Ο Νάρκισσος, του Κωνσταντίνου Αθ. Οκονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

 

Ο Νάρκισσος

του Κωνσταντίνου Αθ. Οκονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

    

Ο Νάρκισσος, πίνακας του Μικελάντζελο Καραβάτσιο

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πρόσωπα στην ελληνική Μυθολογία ήταν ο κυνηγός Νάρκισσος. Ήταν ένας όμορφος νέος από τη Βοιωτία, γιος της Νύμφης Λειριώπης και του ποταμού Κηφισού. Πολλές μυθικές διηγήσεις σώζονται για το πρόσωπό του.

Ο ΜΥΘΟΣ: Κάποια μέρα καθισμένος ο ωραίος Νάρκισσος κοντά στη λιμνούλα που σχημάτιζαν τα νερά μιας πηγής, είδε το πρόσωπό του να καθρεφτίζεται στην επιφάνεια της λιμνούλας αυτής. Στη θέα της μορφής του ελκύστηκε τόσο πολύ, που θέλησε βυθίζοντας τα μπράτσα του στο νερό να την αγκαλιάσει. Επειδή όμως παρά τις προσπάθειές του δεν το κατόρθωνε παρέμεινε στη θέση αυτή αυτοθαυμαζόμενος μέχρι που πέθανε υποφέροντας από μαρασμό. Στη θέση εκείνη μετά από λίγο καιρό φύτρωσε το ομώνυμο άνθος που συμβολίζει όχι μόνο την ανθρώπινη φθορά αλλά και τις χθόνιες θεότητες [του Κάτω Κόσμου].

ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ: Ο Νάρκισσος, λέει μια παραλλαγή του αρχικού Μύθου, όντας άνομα ερωτευμένος με την Νύμφη Ηχώ, που ήταν αδερφή του, μετά τον απρόσμενο θάνατό της, δεν έβρισκε παρηγοριά στη δυστυχία του εκτός από το να βλέπει τον εαυτόν του στο νερό κάποιας πηγής κοντά στις Θεσπιές της Βοιωτίας και να θυμάται την αδελφή του. Μέχρι που πέθανε στη θέση εκείνη από εξάντληση. Φαίνεται πως η Νέμεσις είχε αποφασίσει να τον τιμωρήσει σκληρά, βρίσκοντας υπαίτιο τον Νάρκισσο για το θάνατο της Ηχούς. Έτσι, τον υποκίνησε να δει στο νερό της πηγής την εικόνα του (το είδωλό του) και να την ερωτευθεί τόσο ώστε να πεθάνει από τον ανικανοποίητο προς τον εαυτό του έρωτά!

Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΟΒΙΔΙΟΥ: Η γνωστότερη όμως και περισσότερο διαδεδομένη παράδοση για τον Νάρκισσο έχει διασωθεί από τον Οβίδιο, στο έργο του "Μεταμορφώσεις" ΙΙΙ 342. Σύμφωνα μ' αυτή, ο ωραίος Βοιωτός νέος, Νάρκισσος περπατούσε στο δάσος, όταν η Ηχώ, μία Ορειάς Νύμφη, που στην εκδοχή αυτή δεν είναι συγγενής του, τον είδε, τον ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα και τον ακολούθησε. Ο Νάρκισσος αισθάνθηκε ότι κάποια τον ακολούθησε και φώναξε: «Ποιος είναι εκεί;". Η Ηχώ του επανέλαβε: "Ποιος είναι εκεί;". Έπειτα του αποκάλυψε την ταυτότητά της και προσπάθησε να τον αγκαλιάσει. Εκείνος όμως αποτραβήχτηκε απότομα και της είπε να τον αφήσει μόνο του. Από τότε η Ηχώ, πληγωμένη βαθιά στην ψυχή της, πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της στις απομονωμένες ρεματιές και κανείς δεν την είδε ποτέ ξανά. Αποτέλεσμα ήταν η μεν φωνή της Ηχούς να εξασθενεί συνέχεια με τέτοιο τρόπο ώστε ν' ακούγονται μόνο οι τελευταίες συλλαβές και να σβήνει [το φαινόμενο της ακουστικής ηχούς, ή της αντήχησης]. Έτσι, μόνο η ηχώ του ήχου της φωνής της είχε απομείνει από αυτήν. Τότε, η Νέμεσις, θεά της εκδίκησης, έμαθε το γεγονός και αποφάσισε να τιμωρήσει το Νάρκισσο. Έτσι, τον παρέσυρε σε μια λιμνούλα, όπου εκείνος είδε το είδωλό του. Δεν είχε αντιληφθεί ότι αυτό ήταν μόνο μια εικόνα και ερωτεύτηκε τον εαυτό του. Τελικά συνειδητοποίησα ότι η αγάπη του αυτή δεν έβρισκε ανταπόκριση [πώς θα μπορούσε άλλωστε;] και αυτοκτόνησε.

   ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: Η λέξη ναρκισσισμός, που προέκυψε από το μύθο του Νάρκισσου, σημαίνει “υπέρμετρη αγάπη για τον εαυτό μας” ή ματαιοδοξία. Το 1898 ο Havelock Ellis, ένας Άγγλος ψυχολόγος, χρησιμοποίησε τον όρο "narkissus-like" για να δηλώσει την υπερβολική ερωτική αυτοϊκανοποίηση, σύμφωνα με την οποία το άτομο γίνεται το δικό του ερωτικό αντικείμενο. Ο Otto Rank, to 1911, δημοσίευσε την πρώτη ψυχαναλυτική θεωρία που συνδέει τη ματαιοδοξία και τον αυτο-θαυμασμό με τον ναρκισσισμό. Ο Sigmund Freud δημοσίευσε το 1914 ένα επιστημονικό άρθρο αποκλειστικά για τον ναρκισσισμό, με την ονομασία “ Εισαγωγή στο ναρκισσισμό”. Σήμερα στη Ψυχολογία διακρίνεται μια διαταραχή προσωπικότητας που ονομάζεται: ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας. [Σχετ. Άρθρο του υπογράφοντος εδώ:  https://oakhellas.blogspot.com/2025/03/blog-post_9.html].

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: http://www.greekmyths-greekmythology.com/narcissus-myth

Graves, Robert (1968). Οι ελληνικοί μύθοι. Cassell.

Gantz, Timothy (1993). Πρώιμοε ελληνικός Μύθος. Johns Hopkins University Press.

Kerenyi, Karl (1959). Οι ήρωες των Ελλήνων. Thames-Hudson.

Κωνσταντίνος Κοντογόνης, Επιτομή ελληνικής μυθολογίας, εκ διαφόρων συγγραφέων ερανισθείσα, Το τέταρτον νύν αναθεωρηθείσα και διορθωθείσα υπό του συγγραφέως, εκδίδεται δαπάνη Ανδρέου Κορομηλά, Εκ της τυπογραφίας Ανδρέου Κορομηλά, Εν Αθήναις 1852.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com