Ο Δαίδαλος [Ο Μέγας Εφευρέτης] του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου

 

Ο Δαίδαλος [Ο Μέγας Εφευρέτης]

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου

  

Δαίδαλος, Πασιφάη και ξύλινη αγελάδα

  Ο Δαίδαλος ήταν ο μεγαλύτερος εφευρέτης στην αρχαία Ελλάδα, ένας πολυτεχνίτης και καλλιτέχνης ταυτόχρονα, όπως υποδηλώνει και το όνομά του, που προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ρήμα δαιδάλω που σημαίνει εργάζομαι με τέχνη.

ΚΑΤΑΓΩΓΗ: Οι παλαιότεροι μύθοι για το Δαίδαλο γράφτηκαν στην Αθήνα στα χρόνια του Πεισίστρατου [6ος π.Χ. αι.]. Το μεγαλύτερο μέρος των μύθων για τη ζωή του Δαίδαλου αναφέρεται στην Κρήτη, συνεπώς πολλοί απ΄ αυτούς πρέπει να είναι κρητικής καταγωγής. Ο Δαίδαλος γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν απόγονος του Ερεχθέα, μυθικού ήρωα και βασιλιά των Αθηνών. Από σπουδαία γενιά ήταν και η μητέρα του η Αλκίππη (ή Φρασιμήδη ή Ιφινόη), που κρατούσε από τον Κέκροπα, μυθικό ιδρυτή της Αθήνας. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, ο Δαίδαλος κατάγεται από τον θεό Ήφαιστο και απ’ αυτόν κληρονόμησε την εφευρετική δεξιοτεχνία.

  ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑΣ ΚΑΙ ΓΛΥΠΤΗΣ: Ο Δαίδαλος εξελίχθηκε στον πιο σπουδαίο αρχιτέκτονα και γλύπτη της Αθήνας. Τα αγάλματά του έμοιαζαν με ζωντανά. Μάλιστα, όταν ο Ηρακλής αντίκρισε το άγαλμα ενός άντρα σε θέση μάχης, νόμισε ότι κάποιος του επιτίθεται και ενστικτωδώς το κατέστρεψε με το ρόπαλο του! Όταν κατάλαβε ότι κατέστρεψε ένα περίτεχνο άγαλμα, που μάλιστα παρίστανε τον ίδιο, ντροπιάστηκε και ζήτησε συγνώμη από τον Δαίδαλο. Ο Δαίδαλος ήταν ο πρώτος που έδωσε ελεύθερη κίνηση στα μέλη του αγάλματος, απελευθερώνοντας έτσι τα χέρια από το σώμα και ξεχωρίζοντας τα πόδια μεταξύ τους. Ακόμη, έδωσε εκφραστικότητα στο πρόσωπο προσθέτοντας τα χαρακτηριστικά του ματιού (βολβός, ίριδα). Εδώ ο Μύθος προσπαθεί να εξηγήσει τη μετάβαση από την αρχαϊκή γλυπτική τέχνη [κούροι, κόρες] στην κλασική γεμάτη “κίνηση” και ζωντάνια αρχαιοελληνική τέχνη.

ΦΟΝΟΣ ΚΑΙ ΕΞΟΡΙΑ: Στο εργαστήριο του Δαίδαλου μαθήτευε και ο γιος της αδερφής του Πέρδικας [ή Πολυκάστης], ο Κάλως [ή Τάλως]. Ο Τάλως, φαίνεται πως έμοιασε του θείου του και αναδεικνυόταν σε εξαιρετικά ιδιοφυή τεχνίτη. Φήμες στην Αθήνα έλεγαν ότι ο ανιψιός θα ξεπερνούσε το θείο του. Ο Δαίδαλος, ακούγοντας αυτά, τυφλώθηκε από ζήλια και γκρέμισε τον ανηψιό του από την Ακρόπολη. Το έγκλημα αποκαλύφθηκε και ο Δαίδαλος εκδιώχθηκε από την Αθήνα. Η αδερφή του Δαίδαλου αυτοκτόνησε από τη στενοχώρια της που έχασε τον μονάκριβο γιο της, ενώ ο Δαίδαλος κατέληξε στην Κρήτη.

  ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ – ΠΡΩΤΑ ΕΡΓΑ: Ο Δαίδαλος έγινε αμέσως δεκτός από το βασιλιά της Κνωσσού, Μίνωα, γιατί η φήμη του ως εξαιρετικός τεχνίτης είχε προηγηθεί. Ο Μίνωας ανέθεσε στο Δαίδαλο όλα τα τεχνικά έργα στο ανάκτορο και έτσι ο μύθος θέλει το Δαίδαλο να είναι ο εφευρέτης όλων των τεχνολογικών καινοτομιών της εποχής. Στην Κρήτη ο Δαίδαλος γνώρισε την Ναυκράτη, που δούλευε στην υπηρεσία του Μίνωα και μαζί της απόκτησε τον Ίκαρο. Κυριότερα έργα του Δαίδαλου στη Μεγαλόνησο ήταν: Πρώτα το χοροστάσι της Αριάδνης. Επρόκειτο για την πρώτη «πίστα» χορού στην ιστορία, που ο Δαίδαλος κατασκεύασε για την πριγκίπισσα Αριάδνη και την οποία ακόμα και οι θεοί θαύμασαν. Εν συνεχεία ο Δαίδαλος εφηύρε τα Δαιδάλια ή ακρόπωρα των πλοίων. Από τότε τα ακρόπρωρα ονομάζονταν και δαιδάλια στην αρχαία Ελλάδα.

Η ΞΥΛΙΝΗ ΑΓΕΛΑΔΑ: Ο Μίνωας για να αποδείξει ότι είναι ικανότερος από τα αδέρφια του και να κερδίσει το θρόνο της Κνωσσού, είχε ζητήσει από τον Ποσειδώνα να του στείλει ένα σημάδι. Ο Ποσειδών έστειλε έναν πανέμορφο ταύρο που ο Μίνωας όφειλε να θυσιάσει προς τιμή του θαλάσσιου θεού. Ο Μίνωας όμως δεν ήθελε να σκοτώσει το ξεχωριστό ζώο και με πονηριά θυσίασε άλλο ταύρο. Ο Ποσειδών εξοργίστηκε και τιμώρησε το Μίνωα για την ασέβεια του με τον πιο ασυνήθιστο τρόπο! Έκανε τη σύζυγο του Μίνωα, βασίλισσα Πασιφάη, να ερωτευτεί τον ταύρο!! Η Πασιφάη, τρελή για τον ταύρο, ζήτησε από το Δαίδαλο να της βρει τον τρόπο για να συνευρεθεί μαζί του χωρίς να κινδυνεύσει η ζωή της. Ο Δαίδαλος τότε έφτιαξε μια κούφια ξύλινη αγελάδα, την έντυσε με το δέρμα αληθινής αγελάδας και την άφησε σε ένα λιβάδι με τη βασίλισσα μέσα της. Ο ταύρος ξεγελάστηκε, πλησίασε την αγελάδα, ζευγάρωσε μαζί της και από την αφύσικη αυτή ένωση γεννήθηκε ο Μινώταυρος, ένα τέρας από τη μέση και πάνω ταύρος και ο άλλος μισός άνθρωπος!

