Κυριακή ΙΕ΄Λουκά [Λουκ. Ιθ΄1-10][Ο Ζακχαίος] + ΒΙΝΤΕΟ Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

 

Κυριακή ΙΕ΄Λουκά [Λουκ. Ιθ΄1-10][Ο Ζακχαίος]

+ ΒΙΝΤΕΟ Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

  ΜΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ: Ο Κύριος πορεύεται προς την Ιερουσαλήμ και το επακόλουθο Πάθος και περνάει μέσα από την Ιεριχώ. Ένα ετερόκλητο πλήθος αποτελούμενο από μαθητές, προσκυνητές, περίεργους, εχθρούς και φίλους τον περιβάλλει. Η προσδοκία αυτού του λαού είναι η αναμονή γι΄ Αυτόν που θα ανέβει στο θρόνο της μεσσιανικής δόξας, για να αποκαταστήσει μία ... κοσμική βασιλεία και να τους δικαιώσει ως έθνος. Άλλοι, όπως οι Φαρισαίοι, περιμένουν την αφορμή να τον πειράξουν και να Τον μειώσουν, ενώ πολλοί από περιέργεια βρίσκονται δίπλα Του για να δουν τέρατα και σημεία. Άνθρωποι θρησκευόμενοι και μη, οπωσδήποτε όμως Ισραηλίτες, που αυτο-θεωρούνται θρησκευτικώς καθαροί και άψογοι. Μέσα στους καθαρούς ξεπροβάλει η μορφή ενός «ακαθάρτου». Είναι ο Ζακχαίος που ζει με συκοφαντίες, κλοπές, καταπίεση των άλλων. Αυτός ο δακτυλοδεικτούμενος, ανεβαίνει σε μια συκομουριά να δει τον Κύριο, γιατί ήταν κοντός. Αδιαφορεί για την κοινωνική του θέση, τους ψιθύρους, την αποδοκιμασία των λεγομένων ''δικαίων είναι'' και επιζητεί την προσοχή και το έλεος του Σωτήρα. Σηκώνει τα μάτια ο Κύριος σε αυτή την εικόνα σιωπηλής του κραυγής για σωτηρία και τον ανταμείβει λέγοντάς του: “Ζακχαίε, σπεύσε και κατέβα, γιατί σήμερα πρέπει να μείνω στον οίκο σου». Και ο Ζακχαίος, αδιαφορώντας ταπεινά για τους γογγυσμούς των γύρω φωνάζει: ''Ιδού, τα μισά των υπαρχόντων μου, Κύριε, τα δίνω στους φτωχούς, και αν κάποιον φορολόγησα κάτι παράνομα, το αποδίδω τετραπλάσια”. Και ο Κύριος ανταπαντά: “Σήμερα έγινε σωτηρία στον οίκο τούτο, καθότι και αυτός είναι γιος του Αβραάμ, γιατί ο Υιός του ανθρώπου ήρθε να ζητήσει και να σώσει το χαμένο”.

    Ο ΖΑΚΧΑΙΟΣ: Ποιος είναι αυτός ο Ζακχαίος; Ένας άνθρωπος της αγοράς, των οικονομικών υποθέσεων, ένας άνθρωπος που ζει στην διαφθορά και ίσως στην πολυτέλεια. Περιφρονεί νόμους του Θεού και ανθρώπων. Φορολογεί τους συμπατριώτες του και αδικεί. Ζει ενδεχομένως με σπατάλες απολαμβάνοντας ''ξένους ιδρώτες''. Παράλληλα, δείχνει ξένος, προσώρας, θρησκευτικών και μεταφυσικές ανησυχίες. Τα κρίνει όλα με το ζύγι και τα σταθμά. Ζει μια πώρωση εξωτερική, όμως φαινομενική όπως αποδεικνύεται. Ποια πάλη άραγε ανάμεσα στο πνεύμα του Θεού και το πνεύμα του μαμμωνά βίωνε η ψυχή του; Θα μπορούσαμε να πούμε πως η παρουσία του Χριστού στη ζωή του ήταν καταλυτικά θαυματουργική. Μια ματιά έφτανε να τα ανατρέψει όλα. Ο Ζακχαίος χωμένος, μέχρι τότε, στις υποθέσεις του, κορεσμένος από την αμαρτία, παραδομένος στις απολαύσεις που καμιά ευχαρίστηση δεν του έδιναν, κανένα κενό δεν συμπλήρωναν, είχε μέσα του όπως κάθε άνθρωπος μια ανάμνηση Θεού. Ένα ψήγμα παλιάς πίστης που δεν τον άφηνε ήσυχο. Μία δίψα που έπρεπε να κορεστεί: Η επιστροφή στην αγιότητα, στη γνησιότητα του τέκνου του Θεού, στη χαρά του Πατέρα. Ενώ ήταν «απολωλός» δεν παραδόθηκε χειροπόδαρα στην απώλεια. Έτσι, όταν άκουσε πως ο Χριστός περνούσε από κει τα έπαιξε όλα για όλα. Όλα τα έθεσε στα πόδια του Χριστού και κέρδισε αυτόν τον πολύτιμο μαργαρίτη που μνημονεύουν τα ευαγγέλια.

ΕΜΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ: Συχνά αρεσκόμαστε να βάζουμε «ταμπέλες» στον καθένα αδιαφορώντας για τις δικές μας αδυναμίες και πτώσεις. Πολλές φορές και εμείς χαρακτηρίσουμε κάποιον «πόρνο», «τοκογλύφο», «ανάλγητο», και ό,τι άλλο ''κοσμητικό'' μας έρχεται στο νου, χωρίς δικαίωμα Κριτή και χωρίς διάκριση να δούμε τις δικές μας αδυναμίες. Πόσες φορές αφορίζουμε τον αμαρτωλό από το κοινωνικό και το εκκλησιαστικό σώμα, παραθεωρώντας τη δική μας κατάσταση που μπορεί να είναι βαρύτερη. Και όμως υπάρχουν γύρω μας «άνθρωποι της αμαρτίας», δακτυλοδεικτούμενοι, περιθωριοποιημένοι, διψασμένοι παραδείσου, με τη φλόγα της μετάνοιας να τους ματώνει τη συνείδηση, ενώ κάποτε ο στιγματισμός μπορεί να τους αποκλείει τον δρόμο επιστροφής. Γιατί ίσως και εμείς, σαν το πλήθος της περικοπής, έχουμε σχηματίσει έναν ''Χριστό'' κομμένο και ραμμένο στις δικές μας προσδοκίες και άρα εχθρικά διακείμενο σε αυτούς που αποκαλούμε εχθρούς και μισητούς, ξεχνώντας ότι ο Κύριος μας προειδοποίησε πως ''τελώναι και πόρναι προάγουσιν υμάς εν τη Βασιλεία του Θεού''!.

  ΕΡΓΑ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ: Μακάριοι, λέγει ο Ψαλμός, «ων αφέθησαν αι ανομίαι, και ων επεκαλύφθησαν αι αμαρτίαι». Όποιος λοιπόν μπορεί να αισθανθεί σαν την πόρνη και τον τελώνη, μπορεί να τρέξει στο σωτήρα Χριστό. Αδύνατον, χωρίς μετάνοια να λάβει κανείς την λύση των κακών, ούτε να πετύχει τον Ψαλμός που αναφέραμε, έστω και αν είναι Προφήτης, Απόστολος ή Ευαγγελιστής. Μεταξύ των Προφητών ο ίδιος ο Δαυίδ, ο οποίος και μετά την μοιχεία παραμένει Προφήτης, με την Χάρη Εκείνου που τον συγχώρησε. Από τους Αποστόλους, ο Πέτρος και ο Παύλος, από τους οποίους ο ένας έχει «τας κλεις της βασιλείας» μετά την άρνηση, ο άλλος κατέστη Απόστολος εθνών μετά την δίωξη, μετατρέποντας τον ιουδαϊκό ζήλο σε ευαγγελικό τρόπο. Μέσα στα Ευαγγέλια γνωρίσαμε σωζόμενους τελώνες. Ο ένας, προσευχόμενος και κτυπώντας το στήθος του, μη τολμώντας να σταθεί στον ναό με τα χέρια και το βλέμμα υψωμένα, όχι μόνον δικαιώθηκε, αλλά και στεφανώθηκε, εν αντιθέσει με τον Φαρισαίο. Και ο σημερινός Ζακχαίος, τώρα πρόσεχε μη του διαφύγει απαρατήρητος, όχι κάποιος πραγματευτής αφορολόγητος, αλλά ο Μέγας έμπορος ουρανού και γης, ο οποίος είχε τον ασύλητο και ασύλληπτο θησαυρό της Βασιλείας των Ουρανών.

Ο Ζακχαίος, νόμιζε ότι θα διαφύγει της προσοχής του Παντογνώστη, όπως και η αιμορροούσα, πιστεύοντας ότι θα ''κλέψει'' τον Ιησού, ο οποίος αρέσκεται σε παρόμοιες περιπτώσεις να κλέπτεται. Ανεβαίνει λοιπόν σε δένδρο, θεραπεύοντας τα κακά που προήλθαν από τον Αδάμ. Ο ένας πλανάται από το δένδρο και απομακρύνεται από τον Θεόν κι ο άλλος σώζεται από το δένδρο, επιθυμώντας να δει τον Θεόν. Έχοντας ακούσει ότι κάνει πολλά και παράδοξα θαύματα, και ότι εκτός από τα σώματα θεραπεύει και τις ψυχές, πεθύμησε να τον δει, αυτόν ο οποίος συγχωρεί τα πάντα στους πάντες, κάνοντας τις σκέψεις: “Ποίος να είναι άραγε αυτός ο Ιησούς που καθαρίζει λεπρούς, θεραπεύει τυφλούς και συγχωρεί τις αμαρτίες; Πώς να είναι η μορφή του; Άραγε τα γνωρίζει όλα; Άραγε ανιχνεύει ως Θεός τα νοήματα της καρδίας καθενός; Πώς λοιπόν θα τα μάθω όλα αυτά; Ποίος θα μου τα διδάξει; Ποίος άλλος; Η προσωπική πείρα. Γι΄αυτό θα ανέβω στο δένδρο και ίσως μάθω αν μπορώ να σωθώ. Εάν με προσέξει μέσα σ’ αυτόν τον συνωστισμό, και ανακαλύψει και τους πόθους της ψυχής μου. Εάν προσκαλεί και τελώνες, έχω κι εγώ ελπίδα!''. Καθώς συλλογίζονταν αυτά, «ήλθεν επί τον τόπον ο Ιησούς, και αναβλέψας είδεν αυτόν και είπε προς αυτόν: Ζακχαίε, σπεύσας κατάβηθι». Έχεις ανεβεί στο δένδρον ως τελώνης, κατέβα από το δένδρον σαν φίλος Θεού. Κατέβα από το ξύλον αυτό στην γη, για να ανεβείς δια του σταυρού προς τον ουρανόν. «Σπεύσας», του λέει, «κατάβηθι’ σήμερον γαρ εν οίκω σου δει με μείναι». Τι απερίγραπτη φιλανθρωπία! Δεν θα είναι πλέον ακάθαρτος ο οίκος του τελώνη. Κάθε κακό θα φύγει από αυτόν, διότι όπου φιλοξενείται ο Ιησούς, τα πάντα αλλάζουν. Παράδεισος έγινε η οικία του τελώνη. Ό,τι στην περίπτωση του ληστή στο Σταυρό, το ίδιο και τώρα στον Ζακχαίον. «Σήμερον εν τω οίκω σου δει με μείναι», του είπε και συγχρόνως τον κατέβασε από το δέντρο και εισήλθε, κάνοντας τον οίκο του Παράδεισο πριν από τον Παράδεισο...

