντα σκυλιά. Εξαιτίας της εξαιρετικής του ικανότητας στο κυνήγι έγινε σύντροφος στα κυνήγια με την θεά Άρτεμη. Όμως μια μέρα, κατά λάθος, είδε τη θεά γυμνή, πράγμα που θεωρείτο απαράδεκτο για έναν κοινό θνητό, κι αυτή τον τιμώρησε σκληρά, μεταμορφώνοντάς τον σε ελάφι. Έπειτα ξεσήκωσε τα σκυλιά του κι αυτά, μη γνωρίζοντας το αφεντικό τους, αγριεμένα όρμησαν να τον κατασπαράξουν.

 

Α κταίων σπαρασσόμενος!

Με το όνομα Ακταίων είχαν γραφεί τραγωδίες απ’ τον Φρύνιχο, τον Ιοφώντα και τον Κλεοφώντα.

Παράθεμα Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη: Διήγηση για τον Ακταίωνα

[Γ 4,4] Αὐτονόης δὲ καὶ Ἀρισταίου παῖς Ἀκταίων ἐγένετο, ὃς τραφεὶς παρὰ Χείρωνι κυνηγὸς ἐδιδάχθη, καὶ ἔπειτα ὕστερον ἐν τῷ Κιθαιρῶνι κατεβρώθη ὑπὸ τῶν ἰδίων κυνῶν. καὶ τοῦτον ἐτελεύτησε τὸν τρόπον, ὡς μὲν Ἀκουσίλαος λέγει, μηνίσαντος τοῦ Διὸς ὅτι ἐμνηστεύσατο Σεμέλην, ὡς δὲ οἱ πλείονες, ὅτι τὴν Ἄρτεμιν λουομένην εἶδε. καί φασι τὴν θεὸν παραχρῆμα αὐτοῦ τὴν μορφὴν εἰς ἔλαφον ἀλλάξαι, καὶ τοῖς ἑπομένοις αὐτῷ πεντήκοντα κυσὶν ἐμβαλεῖν λύσσαν, ὑφ᾽ ὧν κατὰ ἄγνοιαν ἐβρώθη. ἀπολομένου δὲ Ἀκταίωνος οἱ κύνες ἐπιζητοῦντες τὸν δεσπότην κατωρύοντο, καὶ ζήτησιν ποιούμενοι παρεγένοντο ἐπὶ τὸ τοῦ Χείρωνος ἄντρον, ὃς εἴδωλον κατεσκεύασεν Ἀκταίωνος, ὃ καὶ τὴν λύπην αὐτῶν ἔπαυσε.

[τὰ ὀνόματα τῶν Ἀκταίωνος κυνῶν ἐκ τῶν ...οὕτω δὴ νῦν καλὸν σῶμα περισταδόν, ἠύτε θῆρος,

τοῦδε δάσαντο κύνες κρατεροί. πέλας Ἄρκενα πρώτη. ...μετὰ ταύτην ἄλκιμα τέκνα, Λυγκεὺς καὶ Βαλίος πόδας αἰνετός, ἠδ᾽ Ἀμάρυνθος.-- καὶ τούτους ὀνομαστὶ διηνεκέως κατέλεξε· καὶ τότε Ἀκταίων ἔθανεν Διὸς ἐννεσίῃσι. πρῶτοι γὰρ μέλαν αἷμα πίον σφετέροιο ἄνακτος Σπαρτός τ᾽ Ὤμαργός τε Βορῆς τ᾽ αἰψηροκέλευθος. οὗτοι δ᾽Ἀκταίου πρῶτοι φάγον αἷμα τ᾽ ἔλαψαν. τοὺς δὲ μέτ᾽ ἄλλοι πάντες ἐπέσσυθεν ἐμμεμαῶτες.-- ... ἀργαλέων ὀδυνῶν ἄκος ἔμμεναι ἀνθρώποισιν].

konstantinosa.oikonomou@gmail.com