Ο ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ: Ο Μίνωας, μετά τη γέννηση του Μινώταυρου ζήτησε από το Δαίδαλο να βρει έναν τρόπο να κρύψει, να φυλακίσει, το τέρας αυτό της φύσεως γιατί ο βασιλιάς ντρεπόταν. Ο Δαίδαλος, τότε, κατασκεύασε τον λαβύρινθο, ένα κτίριο που αποτελείτο από στενούς διαδρόμους και πολύπλοκες μαιανδρικές στροφές, που μπέρδευε όποιον έμπαινε μέσα και δεν μπορούσε να βρει την έξοδο. Πολλοί ταυτίζουν το λαβύρινθο με το ίδιο το ανάκτορο της Κνωσού, που αποτελείται από πάρα πολλά δωμάτια που συνδέονται μεταξύ τους με στενούς διαδρόμους. Εξάλλου, σύμφωνα με το μύθο, και η Κνωσός κτίστηκε από το Δαίδαλο.

ΘΗΣΕΑΣ ΚΑΙ ΜΙΤΟΣ ΑΡΙΑΔΝΗΣ: Κάθε 9 χρόνια οι Αθηναίοι έστελναν 7 νέους και 7 νέες στην Κρήτη σαν φόρο αίματος για την άδικη δολοφονία του Ανδρόγεω, γιου του Μίνωα, από Αθηναίους. Οι νέοι και οι νέες ρίχνονταν στον Λαβύρινθο και τους καταβρόχθιζε ο Μινώταυρος. Κάποτε ένας από τους 7 νέους ήταν ο γιος του βασιλιά της Αθήνας, ο Θησέας. Ο Θησέας ερωτεύτηκε όμως την κόρη του Μίνωα, την Αριάδνη, κι έτσι εκείνη ζήτησε τη βοήθεια του Δαίδαλου. Εκείνος έδωσε στην Αριάδνη ένα κουβάρι δυνατή κλωστή, το γνωστό μίτο της Αριάδνης. Ο Θησέας, ακολουθώντας τις οδηγίες του Δαίδαλου, έδεσε την άκρη του μίτου στην είσοδο του λαβύρινθου, και προχώρησε ξετυλίγοντας το κουβάρι μέχρι που βρήκε το Μινώταυρο. Αφού τον σκότωσε, ακολούθησε το νήμα και βρήκε το δρόμο προς την έξοδο.

ΦΥΛΑΚΙΣΗ: Ο Δαίδαλος εξαιτίας της βοήθειας που πρόσφερε στην Πασιφάη, αρχικά, και στην Αριάδνη στη συνέχεια, ήρθε σε ρήξη με το Μίνωα. Είναι λογικό ότι ο βασιλιάς δεν ήθελε ούτε η γυναίκα του να βρει τρόπο να ζευγαρώσει με τον ταύρο, ούτε ο Θησέας να βγει από τον λαβύρινθο και μάλιστα να φύγει από το νησί μαζί με την πριγκίπισσα. Έτσι λοιπόν, ο πατέρας Δαίδαλος κι ο γιός του, Ίκαρος, φυλακίστηκαν στον άδειο πια λαβύρινθο.

ΑΠΟ ΑΕΡΟΣ ΔΙΑΦΥΓΗ – ΣΙΚΕΛΙΑ: Ο Δαίδαλος με το γιο του κατάφεραν να δραπετεύουν από την Κρήτη πετώντας με κέρινα φτερά που κατασκεύασε ο μεγάλος μας τεχνίτης. Ο Ίκαρος, ενθουσιασμένος με τα κέρινα φτερά του, πέταξε πολύ ψηλά κι έτσι τα φτερά του έλιωσαν και πνίγηκε στη θάλασσα. Μετά το θάνατο του γιού του, ο Δαίδαλος κατάφερε, μόνος του πια, να φτάσει στην Κύμη [ή Κάμικο¹] της Σικελίας, στο βασίλειο του Κώκαλου.

Ο ΓΡΙΦΟΣ: Ο Μίνωας, επιθυμώντας πάλι τις υπηρεσίες του Δαίδαλου, σοφίστηκε έναν τρόπο για να τον ξετρυπώσει. Διέδωσε λοιπόν σε όλους τους βασιλιάδες του τότε γνωστού κόσμου, ότι όποιος από τους υπηκόους τους κατάφερνε να λύσει ένα γρίφο θα κέρδιζε μεγάλη αμοιβή. Ο Μίνωας πίστευε πως μονάχα ο Δαίδαλος θα μπορούσε να λύσει τον δύσκολο αυτό γρίφο, δηλαδή να καταφέρει να περάσει μία κλωστή μέσα από το κέλυφος ενός σαλιγκαριού! Ο Κώκαλος, που φιλοξενούσε τον Δαίδαλο, είχε καταλάβει τις ικανότητες του μυθικού πολυτεχνίτη και του ζήτησε να βρει τη λύση. Ήλπιζε ότι αν ο Δαίδαλος έλυνε τον γρίφο, αυτό θα πρόσθετε κύρος στο βασίλειο του και την εύνοια του Μίνωα. Πραγματικά, ο Δαίδαλος, αφού τρύπησε το κάτω μέρος του σαλιγκαριού, το άλειψε με μέλι και έδεσε την κλωστή σε ένα μυρμήγκι, που θέλοντας να φτάσει στο μέλι πέρασε μέσα από τις σπείρες του άδειου κελύφους τραβώντας μαζί του την κλωστή. Τη λύση του γρίφου ανακοίνωσε με απεσταλμένους ο Κώκαλος στον Μίνωα, χωρίς να υποψιάζεται ότι παρέδιδε στο Μίνωα έναν καταζητούμενο.

Ο ΜΙΝΩΑΣ ΣΤΗ ΣΙΚΕΛΙΑ: Ο Μίνωας κατάλαβε ότι ο Δαίδαλος βρισκόταν στη Σικελία και κατέπλευσε ο ίδιος να τον ζητήσει από τον Κώκαλο. Ο Κώκαλος, όμως, δεν ήθελε να χάσει το Δαίδαλο από την υπηρεσία του. Έτσι, ενώ υποσχέθηκε να παραδώσει τον Δαίδαλο στο Μίνωα, κατέστρωσε σχέδιο δολοφονίας. Ο βασιλιάς της Κρήτης βρήκε άδοξο θάνατο μέσα στο καυτό νερό του μπάνιου του στο διαμέρισμα που φιλοξενούνταν. Η δολοφονία έγινε με τρόπο που να μοιάζει με ατύχημα, εξασφαλίζοντας την ατιμωρησία του Κώκαλου. Πίσω από το μύθο αυτό κρύβεται μια ιστορική αλήθεια: η δημιουργία αποικιών από τους Κρητικούς στη Σικελία, όπως η Μινώα στον Ακράγαντα, η Υρία στη Μεσαπία και η μεσογειακή Έγγυος.

