του
Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου, συγγραφέα
ΓΕΝΙΚΑ:
Ο
ανεμοστρόβιλος ή επίσημα αεροδίνη,
είναι ένα μικρής έκτασης φαινόμενο της
Μετεωρολογίας μικρής χρονικής διάρκειας.
Όπως εξηγεί και το όνομά του πρόκειται
για κατακόρυφο ή κεκλιμένο (πλάγιο)
στροβιλισμό του αέρα που διαρκεί από
μερικά δευτερόλεπτα μέχρι λίγα λεπτά
της ώρας. Χαρακτηριστικό των ανεμοστροβίλων
είναι ότι στο βόρειο ημισφαίριο συνήθως
η φορά τους είναι δεξιόστροφη, σε αντίθεση
με το νότιο ημισφαίριο όπου η φορά είναι
αριστερόστροφη.
ΑΙΤΙΑ:
Το φαινόμενο αυτό προκαλείται λόγω του
ιξώδους [κολλώδους] του ατμοσφαιρικού
αέρα, ιδιαίτερα όταν θερμές μάζες του
υψώνονται με ταχύτητα που υπερβαίνουν
κάποιο σχετικό "κρίσιμο όριο", ή
όταν συναντιούνται αντίθετα ρεύματα
αέρος. Μπορεί επίσης να δημιουργηθεί
σε κάποιο ξαφνικό εμπόδιο στην κινούμενη
μάζα του αέρα, όπως συμβαίνει κυρίως σε
κορυφές βουνών. Τυχόν συνδυασμός δύο
παραπάνω παραγόντων αυξάνει πολύ την
ένταση του φαινομένου. Στην αγγλική
ορολογία οι ανεμοστρόβιλοι ονομάζονται
whirlwinds.
Άλλες ονομασίες είναι "δαίμονες
κονιορτού" (dustdevils) ή "στήλες άμμου"
(sandpillars).
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ:
Ο ανεμοστρόβιλος κάνει εμφανή τη
παρουσία του από τη σκόνη (κονιορτό) που
παρασύρεται κατά την ανοδική φορά του.
Γενικά η διάμετρος του ανεμοστρόβιλου
είναι πολύ μικρή, το πολύ λίγα μέτρα,
όμως ο άνεμος που αναπτύσσεται σε αυτόν
μπορεί να αποκτήσει ένταση στροβιλιζόμενης
θύελλας, ενώ ο κονιορτός που αναρπάζεται
από το έδαφος φθάνει σε μεγάλο ύψος, με
συνέπεια την ελάττωση της ορατότητας
τοπικά. Πολλές φορές μπορεί να προκληθούν
περιορισμένες καταστροφές, κυρίως από
αρπαγή και πτώση επικαθήμενων μικρών
αντικειμένων. Στα μεγαλύτερα ύψη η
παρουσία ανεμοστρόβιλου γίνεται
αντιληπτή από τις απότομες παρενοχλήσεις
που προκαλούνται στις πτήσεις των
αεροσκαφών, που μπορεί να γίνουν
επικίνδυνες για μικρά αεροσκάφη όσο η
ένταση αυτού είναι μεγαλύτερη, ειδικότερα
κατά την απογείωση ή την προσγείωση.
Όταν ένας ανεμοστρόβιλος δημιουργηθεί
ή περάσει πάνω από μία επιφάνεια νερού,
θάλασσα ή και λίμνη, αντί για σκόνη
υψώνει ελεύθερα σταγονίδια, οπότε και
παίρνει λευκό ή γκρίζο χρώμα.
ΕΝΤΑΣΗ
– ΖΗΜΙΕΣ:
Οι περισσότεροι ανεμοστρόβιλοι στη Γη
είναι ασθενείς και μικροί σε διαστάσεις,
συνήθως με διάμετρο λίγων μέτρων ή ακόμα
και πολύ μικρότερο και ύψος μερικά
μέτρα, ενώ η μέγιστη ταχύτητα των ανέμων
φτάνει κατά μέσο όρο τα 70 χιλιόμετρα/ώρα
(45 μίλια/ώρα). Συνήθως διαλύονται σε
διάστημα λιγότερο του ενός λεπτού από
την δημιουργία τους. Πολύ
σπάνια έχει συμβεί κάποιοι ανεμοστρόβιλοι
να ενισχυθούν και να μεγαλώσουν, φτάνοντας
σε διάμετρο ακόμα και 90 μέτρα (300 πόδια)
και σε ύψος πάνω από 1.000 μέτρα, με συνολική
διάρκεια ζωής έως και το πολύ 20 λεπτά.
Σε τέτοιους ακραίους ανεμοστροβίλους,
έχουν κατά καιρούς μετρηθεί ταχύτητες
ανέμου που έφτασαν τα 100 - 120 χιλιόμετρα/ώρα
(62 - 75 μίλια/ώρα), προκαλώντας σημαντικές
ζημιές ή εξαιρετικά σπάνια ακόμα και
θύματα.
ΔΙΑΦΟΡΕΣ
ΑΠΟ ΤΟ ΣΙΦΩΝΑ:
Πολλές φορές ο ανεμοστρόβιλος συγχέεται
με το σίφωνα, αλλά υπάρχουν αξιοσημείωτες
διαφορές ανάμεσα στα δύο αυτά φαινόμενα:
Ο
σίφωνας είναι συνήθως μεγαλύτερης
έντασης από τον ανεμοστρόβιλο. Οι
αιτίες και ο τρόπος δημιουργίας του
σίφωνα είναι εντελώς διαφορετικές από
του ανεμοστροβίλου, που αιτίες του είναι
είτε κάποιο φράγμα, είτε η διαφορά
θερμοκρασίας σε πολύ μικρή ακτίνα. Ο
σίφωνας δημιουργείται μέσα σε τεράστια
καταιγιδοφόρα σύννεφα, που λέγονται
σωρειτομελανίτες, κυρίως από τη βάση
τους, φτάνοντας έως το έδαφος, ενώ ο
ανεμοστρόβιλος «σηκώνεται» από το
έδαφος, με εντελώς αίθριο ουρανό ή το
πολύ ελαφρά νέφωση. Έτσι οι σίφωνες έχουν
αντίθετη κατεύθυνση από ότι οι
ανεμοστρόβιλοι.
ΑΝΕΜΟΣΤΡΟΒΙΛΟΙ
ΣΤΟΝ ΑΡΗ:
Ανεμοστρόβιλοι
συμβαίνουν και στον πλανήτη Άρη. Μάλιστα,
οι πρώτες σχετικές φωτογραφίες ελήφθησαν
ήδη από τα Viking, τις πρώτες ανθρώπινες
συσκευές που προσεδαφίστηκαν σε αυτόν,
το 1976. Οι ανεμοστρόβιλοι στον Άρη μπορεί
να φτάσουν να είναι έως και 50 φορές
μεγαλύτεροι σε πλάτος και 10 φορές
υψηλότεροι από τους γήινους!
Η
Αγία Μεγαλομάρτυς Ειρήνη έζησε τον 4ο
αιώνα. Ήταν θυγατέρα του Λικινίου, που
ήταν βασιλιάς κάποιου μικρού βασιλείου,
και της Λικινίας. Καταγόταν από την πόλη
Μαγεδών και αρχικά ονομαζόταν Πηνελόπη.
Όταν η Αγία έγινε έξι ετών, ο πατέρας
της Λικίνιος την έκλεισε σε ένα πύργο
και ανέθεσε την διαπαιδαγώγησή της σε
κάποιον γέροντα, ονόματι Απελλιανό, ο
οποίος και έγραψε τα υπομνήματα του
μαρτυρίου αυτής.