   ΟΙ ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΕΣ: Καθώς όμως παρακολουθούσαν τα γενόμενα οι ντόπιοι οι άγευστοι της θείας δυνάμεως και αγαθότητος, σαν να λυπούνταν για την σωτηρία του αρχιτελώνου, εγόγγυζαν μέσα τους λέγοντες ότι «παρά αμαρτωλώ ανδρί εισήλθεν καταλύσαι». Εκείνοι οι νομίζοντες εαυτούς δίκαίους! Αυτοί που άλλοτε λένε τον Χριστόν αμαρτωλόν, και άλλοτε δίκαιον. Όταν εθεράπευσε τον εκ γενετής τυφλό, τον απεκαλέσαν αμαρτωλό, λέγοντας «δος δόξαν τω Θεώ. Ημείς γαρ οίδαμεν ότι αμαρτωλός εστίν», επειδη λύει το Σάββατο. Τώρα που ήλθε κάτω από την στέγη του τελώνου, τον νομίζουν άδικο, διότι συντρώγει με αμαρτωλούς! Μεγάλη υποκρισία! Λησμονούν πού έπρεπε να έλθη ο ιατρός; Να μη προστρέξει σ’ αυτούς που υποφέρουν; «Ου χρείαν έχουσιν οι ισχύοντες ιατρού, αλλά οι κακώς έχοντες». Πού έπρεπε να παρουσιασθή ο αμνός του Θεού; Όχι προς τους τελώνες και αμαρτωλούς, ώστε να λάβη το φορτίο τους επάνω του, να τους ελαφρύνη, και έτσι να τους καταστήση ικανούς για τα υψηλότερα;

ΛΥΤΡΩΣΗ: «Σταθείς δε Ζακχαίος είπε προς τον Κυριον. Ιδού τα ημίση των υπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοις πτωχοίς” και ει τινος εσυκοφάντησα αποδίδωμι τετραπλούν». Τώρα που έχω δεχθή στον οίκο μου εσέ τον προστάτη των πτωχών, δεν ανέχομαι πλέον να αδικώ τους πτωχούς, δεν με κατέχει πλέον ο φόβος μήπως δεν συλλέξω χρήματα, αφού εφιλοξένησα αυτόν που χαρίζει τον πλούτον τον ακένωτον. Αφού συνάντησα στον δρόμο της ζωής μου τον Ύψιστο Θεό, που κατέβη στην γη με μορφήν ανθρώπου, για να χαρίση αμνηστεία και να σχίση το χειρόγραφον των αμαρτιών μας...