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΔΑΙΔΑΛΟΥ ΣΤΗ ΣΙΚΕΛΙΑ: Υπό την προστασία του Κώκαλου ο Δαίδαλος έμεινε στη Σικελία και μάλιστα σε αυτόν αποδίδονται σημαντικά έργα. Για να ευχαριστήσει τον Κώκαλο, ο Δαίδαλος κατασκεύασε έναν πύργο όπου φυλάσσονταν οι θησαυροί του. Άλλο έργο του Δαίδαλου είναι η ακρόπολη στην Κάμικο. Η ακρόπολη βρισκόταν στην κορυφή ψηλού βράχου και για να φτάσει κάποιος εκεί, έπρεπε να ανέβει ένα στενό φιδογυριστό δρόμο. Στην κορυφή του στενού δρόμου ήταν η είσοδός της και μια μικρή φρουρά μπορούσε να αποκρούσει οποιονδήποτε εχθρό. Μία τεχνητή λίμνη στην πόλη Μέγαρα της Σικελίας, που συνδεόταν με τη θάλασσα μέσα από έναν ποταμό, αποδίδεται επίσης στον Δαίδαλο. Στον Σελινούντα, προσθέτει ο μύθος, υπήρχε μια σπηλιά με μεγάλη θερμότητα στο εσωτερικό της. Ο Δαίδαλος εκμεταλλεύτηκε τη φυσική θερμότητα για να ζεστάνει το νερό μιας πηγής και έφτιαξε ιαματικά λουτρά.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΔΑΙΔΑΛΟΥ: Ο Δαίδαλος έζησε ως τα βαθιά γεράματα με ολοένα αυξανόμενη φήμη για τα τεχνικά αριστουργήματα που κατασκεύαζε. Για το πού πέθανε ο Δαίδαλος ο μύθος δεν είναι σαφής. Επικρατέστερη αναφορά γίνεται για την Αίγυπτο, συγκεκριμένα ένα νησάκι στο Νείλο, όπου ο Δαίδαλος τιμώνταν σαν θεός.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Σήμερα ονομάζεται Caltabellotta και είναι μια πόλη 4.000 κατοίκων 60 χλμ μακριά από το Παλέρμο, στη Σικελία.

Ο αστερισμός Λύρα + ΒΙΝΤΕΟ του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου – συγγραφέα

 

Ο αστερισμός Λύρα + ΒΙΝΤΕΟ

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου – συγγραφέα

   

    Η Λύρα [Λατ. Lyra, συντ. Lyr], είναι ένας αστερισμός γνωστός από την εποχή του Πτολεμαίου, που είναι αμφιφανής από την Ελλάδα. Είναι μικρός σε έκταση [286,5 τ. Μοίρες], για την ακρίβεια ο 52ος σε μέγεθος μεταξύ των 88 επίσημων αστερισμών. Είναι πλήρως ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 90° Βόρεια και 42° Νότια. Η Λύρα, που ξεκινά από το βόρειο πόλο, περιτριγυρίζεται από τους αστερισμούς του Δράκοντα, του Ηρακλή, της Αλώπεκος και του Κύκνου. Η Λύρα μπορεί να είναι μικρός αστερισμός, αλλά ο κύριος αστέρας της, ο Βέγας, είναι ένας από τους λαμπρότερους του ουρανού. Η Λύρα πήρε την ονομασία της από το γνωστό έγχορδο μουσικό όργανο, πολύ γνωστό για τη χρήση του κατά την Κλασσική Αρχαιότητα.

   

  ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΑ: Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία, ο νεαρός θεός Ερμής δημιούργησε τη λύρα από μεγάλο όστρακο χελώνας, το οποίο το κάλυψε με δέρμα ζώου και κέρατα αντιλόπης. Οι λύρες ταυτίζονταν με τις λεγόμενες απολλώνιες αρετές της μετριοπάθειας και της ψυχικής ισορροπίας, κι έτσι έρχονταν σ' αντίθεση με τους Διονυσιακούς αυλούς που αντιπροσώπευαν την έκσταση και τους οργιώδεις εορτασμούς.

 

  ΟΥΡΑΝΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ: Ο αστερισμός περιλαμβάνει 73 ορατά αστέρια με φαινόμενο μέγεθος ≤ 6,5. Ορισμένοι από τους λαμπρότερους αστέρες της Λύρας είναι οι εξής: Ο α Λύρας [ή Βέγας], με φαινόμενη λαμπρότητα 0.03, που αποτελεί το δεύτερο λαμπρότερο αστέρα του βόρειου ημισφαιρίου (μετά τον Αρκτούρο) και τον πέμπτο λαμπρότερο αστέρα όλου του ουράνιου θόλου. Μαζί με το Σείριο και τον Αρκτούρο είναι τα λαμπρότερα αστέρια στη γειτονιά του Ήλιου. Η φασματική του κατηγορία είναι A0 κι απέχει μόνο 25.3 έτη φωτός από τη Γη. 

 

Ο NGC 6720  στη Λύρα

  Στην πραγματικότητα αποτελεί πολλαπλό αστέρα (5 μέλη). Είναι ο πρώτος αστέρας που φωτογραφήθηκε ποτέ και ο πρώτος του οποίου το φάσμα καταγράφηκε. Μάλιστα, είναι ένας από τους καλύτερα μελετημένους αστέρες μετά τον Ήλιο. Ο Βέγας [Vega] θα είναι ο βόρειος πολικός αστέρας σε 13727 χρόνια, όταν η απόκλισή του θα είναι +86°14', όπως ήταν και το 12.000 π.Χ, λόγω της μετάπτωσης των ισημεριών. Είναι εύκολα ορατός τα καλοκαιρινά βράδια μέχρι και τον Νοέμβριο. Μάλιστα, περνά από το ζενίθ στην κεντρική Ελλάδα και αποτελεί τη βορειοδυτική κορυφή του λεγόμενου Θερινού Τριγώνου και τον φωτεινότερο αστέρα του τριγώνου αυτού (οι άλλοι αστέρες είναι ο Ντενέμπ και ο Αλτάιρ. Ο β Λύρας, γνωστός και ως Σέλιακ, είναι διπλός αστέρας. Ο γ Λύρας ή Σουλαφάτ είναι κι αυτός πολλαπλός αστέρας. Ο κύριος αστέρας αυτού του πολλαπλού συμπλέγματος αστέρων έχει φαιν. μέγεθος 3.24. Ο δ Λύρας, είναι διπλός αστέρας που αποτελείται από έναν γαλάζιο αστέρα κι έναν ημιπεριοδικό ερυθρό γίγαντα του οποίου το μέγεθος ποικίλει μεταξύ 4,0 και 5,0. Ο ε Λύρας είναι πολύ γνωστός τετραπλός αστέρας, που ονομάζεται επίσης ο Διπλά Διπλός (the Double Double) επειδή το καθένα από τα δυο λαμπρότερα μέλη αποτελεί συμπαγές διπλό σύστημα αστέρων. Ο ζ Λύρας είναι κι αυτός ένας ακόμη διπλός αστέρας που διακρίνεται με τη βοήθεια ερασιτεχνικού τηλεσκοπίου. Ο αστέρας RR Λύρας, είναι ένας παλλόμενος μεταβλητός αστέρας. Μια κατηγορία παλλόμενων μεταβλητών αστέρων, φέρει το όνομα του αστέρα αυτού [RR].
   

