Ο αστερισμός Πήγασος + ΒΙΝΤΕΟ του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου - συγγραφέα

 

Ο αστερισμός Πήγασος + ΒΙΝΤΕΟ

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου - συγγραφέα

   

   Ο Πήγασος [Λατ. Pegasus, συντ. Peg] είναι ένας μεγάλος αστερισμός [έκταση 1120,8 τετ. μοίρες], έβδομος σε έκταση μεταξύ των επίσημα αναγνωρισμένων 88 αστερισμών, γνωστός από την εποχή του Πτολεμαίου. Είναι αστερισμός του βόρειου ημισφαιρίου της ουράνιας σφαίρας, ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 90° Βόρεια και 53° Νότια, όμως είναι αμφιφανής στην Ελλάδα. Με τον Πήγασο συνορεύουν οκτώ αστερισμοί: Ανδρομέδα, Σαύρα, Κύκνος, Αλώπηξ, Δελφίν, Ιππάριον, Υδροχόος και Ιχθύες.

   

   ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Ο Πήγασος, στην ελληνική Μυθολογία, ήταν ολόλευκο φτερωτό άλογο, τέκνο της Μέδουσας. Ο Πήγασος παρέμεινε στα άστρα όταν ο ιππέας του Βελλεροφόντης θέλησε να φθάσει με αυτόν ως τον ουρανό, αλλά ο Δίας πρόσταξε ένα έντομο και κέντρισε τον Πήγασο, οπότε αυτός αφηνίασε και πέταξε κάτω στη Γη τον αναβάτη του. Παρότι ο Πτολεμαίος τον ονομάζει «φτερωτό άλογο», και οι φτερούγες του σχεδιάζονται καθαρά σε αναπαραστάσεις από τη Μεσοποταμία μέχρι την Ετρουρία, οι αρχαιότεροι Έλληνες ονόμαζαν τον αστερισμό απλώς ίππον. Ο Ερατοσθένης τον ονομάζει Πήγασο, αλλά γράφει ότι ήταν χωρίς φτερούγες. Ο Ευριπίδης ονομάζει τον Πήγασο Μελανίππη από μια κόρη του κενταύρου Χείρωνα, που μεταμορφώθηκε από την Άρτεμη σε μαύρο άλογο και τοποθετήθηκε στον ουρανό. Οι Ρωμαίοι μετέφρασαν την ελληνική ονομασία ως Equus και αργότερα Equus Ales. Πρώτος Λατίνος συγγραφέας που τον αποκάλεσε Pegasus, ήταν ο Γερμανικός. Εβραϊκοί θρύλοι θεωρούν τον Πήγασο ως τον ίππο του Νεμρώδ, ενώ ο Καίσιος ως ένα από τα ελαφρότερα και ταχύτερα από αετούς άλογα που αναφέρονται στο βιβλίο του Ιερεμία (δ΄13). Πολλοί τον ταύτιζαν εξάλλου με το γαϊδουράκι πάνω στο οποίο ο Χριστός εισήλθε θριαμβευτικά στα Ιεροσόλυμα, αλλά ο Σίλερ τον ταύτισε με τον Αρχάγγελο Γαβριήλ. Ο Πήγασος εμφανίζεται πάνω σε πετράδι της Μεσοποταμίας με φτερά, κεφάλι ταύρου, ημισέληνο και τρεις αστέρες. Μερικοί θεωρούν την ετυμολογία του από τις αιγυπτιακές λέξεις Pag (=παύω) και Sus(=σκάφος), οπότε ο Πήγασος θα συμβόλιζε την παύση της ναυσιπλοΐας με τη μεταβολή της ροής του Νείλου. Οι Άραβες ονόμαζαν το τετράπλευρο του αστερισμού Al Dalw, δοχείο νερού, πριν ακολουθήσουν την πτολεμαϊκή άποψη, με το Al Faras al Thani (=το Δεύτερο Άλογο).

   

 ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Ο αστερισμός συμπεριλαμβάνει 177 ορατούς αστέρες [φ.μ. 6,5]. Ο αστέρας α Πηγάσου, που δεν είναι ο φωτεινότερος του αστερισμού [φαινόμενο μέγεθος 2,49], ονομάζεται Μαρκάμπ. Πρόκειται για έναν λευκό γίγαντα, παρόμοιο με τον Βέγα. Πλησιάζει το Ηλιακό Σύστημα με ταχύτητα 4 χλμ./δευτ. ή 14.000 χλμ./ώ. Το απόλυτο μέγεθος του αστέρα είναι -0,7. Αυτό σημαίνει ότι είναι περίπου 160 φορές λαμπρότερος από τον Ήλιο. Έχει διάμετρο 2,8 φορές μεγαλύτερη της ηλιακής, όγκο 22 φορές μεγαλύτερο του όγκου του Ήλιου και μάζα τετραπλάσια της ηλιακής. Ο β Πηγάσου, είναι μεταβλητός αστέρας με το όνομα Scheat. Ο γ Πηγάσου είναι ο Αλτζενίμπ. Ο αστέρας δ Πηγάσου δεν υφίσταται, αφού είναι ο ίδιος με τον α Ανδρομέδας. Μαζί όμως με τους α, β, και γ Πηγάσου σχηματίζει το Τετράπλευρο του Πηγάσου. Ο ε, είναι τριπλός αστέρας και ο φωτεινότερος του αστερισμού [φ.μ. 2,39] με το ιδιαίτερο όνομα Enif. Οι αστέρες ζ, η και θ ονομάζονται αντίστοιχα Homam, Matar και Baham. Οι ι, κ, λ, μ, ξ, π2 και υ έχουν αντίστοιχα φαινόμενο μέγεθος 3,76, 4,13, 3,95, 3,48, 4,19, 4,29 και 4,40.

Ο ''Σταυρός του Αϊνστάιν''

  ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΤΟΥ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΎ: Ο 51 Πηγάσου, διαθέτει έναν πλανήτη, τον πρώτο που ανακαλύφθηκε ποτέ [1995]. Άλλος εξωηλιακός πλανήτης έχει ανακαλυφθεί στον Πήγασο, γύρω από τον αστέρα HD 209458 [φ.μ. 7,65]. Ο πλανήτης περιφέρεται γύρω από τον αστέρα μία φορά κάθε 84,6 ώρες σε κυκλική τροχιά ακτίνας 6,7 εκατομμυρίων χιλιομέτρων. Ακόμα, ανιχνεύθηκαν διαβάσεις του μπροστά από τον αστέρα του διάρκειας 2,15 ωρών, που μειώνουν τη λαμπρότητα του αστέρα κατά 1,6%, πράγμα που επέτρεψε τον υπολογισμό με ακρίβεια της διαμέτρου και μάζας του πλανήτη: διάμετρος 1,54 διάμετροι του Δία, μάζα 220 φορές μεγαλύτερη της γήινης (άρα, πυκνότητα 0,25 gr/κυβ.cm, συνεπώς αραιότερος από όλους τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος). Υπήρξε ο πρώτος εξωηλιακός πλανήτης που ανιχνεύθηκε φωτομετρικά. Το σφαιρωτό σμήνος Μ15 ή NGC 7078, στον Πήγασο, που είναι εύκολα ορατό με κιάλια (φ.μ. 6,4), είναι ίσως το πυκνότερο όλων των σφαιρωτών σμηνών του Γαλαξία μας. Η απόστασή του από τη Γη υπολογίζεται σε 35.000 έτη φωτός και η διάμετρός του σε 140 έτη φωτός. Μέσα του εντοπίσθηκαν πλανητικά νεφελώματα και περισσότεροι από 100 μεταβλητοί αστέρες! Εντός του Μ15 υπάρχει ο πάλσαρ PSR B2127+11C, που αποτελεί ένα διπλό σύστημα αστέρων νετρονίων με περίοδο περιφοράς 8 περίπου ώρες. Μάλιστα, υπολογίζεται ότι θα συγκρουσθούν σε 220 εκατομμύρια γήινα έτη. 

   

"Stephan's Quintet"

   Οι γαλαξίες NGC 7317 ως και 7320 αποτελούν μέλη της ομάδας γαλαξιών που είναι γνωστή ως Πεντάδα του Στεφάν ("Stephan's Quintet", HCG 92a). Σε μικρή απόσταση, πάντα εντός του Πηγάσου, βρίσκεται ο λαμπρός σπειροειδής γαλαξίας NGC7331. O Σταυρός του Αϊνστάιν, στον Πήγασο, είναι παράδειγμα της δράσης ενός βαρυτικού φακού¹.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Βαρυτικός φακός, είναι ουράνια σώματα πολύ μεγάλης μάζας, όπως γαλαξίες, μαύρες τρύπες κ.λπ., που λόγω του ισχυρότατου πεδίου βαρύτητας που διαθέτουν, εκτρέπουν ή ενισχύουν το φως ή τα ραδιοκύματα άλλων ουράνιων σωμάτων, λειτουργώντας έτσι σαν φακοί σε σχέση μ' έναν γήινο παρατηρητή. Αποτέλεσμα είναι ένα είδος οπτικής απάτης, καθώς δημιουργούνται διπλά ή και πολλαπλά είδωλα (εικόνες) ενός ουράνιου αντικειμένου, όπως ακριβώς θα συνέβαινε στην περίπτωση ενός οπτικού φακού.

Κάπως έτσι φαντάστηκαν οι αρχαίοι τον Πήγασο!

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE: https://www.youtube.com/watch?v=A8RgzYWHXW0