  Ο ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΚΟΠΗ: Ας κλείσουμε όμως το σημείωμά μας αυτό με τα λόγια του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά: ''Ἐπειδὴ ὁ Ζακχαῖος κατὰ τὴ διήγησι προηγουμένως ἦταν φιλάργυρος, ὕστερα ὅμως παρουσιάσθηκε φιλόπτωχος, μᾶλλον δὲ πτωχὸς καὶ ἀκτήμων ἑκουσίως, ἀφοῦ ἄλλα τὰ ἔδωσε καὶ ἄλλα τὰ ἀνταπέδωσε, τώρα ἐμεῖς θὰ ἐπαινέσωμε τὴν ἀρετὴ ἢ θὰ γίνωμε κατήγοροι τῆς κακίας; Ἡ φιλαργυρία εἶναι αἰτία ὅλων τῶν κακῶν αἰσχροκέρδειας, σφικτοχεριᾶς, γλισχρότητος, ἀστοργίας, ἀπιστίας, μισανθρωπίας, ἁρπαγῆς, ἀδικίας, πλεονεξίας, τόκου, δόλου, ψεύδους, καὶ ὅλων τῶν ὁμοίων μὲ αὐτά. Ἐξ αἰτίας τῆς φιλαργυρίας γίνονται ἱεροσυλίες, λωποδυσίες καὶ κάθε εἶδος κλοπῆς• ἐξ αἰτίας τῆς φιλαργυρίας δὲν ὑπάρχουν μόνο στοὺς δρόμους καὶ στὴν ξηρὰ καὶ στὰ πελάγη ἅρπαγες καὶ λησταὶ καὶ πειραταί, ἀλλὰ καὶ μέσα στὴν πόλι ἄδικα σταθμὰ καὶ ζύγια καὶ διπλὰ μέτρα καὶ περίεργη κουρὰ καὶ παραχάραξις νομισμάτων, ὑπέρβασις ὁρίων, πονηροὶ ἀνταγωνισμοὶ γειτόνων. Αὐτὴ φέρει ἔθνη ἐναντίον ἐθνῶν καὶ διαλύει δυνατὲς φιλίες καὶ μερικὲς φορὲς διασπᾶ τὴ συγγένεια• ἐξ αἰτίας αὐτῆς προδίδει κανεὶς καὶ τὴν πατρίδα, ἄλλος στρατόπεδο ὁμόφυλο, ἄδικος δικαστὴς τὸ νόμο καὶ μάρτυς τὴν ἀλήθεια, καὶ πρὶν ἀπὸ ὅλα ὁ καθένας τὴν ψυχή του. Ἔτσι κατὰ τὸν θεῖο ἀπόστολο, «ἡ φιλαργυρία εἶναι μητέρα καὶ ρίζα ὅλων τῶν κακῶν» ... Ἀλλὰ προσέξετε μὲ σύνεσι τὴ φωνὴ τοῦ ἀποστόλου• διότι δὲν εἶπε ὅσοι πλουτοῦν ἀποπλανήθηκαν ἀπὸ τὴν πίστι, ἀλλὰ ὅσοι ὀρέγονται τὸν πλοῦτο, ὅπως καὶ ἀλλοῦ λέγει ὅτι «ὅσοι ἐπιθυμοῦν νὰ πλουτήσουν πέφτουν σὲ πειρασμοὺς καὶ παγίδες τοῦ Διαβόλου». Νὰ μὴ εἰπῆτε λοιπόν, πτωχοὶ εἴμαστε οἱ περισσότεροι ἐδῶ• τί ὁμιλεῖς κατὰ τῆς φιλαργυρίας πρὸς ἀνθρώπους πού δὲν ἔχομε σχεδὸν χρήματα; Τὸ πράττω διότι ἔχομε τὴ νόσο διὰ τῆς ἐπιθυμίας στὴν ψυχὴ καὶ χρειαζόμαστε γι’ αὐτὴν θεραπεία.... Ἂν δὲ εἶναι κανεὶς πλούσιος, ἂς ἀκούη μὲν ὅτι δύσκολα θὰ εἰσέλθη πλούσιος στὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλὰ ἂς γνωρίζη ἐπίσης ὅτι καὶ ὁ Ἀβραὰμ ἦταν πλούσιος, καὶ ὅμως ἐσώθηκε (διότι ἦταν φιλόξενος καὶ φιλόπτωχος, ἀλλ’ ὄχι φιλάργυρος) καὶ ὁ Ἰὼβ πού ἐδοκιμάσθηκε διὰ πλούτου καὶ πτωχείας, ὅταν ἦταν πλούσιος λέγει γιὰ τὸν ἑαυτό του, «δὲν ἐθεώρησα τὸ χρυσάφι δύναμί μου καὶ δὲν εὐφράνθηκα γιὰ τὸν πολὺ πλοῦτο πού ἀπέκτησα».... Ἑπομένως ὁ ἔρως πρὸς τὸν πλοῦτο εἶναι κακό, πού ἂν δὲν προσέχη, καὶ ὁ πτωχὸς καὶ ὁ πλούσιος τὸν παθαίνει ματαίως.

  ... Ἀλλὰ ἐμεῖς, ἀδελφοί, ἂς πλουτήσωμε σὲ ἀγαθὰ ἔργα• ἂς γεμίσωμε μὲ ὅσα ἔχομε τὰ στομάχια τῶν πτωχῶν, ὥστε ν’ ἀξιωθοῦμε τὴν ἐπηγγελμένη φωνὴ καὶ εὐλογία καὶ νὰ κληρονομήσουμε τὴν οὐράνια βασιλεία. Καὶ εἴθε ὅλοι μας νὰ τὴν ἀποκτήσωμε μὲ τὴν χάρι καὶ φιλανθρωπία τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ... Γένοιτο''.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: 1. Γρηγορίου Παλαμά έργα, τόμος 11, Πατερικαί εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς», Θεσ/νίκη 1986) [10-13] 2. Αγίου Αμφιλοχίου, Ικονίου, εις τον Ζακχαίον ΒΕΠΕΣ τόμ. 71

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE: 

https://www.youtube.com/watch?v=gmc0UYlIa9g&list=PLH04F-N8L60ERWRW6EYt8_mxWcSWmEjl8

Ο Όσιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω (23/1) +ΒΙΝΤΕΟ του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

 

