Από τον Ασκληπιό-θεό του Μύθου, στον ομηρικό Θεσσσαλό Ασκληπιο [Θεσσαλική Ιστορία & Μύθος 6.] Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

 

Από τον Ασκληπιό-θεό του Μύθου,

 στον ομηρικό Θεσσσαλό Ασκληπιο

[Θεσσαλική Ιστορία & Μύθος 6.]

Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

   

   Ο Ασκληπιός δεν συμπεριλαμβάνεται στους σημαντικούς θεούς της ελληνικής Μυθολογίας, όμως κατέχει κεντρική θέση στη γενεαλογία των μυθικών Θεσσαλών ηρώων και είναι το πρότυπο του ήρωα-θεραπευτή, φυσιογνωμία του αρχετύπου των ηρώων-θεραπευτών (όπως συμβαίνει και με τον Χείρωνα). Συμμετείχε στην αργοναυτική εκστρατεία και στο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου. Ήταν γιος του θεού Απόλλωνα. Ο Θεός μεταξύ των πολλών ερωμένων του αγάπησε και την Κορωνίδα, κόρη του Λαρισαίου βασιλιά Φλεγύα, καθιστώντας την έγγυο. Η Κορωνίδα δεν έμελλε να δει, όμως, ποτέ το γιο της. Ο Απόλλωνας ήταν ζηλότυπος θεός και δυσαρεστήθηκε όταν ένας κόρακας του αποκάλυψε ότι η ερωμένη του επρόκειτο να παντρευθεί ένα θνητό. Πρώτα, λοιπόν τιμώρησε για την κακή είδηση τον κόρακα, αλλάζοντας το λευκό του φτέρωμα στο γνωστό μας μαύρο. Κατόπιν τιμώρησε την ερωμένη του καίγοντάς την. [Σε άλλη εκδοχή του μύθου η Άρτεμις μαρτύρησε στον αδελφό της, Απόλλωνα, την «άπιστη» Κορωνίδα] Πριν αποτεφρωθεί εντελώς η Κορωνίδα, ο Απόλλωνας διέσωσε το έμβρυο που έφερε στη μήτρα της.

Ο νεογέννητος Ασκληπιός χρειαζόταν κάποιον για να τον μεγαλώσει. Έτσι ο Απόλλωνας έδωσε το βρέφος στο σοφό κένταυρο Χείρωνα, μια άλλη θεραπευτική μορφή, όπως προείπαμε, της ελληνικής μυθολογίας. Έτσι, αν και ο Απόλλωνας υπήρξε θεός της θεραπείας, ο Χείρων δίδαξε τη θεραπευτική τέχνη στον Ασκληπιό. Στην ανατροφή πήρε μέρος και η θεά Αθηνά, η οποία προσφέρει στον Ασκληπιό το πολύτιμο αίμα της Μέδουσας. Το αίμα αυτό που δόθηκε στον Ασκληπιό, αποτελείτο από δύο μέρη, ανάλογα με τη φλέβα από την οποία είχε αναπηδήσει. Το αίμα από τη δεξιά φλέβα θα μπορούσε να θεραπεύσει την ανθρωπότητα, ακόμη και από θάνατο, ενώ το αίμα από την αριστερή φλέβα μπορούσε να θανατώσει.

Το Ασκληπιείον της αρχαίας Τρίκκης

O Ασκληπιός έγινε έτσι ικανός ιατρός, αλλά όταν έφερε πίσω στη ζωή τους Καπανέα και Λυκούργο, που είχαν φονευθεί στη διάρκεια του πολέμου των Επτά επί Θηβών, και τον Ιππόλυτο, το γιο του Θησέα, ανήσυχος ο Δίας για την εξουσία του πάνω στη ζωή και το θάνατο, σκότωσε τον Ασκληπιό με έναν κεραυνό.

[Ο Απόλλων προσπάθησε να εκδικηθεί τους Κύκλωπες που “έφτιαξαν” αυτόν τον κεραυνό. Τότε ο Δίας, για να τιμωρήσει τον Απόλλωνα, τον έκανε για ένα χρόνο θνητό και τον έστειλε υπηρέτη στο βασιλιά Άδμητο (Ευριπίδης, Άλκηστις).]

Μαθαίνουμε στην Αττική τι σήμαινε η λατρεία ενός τέτοιου ήρωα ιατρού, από μια επιγραφή που αποκαλεί τον θεραπευτή ήρωα-ιατρό. Ο Ασκληπιός έκανε την είσοδό του στο λατρευτικό πάνθεον των Αθηνών περίπου το 420 π.Χ., τουλάχιστον δύο αιώνες μετά τη Θεσσαλία, κυρίως τη Δυτική (Τρίκκη). Ο ναός του, το Ασκληπιείον, χτίστηκε σε ένα σημείο της νότιας πλαγιάς της Ακρόπολης, κοντά στην πηγή που θεωρείτο ότι κατείχε θεραπευτικές ιδιότητες. Εδώ λατρεύονταν μαζί του και οι θεές Υγεία και Επιόνη, καθώς και οι δυο γιοι του, Μαχάων και Ποδαλείριος, στους οποίους θα αναφερθούμε σε άλλο σημείωμά μας.

Παρόλα αυτά, για τον Όμηρο, ο Ασκληπιός δεν ήταν θεός αλλά θνητός ήρωας, ένας ήρωας που πέθανε και λατρεύτηκε μόνο νεκρός, όπως οι άλλοι, βασιλικοί ή μη, ήρωες. Στη διάρκεια ζωής του ήταν μόνο «άριστος ιατρός».

Η κύρια πηγή των άρθρων

  Στην Ιλιάδα μολαταύτα, γεννήτωρ της θεραπευτικής τέχνης δεν είναι ο Ασκληπιός. Ο Ασκληπιός αναφέρεται απλώς ως πατέρας των δυο ιατρών γιων του. Ο ποιητής δε γνωρίζει κανένα Ασκληπιό θεό της θεραπείας. Τον παρουσιάζει απλά ως θνητό ιατρό που έγινε ημίθεος μετά το θάνατό του. Ως πατέρα του Ασκληπιού, μάλιστα, ο Όμηρος δεν αναφέρει κανένα, παρά μόνον τον Χείρωνα, τον πατρικό φίλο και δάσκαλό του, που του δίδαξε τη θεραπευτική χρήση των βοτάνων. Αλλά αυτό και μόνο απλώς δεν τον ξεχωρίζει από τον κύκλο των ηρώων που μαθήτευσαν με τον Χείρωνα.

Πηγή: Η Λάρισα και η Θεσσαλική Ιστορία τόμος Α΄, του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, που εκδόθηκε από το βιβλιοπωλείο Γνώση στη Λάρισα το 2010.