Μια
νύχτα η Ειρήνη είδε το εξής όραμα: μπήκε
στον πύργο ένα περιστέρι κρατώντας με
το ράμφος του κλαδί ελιάς, το οποίο και
άφησε επάνω στο τραπέζι. Επίσης, μπήκε
και ένας αετός μεταφέροντας στεφάνι
από άνθη, το οποίο τοποθέτησε και αυτός
επάνω στο τραπέζι. Έπειτα μπήκε από άλλο
παράθυρο ένας κόρακας, ο οποίος έβαλε
επάνω στο τραπέζι ένα φίδι. Το πρωί που
ξύπνησε απορούσε και σκεπτόταν τι άραγε
να σημαίνουν αυτά που είδε. Τα διηγήθηκε
λοιπόν στον γέροντα Απελλιανό και
εκείνος τα ερμήνευσε ως προάγγελμα των
στεφάνων της δόξας και του μαρτυρικού
τέλους αυτής μετά τη βάπτισή της. Στο
Χριστιανισμό ελκύσθηκε από κάποια
κρυπτοχριστιανή νέα, η οποία, λόγω της
τιμιότητας και των αρετών της, έχαιρε
μεγάλης εκτιμήσεως από τους γονείς της
Πηνελόπης και της αναθέσαν να υπηρετεί
τη θυγατέρα τους. Ένας ιερεύς, ονόματι
Τιμόθεος, βάπτισε τελικά κρυφά τη νεαρή
κόρη και τη μετονόμασε Ειρήνη.
Το
γεγονός δεν άργησε να πληροφορηθεί ο
πατέρας της Λικίνιος, όταν μάλιστα η
Αγία Ειρήνη συνέτριψε τα είδωλα της
πατρικής της οικίας ομολογώντας με αυτό
τον τρόπο την πίστη της στον Χριστό. Για
τον λόγο αυτό διέταξε να τη δέσουν στα
πόδια ενός άγριου αλόγου, να τη σκοτώσει
με κλοτσιές. Αλλά από θαύμα το άλογο
στράφηκε εναντίον του και σκότωσε αυτόν.
Τότε επικράτησε μεγάλη σύγχυση μεταξύ
των εκεί παρεβρισκομένων ανθρώπων. Αλλά
η Ειρήνη τους καθησύχασε με τα λόγια
του Χριστού: «Παντα δυνατα τω πιστευοντι»
(Μαρκ. θ΄ 23). Και πράγματι, με θαυμαστή
πίστη προσευχήθηκε και ο πατέρας της
σηκώθηκε ζωντανός. Τότε, οικογενειακώς
όλοι βαπτίστηκαν χριστιανοί. Στη συνέχεια
κυνηγήθηκε πολύ από τους Πέρσες βασιλείς
Σεδεκία και Σαπώριο Α'.
Έπειτα
η Αγία Ειρήνη πήγε στην Καλλίπολη του
Ελλησπόντου, όπου ηγεμόνευε ο Νουμεριανός.
Εκεί παρουσιάσθηκε σε αυτόν και ομολόγησε
με παρρησία την πίστη της στον Χριστό.
Οι ειδωλολάτρες την έκλεισαν διαδοχικά
σε τρία πυρακτωμένα χάλκινα βόδια. Το
τρίτο όμως βόδι, τη στιγμή που βρισκόταν
εντός του η Μεγαλομάρτυς, όλως παραδόξως
κινήθηκε, ενώ ήταν άψυχο ανθρώπινο
κατασκεύασμα. Στη συνέχεια αυτό σχίσθηκε
και βγήκε από μέσα του η Αγία εντελώς
αβλαβής από την κόλαση της πυράς. Το
γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα να
προσέλθουν στην πίστη του Χριστού
χιλιάδες ψυχές. Στην πόλη Μεσημβρία της
Θράκης η Αγία Ειρήνη θανατώθηκε, αλλά
με τη δύναμη του Θεού αναστήθηκε και
είλκυσε στην πίστη το διοικητή και
ολόκληρο το λαό. Τέλος, η Αγία κατέφυγε
μαζί με το δάσκαλό της Απελλιανό στην
Έφεσο της Μικράς Ασίας, όπου διέμεινε
θαυματουργώντας και τιμώμενη ως αληθινή
ισαπόστολος. Εκεί ανέπτυξε μεγάλη δράση
μέχρι την ημέρα της κοιμήσεως αυτής, το
315 μ.Χ.
Στο
Συναξάρι της αναφέρεται ότι στην Έφεσο
η Αγία βρήκε μία λάρνακα, στην οποία δεν
είχε ως τότε ενταφιασθεί κανένας, μπήκε
μέσα σε αυτήν και κοιμήθηκε με ειρήνη.
Πριν δε από την κοίμησή της η Αγία Ειρήνη
είχε δώσει εντολή να μην μετακινήσει
κανένας την ταφόπετρα, με την οποία θα
σκέπαζε τη λάρνακα ο δάσκαλός της
Απελλιανός, προτού περάσουν τέσσερις
ημέρες. Μετά όμως από δύο ημέρες
επισκέφθηκαν τον τάφο ο Απελλιανός και
οι άλλοι, οι οποίοι είδαν ότι η ταφόπετρα
ήταν σηκωμένη και η λάρνακα κενή. Κατά
το Μηνολόγιον του αυτοκράτορα Βασιλείου
Β', η Αγία Ειρήνη τελειώθηκε μαρτυρικά
δι' αποκεφαλισμού.
Σημείωση:
Απότμημα του Ιερού Λειψάνου της Αγίας
βρίσκεται στη Μονή Κύκκου Κύπρου και
στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου των
Ελλήνων Βενετίας.
Ο
ΒΙΟΣ ΤΟΥ: Ο Άγιος και Οσιομάρτυς Εφραίμ
γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1384 στα
Τρίκαλα της Θεσσαλίας από πολύτεκνους
γονείς και είχε 7 αδέλφια. Το βαφτιστικό
του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Μορφής1.
Σε ηλικία 14 χρόνων, το 1398, με την προτροπή
της μητέρας του, για να αποφύγει το
παιδομάζωμα και την υποχρεωτική στράτευση
από τους Τούρκους πήγε στο Μοναστήρι
του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στο Όρος
των Αμώμων της Αττικής, πρώτα ως μοναχός
και μετά ως Ιερέας. Το 1416 οι Τούρκοι
εισέβαλαν και λεηλάτησαν την Αττική
και ανάγκασαν τον Δούκα των Αθηνών
[Λατινοκρατία, τότε] να δηλώσει υποταγή
στον Σουλτάνο. Το 1424 οι άξεστοι Οθωμανοί
εισέβαλαν βιαίως στην Μονή του Ευαγγελισμού
της Θεοτόκου και έσφαξαν όλους τους
Πατέρες της Μονής. Ο Άγιος απουσίαζε
στην σπηλιά του, πάνω στο βουνό, για
προσευχή και μόλις επέστρεψε, αντίκρυσε
τα πτώματα των Πατέρων και αφού τους
έθαψε, θρήνησε γοερώς. Τον επόμενο χρόνο,
την 14η Σεπτεμβρίου 1425, επανήλθαν οι
βάρβαροι και βρήκαν τον Άγιο. Τον
συνέλαβαν και τον βασάνιζαν επι 8 1/2
μήνες με μεγάλη μανία και βαρβαρότητα,
για να τους αποκαλύψει τους δήθεν
θησαυρούς της Μονής. Στο τέλος τον
κρέμασαν ανάποδα απο μία παλαιά μουριά
που υπήρχε στον περίβολο του μοναστηριού
και τον τρύπησαν με ένα μεγάλο αναμμένο
ξύλο στην κοιλιά, στην περιοχή του
αφαλού, μετά τον κάρφωσαν στο δέντρο με
μεγάλα σουβλερά καρφιά. Ο Άγιος φλεγόμενος
συνέχισε να προσεύχεται ώσπου τελείωσε
μαρτυρικώς τη ζωή του από τους Τούρκους
στις 5 Μαϊου 1426, στις 9 η ώρα το πρωί…
Ήταν μόλις 42ετών.