Ο Όσιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω (23/1) +ΒΙΝΤΕΟ 

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

   Ο Όσιος γεννήθηκε πριν το 1500 στο χωριό Σκλάταινα (Δρακότρυπα) της Καρδίτσας. Οι φτωχοί, ευσεβείς γονείς του, Νικόλαος και Θεοδώρα, του έδωσαν το όνομα Δημήτριος. Μετά το θάνατο των γονέων του, σε ηλικία 18 ετών, εκάρη μοναχός στην Ι. Μ. Μεγάλου Μετεώρου με το όνομα Δανιήλ. Αναζητώντας περισσότερη ησυχία μετέβη στην Ι. Μ. Καρακάλλου, όπου ως μεγαλόσχημος ιερομόναχος, πήρε το όνομα Διονύσιος, εγκαταβιώνοντας για μια δεκαετία εκεί. Ζώντας με αυστηρή άσκηση και νηστεία που θύμιζε άγγελο, επιβλήθηκε με τα χαρίσματά του σε όλους τους πατέρες του Αγίου Όρους και εξελέγη ηγούμενος της βουλγαρικής τότε Μονής Φιλοθέου. Όμως εξαιτίας των πλειοψηφούντων στη Μονή Βουλγάρων, που αντιδρούσαν στην παρουσία του, εγκατέλειψε την αγιορείτικη πολιτεία και λίγο μετά το 1520 εγκαταστάθηκε στην περιοχή της Βέροιας όπου ανακαίνισε εκ βάθρων την Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, καθιστώντας την πνευματικό φάρο για όλη την κεντρική και δυτική Μακεδονία. Η παράδοση θέλει τους Βελβεντινούς να επισκέπτονται με τα ζώα το Μοναστήρι του Προδρόμου Βέροιας, να λειτουργούνται και να κοινωνούν σ’ αυτό. Αλλά και αργότερα, όταν ο Άγιος θα πάει στον Όλυμπο, οι Βελβεντινοί θα τον ακολουθήσουν και θα επισκέπτονται με τα πόδια και με τα ζώα τους, το Μοναστήρι στον Όλυμπο, για να ζητήσουν τη βοήθεια του Αγίου. Στη Μακεδονία ο Άγιος γνωρίστηκε με έναν άλλο μεγάλο ασκητή, τον Άγιο Νικάνορα, στο Μοναστήρι της Ζάβορδας. Καθώς τα χρόνια περνούσαν, ο κόσμος, θαυμάζοντας την ισάγγελη πολιτεία του Οσίου, συνέρρεε όλο και πιο πολύς, ενώ η τοπική εκκλησία ζήτησε απ΄ το Διονύσιο να αναλάβει τη θέση του επισκόπου που τότε είχε χηρέψει. Ο Διονύσιος, επειδή ήθελε να αποφύγει την εκλογή του από ταπείνωση, αναχώρησε και πάλι. Εγκαταστάθηκε σε ένα σπήλαιο του Ολύμπου, που σώζεται ως τις μέρες μας, ζώντας το γνωστό του ασκητικό βίο. Από εκεί, διωγμένος από κάποιους ντόπιους, μετέβη προσωρινά στην περιοχή του Β. Πηλίου, όπου έκτισε την Ι. Μ. Αγίας Τριάδος Σουρβιάς, μετά από θαυματουργή υπόδειξη του Θεού, το 1542. Το 1545 επέστρεψε στον Όλυμπο, διότι λόγω της παντελούς ανυδρίας που έπληξε τον τόπο των διωκτών του, δέχτηκε την πρόσκληση του διώκτη του Αγά Σάκου. Τη φορά αυτή έκτισε μια Μονή στο όνομα της Αγίας Τριάδος και πάλι. Εκεί συγκεντρώθηκαν σε λίγους μήνες λόγω της φήμης του Οσίου πολλοί μοναχοί. Ωστόσο ο ίδιος χρησιμοποιούσε ακόμα για προσευχή και ησυχία τα σπήλαια που υπήρχαν γύρω από το Μοναστήρι και που τα είχε μετατρέψει σε ναΐσκους. Εκεί έμεινε τον περισσότερο χρόνο, ζώντας μέσα στο γνόφο της νοεράς προσευχής. 

Το σπήλαιο-ασκηταριό του Αγίου

Πολλές φορές καθώς ερχόταν από αυτές τις σπηλιές στο Μοναστήρι τον έβλεπαν να λάμπει ολόκληρος, λουσμένος στο αναστάσιμο θείο φως. Ο Διονύσιος περιόδευε συχνά στα χωριά κηρύττοντας και στηρίζοντας τους υπόδουλους συμπατριώτες του. Πολλά θαύματα έκανε ο Άγιος στο Πήλιο, τη Βέροια, τη Ραψάνη, κ. α. Εκοιμήθη εν Κυρίω την 23η Ιανουαρίου, λίγο μετά το 1550. Η γενέτειρα του Διονυσίου Δρακότρυπα, πανηγυρίζει τη μνήμη του οσίου της τέκνου την τελευταία Κυριακή του Ιουλίου. Η κάρα του Οσίου βρίσκεται αποθησαυρισμένη στην Ι. Μ. Αγίου Διονυσίου του Ολύμπου (νέα Μονή) στο Λιτόχωρο.

