Δυο εικόνες από την καθημερινή ζωή του Καστελόριζου κατά την ιταλική κατοχή – 1941- ζωντανεύουν σε βίντεο. από το περιοδικό NATIONAL GEOGRAFIC του 1941 Eπιμμ. Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

 

Δυο εικόνες από την καθημερινή ζωή του Καστελόριζου κατά την ιταλική κατοχή – 1941- ζωντανεύουν σε βίντεο.

από το περιοδικό NATIONAL GEOGRAFIC του 1941

Eπιμμ. Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

   

Η Μεγίστη (Καστελόριζο) πριν την δημογραφική της αφαίμαξη [1910-15]

 Την ώρα που η ελεύθερη Ελλάδα δεχόταν τη γερμανική εισβολή, πολύ νοτιότερα, ζωντανεύουμε με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, μια αναμνηστική φωτογραφία γάμου και μια σκηνή από την καθημερινότητα μικρών κοριτσιών του κατεχόμενου από τους Ιταλούς Καστελορίζου.

   Η ιταλική κατοχή των Δωδεκανήσων, διήρκεσε από το 1912 έως το 1943 (τυπικά και το 1945-947), αποτελώντας μια καθοριστική περίοδο για την ιστορία αλλά και την αρχιτεκτονική των νησιών [Λέρου, Κω, Ρόδου, κ.ά.]. Όλα ξεκίνησαν στη διάρκεια του Ιταλοτουρκικού Πολέμου, όταν η Ιταλία κατέλαβε τα νησιά (πρώτη την Αστυπάλαια τον Απρίλιο και μετά τη Ρόδος τον Μάιο) για να πιέσει την παραπέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αργότερα, και με τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923), η κυριαρχία των νησιών πέρασε επίσημα στην Ιταλία, η οποία τα ονόμασε με τον βαρύγδουπο τίτλο «Ιταλικές Νήσοι του Αιγαίου». Ακολούθησε η Φασιστική Περίοδος και ο αναγκαστικός «Εξιταλισμός». Υπό τη διοίκηση του Μάριο Λάγκο και αργότερα του Τσέζαρε Μαρία ντε Βέκκι, επιχειρήθηκε ο βίαιος εξιταλισμός του πληθυσμού με απαγόρευση της ελληνικής γλώσσας στα σχολεία και επιβολή του παπισμού. Τότε ήταν η χειρότερη περίοδος για τους Ελληνες των νησιών. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943, τα νησιά πέρασαν στη γερμανική κατοχή μετά από σφοδρές φονικές μάχες και αερομαχίες [Λέρος]. Τέλος, τα Δωδεκάνησα παραδόθηκαν στην Ελλάδα στις 31 Μαρτίου 1947 και η επίσημη τελετή ενσωμάτωσης έγινε στις 7 Μαρτίου 1948.

Η ίδια γειτονιά του Καστελορίζου όπως είναι σήμερα. Εμφανής η διαφορά!

   Όσον αφορά στη Μεγίστη ή Καστελλόριζο, η ιταλική κατοχή του νησιού διήρκεσε από την 1η Μαρτίου 1921 έως τον Σεπτέμβριο του 1943, αποτελώντας μέρος της ευρύτερης περιόδου της Ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα. Αυτό συνέβη μετά από μια σύντομη γαλλική κατοχή (1915-1921). Η κυριαρχία οριστικοποιήθηκε κι εδώ με τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923. Και στο Καστελόριζο η φασιστική διοίκηση εφάρμοσε σκληρά μέτρα για την εξάλειψη της ελληνικής ταυτότητας, με βία, διώξεις και λεηλασίες. Παρά τις πιέσεις, οι κάτοικοι διατήρησαν το εθνικό τους φρόνημα, όπως φάνηκε κατά την προσωρινή κατάληψη από τους Συμμάχους το 1941. Όμως, λόγω των διώξεων και των κακών συνθηκών, ο πληθυσμός μειώθηκε δραματικά, πέφτοντας από τις 8.000-12.000 κατοίκους σε μόλις 2.000 κατά τη διάρκεια της κατοχής¹. Το 1932, Ιταλία και Τουρκία υπέγραψαν συμφωνία στην Άγκυρα, η οποία καθόρισε τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ του Καστελλόριζου και των μικρασιατικών ακτών. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943, το νησί πέρασε υπό βρετανικό έλεγχο, πριν την τελική απόδοσή του στην Ελλάδα [Ενσωμάτωση Δωδεκανήσου -1948]. 

Ας δούμε και τα δύο βίντεο: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/shorts/dM3-aWpVOlg

ΚΙ ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/shorts/mABO2qUlWw0

1. Η Τραγωδία του "Empire Patrol" (29 Σεπτεμβρίου 1945) Το "Empire Patrol" ήταν ένα φορτηγό-επιβατηγό πλοίο που μετέφερε πίσω στο Καστελλόριζο περίπου 500 Δωδεκανήσιους πρόσφυγες (κυρίως γυναικόπαιδα) από την προσφυγιά στη Μέση Ανατολή. Στις 29 Σεπτεμβρίου 1945, ενώ το πλοίο βρισκόταν ανοιχτά της Μεσογείου, ξέσπασε πυρκαγιά. Οι συνθήκες ήταν εφιαλτικές, καθώς οι πρόσφυγες ήταν εγκλωβισμένοι στα αμπάρια, με αποτέλεσμα πολλοί να καούν ζωντανοί ή να πνιγούν.

Η τραγωδία στοίχισε τη ζωή σε πολλές δεκάδες ανθρώπους (με πολλούς να έχουν χάσει ολόκληρες οικογένειες). Σήμερα, στο λιμάνι του Καστελλόριζου, κοντά στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Πηγαδιού, υπάρχει μνημείο (αποκαλυπτήρια το 2010) που φέρει τα περισσότερα ονόματα των θυμάτων της τραγωδίας. Η καταστροφή του "Empire Patrol" θεωρείται η κορύφωση της δοκιμασίας του Καστελλόριζου, που οδήγησε το νησί σε σχεδόν πλήρη ερήμωση μετά τον πόλεμο.