Ο Υμέναιος από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

 

Ο Υμέναιος

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

  ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Ο Υμήν ή Υμέναιος ήταν αρχαία Ελληνική ελλάσσων θεότητα που προστάτευε τον θεσμό του γάμου. Απεικονιζόταν ως ένα όμορφο νεαρό αγοράκι που επικαλείται στο γαμήλιο ύμνο των αρχαίων Ελλήνων. Το όνομά του προέρχεται από την λέξη ύμνος, ενώ η θεότητα προέκυψε από την προσωποποίηση του ύμνου. Στις παραστάσεις της Αρχαιότητας εμφανίζεται ψηλότερος και πιο σοβαρός από τον Έρωτα, ενώ στο χέρι του κρατάει ένα γαμήλιο δαυλό.

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ: Πρώτες αναφορές στον Υμέναιο έχουμε στο έργο του Ευριπίδη¹, και στην Σαπφώ². Ο Υμέναιος ήταν γιος του Απόλλωνα και μιας από τις τρεις Μούσες [Καλλιόπη, Ουρανία ή Τερψιχόρη]. Συχνά μνημονεύεται μαζί με άλλα τέκνα των Μουσών, όπως τον Λίνο, τον Ορφέα και τον Ιάλεμο³. Σύμφωνα, όμως, με μια άλλη εκδοχή ο Υμέναιος ήταν απλά φίλος του Απόλλωνα ή ίσως του μουσικού Θάμυρι και είτε γιος του Μάγνη και της Καλλιόπης, είτε του Διονύσου και της Αφροδίτης. Σε αρχαιότερες παραδόσεις αναφέρεται σαν θνητός. Σε κάποιο μύθο της Αργολίδας, ο Υμέναιος ήταν ένας νεαρός από το Άργος. Κάποια μέρα που έπλεε με το καράβι του ανοιχτά της Αττικής, απελευθέρωσε κάποιες κοπέλες από τα χέρια Πελασγών πειρατών. Οι κοπέλες αυτές τον εξύμνησαν στα γαμήλια τραγούδια τους και έκτοτε κάθε κοπέλα στο γάμο της τραγουδούσε τα τραγούδια του Υμέναιου.

Η ΑΤΤΙΚΗ ΕΚΔΟΧΗ: Σύμφωνα με τους μύθους της Αττικής, ο Υμέναιος ήταν ένας νέος ιδιαίτερα όμορφος, τόσο που έμοιαζε για κορίτσι. Ερωτεύτηκε μια κόρη που δυστυχώς δεν ανταποκρίθηκε στα αισθήματά του. Ο Υμέναιος έβαλε τότε γυναικεία ρούχα και την ακολούθησε κρυφά στην Ελευσίνα, στη γιορτή της Δήμητρας. Εκεί έπεσε στα χέρια ληστών οι οποίοι τον απήγαγαν μαζί με τις άλλες γυναίκες και τους πήγαν σε μια ξένη χώρα μακρινή. Στο τόπο της αιχμαλωσίας, όταν οι ληστές έπεσαν να κοιμηθούν, ο Υμέναιος τους σκότωσε και απελευθέρωσε τα κορίτσια επιστρέφοντας πίσω στην Αθήνα. Εκεί ζήτησε για αντάλλαγμα την κόρη που αγαπούσε. Οι γονείς του κοριτσιού και οι πολίτες της Αθήνας του έδωσαν την συγκατάβαση τους. Ο γάμος που ακολούθησε ήταν τόσο οι γιορταστικός, και η ατμόσφαιρα τόσο ευτυχισμένη, που ο Υμέναιος εξυμνήθηκε στα τραγούδια τους. 

  Σε μια άλλη, λιγότερο παραδεκτή, εκδοχή, ο Υμέναιος ήταν ένας νέος που σκοτώθηκε μέσα στο σπίτι του όταν αυτό κατέρρευσε την ημέρα του γάμου του. Από τότε τον εξυμνούσαν στα τραγούδια του γάμου για να τον εξευμενίσουν. Εξάλλου, σε έναν ορφικό μύθο αναφέρεται ότι τον επανέφερε στην ζωή ο Ασκληπιός. Τέλος, αλλού γράφηκε ότι ο Υμέναιος τραγούδησε στον γάμο του Διονύσου και της Αριάδνης, όταν ξαφνικά έχασε την φωνή του.

Konstantinowa.oikonomou@gmail.com

1. Τρωάδες, στ. 311.

2. Fragm. 73.

3. Ο Ιάλεμος ήταν γιος του Απόλλωνα και της Μούσας Καλλιόπης. Από το όνομά του ονομάζονταν στην αρχαιότητα ιάλεμοι τα θλιβερά άσματα είτε γιατί, όπως έλεγε η παράδοση, πέθανε νεότατος, και έδωσε έτσι αφορμή για θρηνωδίες, είτε γιατί, όπως λεγόταν, ουδέποτε έψαλλε ο ίδιος χαρμόσυνα άσματα. Αυτή ήταν η αφορμή για τον χαρακτηρισμό στην αρχαιότητα της πένθιμης μουσικής ως "Ιαλέμου ωδή".