Ο Άγιος Διονύσιος ήταν μια χαρισματούχα και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Συνδύαζε την ασκητικότητα που θύμιζε τον Ιωάννη Πρόδρομο με τον αποστολικό ζήλο που θύμιζε Απόστολο Παύλο και την κοινωνική δράση. Ακόμη στο πρόσωπό του συνυπήρχαν ο αναχωρητισμός του ησυχαστή και το διοικητικό χάρισμα του ηγέτη, οι μυστικές αναβάσεις του νοός του με τους αιματηρούς αγώνες της πράξης. Ο οσιακός βίος του καθώς και τα αναρίθμητα θαύματά του συνετέλεσαν ώστε να καταξιωθεί σαν άγιος στη συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας και να καταστεί μορφή της Ορθοδοξίας στη Μακεδονία, καύχημα και προστάτης της Πιερίας και του Βελβεντού Κοζάνης και δάσκαλος μοναζόντων και λαού.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΜΕ ΤΟ ΒΙΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ: 

Απολυτίκιο: “Του Ολύμπου οικήτωρ Πιερίας αγλάισμα, και της επωνύμου Μονής σου ιερὸν περιτείχισμα, εδείχθης Διονύσιε σοφέ, βιώσας ώσπερ Άγγελος εν γη, και παρέχεις την ταχεῖαν σου αρωγήν, τοις ευλαβώς κραυγάζουσιν δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε θαυμαστώσαντι, δόξα τω ενεργούντι διὰ σου πάσιν ιάματα.”

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΩΝΥΜΗ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/watch?v=TNRa9glCzR4

Ο Χάρων, από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο

 

Ο Χάρων

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, 

Gustave Doré σχέδιο στο έργο: Dante Alighierι: Inferno Plate_9 (Canto III Charon)

ΓΕΝΙΚΑ-ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ: Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, ο Χάρων ή Χάρος [στη Νεοελληνική], ήταν ο πορθμέας [περαματάρης] του Άδη στον Κάτω Κόσμο. Αντιστοίχως στην Ετρουσκική Μυθολογία¹ το πρόσωπο αυτό ονομαζόταν Charun. Ήταν γιος του Ερέβους και της Νυκτός. Παριστανόταν σαν ένας ιδιότροπος, σκελετωμένος γέροντας ή ως φτερωτός δαίμονας με ένα διπλό σφυρί. Αντιθέτως ο πάντα ειρωνικός Λουκιανός τον παρουσιάζει, επηρεαζόμενος και από τον κωμικό Μένανδρο, σαν κωμική φιγούρα. Το όνομα Χάρων πιθανότατα προέρχεται από το επίθετο "χάρων", που αποτελεί ποιητικό τύπο του αρχαίου χαροπός/-ωπός προερχόμενο από το ρήμα χαίρω. Εφόσον ο Χάρων ήταν μια χθόνια θεότητα, η συσχέτιση του ονόματός του με το ρήμα χαίρω οφείλεται σε ευφημισμό².

ΤΟ ΔΥΣΑΡΕΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ: Ο Χάρων μετέφερε με τη βάρκα του τους πρόσφατα αποθανόντες είτε από τη μια όχθη του ποταμού Αχέροντα στην άλλη, είτε διαπερνώντας την Αχερουσία λίμνη, όπου σύμφωνα με τη μυθολογία βρισκόταν το σκοτεινό σπήλαιο της εισόδου του Άδη. Οι νεκροί έπρεπε οπωσδήποτε να πληρώσουν στον Χάροντα έναν οβολό για τα ναύλα. Γι' αυτό στην αρχαία Ελλάδα τοποθετούσαν πάντα έναν οβολό κάτω από τη γλώσσα των νεκρών σωμάτων πριν τα ενταφιάσουν, για να έχει να πληρώσει ο νεκρός το αντίτιμο του “ταξιδιού” του στον Χάροντα. Όσοι δεν είχαν να πληρώσουν ήταν καταδικασμένοι να περιπλανιούνται στις όχθες του Αχέροντα για εκατό χρόνια.

Ο ΧΑΡΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ: Σε πολλά έργα αρχαίων συγγραφέων αναφερόταν ότι μετέφερε τις ψυχές αντίπερα στον ποταμό της Στυγός και όχι στον Αχέροντα. Αυτό ισχυρίζεται και ο Βιργίλιος στην Αινειάδα του³. Ωστόσο, στις περισσότερες πηγές, συμπεριλαμβανομένου και του νεότερου Παυσανία⁴ έως ακόμη κι του Δάντη [Θεία κωμωδία: Κόλαση], ποταμός παραμένει ο Αχέροντας. Στο έργο του ελληνιστή, συριακής καταγωγής, Λουκιανού, Νεκρικοί Διάλογοι, ένας κυνικός φιλόσοφος, ο Μένιππος, αναφέρεται ως ο μόνος που, δήθεν, διέσχισε ποτέ τον Αχέροντα χωρίς να πληρώσει τον οβολό στο Χάρο, αφού δεν είχε⁵. Στο διάλογο αυτόν εμφανίζεται για πρώτη φορά και η ρήση "ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος⁶", δηλαδή δε μπορείς να πάρεις από αυτόν που δεν έχει, η οποία έμεινε παροιμιώδης.