ΤΟ
ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΚΑΙ Η ΕΥΡΕΣΗ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ:
Ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια της
Αττικής είναι αυτό στο Όρος των Αμώμων
(τοποθεσία γνωστή σήμερα ως Νέα Μάκρη).
Για αιώνες, πολλοί μοναχοί και ιερείς
έμειναν εκεί και προσευχήθηκαν στον
Κύριο. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας
έγιναν μεγάλες και βάρβαρες σφαγές
μέχρις ξεκληρίσματος του μοναστηριού,
ένα από τα θύματα, άλλωστε, ήταν και ο
άγιός μας. Το 1945, η τότε Μοναχή Μακαρία
πήγε στα ερείπια της αρχαίας μονής του
Ευαγγελισμού, άλλοτε ονομαζόμενης ως
Σταυροπηγιακής, του Όρους Αμώμων, στις
βορειανατολικές υπώρειες του Πεντελικού.
Από θεία παρόρμηση, διαμόρφωσε ένα
κελάκι εκεί και άρχιζε να καθαρίζει τα
ερείπια του παλαιού Ναού για να τον
ανακατασκευάσει. Εκεί πολλές φορές
αναλογιζόταν με συγκίνηση ότι σε εκείνα
τα χώματα είχαν ζήσει κατά την πάροδο
των αιώνων άγιοι Μοναχοί και προσευχόταν
να γνωρίσει ή να της φανερωθεί κάποιος
από αυτούς. Μια φωνή στην αρχή σιγανή,
αλλά με τον καιρό δυνατότερη στην ψυχή
της, της έλεγε: “Σκάψε και θα βρεις αυτό
που επιθυμείς”, ενώ θαυμαστώς της είχε
φανερωθεί ένα σημείο στο προαύλιο του
Μοναστηριού. Έτσι στις 3 Ιανουαρίου 1950
έχοντας έναν εργάτη για άλλες εργασίες
στο μοναστήρι τον έβαλε να σκάψει στο
σημείο όπου της υποδείκνυε η ψυχή της.
Ο εργάτης αρνητικός στην αρχή, μιας και
ήθελε να σκάψει οπουδήποτε αλλού παρά
σε αυτό το σημείο, τελικά, μετά από τις
εκκλήσεις και τις προσευχές, ο εργάτης
πείστηκε και ξεκίνησε να σκάβει. Στο
σημείο εκείνο υπήρχε ένα μισογκρεμισμένο
τζάκι και ένα ερείπιο παλαιού τοίχο,
πράγματα που έδειχναν ότι εκεί κάποτε
υπήρχε ίσως κελί κάποιου μοναχού.
Φτάνοντας σε 1,70 μ. βάθος, η σκαπάνη έφερε
στο φως το πρώτο εύρημα: Μία κάρα.
Συγχρόνως, όλος εκείνος ο τόπος άρχισε
να ευωδιάζει. Τότε, με προσοχή η Ηγουμένη
Μακαρία έβγαλε όλο το υπόλοιπο σκήνωμα
και το τοποθέτησε σε μία θυρίδα που ήταν
πάνω από τον τάφο. Ήταν φανερό ότι
επρόκειτο για κληρικό γιατί, θαυματουργώς,
το ράσο του είχε παραμείνει άθικτο. Το
βράδυ, διαβάζοντας τον εσπερινό, η
Ηγουμένη άκουσε βήματα. Ο ήχος ερχόταν
από τον τάφο, μετά από τον περίβολο και
έφτανε ως την πόρτα της εκκλησίας. Εκεί
πρωτοαντίκρυσε τον άγιο, ψηλό με μάτια
μικρά στρογγυλά, με μακριά μαύρα γένια
που έφταναν ως το λαιμό, ντυμένο με τη
μοναχική αμφίεση. Στο ένα χέρι είχε μία
φλόγα και με το άλλο ευλογούσε. Ο άγιος
ζήτησε να τον βγάλουν από τη θυρίδα που
τον είχαν. Την επόμενη κιόλας μέρα η
Ηγουμένη καθάρισε τα οστά και τα
τοποθέτησε σε μια θυρίδα στο Ιερό του
Ναού, τη φορά αυτή. Το ίδιο βράδυ φανερώθηκε
στον ύπνο της ο άγιος και την ευχαρίστησε,
ενώ της φανέρωσε και το όνομα του,
“Εφραίμ”.
Το πατρικό της οικογένειας του Α. Εφραίμ στα Τρίκαλα [καταρρέει]
ΤΡΟΠΑΡΙΟ:
Εν όρει των Αμώμων ώσπερ ήλιος έλαμψας,
και μαρτυρικώς, θεοφόρε, προς θεόν
εξεδήμησας, βαρβάρων υποστας επιδρομάς,
Εφραίμ Μεγαλομάρτυς του Χριστού, δια
τούτο αναβλύζεις χάριν αεί, τοις ευλαβώς
βοώσι σοι, δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν,
δόξα τω σε θαυμαστώσαντι, δόξα τω
ενεργούντι δια σου, πάσιν ιάματα.
ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙΟ:
Βίω διαλάμπων ασκητικώ, εν όρει Αμώμων,
ηγωνίσω μαρτυρικώς, και θαυμάτων χάριν,
θέοθεν εκομίσω, Εφραίμ Οσιομάρτυς,
Αγγέλων σύσκηνε.
Οσία
Σοφία η εν Κλεισούρα 6.5. 1974 + 2 ΒΙΝΤΕΟ [Ο βίος της και η παράκληση στην Αγία]
Κωνσταντίνος Οικονόμου
Η Οσία
Σοφία Χοτοκουρίδου, το γένος Αμανατίου
Σαουλίδου, γεννήθηκε το 1883 μ.Χ. στο χωριό
Σαρή-ποπά (ή Σαρή-παπά) της επαρχίας
Αρδάσης Τριπόλεως, Νόμου Τραπεζούντας
του Πόντου. Το 1907 μ.Χ. παντρεύεται με τον
Ιορδάνη Χοτοκουρίδη στο χωριό Το(γ)ρούλ
της επαρχίας Αρδάσης και μετά από τρία
χρόνια, το 1910 μ.Χ., απέκτησε ένα παιδί.
Έπειτα από δύο χρόνια, χάνει το παιδί
της το οποίο βρίσκει τραγικό θάνατο,
αφού φαγώθηκε από χοίρους, ενώ δυο χρόνια
μετά, το 1914 μ.Χ. χάνει και τον άντρα της
τον οποίο τον πήραν οι Τούρκοι στα
τάγματα εργασίας, όπου και μάλλον
απεβίωσε. Η νεαρή χήρα κατέφυγε στα
βουνά, όπου ζούσε ασκητικά, με μεγάλη
νηστεία. Εκεί της εμφανίστηκε ο Άγιος
Γεώργιος και την προειδοποίησε για
επικείμενη επιδρομή των Τσετών. Η Σοφία
ενημέρωσε τους συγχωριανούς της, που
κρύφτηκαν και απέφυγαν τον κίνδυνο. Στην ανταλλαγή των πληθυσμών το καράβι
που μετέφερε τους συγχωριανούς της
Σοφίας στην Ελλάδα κινδύνεψε να
καταποντιστεί. Αυτή έβλεπε τα κύματα
γεμάτα από Αγγέλους και την Παναγία.
Ζήτησε απ᾿ αυτήν να πνιγεί η ίδια και
να σωθούν οι συγχωριανοί της. Η Παναγία
τους έσωσε όλους. Ο καπετάνιος δεν το
πίστευε πώς σώθηκαν κι έλεγε: «Κάποιον
άγιο έχουμε» και οι χωριανοί του
απάντησαν: «Τη Σοφία».