  ΛΥΡΙΔΕΣ: Οι Λυρίδες είναι διάττοντες αστέρες ορατοί από τη Γη, κάθε άνοιξη [μέσα Απριλίου]. Έχουν πάρει το όνομά τους από τον αστερισμό της Λύρας από όπου φαίνεται να προέρχεται η βροχή των διαττόντων. Ειδικότερα, το φαινόμενο μοιάζει να προέρχεται από τον αστέρα Βέγα. Η παρατήρηση των μετεώρων γίνεται καλύτερα με γυμνό μάτι αφού τα κιάλια και τα ερασιτεχνικά τηλεσκόπια περιορίζουν το οπτικό πεδίο στον ουρανό. Η παρατήρηση των Λυρίδων γίνεται συνήθως στο δεκαήμερο από τις 16 έως τις 25 Απριλίου. Το φαινόμενο εμφανίζεται όταν η τροχιά της Γης διασταυρώνεται, μία φορά τον χρόνο, με τα σωματίδια που έχει αφήσει ο κομήτης Θάτσερ, ο οποίος πέρασε για τελευταία φορά κοντά μας το 1861. Τα σωματίδια αυτά βρίσκονται σε ένα σταθερό σημείο και όταν περνά η Γη από εκεί τα βλέπουμε με τη μορφή πεφταστεριών. Το 1803 τα μετέωρα έπεφταν με ρυθμό πεντακοσίων την ώρα, ενώ το 1982 έπεφταν 100 μετέωρα την ώρα. Ο κομήτης Θάτσερ θα ξαναπεράσει κοντά από τη Γη το 2276 καθώς η τροχιά του γύρω από τον Ήλιο διαρκεί περίπου 415 χρόνια.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ ΥΟUTUBE: https://www.youtube.com/watch?v=EZyTSjtr6aU

Οι Αγίες Ζηναΐδα και Φιλονίλλα, οι αδελφές 11.10 Από το λειμωνάριο των Θεσσαλών Αγίων

 

Οι Αγίες Ζηναΐδα και Φιλονίλλα, οι αδελφές 11.10

Από το λειμωνάριο των Θεσσαλών Αγίων

Εἰρηνικῶς ὕπνωσαν εἰρήνης φίλαι,Ἡ Φιλονίλλα Ζηναΐς τε αἱ δύο.



     

   Οι Αγίες Ζηναΐδα και Φιλονίλλα ήταν αδελφές μεταξύ τους και διακρίθηκαν για την έμπρακτη πίστη τους. Η καταγωγή τους ήταν από την Ταρσό της Συρίας [Κιλικίας]. Μερικοί συναξαριστές αναφέρουν ότι ήταν συγγενείς του Αποστόλου Παύλου, αλλά τα ονόματα τους δεν έχουν κάτι το Εβραϊκό και επομένως ο ισχυρισμός πιθανόν να μην αληθεύει. Βέβαιο όμως είναι, ότι ήταν γυναίκες που διακρίθηκαν για τη θερμή τους πίστη, ήταν πολύ μορφωμένες και γνώριζαν την ιατρική τέχνη που εξασκούσαν με τρόπο εντελώς φιλανθρωπικό και φιλάδελφο, όπως και οι άγιοι Ανάργυροι. Θεράπευαν δηλαδή πάντα δωρεάν, και έτρεχαν αυτές στους ασθενείς και όχι το αντίθετο. Η θεραπευτική τους ικανότητα ενεργούσε πάντα με επιτυχία, ενισχυόμενη από τη Θεία Χάρη.

Η παροχή των ιατρικών υπηρεσιών τους, τις βοηθούσε θαυμάσια στο να εργάζονται αράλληλα και για την πίστη. Κοντά σε κάθε άρρωστο και στην οικογένεια αυτού, γίνονταν διδασκάλισσες του Ευαγγελίου. Παρηγορούσαν και μαλάκωναν με τα λόγια τους και τους τρόπους της χριστιανικής αγάπης και ελπίδας, καρδιές τραυματισμένες από τις συμφορές της ζωής. Ευτύχησαν μάλιστα να φωτίσουν, αρκετούς απίστους οδηγώντας τους στη χριστιανική ζωή.
   

   Κάποτε έφτασαν στην πόλη Δημητριάδα, τον προηγούμενο του Βόλου μεγαλύτερο οικισμό της Μαγνησίας, όπου και διέμειναν σε ένα σπήλαιο. Κατά την διαμονή τους στο σπήλαιο αυτό η Ζηναΐδα θεράπευε από κάθε ασθένεια όσους προσέτρεχαν σε αυτήν για βοήθεια. Η Φιλονίλλα, προτιμώντας τον πλήρη ασκητικό βίο, έκανε μακροχρόνιες νηστείες και πραγματοποίησε πολλές θαυματουργές θεραπείες και άλλα θαύματα.

Και οι δυό Αγίες κοιμήθηκαν εν ειρήνη στο σπήλαιο αυτό.

Ἀπολυτίκιον
   

Ἦχος γ’.Τήν πολυθαύμαστον Ταρσόν τιμήσωμεν τήν ἐξανθήσασαν ἄνθη τά τίμια, τήν Ζηναΐδα τήν σοφήν καί Φιλονίλλαν. ἅμα δέ ἔχουσαι τῆς πίστεως τήν κρηπῖδα ἀσάλευτον, πᾶσαν τήν μυρίδα τῶν δαιμόνων κατήσχυναν. Διό καί σύν Ἀγγέλοις χορεύουσαι, ὑπέρ ἡμῶν ἀεί πρεσβεύουσιν.

Ο Άδωνις του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

 

Ο Άδωνις

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

   

Η γέννηση του Αδώνιδος, πίνακας του Marcantonio_Franceschini, -1685-90, Staatliche Kunstsammlungen, Δρέσδη

    ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ ΜΥΘΟΣ: Ο Άδωνις¹, γράφει η πλούσια Μυθολογία μας, ήταν ένας ωραίος νέος, αγαπημένος της θεάς Αφροδίτης. Η Αφροδίτη, «τιμωρώντας» τη Σμύρνα ή Μεθάρμη (μετέπειτα μητέρα του Αδώνιδος), την έκανε να νιώσει μεγάλο έρωτα για τον Κινύρα, ιερέα και βασιλιά της Κύπρου, τον οποίο και παραπλάνησε, προκειμένου να ικανοποιήσει τον έρωτά της. Καρπός αυτής της ενώσεως υπήρξε ο Άδωνις, αλλά και άλλα τέσσερα παιδιά². Ο Άδωνις ήταν πολύ όμορφος από τη νηπιακή του ακόμα ηλικία. Η θεά τον άρπαξε, μικρό καθώς ήταν, και τον έκρυψε μέσα σε μία λάρνακα [κιβώτιο], που την έδωσε στην Περσεφόνη για να τη φυλάξει, μαζί με το περιεχόμενό της, φυσικά.