   ΣΤΗΝ ΑΙΝΕΙΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΙΑ ΚΩΜΩΔΙΑ: Σύμφωνα με το 6ο βιβλίο της Αινειάδας του Βιργιλίου, η Σίβυλλα από την Κύμη, οδηγεί τον Αινεία στον λεγόμενο χρυσό κλώνο που είναι απαραίτητος για να διασχίσει το ποτάμι ενόσω είναι ακόμη ζωντανός και να επιστρέψει στον κόσμο, αποφεύγοντας τον μυθικό μας “περαματάρη”. Ο Δάντης εμφανίζει τον Χάροντα σύμφωνα με τα κλασικά ελληνικά μυθικά πρότυπα. Είναι ο πρώτος χαρακτήρας που κατονομάζεται από όσους συναντά ο Δάντης στην Κόλαση, στο τρίτο Άσμα της "Κόλασης". Εκεί και πάλι ο Χαροντας πληρώνεται έναν οβολό για να κάνει το μακάβριο έργο του.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Λουκιανός, Σάτιρα θανάτου και Κάτω Κόσμου, μτφρ. Δ. Χρηστίδης, εκδ. Ζήτρος.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Άλλωστε οι πρόγονοι των Ετρούσκων περιλαμβάνονται ανάμεσα στα φύλα των Προελλήνων που κατοικούσαν, πριν την μετοίκησή τους στη γειτονική Κεντρική Ιταλία σε διάφορα ελληνικά νησιά [Λήμνος, κ.α.].

2. Αναλόγως, ο μεγάλος εξερευνητής και θαλασσοπόρος Μαγγελάνος, ονόμασε τον ταραγμένο ωκεανό που πρωτοαντίκρυσε “Ειρηνικό”!

3. Βιργίλιος, Αινειάδα, 6, 369.

4. Παυσανίας 10. 28.

5Ανάλογο περιστατικό έχουμε και με τον Σίσυφο, που εξαπάτησε έτσι τον Χάροντα

6. Λουκιανός, Νεκρικοί Διάλογοι, [2] 22 [Χάρωνος και Μενίππου].

Νεογιορτές «Το θέμα είναι τώρα τι λες. Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε…» Μανόλης Αναγνωστάκης Γράφει ο Γιάννης Φρύδας

 Νεογιορτές

«Το θέμα είναι τώρα τι λες.
Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε…»

Μανόλης Αναγνωστάκης

Γράφει ο Γιάννης Φρύδας

                       

  Πέρασαν κι  αυτές οι γιορτές… Πέρασαν και δεν ακούμπησαν… Ποιες γιορτές; Αν δεν ήταν τα ελάχιστα παιδάκια που βγήκαν να τραγουδήσουν τα κάλαντα ούτε που θα καταλαβαίναμε ότι αυτές τις μέρες γιορτάζουμε Χριστού την θείαν γέννησιν, την αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, τα Φώτα και τον φωτισμό.

  Βλέπετε, τον φωτισμό πια τον έχουμε αναθέσει αποκλειστικά στα αναρίθμητα πολύχρωμα λαμπιόνια, τα οποία, ωστόσο, συσκοτίζουν την πραγματικότητα και αδυνατούν να διασκορπίσουν τα πυκνά σκοτάδια που τυλίγουν την κοινωνία μας και την ανθρωπότητα.  

  Ξεχάστε αυτά που ξέρατε!... Σήμερα έχουμε τις νεογιορτές του νεοπολιτισμού!  Αυτές τις εφευρίσκουν οι έμποροι για εμπορικούς λόγους και κάποιοι δήμαρχοι για δημαγωγικούς λόγους (προσφέροντας θεάματα στον λαό και τον άρτον σε διάφορους καταφερτζήδες…).

  Ονειρουπόλεις, πάρκα ευχών ή χρωμάτων, χριστουγεννιάτικα χωριά, μύλοι ξωτικών κι ό,τι άλλο μπορεί να σερβιριστεί γαρνιρισμένο με τη λέξη μαγεία και το επίθετο μαγικός, μαγική, μαγικό. Ε, δε χρειάζεται να είσαι και μάγος να καταλάβεις…

  Κι οπωσδήποτε το σπίτι του Αϊ-Βασίλη… Κάθε πόλις και στάδιον κι ένα σπίτι του Αϊ-Βασίλη (του χοντροκόκκινου, εννοείται). Ούτε ο Παπαδημούλης δεν έχει τόσα σπίτια. Πώς τα καταφέρνει με τον ΕΝΦΙΑ ήθελα να ξέρω. 

  «Ελάτε ν’ ανάψουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο» προσκαλεί ο δήμαρχος.

  Τρέχουν οι δημότες για τη φωταγώγηση, έχουν δεν έχουν να πληρώσουν τον δικό τους λογαριασμό ρεύματος και δημοτικών τελών, βεβαίως, βεβαίως…  

  «Ελάτε στη νύχτα των ευχών, ν’ ανάψετε το δικό σας φαναράκι, με τη δική σας ευχή» ξαναπροσκαλεί ο δήμαρχος.

  Πήγαν… Οι περισσότεροι έγραψαν να πέσει ο Μητσοτάκης κι ανυπομονούν πότε θα γίνουν οι εκλογές να τον ξαναψηφίσουν…

  «Ελάτε ν’ αλλάξουμε τον χρόνο στην κεντρική πλατεία» ξαναματαπροσκαλεί ο δήμαρχος.