Το 1927 με παρότρυνση της Παναγίας πηγαίνει
στο μοναστήρι της στην Κλεισούρα της
Καστοριάς, στην Ιερά Μονή του Γενεθλίου
της Υπεραγίας Θεοτόκου, όπου έζησε
ασκητικά για μισό περίπου αιώνα. Εκεί
βρήκε έναν ενάρετο ιερομόναχο, τον π.
Γρηγόριο, που είχε έλθει από το Άγιο
Όρος, ο οποίος την κατάρτισε στη μοναχική
ζωή. Έζησε ασκητικά ως λαϊκή, φορώντας
τα μαύρα της χηρείας και της ασκήσεως,
καθισμένη πάνω στο τζάκι και αλείφοντας
το πρόσωπό της με στάχτη, για να μη
φαίνεται η ομορφιά του.
Τα
περισσότερα χρόνια τα πέρασε μόνη της,
με μόνο τον Θεό, μια και το μοναστήρι
έμεινε χωρίς μοναχούς. Υπέμεινε τους
δριμείς χειμώνες, με τη θερμοκρασία να
πέφτει στους -15 βαθμούς, και την πολλή
υγρασία του τόπου. Όταν της έλεγαν ν’
ανάψει φωτιά, φώναζε ένα μακρόσυρτο
«Όχι!», που ακόμα ηχεί στα αυτιά όσων
την άκουσαν. Κυκλοφορούσε ξυπόλητη, ενώ
τα ρούχα της ήταν πάντα κουρελιασμένα
και ανεπαρκή για τις συνθήκες της
περιοχής. Της έδιναν καινούργια. Δεν τα
φορούσε, αλλά τα πρόσφερε σε όσους είχαν
ανάγκη. Κοιμόταν και σ’ έναν άλλο χώρο,
πάνω σε άχυρα, αλλά από κάτω είχε βάλει
σουβλερές πέτρες. Δεν λουζόταν ποτέ
ούτε χτενιζόταν, και τα μαλλιά της είχαν
σκληρύνει πολύ. Όταν κάποτε χρειάστηκε
να τα σηκώσει από τα μάτια της, για να
βλέπει καλύτερα, αναγκάστηκε να τα κόψει
με το ψαλίδι που κούρευαν τα πρόβατα.
Παρ’ όλα αυτά όμως, το κεφάλι της
ευωδίαζε.
Το
φαγητό της ήταν λιτότατο, συνήθως με ό,
τι έβρισκε στην περιοχή: μανιτάρια,
μούσκλια, αγριόχορτα, φτέρη, φύλλα των
δέντρων, ή με λίγη ντομάτα τουρσί,
μουχλιασμένη. Τα σαββατοκύριακα έβαζε
και μια κουταλιά λάδι στο πιάτο της.
Άλλες φορές άνοιγε καμιά κονσέρβα ψάρι
και το έτρωγε όταν είχε πιάσει ένα
δάχτυλο μούχλα. Έτρωγε και σε παλιά
σκουριασμένα ορειχάλκινα σκεύη, αλλά
δεν πάθαινε τίποτα. Νήστευε και με το
παλαιό και με το νέο ημερολόγιο, για να
μη σκανδαλίζει κανέναν και όταν κάποιοι
διαμαρτύρονταν για τις «υπερβολές»
της, τους απαντούσε: «Παιδεύω το σαρκίο
μου».
Κι
όμως, αυτή η αυστηρή με τον εαυτό της
ασκήτρια ήταν πολύ γλυκιά και επιεικής
με τους άλλους. Δεν κρατούσε δραχμή από
τα χρήματα που της έδιναν, αλλά τα έκρυβε
για να τα δώσει στους αναγκεμένους όταν
θα ερχόταν η ώρα. Τα τότε κοριτσάκια,
σημερινές γερόντισσες της Κλεισούρας,
που μιλούσαν ελληνικά και βλάχικα,
αγαπούσαν τη συντροφιά της, έστω κι αν
δεν καταλάβαιναν τα ποντιακά της.
Νουθετούσε τις άγαμες κοπέλες που
τύχαινε να παραστρατήσουν, φρόντιζε να
παντρευτούν, τις προίκιζε από τα χρήματα
που της έδιναν και ανέθετε στην Παναγία
την προστασία τους. «Η Παναΐα κι θα χαντ᾿
σας» (δεν θα σας χάσει η Παναγία), τους
έλεγε.
Ποτέ δεν πλήγωσε ή στενοχώρησε
κανένα. Αν καταλάβαινε ότι κάποιος είχε
προβλήματα μέσα του, περνούσε από δίπλα
του, του έλεγε ένα δυο λόγια, χωρίς να
την αντιληφθούν οι άλλοι, απομακρυνόταν,
κι εκείνος την ακολουθούσε. Τον
παρηγορούσε, τον συμβούλευε, τον ενίσχυε
με τη χάρη του Θεού, κι αυτός έφευγε
άλλος άνθρωπος. Έλεγε πολλές φορές:
«Αυτοί ήρθαν μαύροι στην Παναγία και
φεύγουν άσπροι». Γνώριζε πολλά σκάνδαλα
από ιερείς, μοναχούς, λαϊκούς... Δεν
κατηγορούσε ποτέ κανέναν, αλλά έλεγε:
Να σκεπάζετε, να σας σκεπάζει ο Θεός».
Αγαπούσε
και τα ζώα. Είχε μια αρκούδα, που ζούσε
στο δάσος και την έλεγε «ρούσα». Ερχόταν
κι έπαιρνε τροφή από τα χέρια της, της
έγλειφε τα χέρια και τα πόδια από
ευγνωμοσύνη κι επέστρεφε στο δάσος.
Έβαζε ψίχουλα στα περβάζια των παραθύρων
για τα πουλάκια, κι αυτά, όταν η αγία
προσευχόταν, φτερούγιζαν γύρω της και
κελαηδούσαν. Σαν να ζούσε στον Παράδεισο,
πριν από την πτώση.
Είχε
κοινωνία με την Παναγία και τους Αγίους.
Το 1967 μ.Χ., αρρώστησε βαριά, από
σκωληκοειδίτιδα ή κήλη, ώστε να διπλωθεί
στα δύο από τον πόνο. Δεν δέχτηκε γιατρό
αλλά έλεγε: «Θα ‘ρθει η Παναγία να με
πάρει από τον πόνο». Έβαζε στουπιά η
φυτίλια από τις κανδήλες, ώσπου σάπισε
η πληγή κι έβγαζε κακοσμία. Τότε της
εμφανίστηκε η Παναγία με τον αρχάγγελο
Γαβριήλ και τον Άγιο Γεώργιο. Της είπε
ο αρχάγγελος: «Θα σε κόψουμε τώρα». Αυτή
απάντησε: «Είμαι αμαρτωλή, να εξομολογηθώ,
να κοινωνήσω, και να με κόψεις». Μια
«εγχείρηση θα σου κάνουμε», της απαντά.
Έγινε η επέμβαση, η Σοφία έγινε καλά και
συχνά σήκωνε χωρίς ντροπή την μπλούζα
ή το φόρεμά της, για να δείξει στον κόσμο
την τομή που έκλεισε μόνη της.
Η Οσία
Σοφία, η «ασκήτισσα τῆς Παναγιᾶς» όπως
αποκαλείται, εκοιμήθη εν Κυρίω στις 6
Μαΐου 1974 μ.Χ. Στις 7 Ιουλίου 1981 μ.Χ. γίνεται
η πρώτη ανακομιδή των λειψάνων της, τα
οποία ευωδιάζουν. Στις 27 Μαΐου 1998 μ.Χ.
γίνεται η δεύερη ανακομιδή των λειψάνων
της τα οποία μεταφέρονται στο μοναστήρι
από το Σεβ. Μητροπολίτη Καστορίας κ.κ.