 

Αφροδίτη και Άδωνις

  ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΑΠΟΨΗ: Μια άλλη εκδοχή του μύθου, μας λέει ότι ο Kινύρας ήταν πατέρας της Σμύρνας ή Μεθάρμης. Όταν ανακάλυψε ότι παραπλανήθηκε και έσμιξε με την κόρη του, γεμάτος οργή και αποτροπιασμό την κυνήγησε για να τη σκοτώσει. Η Σμύρνα κατάφερε να ξεφύγει και έτρεξε προς τα βουνά. Εκείνος την πρόλαβε, σήκωσε το σπαθί του και ήταν έτοιμος να της πάρει το κεφάλι, αλλά η Αφροδίτη, παρεμβαίνοντας, πρόλαβε και μεταμόρφωσε τη Σμύρνα στο ομώνυμο φυτό. Καθώς το σπαθί συνέχισε την πορεία του και έκοψε την ήδη μεταμορφωθείσα σε φυτό Σμύρνα, ξεπετάχτηκε από τον κορμό της ο Άδωνις. Τον πήρε τότε η θεά και τον παρέδωσε στην Περσεφόνη μέσα σε μία λάρνακα, όπως σημειώνει και η προηγούμενη μυθική εκδοχή.

    Ο ΕΡΩΤΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ: Όταν η Περσεφόνη άνοιξε το κιβώτιο και αντίκρισε την ομορφιά του μωρού, αποφάσισε μυστικά να μην επιστρέψει ξανά τον Άδωνη. Έτσι, όταν εκείνος μεγάλωσε, η βασίλισσα του Άδη αρνήθηκε να τον παραδώσει στην Αφροδίτη. Η τελευταία τότε κατέβηκε στον Κάτω Κόσμο, στο παλάτι του Πλούτωνα για να διεκδικήσει τον αγαπημένο της και να τον λυτρώσει από την κυριαρχία του θανάτου.

   

   ΔΙΑΜΑΧΗ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ - ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ: Η θεϊκή «διαμάχη» που προέκυψε μεταξύ της θεάς του Έρωτα και της θεάς του Θανάτου, ρυθμίστηκε όσο γινόταν πιο δίκαια από τον πατέρα των θεών, το Δία. Η απόφαση του κορυφαίου των Ολυμπίων προέβλεπε την παραμονή του Αδώνιδος για το ένα τρίτο του χρόνου στον Κάτω Κόσμο, σύντροφος της Περσεφόνης, για το δεύτερο τρίτο του χρόνου να μένει πάνω στη γη με την Αφροδίτη, και το απομένον τρίτο, όπου διάλεγε εκείνος. Η Αφροδίτη χρησιμοποιώντας τη μαγική της ζώνη(!) στην οποία δεν μπορούσε κανείς να αντισταθεί, κατάφερε να τον πείσει να της αφιερώσει την επιλογή του τρίτου τετραμήνου.

   ΤΟ ΤΕΛΟΣ: Από τότε ο Άδωνις περνούσε τα δύο τρίτα του χρόνου, δηλαδή 8 μήνες, με την Αφροδίτη και το ένα τρίτο (4 μήνες) με την Περσεφόνη. Όμως, κάποτε μετά από αρκετά χρόνια, κατά τη διάρκεια της ζωής του στον πάνω κόσμο, ο ωραίος νέος σκοτώθηκε στη διάρκεια ενός κυνηγιού από ένα αγριογούρουνο. Η Αφροδίτη θρήνησε πικρά τον αγαπημένο της. Από το αίμα του Αδώνιδος πρόβαλαν για πρώτη φορά από το χώμα τα κόκκινα ρόδα - τριαντάφυλλα, ενώ από τα δάκρυα της θεάς φύτρωσαν οι ανεμώνες. Η Αφροδίτη παρακάλεσε, παρά το θάνατό του, την Περσεφόνη να αφήνει τον Άδωνη να ανεβαίνει στη γη. Η Περσεφόνη δέχθηκε, και έτσι ο Άδωνις ανέβαινε στη γη και έμενε, παρότι πνεύμα, ως αναστημένος, έξι μήνες με την Αφροδίτη, ενώ τους υπόλοιπους έξι μήνες παρέμενε με την Περσεφόνη.

   

Ο θάνατος του Αδώνιδος

Ο ΑΔΩΝΙΣ ΚΑΙ Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΟΥ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΛΑΟΥΣ: Η Βίβλος, στη λατινική της μετάφραση [Βουλγάτα], αποδίδει το όνομα Θαμούζ³ [που βρίσκεται στην ελληνική μετάφραση του Ιερού Κειμένου] ως Άδωνη [Ιεζεκιήλ η΄ 14], ταυτίζοντας έτσι τη βαβυλωνιακή θεότητα με τον Άδωνη της αρχαίας ελληνική Μυθολογίας-λατρείας. Ο Ωριγένης, τον τρίτο μ.Χ. αιώνα, γράφει σχετικά: "εκείνον που οι Έλληνες ονομάζουν Άδωνη, ονομάζεται Θαμμούζ από τους Εβραίους και τους Σύρους", ενώ προσθέτει ότι οι λάτρεις του γιόρταζαν κάθε χρόνο το θάνατό του με θρήνους και κατόπιν την ανάστασή του(!!) με χαρούμενες τελετές. Παρόμοιες αναφορές κάνουν οι εκκλησιαστικοί συγγραφείς Ιερώνυμος, Κύριλλος Ιεροσ., αλλά και ο Πορφύριος. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ταύτιζαν τον Άδωνη με τον Όσιρι, σύζυγο της Ίσιδας, ενώ στη λατρεία τον Χαναναίων ο Βάαλ είχε κοινά με τον Άδωνη. Μάλιστα, κάποιες μαρτυρίες φανερώνουν ότι η συγκεκριμένη λατρεία εξακολουθούσε να υφίσταται ακόμη και στους μεσαιωνικούς χρόνους.

ΠΑΡΑΘΕΜΑ: «Θρηνούσαι τὸ Θαμμούζ. Τὸν λεγόμενον παρ΄ Έλλησιν Άδωνιν͵ Θαμμούζ φασι καλείσθαι παρ΄ Ἑβραίοις καὶ Σύροις. Ως ουν επὶ τη λέξει͵ εωρώντο αι γυναίκες επὶ τὰ πρόθυρα της πύλης οίκου Κυρίου βλεπούσης πρὸς βορράν καθήμεναι καὶ κατά τι ἐθνικὸν έθος [συνήθεια] των έξω της θεοσεβείας θυρών θρηνούσαι τὸν Θαμμούζ· δοκούσι γὰρ κατ΄ ενιαυτὸν τελετάς τινας ποιείν [ετησιες λατρευτικές τελετές]͵ πρώτον μὲν ότι θρηνούσιν αυτὸν ως τεθνηκότα [πρώτα θρηνούν για το θάνατό του]· δεύτερον δὲ ότι χαίρουσιν επ΄ αυτώ ως απὸ νεκρών αναστάντι [εόρταζαν την ανάστασή του]. (...) τὸν Άδωνιν σύμβολον είναι των της γης καρπών͵ θρηνουμένων μὲν ότε σπείρον ται͵ ανισταμένων δὲ͵ καὶ διὰ τούτο χαίρειν ποιούν των τοὺς γεωργοὺς ότε φύονται. Ηγούμαι τοίνυν σύμβολον είναι τὰς θρηνούσας τὸν Θαμμοὺζ των τὰ του κόσμου νομιζόμενα αγαθὰ και τους σωματικοὺς καρποὺς ποθούντων͵ καὶ πέρα των υλικών καὶ αισθητών μηδὲν επισταμένων͵ λυπουμένων μὲν επὶ τη τούτων στερήσει͵ ηδομένων δὲ επὶ τη παρουσία αυτών καὶ τη των τοιούτων κτήσει.” [Ωριγένης, Εκλογαί εις τον Ιεζεκιήλ, 13.797-799].

konstantinosa.oikonomou@gmail.com 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Encyclopaedia Perthensis; [Universal Dictionary of the Arts, Sciences, Literature], Intended to Supersede the Use of Other Books of Reference, Printed by John Brown, 1816. Απολλόδωρος: Βιβλιοθήκη, Γ. Stephanie Dalley, The Legacy of Mesopotamia, 1998, Oxford University Press.

