Ο αστερισμός Αιγόκερως + ΒΙΝΤΕΟ και τι είναι η εκλειπτική του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου -συγγραφέα

 

Ο αστερισμός Αιγόκερως + ΒΙΝΤΕΟ

και τι είναι η εκλειπτική

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου -συγγραφέα

  ΓΕΝΙΚΑ: Ο Αιγόκερως [Λατ. Capricornus, συντομ. Cap] είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς. Είναι νότιος αστερισμός του Ζωδιακού Κύκλου, έκτασης 413,9 τ. μοιρών [40ος σε έκταση], πλήρως ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 62° Βόρεια και 90° Νότια. Στην Ελλάδα είναι αμφιφανής. Συνορεύει με τους αστερισμούς Τοξότη, Μικροσκόπιον, Νότιο Ιχθύ, Υδροχόο και Αετό. Το όνομά του σημαίνει «Αίγα (γίδα) με κέρατα» και οφείλεται στον Άρατο. Το όνομα επικράτησε ώστε να διευκολύνεται η διάκριση από την Αίγα του Ηνιόχου, τον αστέρα που κυριαρχεί στον βόρειο χειμερινό ουρανό. Ο Ερατοσθένης τον ονόμαζε Παν ή Αιγι-Παν, δηλαδή ο τραγοπόδαρος θεός Πάνας, μεταμορφωμένος κατά το ήμισυ σε ψάρι από τη βουτιά του στο Νείλο. Πάντως, ο Πτολεμαίος έβλεπε στους αστέρες του μία απλή και πλήρη γίδα ή κάποιο παρόμοιο ζώο. Το ίδιο και άλλοι αρχαίοι λαοί: Ο Αιγόκερως ήταν γνωστός ως Bahi, Vahik, Goi και Nahi στην Περσία, Gadjo στη Συρία [όλα σημαίνουν γίδα] και με συγγενική σημασία, Al Jady στην Αραβία (=ίβηξ), Mriga και Makara (αντιλόπη) στην Ινδία. Ωστόσο, η σύνδεση με το υγρό στοιχείο ήταν ισχυρότατη, αφού ο Αιγόκερως ως ζώδιο φιλοξενούσε τον `Ηλιο κατά το χειμώνα, δηλαδή την υγρή και βροχερή εποχή στις εύκρατες χώρες. Εμφανίζονται στους Ρωμαίους, μετά τις αρχικές λατινικές ονομασίες, Caper, Flexus Caper, Hircus corniger, και η aequoris Hircus («νερόγιδο»), μαζί με πολλά «υδάτινα» επίθετα, π.χ. Neptuni proles (παιδί του Ποσειδώνος), Pelagi Procella (Θύελλα της Θάλασσας), Imbrifer (Βροχοφόρος), Signum hiemale (Σημείο Χειμώνος). Τελικά επικράτησε η απεικόνιση: κεφάλι και σώμα γίδας, ουρά ψαριού. Από το ασσυριακό Munaha («ιδόψαρο) μέχρι τα δυτικά μεσαιωνικά χειρόγραφα. Ακόμα και οι Κινέζοι το μετέτρεψαν από το δικό τους ζώδιο του Ταύρου σε Mo Ki («γιδόψαρο»). Σύμφωνα με τον Καίσιο (Caesius) ο αστερισμός αυτός παριστάνει τον Απόστολο Σίμωνα τον Ζηλωτή, μολονότι σε άλλη εργασία του, ο Caesius θεωρεί ότι ο Αιγόκερως αντιπροσωπεύει τον Αζαζήλ, τον αποδιοπομπαίο τράγο [Π. Διαθήκη] των Εβραίων.

   ΤΡΟΠΙΚΟΣ ΤΟΥ ΑΙΓΟΚΕΡΩ: Ο Αιγόκερως έχει την ιδιαίτερη διάκριση ότι ένας κύκλος της γήινης σφαίρας [παράλληλος του Ισημερινού], ο Τροπικός του Αιγόκερω, φέρει το όνομά του. Αυτό οφείλεται στο ότι στα χρόνια του Πτολεμαίου το νοτιότερο σημείο που μπορούσε να βρεθεί ο Ήλιος στο γήινο ουρανό βρισκόταν μέσα στα όρια του Αιγόκερω. Σε αυτό το σημείο βρίσκεται ο `Ηλιος κάθε έτος κατά το Χειμερινό Ηλιοστάσιο, στις 21 Δεκεμβρίου, οπότε ο `Ηλιος περνά από το ζενίθ το μεσημέρι στους τόπους που βρίσκονται πάνω στον Τροπικό του Αιγόκερω. Όμως, η μετάπτωση του άξονα της Γης έχει στα χρόνια μας αλλάξει το νοτιότερο αυτό σημείο πάνω στην ουράνια σφαίρα, και τώρα βρίσκεται νοτιοδυτικά του αστέρα μ Τοξότου στον ομώνυμο αστερισμό.

  ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ ΚΙ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ: Ως ζωδιακός αστερισμός, ο Αιγόκερως συνδέθηκε με την ψευδοεπιστήμη της Αστρολογίας και άλλες προλήψεις. Οι Πλατωνικοί πίστευαν ότι οι ψυχές των ανθρώπων όταν ελευθερώνονταν από το σώμα ανέβαιναν στα ουράνια περνώντας ανάμεσα από τα άστρα του Αιγόκερω, και γι' αυτό ονομαζόταν «Πύλη των Θεών». Ο Σουητώνιος γράφει ότι ο αυτοκράτορας Αύγουστος έκοψε αργυρά νομίσματα με τη μορφή του Αιγόκερω, επειδή αυτό ήταν το ζώδιό του. Ο Σενέκας αναφέρει ότι ο Ασσύριος Σαργών ισχυριζόταν πως ο κόσμος θα καταστρεφόταν από μια μεγάλη φωτιά όταν όλοι οι πλανήτες θα συγκεντρώνονταν στον Αιγόκερω! Στην εποχή μας ο `Ηλιος βρίσκεται μέσα στα όρια του Αιγόκερω από τις 21 Ιανουαρίου ως τις 16 Φεβρουαρίου, αρκετά διαφορετικά απ' ότι πρεσβεύει η ψευδοεπιστήμη, και οι ημερομηνίες αυτές συνεχίζουν να μετατίθενται προς τα εμπρός με ρυθμό 1 ημέρα ανά 71,1 έτη.

ΟΙ ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Ο αστερισμός περιλαμβάνει 81 ορατούς αστέρες [φ.μ. ≤ 6,5]. Ο α Αιγόκερω, γνωστός και με το ιδιαίτερο όνομα Αλτζέντι, είναι οπτικά διπλός, αλλά ουσιαστικά πενταπλός γιατί από τα μέλη του ο α1 είναι διπλός, ενώ ο α2 είναι τριπλός αστέρας. Ο β Αιγόκερω, γνωστός και με το ιδιαίτερο όνομα Νταμπίχ, είναι επίσης διπλός και “παριστάνει” το κεφάλι του ζώου. Ο γ Αιγόκερω, γνωστός και ως Νασίρα [Al Sa'd al Nashirah = ο Τυχερός], σημειώνει την ουρά μαζί με τον δ Αιγόκερω, τον Ντενέμπ Αλτζέντι [η ουρά της γίδας]. Ο δ είναι ο φωτεινότερος αστέρας του αστερισμού. Οι αστέρες ζ, η, θ, ι και μ ονομάζονταν αντίστοιχα στην Κίνα Yen, Chow, Tsin, Tae και Kuh [τα πρώτα τέσσερ ονόματα ήταν ονόματα σινικών κρατιδίων, ενώ το τελευτίο σημαίνει “ο κλαίων”]. Ο ν Αιγόκερω, κοντά στον α, γνωστός και ως Al Shat (η καμήλα), έχει φαινόμενο μέγεθος 4,76 και χρώμα κατάλευκο (φασμ. τύπου B9). Ο ψ [φ.μ. 4,14], ονομαζόταν στην Κίνα Yue, δηλαδή «πολεμικός πέλεκυς». Τέλος, ο ω Αιγόκερω, είναι ερυθρός γίγαντας που βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο της μορφής του αστερισμού [φ.μ. 4,11].

Σφαιρικό σμήνος Μ30

  ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΤΟΥ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΥ: Στον Αιγόκερω συναντάμε το εντυπωσιακό σφαιρικό σμήνος Μ30, στα νοτιοανατολικά του αστερισμού, που είναι ορατό με ισχυρά κιάλια σε σκοτεινές νύκτες. Ακόμη, στον Αιγόκερω παρατηρούμε το γαλαξία NGC 6903, που βρίσκεται ακριβώς επάνω στην εκλειπτική¹, ενώ το γαλαξιακό σμήνος Abell 3744 χρειάζεται αρκετά μεγάλο ερασιτεχνικό τηλεσκόπιο για να παρατηρηθεί.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Η εκλειπτική είναι η νοητή γραμμή που διαγράφει ο ήλιος στην ουράνια σφαίρα, καθώς αυτός αλλάζει θέση στον ουρανό κατά τη διάρκεια ενός έτους. Ο ίδιος όρος αναφέρεται και στο επίπεδο που ορίζει η νοητή αυτή γραμμή. Όπως είναι γνωστό η Γη είναι αυτή που περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, όμως φαινομενικά ο Ήλιος μοιάζει να είναι αυτός που περιφέρεται γύρω από τη Γη, συμπληρώνοντας την περιφορά του σ' ένα έτος. Η ετήσια αυτή "κίνηση" του Ήλιου δεν είναι εύκολα αντιληπτή λόγω της περιστροφής της Γης γύρω από τον άξονά της (σε διάστημα μιας ημέρας), και δεν πρέπει να ταυτίζεται με την ημερήσια πορεία του Ήλιου από την Ανατολή στη Δύση. Η φαινομενική αυτή περιφορά του Ήλιου γύρω από τη Γη διαγράφει ένα επίπεδο που όταν προεκταθεί τέμνει την ουράνια σφαίρα κυκλικά. Αυτός ο κύκλος της ουράνιας σφαίρας ονομάζεται εκλειπτική.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/watch?v=5LDqHeNsO58&list=PLYzv9oZRBagZaXu5VjojyEMLNniRBXtrQ&index=27

 ουράνια σφαίρα κυκλικά. Αυτός ο κύκλος της ουράνιας σφαίρας ονομάζεται εκλειπτική.