Σεραφείμ. Η Μεγάλη Εκκλησία την ενέταξε
το 2011 μ.Χ. στις αγιολογικές δέλτους της
και την 1η Ιουλίου 2012 μ.Χ., έγινε η επίσημη
ανακήρυξή της από τον Οικουμενικό
Πατριάρχη στην Καστοριά. Στο πρώτο βίντεο, που ακολουθεί, θα ακούσουμε εκτός από
το βίο της Οσίας, το ιστορικό της Ι. Μ.
Κλεισούρας αλλά και θα ακούσουμε την
Οσία Γερόντισσα να ψάλλει ένα ψαλτοτράγουδο
στην Θεοτόκο.
(4 ΜΑΪΟΥ 1863)και η συμβολή του στον Αγώνα του 1821
Του
Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου
ΚΑΤΑΓΩΓΗ:
Το
πραγματικό του όνομα ήταν
Χρυσάφης Χατζηβασίλης.
Γεννήθηκε το 1773
σε ένα χωριό του Ολύμπου στην αρχαία
Περραιβία,
συγκεκριμένα στους Παλαιούς
Πόρους
(Πούρλιες) Πιερίας.
Από
τον τόπο καταγωγής του πήρε και το
ψευδώνυμο Περραιβός. Παρακολούθησε
νέος μαθήματα στη Σχολή της Τσαριτσάνης.
ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ
ΤΟΥ ΡΗΓΑ:
Το
1793
σπούδασε στην ελληνική
Σχολή του Βουκουρεστίου
και το 1796
μετέβη στη Βιέννη,
προκειμένου να σπουδάσει ιατρική.
Εκεί συνάντησε τον Καταρτζή
και τον Ρήγα
Φεραίο,
έγινε οπαδός του τελευταίου και σύντροφός
του. Όταν από προδοσία οι Αυστριακοί
ανακάλυψαν τα επαναστατικά σχέδια του
Ρήγα Φεραίου, (17/12/1797), συνέλαβαν και τον
Περραιβό, ο οποίος όμως αφέθηκε ελεύθερος,
αφού ο Ρήγας τον κάλυψε λέγοντας ότι
ήταν συμφοιτητής του που γνώρισε τυχαία.
ΣΤΑ
ΕΠΤΑΝΗΣΑ:
Στη
συνέχεια ο Περραιβός πήγε στην Κέρκυρα.
Εκεί
τύπωσε τα επαναστατικά τραγούδια του
Ρήγα και δικούς του ύμνους στον Ναπολέοντα,
που εκείνη την εποχή θεωρούνταν το το
ίνδαλμα κάθε επαναστάτη. Το 1798 μετέβη
στην Πάργα και βοήθησε στον αγώνα των
Σουλιωτών κατά του Αλή. Το 1801 αναχώρησε
για το Παρίσι με σκοπό να ζητήσει τη
βοήθεια του Ναπολέοντα στο σχεδιαζόμενο
απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Όταν
επέστρεψε στα Επτάνησα, συνεργάστηκε
αρχικά με τους των Γάλλους και στη
συνέχεια με τους Ρώσους για εθνικούς
σκοπούς, ενώ εργαζόταν ως δάσκαλος. Οι
Γάλλοι εκτιμώντας τα οργανωτικά αλλά
και τα συνωμοτικά του προσόντα τού
εμπιστεύτηκαν πολλές δύσκολες αποστολές.
Στη Κέρκυρα
όπου έμεινε αρκετά χρόνια, μέχρι το
1817, συνέγραψε την "Ιστορία του Σουλίου
και της Πάργας" την οποία εξέδωσε στο
Παρίσι
το 1803,
ενώ
το 1815
επανακυκλοφόρησε το έργο του
στη Βενετία.
Αργότερα το 1857
ακολούθησε η τρίτη έκδοσή, διορθωμένη.
Ο Περραιβός, τόσο στην Επτάνησο όσο και
στη Βενετία, καταδιώχθηκε ως συνωμότης,
κατορθώνοντας όμως να μένει εκτός
φυλακών.
Ή βιογραφία του Ρήγα από τον Περραιβό
ΦΙΛΙΚΗ
ΕΤΑΙΡΕΙΑ:
Το 1817 μετά την ήττα του Ναπολέοντα,
όπου η γαλλική πολιτική ήταν πλέον
ανίσχυρη προς την Ιερά
Συμμαχία,
πήγε στην Οδησσό, όπου συναντήθηκε με
τους αρχηγούς της Φιλικής
ΕταιρείαςΣκουφά,
Αναγνωστόπουλο,
Τσακάλωφ
και Κομιζόπουλο και έγινε μέλος της.
Από την εποχή αυτή αρχίζει και η νέα
δράση του Περραιβού. Κατ΄ εντολή της
Εταιρείας κατήλθε στη Μάνη
για να προετοιμάσει τη μεγάλη εξέγερση.
Επισκέφθηκε πολλές πόλεις της Πελοποννήσου
και λίγο πριν την επανάσταση μετέβη
στην περιοχή του Σουλίου,
οργανώνοντας επανάσταση εκεί για λόγους
αντιπερισπασμού.
ΣΤΟΝ
ΑΓΩΝΑ ΤΟΥ '21:
Εν συνεχεία μετείχε σε πολλές μάχες του
Αγώνα, μέχρι και την απελευθέρωση της
Ελλάδας. Αργότερα τον συναντάμε
στους Παξούς και τέλος στο Μεσολόγγι.
Κατά την Επανάσταση του 1821 έδρασε και
ως πολιτικός αλλά και ως στρατιωτικός.
Μετά το θάνατο του Καραϊσκάκη,
ο Περραιβός τέθηκε υπό τις διαταγές του
Υψηλάντη
και τον ακολούθησε στις εκστρατείες
του εναντίον των Τούρκων.
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ
ΘΕΣΕΙΣ:
H
Κυβέρνηση
Καποδίστρια, μετά την απελευθέρωση
ανέθεσε στον Περραιβό τη διοίκηση των
Βορείων Σποράδων, με έδρα τη Σκόπελο.
Έλαβε μέρος ως πληρεξούσιος στη Γ΄ και
Δ'
Εθνοσυνέλευση.
Μετά την ίδρυση του Ελληνικού Βασιλείου
διορίσθηκε συνταγματάρχης στη Βασιλική
φάλαγγα.
Στις 18
Μαρτίου
του 1844
ο Βασιλεύς
Όθωνας
του απένειμε τον βαθμό του υποστράτηγου.
Πέθανε στην Αθήνα σε ηλικία ενενήντα
περίπου χρόνων στις 4
Μαΐου1863.