1. Ο αστεροειδής 2101, που ανακαλύφθηκε το 1936, πήρε το όνομα του μυθικού αυτού ήρωα [2101 Adonis].

2. Τα αδέλφια του Αδώνιδος ήταν ο Οξύπορος, η Ορσεδίκη, η Λαογόρη και η Βραισία. “Κινύρας εν Κύπρω, παραγενόμενος σὺν λαώ, έκτισε Πάφον, γήμας δὲ εκεί Μεθάρμην, κόρην Πυγμαλίωνος Κυπρίων βασιλέως, Οξύπορον εγέννησε καὶ Αδωνιν, πρὸς δὲ τούτοις θυγατέρας Ορσεδίκην, Λαογόρην καὶ Βραισίαν.” Απολλόδωρος: Βιβλιοθήκη, Γ.

3. Αποτελεί εβραϊκή/φοινικική απόδοση του ονόματος της θεότητας των Σουμερίων, Ντουμούζι. [Σχετ. Stephanie Dalley, The Legacy of Mesopotamia, 1998, Oxford University Press, σ. 78.]. Ακόμη διαβάζουμε: «Διερμηνεύεται δὲ ὁ Θαμμοὺζ ὁ Ἄδωνις. Ἐπράττετο δέ τι τοιοῦτον παρὰ τῶν ὄντων ἐν τῇ γῇ τῇ ἐπέκεινα ποταμῶν Αἰθιοπίας͵ περὶ ἧς ἐν τοῖς ἀνωτέρω βραχὺ σαφῶς εἰρήκαμεν. Κέραμον λαβόντες͵ εἶτα γράφοντες ἐπιστολὴν πρὸς τὰς ἐν Βίβλῳ γυναῖκας͵ ὡς ηὑρημένου τοῦ Ἀδώνιδος͵ καὶ ἐνθέντες τε αὐτὴν τῷ κεράμῳ͵ καὶ σφραγίσαντες͵ καθίεσαν εἰς τὴν θάλασσαν͵ τελετάς τινας ἐπ΄ αὐτῷ ποιησάμενοι· καὶ ὥς γε ἔφασκον͵ αὐτομάτως εἰς Βίβλον ἀπεκομίζετο κατὰ φανερὰς τοῦ ἔτους ἡμέρας. Ὃν δὴ καὶ ἀποδεξάμεναι γυναῖκές τινες τῆς Ἀφροδίτης φίλαι͵ εἶτα λαβοῦσαι τὴν ἐπιστολὴν ἐπαύοντο τοῦ θρηνεῖν͵ ὡς ηὑρημένου παρὰ τῆς Ἀφροδίτης τοῦ Ἀδώνιδος. [...]. [Κύριλλος Α΄Ιεροσ., Εξήγησις Υπομνηματική εις τον Προφήτην Ησαΐαν, 70.441-444].

Κρεμασμένα σάντουιτς σε κολώνα! από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Αληθινή Ιστορία

Κρεμασμένα σάντουιτς σε κολώνα!

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

   Στο Μεντεγίν της Κολομβίας, πολύ γνωστή πόλη παλαιότερα για τα ναρκωτικά της και τις μεγάλες ομάδες των καρτέλ ναρκωτικών, υπάρχει μια γωνία στη γειτονιά Μανρίκε, όπου κάθε βράδυ στις τρεις ακριβώς τα ξημερώματα συνήθιζαν να εμφανίζονται σάντουιτς, πάντα με τον ίδιο τρόπο, τυλιγμένα σε αλουμινόχαρτο μέσα σε μια πλαστική σακούλα, κρεμασμένα σε έναν στύλο φωτισμού. Κανείς δεν γνώριζε ποιος τα άφηνε. Οι άστεγοι της περιοχής τα περίμεναν. Αν έφτανε κάποιος μετά τις τρεις και δεκαπέντε, δεν έβρισκε πια κανένα. Αυτό συνέβαινε κάθε βράδυ, χωρίς εξαίρεση, έξι ολόκληρα χρόνια. Από το 2016 μέχρι και το 2022. Ποτέ ούτε μια απουσία, ούτε στη βροχή, ούτε ακόμα στις μεγάλες γιορτές Χριστούγεννα, Πάσχα ή Πρωτοχρονιά.

    Μετά το 2022 ξαφνικά τα σάντουιτς σταμάτησαν να εμφανίζονται. «Μα τι να έγινε ο άνδρας αυτός με τα σάντουιτς;», ρωτούσαν οι άνθρωποι.

   Μια κοινωνική λειτουργός με τ' όνομα Καρολίνα άρχισε να ερευνά. Μετά από πολλές μέρες, εβδομάδες, ερωτήσεων δεξιά και αριστερά, κάποιος νυχτοφύλακας ασφαλείας της είπε «Τον είχα δει. Ήταν ένας ηλικιωμένος άνδρας, ερχόταν πάντα με μοτοσυκλέτα, κρεμούσε τη σακούλα και έφευγε. Δεν έλεγε ούτε κουβέντα».

   Η Καρολίνα δημοσίευσε μια έκκληση στα κοινωνικά δίκτυα [Fb] ψάχνοντας αυτόν τον άνδρα που για έξι χρόνια άφηνε κάθε βράδυ σάντουιτς για όσους δεν είχαν τίποτα. Το μήνυμά της μοιράστηκε από 8.000 άτομα. Τότε, μετά από λίγες μέρες, εμφανίστηκε ένα σχόλιο.

    «Νομίζω ήταν ο πατέρας μου, αλλά πέθανε πριν πέντε μήνες''. Η γυναίκα αυτή λεγόταν Λουτσία. Ο πατέρας της Ερνάν ήταν ένας 68χρονος, που δούλευε στις κατασκευές. Δεν είχε πολλά λεφτά, αλλά κάθε βράδυ ετοίμαζε οχτώ σάντουιτς και τα άφηνε σε εκείνη τη γωνία. Γιατί όμως αυτό;

   Γιατί το 2015 ο Ερνάν έχασε τον γιο του Σεμπάστιαν που πέθανε στον δρόμο, ακριβώς εκεί στην περιοχή του Μανουρίκε. Ήταν μόλις 19χρονών. Ένα εύθραυστο στο αγόρι που δυστυχώς πάλευε με τον εθισμό.