  Πηγαίνετε! Καλά σας λέει… Πηγαίνετε ν’ αλλάξετε τον χρόνο τουλάχιστον, αφού τίποτε άλλο δεν μπορείτε ν’ αλλάξετε σ’ αυτόν τον τόπο…

  Στη Λάρισα ο δήμαρχος καθιέρωσε τη χριστουγεννιάτικη παρέλαση. Μη μείνει η πρωτεύουσα του καφέ (άλλη καθιέρωση αυτή) χωρίς καρναβάλια, την ώρα που αλωνίζουν οι καλικάντζαροι… 

  Στα χωριά είναι διαφορετικά τα πράγματα. Άντε, να γίνει καμιά γιορτή τσιγαρίδας, που οργανώνει ο πολιτιστικός σύλλογος. Είναι χειμώνας και δεν προσφέρεται η εποχή, για να θεσπιστεί καμιά νεογιορτή. Ίσως μια γιορτή της γαλοπούλας θα ήταν πολύ εύστοχη. Το πρόβλημα είναι με τι αγοράζεις τη γαλοπούλα, διότι μπορεί η ίδια να μην πετάει, αλλά η τιμή της πέταξε εκεί που δεν τη φτάνει όποιο κι όποιο πορτοφόλι. Για γιορτή γεμισμένης γαλοπούλας, ας μην τη συζητάμε καλύτερα…  

  Οι νεογιορτές απλώνονται χρονικά σε ολόκληρο το έτος, αλλά κορυφώνονται την περίοδο από Μάιο μέχρι Οκτώβριο που έχουμε τα φρούτα, τα ξηροκάρπια και άλλα τινά φαγώσιμα (βρασμένα, τηγανισμένα, ψημένα…). Είναι, όπως αντιλαμβάνεστε, εορτές του πεπτικού συστήματος… 

  Μην τις ψάχνετε σε ημερολόγια! Είναι κινητές εορτές και γίνονται όποτε βολεύει τους οργανωτές και τους κλαριντζήδες. Καλοκαίρι δε βρίσκεις κολόνα χωρίς αφίσα κάποιου κλαριντζή ή δέντρο χωρίς αφίσα κάποιας εκδήλωσης νεογιορτής. Ευτυχώς, κράτησα μία που είδατε, για τις ανάγκες του άρθρου.

  Τι σας φταίνε τα δέντρα, βρεεεεε!... Ψάχνουμε και δε βρίσκουμε ένα ελεύθερο (ούτε ταξί στην Αθήνα να ήταν) να βάλουμε κι εμείς μια αφίσα για το επιτελικό κράτος, για την ελπίδα που ξανάρχεται και προπαντός το διαχρονικό: το Πασόκ είναι εδώ, ενωμένο δυνατό…

  Στις νεογιορτές αυτές πρωτοστατούν και αρκετοί πολιτιστικοί σύλλογοι, με εντελώς χαμένα τα συλλογικά αντανακλαστικά, σε βαθμό που να αναρωτιέσαι: ποιος θα σώσει τον πολιτισμό από τους πολιτιστικούς; Έχουν και την πλάνη ότι υπηρετούν την παράδοση…

  Κανένας δεν υπηρετεί την παράδοση, όταν την αλλοιώνει και τη νοθεύει με ξένα και άχρηστα στοιχεία. 

  Από την περσινή κατανομή πιστώσεων της Περιφέρειας για τον πολιτισμό, προς διάφορους συλλόγους του νομού Καρδίτσας, θυμάμαι: 

  Γιορτή πλαστού (με επιδόρπιον τσαλαφούτι βραγκιανίτικο από τα… Βρουβιανά), γιορτή μανιταριού, γιορτή σταφυλιού, γιορτή πίτας (καραγκούνικης κι αγραφιώτικης)

με ολίγην μπατζίνα, γιορτή παραδοσιακού γλυκού, γιορτή παραδοσιακών γεύσεων κολοκύθας (δεν κάνω πλάκα), γιορτή ντομάτας (της κόκκινης υποθέτω, η πράσινη γιορτάζει με το τουρσί), γιορτή τσίπουρου και τσιπουροβραδιάς. Θυμηθείτε εσείς τα υπόλοιπα!... Υπάρχουν πολλά γιορτάσια ακόμη. Και πόσα θα ακολουθήσουν… 

   

  Και ανταμώματα… Παντού ανταμώματα! Για να ανταμώσουν σήμερα οι χωριανοί χρειάζεται πίστωση από την Περιφέρεια… Στόχος, μεταξύ άλλων, η σύσφιξη των σχέσεων!... Μετέχει ο άλλος στη σύσφιξη των σχέσεων και ξεχνάει ότι η δεξαμενή που πίνει νερό είναι τρύπια και μπαίνουν μέσα φίδια, ποντίκια και διάφορα ζούμπελα.

  Σύσφιξη, λέμε!... Μη μι σφίγγ’ς άλλου, αρέ! Δε γλέπ’ς π’ κουντεύου να σκάσου;  

  Τελειώνοντας, θέλω να κλείσω με τούτο: να είναι καλά οι άνθρωποι και ας γιορτάζουν με όποιον τρόπο θέλουν κι ό,τι θέλουν. Καθένας έχει τη δική του οπτική για τα πράγματα και παίρνει τις δικές του αποφάσεις σε όλα. Ελπίζω τουλάχιστον κι ο καθένας να αναγνωρίζει το δικαίωμα της δικής μου οπτικής.

                                                                                                                                                       17/1/2026