Οι
Μεταβλητοί αστέρες: η φύση τους, τα είδη [+ΒΙΝΤΕΟ]
του
Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου
Σειρά εικόνων που δείχνουν την επέκταση του φωτός ενός μεταβλητού ερυθρού αστέρος, του V838 Μονόκερου
Μεταβλητός
είναι κάθε αστέρας του
οποίου η λαμπρότητα αλλάζει με την
πάροδο του χρόνου, παρουσιάζοντας μία
κύμανση του φαινομένου μεγέθους, δηλαδή
του μεγέθους του όπως φαίνεται από τη
Γη. Η μεταβλητότητα φωτεινότητας αποτελεί
ένα μόνιμο και σταθερό χαρακτηριστικό
ορισμένων αστέρων, που μελετάται μέσω
της λεγόμενης καμπύλης φωτός, μιας
συνάρτησης δηλαδή που περιγράφει τη
μεταβολή της λαμπρότητάς του σε σχέση
με το χρόνο.Κάθε
μεταβλητός αστέρας παρουσιάζει ιδιαίτερη
καμπύλη φωτός που με τη βοήθεια αυτής
προσδιορίζεται το μέγιστο και το ελάχιστο
καθώς και το εύρος της μεταβολής της
λαμπρότητάς του. Συγχρόνως μεταβάλλονται
και άλλα φυσικά χαρακτηριστικά των
συγκεκριμένων αστέρων που δημιουργούν
επίσης καμπύλες σε συνάρτηση με το χρόνο
[δείκτης χρωματισμού, ακτινική ταχύτητα,
φασματικός τύπος κ.ά]. Ο
πρώτος μεταβλητός αστέρας παρατηρήθηκε
από τον Johannes Holwarda, το 1638 και ήταν ο Όμικρον
του αστερισμού του Κήτους, [αργότερα
ονομάστηκε Mira=θαυμάσιος], που ταλαντωνόταν
σε έναν περιοδικό κύκλο 11 μηνών. Ο
δεύτερος μεταβλητός αστέρας παρατηρήθηκε
το 1669 από τον Geminiano Montanari και ήταν ο
μεταβλητός Αλγκόλ ή Β του Περσέα. Το
1784 δόθηκε η σωστή ερμηνεία του φαινομένου
της μεταβλητότητας. Και ενώ μέχρι το
1786 είχαν παρατηρηθεί δέκα μεταβλητοί
αστέρες, το 1850 ο αριθμός τους είχε
πολλαπλασιαστεί. Μετά την ανακάλυψη
της φωτογραφίας [1890], η αύξηση αυτών ήταν
ραγδαία. Π.χ. το 1960 αριθμούνταν 15.504
μεταβλητοί αστέρες, ενώ το 2008 έφθασαν
τους 46.000 μόνο στο Γαλαξία μας και περίπου
10.000 σε άλλους γαλαξίες. Βέβαια οι αριθμοί
αυτών είναι ελαχιστότατοι στον τεράστιο
αριθμό του συνόλου των αστέρων του
έναστρου ουρανού. Συστηματικές
έρευνες - παρατηρήσεις για την ανακάλυψη
νέων μεταβλητών αστέρων διεξάγονται
σήμερα από ένα τεράστιο δίκτυο
αστεροσκοπείων που κατανέμονται σε
διάφορα σημεία της επιφάνειας της Γης.
Απ΄ τη στιγμή που υπάρξουν κάποιες
ενδείξεις ότι η λαμπρότητα κάποιου
αστέρα μεταβάλλεται εγγράφεται στον
διεθνή "κατάλογο υπόπτων δια
μεταβλητότητα αστέρων". Όταν διαπιστωθεί
αναμφισβήτητα ότι ο συγκεκριμένος
αστέρας είναι μεταβλητός εγγράφεται
στο "Γενικό κατάλογο μεταβλητών
αστέρων".
ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ
ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΑΣΤΕΡΩΝ:
Οι
μεταβλητοί αστέρες ταξινομούνται σε
τρεις κύριες κατηγορίες ανάλογα με τις
αιτίες που προκαλούν τη μεταβλητότητά
τους: α΄ στους Παλλόμενους
μεταβλητούς (pulsating variables), β΄ στους
Εκρηκτικά μεταβλητούς (eruptive variables) και
γ΄ στους μεταβλητούς λόγω Εκλείψεων
(eclipsing variables).
Βεβαίως, γνήσιοι
μεταβλητοί αστέρες θεωρούνται μόνο οι
αστέρες των δύο πρώτων κατηγοριών,
επειδή οι μεταβολές της λαμπρότητας
τους οφείλονται σε ενδογενή αίτια, ενώ
οι αστέρες της τρίτης κατηγορίας οφείλουν
τη μεταβλητότητά τους σε εξωτερικούς
υποκειμενικούς παράγοντες [το πως δηλαδή
βλέπουμε εμείς από τη Γη τον “κρυμμένο”
αστέρα1].
Οι
μεταβλητοί αστέρες μορφολογικά
διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: Τους
περιοδικά
μεταβλητούς
και τους μη
περιοδικά μεταβλητούς.
Οι μη περιοδικά μεταβλητοί διακρίνονται
σε ανώμαλους μεταβλητούς και σε
Καινοφανείς μεταβλητούς (Novae) και
Υπερκαινοφανείς (Supernovae).
Η
ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΑΣΤΕΡΩΝ:
Οι
περισσότεροι μεταβλητοί αστέρες
βρίσκονται εκτός της Κύριας Ακολουθίας2.
Αυτό σημαίνει ότι οι αστέρες, περνώντας
το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους πάνω
στην Κύρια Ακολουθία, διατηρούν μια
σταθερή φωτεινότητα. Αντίθετα, όταν
εγκαταλείπουν την ασφάλεια αυτής της
περιοχής, ή πριν φθάσουν σ' αυτήν, η
φωτεινότητα τους παρουσιάζει σημαντικές
διακυμάνσεις. Έτσι, όταν κατά τις πρώτες
περιόδους της ζωής του [πρωτοαστέρας]
συστέλλεται στην προσπάθειά του να
μετατραπεί σε πραγματικό αστέρι,
συμβαίνουν σημαντικές αυξομειώσεις της
φωτεινότητας του και ο πρωτοαστέρας
εμφανίζεται σαν εκρηκτικά μεταβλητός.
Όταν, πολύ αργότερα, ο αστέρας εγκαταλείπει
την Κύρια Ακολουθία και κινείται προς
την περιοχή των ερυθρών γιγάντων,
αναπτύσσει εκτεταμένη ατμόσφαιρα. Η
ατμόσφαιρα αυτή του “γερασμένου”
άστρου αρχίζει να πάλλεται και ο αστέρας
μεταβάλλεται σε παλλόμενο μεταβλητό.
Καθώς ο αστέρας συνεχίζει να γιγαντώνεται,
η ατμόσφαιρα του εκτείνεται όλο και
περισσότερο, ενώ συγχρόνως γίνεται
αραιότερη. Η επιφανειακή θερμοκρασία
του όμως διαρκώς μειώνεται, ευνοώντας
τη δημιουργία τοπικών συμπυκνώσεων
μέσα στην ατμόσφαιρα του. Οι συμπυκνώσεις
αυτές επηρεάζουν την εκπεμπόμενη από
τον αστέρα ακτινοβολία, ενώ ταυτόχρονα
η παλμική κίνηση της ατμόσφαιρας του
γίνεται όλο και πιο άρρυθμη. 'Ετσι η
περιοδικότητα της μεταβλητότητας του
άστρου γίνεται ανώμαλη (ανώμαλος
μεταβλητός αστέρας). Όταν η ατμόσφαιρα
του αστεριού απομακρυνθεί τόσο πολύ
ώστε να “γλιστράει” στο διάστημα, τότε
γίνεται ορατό το θερμό σώμα του άστρου,
που συγκροτείται πλέον από “εκφυλισμένη”
ύλη. Ο αστέρας από εκείνη τη στιγμή,
αρχίζει να μεταβάλλεται σε λευκό νάνο.
Πολλοί αστέρες, σ' αυτή τη φάση, πριν
μεταβληθούν σε λευκούς νάνους υφίστανται
μία βίαιη έκρηξη και έτσι μεταβάλλονται
σε καινοφανείς
αστέρες.
Αξίζει να σημειώσουμε, κλείνοντας, ότι
τελικά οι μεταβλητοί αστέρες, εξελισσόμενοι,
μεταβάλλουν τη λαμπρότητα, το απόλυτο
μέγεθος και τα φασματικά τους
χαρακτηριστικά, αλλά εν τέλει, κάποια
στιγμή και μετά, παύουν να είναι
μεταβλητοί. Δηλαδή, η περίοδος της
μεταβλητότητας είναι μόνο μία φάση της
ζωής ενός αστεριού.
konstantinosa.oikonomou@gmail.com
ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ:
1.
Οι
μεταβλητοί εξ εκλείψεων είναι συνήθως
διπλοί αστέρες, με σταθερή λαμπρότητα.