   Ο Ερνάν τον έψαχνε για χρόνια. Μα δεν πρόλαβε. Δεν μπόρεσε να τον σώσει. ''Αν του είχε δώσει κάποιος φαγητό ίσως να ζούσε ακόμη σήμερα'', έλεγε. Γι' αυτό δύο εβδομάδες περίπου μετά την κηδεία ο Ερνάν ξεκίνησε. Κάθε βράδυ, μερικές φορές μόνο με ψωμί και βούτυρο, όταν τα λεφτά δεν έφταναν. Μέσα σε έξι χρόνια ετοίμασε περισσότερα από δεκαεφτά χιλιάδες σάντουιτς. Ποτέ δεν ήθελε να ξέρει ποιος τα έτρωγε. Συνήθιζε να λέει, ''αν τους γνωρίσω, θα αρχίσω να διαλέγω σε ποιον να τα δώσω. Έτσι, είναι απλά για όποιον τα χρειάζεται''.

   Όταν η ιστορία αυτή έγινε viral, πολλοί άνθρωποι γράφανε ''έφαγα από εκείνα τα σάντουιτς, για τέσσερα χρόνια με σώσαν''. Άλλος έλεγε, ''ήταν το μόνο που έτρωγα για μέρες''. Κάποιος άλλος, ''σήμερα έχω σπίτι δουλειά, ίσως να μην ήμουν εδώ χωρίς εκείνα τα σάντουιτς''.

   Ένα μήνα μετά, κάποια ξημερώματα, 40 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν σε εκείνη τη γωνιά. Όλοι είχαν φάει από τα σάντουιτς του Ερνάν. Άναψαν κελιά στη μνήμη του. Έφεραν λουλούδια. Προσευχήθηκαν. Όλοι ήταν εκεί, με δάκρυα στα μάτια. Η Λουτσία τους έλεγε ''Ο πατέρας μου δεν μπόρεσε να σώσει τον αδερφό μου, αλλά έσωσε τόσους άλλους''. Κάποιος από τους συγκεντρωμένους έλεγε: «Και εμένα τα σάντουιτς με κράτησαν ζωντανό. Το να περιμένω κάθε βράδυ, μου έδωσε ένα λόγο να συνεχίσω. Σήμερα είμαι καθαρός δύο χρόνια.Υπάρχω, χάρη σε αυτόν». Έτσι δημιουργήθηκε μια ομάδα, η λεγόμενη τα σάντουιτς του Ερνάν. Έκτοτε, αυτά τα 47 άτομα παίρνουν μια σειρά. Κάθε ένας ετοιμάζει σάντουιτς για μια νύχτα του μήνα. Τα αφήνουν στο ίδιο μέρος, την ίδια ώρα.

    Σήμερα, έχουν περάσει τόσα χρόνια, και τα σάντουιτς δεν έχουν σταματήσει ποτέ να εμφανίζονται. Σε αυτό το στύλο του φωτισμού μπορεί να δει κανείς σήμερα μια πλάκα που γράφει: Εδώ, για έξι χρόνια, ένας πατέρας άφησε 17.500 τόσα σάντουιτς για γιους που δεν ήταν δικοί του. Γιατί δεν μπορέσε να σώσεις το δικό του Ερνάν. Πάντως, ο γιός σου θα ήταν περήφανος για σένα σήμερα.

   Η Λουτσία επιστρέφει κάθε μήνα, πάντα στις τρεις, μετά τα μεσάνυχτα, για να ελέγξει....

    Και πάντα βρίσκει μια σακούλα. Γιατί η αληθινή αγάπη, ακόμα και η σιωπηλή, αφήνει κραυγαλέα ίχνη που δεν εξαφανίζονται ποτέ.

    Εμείς, τι θα ήμασταν διατεθειμένοι να κάνουμε κάθε βράδυ για έξι χρόνια για να τιμήσουμε κάποιον που δεν μπορέσαμε να σώσουμε;

ΠΗΓΗ: Kayakestable/X ισπανική γλώσσα

Ο αστερισμός Αιγόκερως + ΒΙΝΤΕΟ και τι είναι η εκλειπτική του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου -συγγραφέα

 

Ο αστερισμός Αιγόκερως + ΒΙΝΤΕΟ

και τι είναι η εκλειπτική

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου -συγγραφέα

  ΓΕΝΙΚΑ: Ο Αιγόκερως [Λατ. Capricornus, συντομ. Cap] είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς. Είναι νότιος αστερισμός του Ζωδιακού Κύκλου, έκτασης 413,9 τ. μοιρών [40ος σε έκταση], πλήρως ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 62° Βόρεια και 90° Νότια. Στην Ελλάδα είναι αμφιφανής. Συνορεύει με τους αστερισμούς Τοξότη, Μικροσκόπιον, Νότιο Ιχθύ, Υδροχόο και Αετό. Το όνομά του σημαίνει «Αίγα (γίδα) με κέρατα» και οφείλεται στον Άρατο. Το όνομα επικράτησε ώστε να διευκολύνεται η διάκριση από την Αίγα του Ηνιόχου, τον αστέρα που κυριαρχεί στον βόρειο χειμερινό ουρανό. Ο Ερατοσθένης τον ονόμαζε Παν ή Αιγι-Παν, δηλαδή ο τραγοπόδαρος θεός Πάνας, μεταμορφωμένος κατά το ήμισυ σε ψάρι από τη βουτιά του στο Νείλο. Πάντως, ο Πτολεμαίος έβλεπε στους αστέρες του μία απλή και πλήρη γίδα ή κάποιο παρόμοιο ζώο. Το ίδιο και άλλοι αρχαίοι λαοί: Ο Αιγόκερως ήταν γνωστός ως Bahi, Vahik, Goi και Nahi στην Περσία, Gadjo στη Συρία [όλα σημαίνουν γίδα] και με συγγενική σημασία, Al Jady στην Αραβία (=ίβηξ), Mriga και Makara (αντιλόπη) στην Ινδία. Ωστόσο, η σύνδεση με το υγρό στοιχείο ήταν ισχυρότατη, αφού ο Αιγόκερως ως ζώδιο φιλοξενούσε τον `Ηλιο κατά το χειμώνα, δηλαδή την υγρή και βροχερή εποχή στις εύκρατες χώρες. Εμφανίζονται στους Ρωμαίους, μετά τις αρχικές λατινικές ονομασίες, Caper, Flexus Caper, Hircus corniger, και η aequoris Hircus («νερόγιδο»), μαζί με πολλά «υδάτινα» επίθετα, π.χ. Neptuni proles (παιδί του Ποσειδώνος), Pelagi Procella (Θύελλα της Θάλασσας), Imbrifer (Βροχοφόρος), Signum hiemale (Σημείο Χειμώνος). Τελικά επικράτησε η απεικόνιση: κεφάλι και σώμα γίδας, ουρά ψαριού. Από το ασσυριακό Munaha («ιδόψαρο) μέχρι τα δυτικά μεσαιωνικά χειρόγραφα. Ακόμα και οι Κινέζοι το μετέτρεψαν από το δικό τους ζώδιο του Ταύρου σε Mo Ki («γιδόψαρο»). Σύμφωνα με τον Καίσιο (Caesius) ο αστερισμός αυτός παριστάνει τον Απόστολο Σίμωνα τον Ζηλωτή, μολονότι σε άλλη εργασία του, ο Caesius θεωρεί ότι ο Αιγόκερως αντιπροσωπεύει τον Αζαζήλ, τον αποδιοπομπαίο τράγο [Π. Διαθήκη] των Εβραίων.