Καθώς όμως περιφέρονται γύρω από το
κέντρο του συστήματός τους, συμβαίνουν
εκλείψεις, του ενός από τον άλλο, με
συνέπεια η ολική λαμπρότητα του
συστήματός τους να παρουσιάζει μεταβολές.
2.
H
Κύρια
Ακολουθία είναι μία συνεχής και διακριτή
λωρίδα αστέρων που εμφανίζεται στο
διάγραμμα αστρικού χρώματος και
λαμπρότητας. Τα αστέρια αυτά είναι
γνωστά ως αστέρες κύριας ακολουθίας ή
νάνοι αστέρες. Μετά τον σχηματισμό ενός
αστέρα, παράγεται ενέργεια στον καυτό,
πυκνό πυρήνα του μέσω πυρηνικής σύντηξης
[όπως περιγράψαμε στο άρθρο μας για τον
Ήλιο] ατόμων υδρογόνου που μετατρέπονται
σε ήλιο. Κατά τη διάρκεια αυτού του
σταδίου της ζωής του, το άστρο βρίσκεται
στην κύρια ακολουθία σε μία θέση που
καθορίζεται από τη μάζα του, τη χημική
σύνθεσή του και άλλους παράγοντες. Η
ενέργεια που παράγεται στον πυρήνα
κατευθύνεται προς την επιφάνεια και
ακτινοβολεί μέσω της φωτόσφαιρας. Ο
Ήλιος βρίσκεται τώρα βρίσκεται στην
κύρια ακολουθία.
ΓΕΝΙΚΑ:
Απιστία, είναι η έλλειψη πίστης στο Θεό
και στις διδασκαλίες του Χριστιανισμού.
Διακρίνεται από τη
δυσπιστία ή ολιγοπιστία (όπως συνέβη προς στιγμήν με το Άγιο Απόστολο του Κυρίου Θωμά) όχι στην ουσία, αλλά στο βαθμό απιστίας. Η απιστία έχει
επιπτώσεις στις κοσμοθεωρητικές
αντιλήψεις του ανθρώπου και στον ηθικό
βίο του. Αλλά και αντίστροφα:
ο τρόπος ζωής και τα βιώματα
μπορούν να έχουν επιπτώσεις στην όλη
προσωπικότητα, τη
θρησκευτικότητα
ή το βαθμό της πίστης μας.
ΑΙΤΙΑ:
Σε κάποιους το συναίσθημα εξάρτησης
από κάποια ανώτερη δύναμη είναι χαλαρό
και έτσι ρέπουν στην απιστία. Σε άλλους
αιτία της απιστίας μπορεί να είναι
χαλαρότητα των συναισθημάτων ενοχής ή
αμαρτωλότητας, έλλειψη ηθικής
συνείδησης και ροπή στην αμαρτία.
Για πολλoύς θρησκειολόγους
το συναίσθημα αμαρτωλότητας αποτελεί
βάση της θρησκευτικότητας. Κατά τη
Βίβλο, η απιστία μπορεί να οφείλεται
σε: ασεβή καρδιά (Εβρ. γ΄12), σκληροκαρδία
(Μάρκ. ιστ΄ 14), απομάκρυνση από την αλήθεια
(Ιωάν. η΄ 44-46), σκοτισμό (Ιωάν. ιβ΄ 39-40), ή
εξ αιτίας της ανθρωπινής δόξης (Ιωάν.
ε΄14). Η απιστία είναι ένα ελεύθερο έργο
του ανθρώπου που δε θέλει να πιστέψει
στον Θεό (Ιωάν. ιθ΄ 9-10), στις υποσχέσεις
Του και στα θαύματα Του (Ιωάν. ιβ΄37, Ψαλμ.
οζ΄36).
ΑΠΙΣΤΙΑ
ΚΑΙ “ΠΤΩΣΗ”: Ο Θεός, κατά τη δημιουργία,
δεν έδωσε την απόλυτη ευτυχία, στο κατ'
εικόναν Του πλάσμα, για να μην υπερηφανευθεί
για τα πολλά χαρίσματά του και για να
παρακινηθεί από την επιθυμία του
τελειοτάτου αγαθού, επιδιώκοντας όλο
και περισσότερο να το αποκτήσει. Επομένως
αιτία της Πτώσης υπήρξε η ατέλεια πίστης
και αγάπης προς το Δημιουργό. Ο διάβολος,
υποτάσσοντας την ανθρωπότητα “κατάφερε,
αντί να λατρεύουμε τον μόνο άκτιστο και
άναρχο Θεό, να καθιερώσει λατρεία πλήθους
ψεύτικων θεών. Βρήκε τρόπους να διαφθείρει
όσους τον ακούν: προσπαθεί να
παρουσιάσει ως υπαίτιο κάθε κακού το
δημιουργό” (Μάξιμος Γραικός).
Έτσι, συνεχίζει ο ίδιος Πατέρας, “ο
άνθρωπος ξέχασε την Χάρη, την ιερή αγάπη,
την αλήθεια, (...) τη σωφροσύνη και την
ταπεινοφροσύνη. Έχουν τυφλωθεί τα μάτια
της ψυχής του”. Ακόμη, “η απιστία,
προέρχεται από την ελεύθερη προαίρεση
του ανθρώπου που αιχμαλωτίζεται
ματαιοδοξώντας στα εφήμερα πράγματα
του παρόντος αιώνος” (Εφραίμ Σύρος).
ΑΠΙΣΤΙΑ
ΤΩΝ ΝΕΩΝ: Συχνά η απιστία εμφανίζεται
στην εφηβία. Οφείλεται στο οικογενειακό
περιβάλλον, όταν, δηλαδή, οι γονείς,
κυρίως η μητέρα, είναι αδιάφοροι ή
τυπικοί στην θρησκευτική ανατροφή των
παιδιών τους. Γράφει ο γέρων Σοφρώνιος
του Έσσεξ: “Αν οι γονείς φέρονται προς
την πράξη της γεννήσεως με τη συνείδηση
ότι το γεννώμενο είναι αληθινά «υιός
άνθρωπου» κατ’ εικόνα του Υιού του
Ανθρώπου, τότε προετοιμάζονται για την
πράξη αυτή όχι όπως συνήθως γίνεται
αυτό. Οι γυναίκες της εποχής μας έχασαν
την υψηλή αυτή συνείδηση, άρχισαν να
γεννούν προπαντός κατά σάρκα. Τα παιδιά
μας έγιναν ανίκανα για την πίστη,
αδυνατώντας να πιστέψουν ότι είναι
εικόνα του Αιωνίου Θεού. Αν οι γονείς
γεννούν παιδιά συναισθανόμενοι την
άκρα σπουδαιότητα του έργου αυτού, τότε
αυτά θα γεμίζουν από Πνεύμα Άγιο, από
“κοιλίας μητρός” και η πίστη στον Θεό,
θα γίνει γι’ αυτά φυσική, και καμία
επιστήμη δεν θα μπορέσει να κλονίσει
την πίστη αυτή, γιατί το γεννώμενον εκ
Πνεύματος πνεύμα έστιν.” Στην ίδια
ηλικία η εμφανιζόμενη απιστία μπορεί
να οφείλεται στο κοινωνικό περιβάλλον,
συχνότερα όμως από την ανάγνωση
αντιθρησκευτικών ή άλλων επιβλαβών
βιβλίων, την παρακολούθηση ασέμνων
θεαμάτων, διάφορους ιστότοπους, κ.ά.
ΤΟ
“ΤΥΧΑΙΟ”: Η απιστία μπορεί να
εμφανισθεί από τυχαία γεγονότα της ζωής
μας, όπως απώλεια περιουσίας ή θάνατος,
ιδιαίτερα άωρος, προσφιλούς προσώπου.
Συχνά όμως τέτοια γεγονότα έχουν και
θετικό αντίκτυπο στην πίστη. Ιδιαίτερα
θέματα υγείας ή απειλούμενος θάνατος
προσφιλούς, φέρνουν πλησιέστερα στο
Θεό άτομα μέχρι τότε θρησκευτικά
αδιάφορα.