   ΤΡΟΠΙΚΟΣ ΤΟΥ ΑΙΓΟΚΕΡΩ: Ο Αιγόκερως έχει την ιδιαίτερη διάκριση ότι ένας κύκλος της γήινης σφαίρας [παράλληλος του Ισημερινού], ο Τροπικός του Αιγόκερω, φέρει το όνομά του. Αυτό οφείλεται στο ότι στα χρόνια του Πτολεμαίου το νοτιότερο σημείο που μπορούσε να βρεθεί ο Ήλιος στο γήινο ουρανό βρισκόταν μέσα στα όρια του Αιγόκερω. Σε αυτό το σημείο βρίσκεται ο `Ηλιος κάθε έτος κατά το Χειμερινό Ηλιοστάσιο, στις 21 Δεκεμβρίου, οπότε ο `Ηλιος περνά από το ζενίθ το μεσημέρι στους τόπους που βρίσκονται πάνω στον Τροπικό του Αιγόκερω. Όμως, η μετάπτωση του άξονα της Γης έχει στα χρόνια μας αλλάξει το νοτιότερο αυτό σημείο πάνω στην ουράνια σφαίρα, και τώρα βρίσκεται νοτιοδυτικά του αστέρα μ Τοξότου στον ομώνυμο αστερισμό.

  ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ ΚΙ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ: Ως ζωδιακός αστερισμός, ο Αιγόκερως συνδέθηκε με την ψευδοεπιστήμη της Αστρολογίας και άλλες προλήψεις. Οι Πλατωνικοί πίστευαν ότι οι ψυχές των ανθρώπων όταν ελευθερώνονταν από το σώμα ανέβαιναν στα ουράνια περνώντας ανάμεσα από τα άστρα του Αιγόκερω, και γι' αυτό ονομαζόταν «Πύλη των Θεών». Ο Σουητώνιος γράφει ότι ο αυτοκράτορας Αύγουστος έκοψε αργυρά νομίσματα με τη μορφή του Αιγόκερω, επειδή αυτό ήταν το ζώδιό του. Ο Σενέκας αναφέρει ότι ο Ασσύριος Σαργών ισχυριζόταν πως ο κόσμος θα καταστρεφόταν από μια μεγάλη φωτιά όταν όλοι οι πλανήτες θα συγκεντρώνονταν στον Αιγόκερω! Στην εποχή μας ο `Ηλιος βρίσκεται μέσα στα όρια του Αιγόκερω από τις 21 Ιανουαρίου ως τις 16 Φεβρουαρίου, αρκετά διαφορετικά απ' ότι πρεσβεύει η ψευδοεπιστήμη, και οι ημερομηνίες αυτές συνεχίζουν να μετατίθενται προς τα εμπρός με ρυθμό 1 ημέρα ανά 71,1 έτη.

ΟΙ ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Ο αστερισμός περιλαμβάνει 81 ορατούς αστέρες [φ.μ. ≤ 6,5]. Ο α Αιγόκερω, γνωστός και με το ιδιαίτερο όνομα Αλτζέντι, είναι οπτικά διπλός, αλλά ουσιαστικά πενταπλός γιατί από τα μέλη του ο α1 είναι διπλός, ενώ ο α2 είναι τριπλός αστέρας. Ο β Αιγόκερω, γνωστός και με το ιδιαίτερο όνομα Νταμπίχ, είναι επίσης διπλός και “παριστάνει” το κεφάλι του ζώου. Ο γ Αιγόκερω, γνωστός και ως Νασίρα [Al Sa'd al Nashirah = ο Τυχερός], σημειώνει την ουρά μαζί με τον δ Αιγόκερω, τον Ντενέμπ Αλτζέντι [η ουρά της γίδας]. Ο δ είναι ο φωτεινότερος αστέρας του αστερισμού. Οι αστέρες ζ, η, θ, ι και μ ονομάζονταν αντίστοιχα στην Κίνα Yen, Chow, Tsin, Tae και Kuh [τα πρώτα τέσσερ ονόματα ήταν ονόματα σινικών κρατιδίων, ενώ το τελευτίο σημαίνει “ο κλαίων”]. Ο ν Αιγόκερω, κοντά στον α, γνωστός και ως Al Shat (η καμήλα), έχει φαινόμενο μέγεθος 4,76 και χρώμα κατάλευκο (φασμ. τύπου B9). Ο ψ [φ.μ. 4,14], ονομαζόταν στην Κίνα Yue, δηλαδή «πολεμικός πέλεκυς». Τέλος, ο ω Αιγόκερω, είναι ερυθρός γίγαντας που βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο της μορφής του αστερισμού [φ.μ. 4,11].

Σφαιρικό σμήνος Μ30

  ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΤΟΥ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΥ: Στον Αιγόκερω συναντάμε το εντυπωσιακό σφαιρικό σμήνος Μ30, στα νοτιοανατολικά του αστερισμού, που είναι ορατό με ισχυρά κιάλια σε σκοτεινές νύκτες. Ακόμη, στον Αιγόκερω παρατηρούμε το γαλαξία NGC 6903, που βρίσκεται ακριβώς επάνω στην εκλειπτική¹, ενώ το γαλαξιακό σμήνος Abell 3744 χρειάζεται αρκετά μεγάλο ερασιτεχνικό τηλεσκόπιο για να παρατηρηθεί.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Η εκλειπτική είναι η νοητή γραμμή που διαγράφει ο ήλιος στην ουράνια σφαίρα, καθώς αυτός αλλάζει θέση στον ουρανό κατά τη διάρκεια ενός έτους. Ο ίδιος όρος αναφέρεται και στο επίπεδο που ορίζει η νοητή αυτή γραμμή. Όπως είναι γνωστό η Γη είναι αυτή που περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, όμως φαινομενικά ο Ήλιος μοιάζει να είναι αυτός που περιφέρεται γύρω από τη Γη, συμπληρώνοντας την περιφορά του σ' ένα έτος. Η ετήσια αυτή "κίνηση" του Ήλιου δεν είναι εύκολα αντιληπτή λόγω της περιστροφής της Γης γύρω από τον άξονά της (σε διάστημα μιας ημέρας), και δεν πρέπει να ταυτίζεται με την ημερήσια πορεία του Ήλιου από την Ανατολή στη Δύση. Η φαινομενική αυτή περιφορά του Ήλιου γύρω από τη Γη διαγράφει ένα επίπεδο που όταν προεκταθεί τέμνει την ουράνια σφαίρα κυκλικά. Αυτός ο κύκλος της ουράνιας σφαίρας ονομάζεται εκλειπτική.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ:

 https://www.youtube.com/watch?v=5LDqHeNsO58

 ουράνια σφαίρα κυκλικά. Αυτός ο κύκλος της ουράνιας σφαίρας ονομάζεται εκλειπτική.