Η
“ΛΟΓΙΚΗ”: Υπάρχει και η απιστία που
οφείλεται σε ορθολογισμό ή ψυχρή λογική.
Αυτό αποτελεί φαινόμενο των τελευταίων
αιώνων και παρατηρείται συνηθέστερα
μεταξύ επιστημόνων και κάποιων
“διανοουμένων”. Καλύτερος όρος
περιγραφής της κατάστασή τους, όμως,
είναι η “αθεϊα”. Αυτοί, υπερτιμώντας
της δυνατότητες του ανθρώπινου ορθού
λόγου, επιζητούν να υποβληθούν όλα στον
έλεγχο των αισθήσεων ή της νόησης.
Πρωτοπαρουσιάστηκε από ανθρώπους των
γραμμάτων και των επιστημών την περίοδο
του λεγόμενου “Διαφωτισμού”. Επειδή
οι χριστιανικές αλήθειες, που πηγάζουν
από τη θεία αποκάλυψη, υπερβαίνουν το
επιστητό, απορρίπτονται apriori
απ' αυτούς. Σήμερα ο άπιστος
αρνείται οτιδήποτε υπερβαίνει την
ανθρώπινη κατανόηση, αποδεχόμενος μόνο
την παρατήρηση και τον ορθό λόγο. Αυτή
η άρνηση είναι μια μορφή οξύμωρου
στουθοκαμηλισμού, διότι η περιορισμένων
δυνατοτήτων ανθρώπινη διάνοια δεν
μπορεί μέσω της “θεοποιημένης” πια
επιστήμης, να κατασκευάσει αποδείξεις
που να στρέφονται κατά των δογμάτων της
χριστιανικής πίστης. Η μεγαλύτερη όμως
αστοχία στις ήμερες μας έγκειται στο
ότι οι άνθρωποι βυθίστηκαν στην απόγνωση
και δεν πιστεύουν στην Ανάσταση. Ο
θάνατος εκλαμβάνεται ως εκμηδένιση,
ενώ είναι στιγμή αλλαγής της μορφής της
υπάρξεώς μας, ως ημέρα γεννήσεώς μας
στην ανώτερη ζωή, στο πλήρωμα της ζωής
που ανήκει στο Θεό. Το Ευαγγέλιο λέει:
«Ο πιστεύων εις τον Υιόν
έχει ζωήν αιώνιον ο δε απειθών τω Υιώ
ουκ όψεται ζωήν» (Ιωάν.
γ΄36). Δεν είναι άραγε η νέα απιστία
συνέπεια της ευρύτερης μορφώσεως, όταν
τα λεγόμενα της Γραφής εκλαμβάνονται
στο νου του “μορφωμένου” μύθος, και
όνειρο;
ΑΠΙΣΤΙΑ
ΚΑΙ ΑΙΡΕΣΕΙΣ:
Η πίστη ελαττώθηκε σήμερα λόγω αποξένωσης
των Χριστιανών από την Εκκλησία. Οι
άνθρωποι εγκαταλείπουν την Εκκλησία
πέφτοντας στις αιρέσεις από την έλλειψη
γνώσεως του θείου λόγου, της Ιεράς
Παραδόσεως και της διδασκαλίας των
Πατέρων, από την απάτη του διαβόλου, που
ξεγελά με πάθη, όπως υπερηφάνεια (αυτή
δημιούργησε τις περισσότερες αιρέσεις
στην ιστορία), μέθη, ακολασία, οίηση,
διαζύγια, εκτρώσεις, κ.λ.π. Η πίστη
ψυχραίνεται ακόμη από την έλλειψη πολλών
αφοσιωμένων λειτουργών με υποδειγματική
ζωή, από την έλλειψη πνευματικής
εμπειρίας, πραότητας, επιμονής, κ.λ.π. Ο
πολλαπλασιασμός αιρέσεων και ψευδοπροφητών,
ιδιαίτερα σήμερα, προδηλώνει τα έσχατα.
Αυτήν την αλήθεια την φανερώνει ο ίδιος
ο Κύριος, που για την Δευτέρα Παρουσία
Του στην γη, λέει: "πολλοί
ψευδοπροφήται εγερθήσονται και πλανήσουσι
πολλούς...".
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ:
Η απιστία αποτελεί πραγματική κακοδαιμονία,
διότι ο άνθρωπος, στερούμενος ελπίδας
και εμπιστοσύνης στον Θεό, είναι σαν
ακυβέρνητο πλοίο που παρασύρεται από
τα κύματα της ζωής, τις θλίψεις και τις
συμφορές του βίου. Δεν βρίσκει πουθενά
παρηγορία, χάνει το θάρρος του, βιώνει
την κατάθλιψη, άγχεται ή οδηγείται στην
αυτοκτονία. Έτσι η απιστία έχει πάντα
θλιβερά αποτελέσματα στην ατομική,
οικογενειακή και κοινωνική ζωή.
ΕΠΑΝΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ:
Ο ρόλος της Εκκλησίας, στους δύσκολους
καιρούς που βιώνουμε ως έθνος και
ποίμνιο, είναι το πώς να πείσει τους
ανθρώπους ότι είναι αληθινά τέκνα του
αιωνίου Πατρός, πώς να δείξει στον κόσμο
τη δυνατότητα μιας άλλης ζωής, όμοιας
προς τη ζωή του ιδίου του Χριστού. “Η
Εκκλησία οφείλει να φέρει στον κόσμο
πίστη και βεβαιότητα στην ανάσταση.
Τότε περιττεύουν άλλες ηθικιστικές
διδασκαλίες.” (Σοφρώνιος Έσσεξ).
Αυστηρός είναι ο λόγος του Θεού στους
“χλιαρούς” ποιμένες, όπως στον επίσκοπο
Λαοδικείας: “Οίδα σου τα έργα, ότι
ούτε ψυχρός ει ούτε ζεστός. (...) μέλλω σε
εμέσαι εκ του στόματός μου” (!) και
στον επίσκοπο Σάρδεων: “εάν ουν μη
γρηγορήσης, ήξω επί σε ως κλέπτης”
(Αποκ. γ΄16,3). Ο λόγος της Εκκλησίας, που
οφείλει να επανευαγγελίσει το λαό πρέπει
να οδηγεί στην ενδυνάμωση της πίστης
ως
δώρο Θεού (Β' Πέτρου α΄1), έργο Θεού (Πράξ.
ια΄21), δώρο Αγίου Πνεύματος (Γαλ. ε΄22)
και ότι εξαρτάται από την θέληση του
ανθρώπου (Μάρκ. ε΄34). Κατά τον Πατερικό
Λόγο, τα μέσα που θα βοηθηθήσουν τον
άπιστο στην προσέγγιση του Θεό είναι
το κήρυγμα, η ανάγνωση της Βίβλου, τα
θαύματα του Θεού και η θεωρία των
κτισμάτων του Θεού, διότι «
Από τα ορώμενα και αισθητά αναγόμεθα
με τον νου μας στην θεωρία των αοράτων»
(Μ. Βασίλειος). Κυριότερο όμως μέσο με
το οποίο κάποιος πιστέυει στον Θεό είναι
το κήρυγμα της υποδειγματικής ζωής, το
προσωπικό παράδειγμα, δηλαδή η κατά
Χριστόν ζωή, που θα είναι απόδειξη έργω
αυτών τα όποια θα διδάξει η Εκκλησία.
Τότε δικαίως οι Ποιμένες θα ακούσουν:
“ιδού
δέδωκα ενώπιόν σουθύραν ανεωγμένην ην
ουδείς δύναται κλείσαι αυτήν (...) ότι
ετήρησάς μου τον λόγον και ουκ ηρνήσω
το όνομά μου”
(Αποκ. γ΄8)..