Ο Όσιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω (23/1) +ΒΙΝΤΕΟ του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

 

Ο Όσιος Διονύσιος ο εν Ολύμπω (23/1) +ΒΙΝΤΕΟ 

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

   Ο Όσιος γεννήθηκε πριν το 1500 στο χωριό Σκλάταινα (Δρακότρυπα) της Καρδίτσας. Οι φτωχοί, ευσεβείς γονείς του, Νικόλαος και Θεοδώρα, του έδωσαν το όνομα Δημήτριος. Μετά το θάνατο των γονέων του, σε ηλικία 18 ετών, εκάρη μοναχός στην Ι. Μ. Μεγάλου Μετεώρου με το όνομα Δανιήλ. Αναζητώντας περισσότερη ησυχία μετέβη στην Ι. Μ. Καρακάλλου, όπου ως μεγαλόσχημος ιερομόναχος, πήρε το όνομα Διονύσιος, εγκαταβιώνοντας για μια δεκαετία εκεί. Ζώντας με αυστηρή άσκηση και νηστεία που θύμιζε άγγελο, επιβλήθηκε με τα χαρίσματά του σε όλους τους πατέρες του Αγίου Όρους και εξελέγη ηγούμενος της βουλγαρικής τότε Μονής Φιλοθέου. Όμως εξαιτίας των πλειοψηφούντων στη Μονή Βουλγάρων, που αντιδρούσαν στην παρουσία του, εγκατέλειψε την αγιορείτικη πολιτεία και λίγο μετά το 1520 εγκαταστάθηκε στην περιοχή της Βέροιας όπου ανακαίνισε εκ βάθρων την Ι. Μ. Τιμίου Προδρόμου, καθιστώντας την πνευματικό φάρο για όλη την κεντρική και δυτική Μακεδονία. Η παράδοση θέλει τους Βελβεντινούς να επισκέπτονται με τα ζώα το Μοναστήρι του Προδρόμου Βέροιας, να λειτουργούνται και να κοινωνούν σ’ αυτό. Αλλά και αργότερα, όταν ο Άγιος θα πάει στον Όλυμπο, οι Βελβεντινοί θα τον ακολουθήσουν και θα επισκέπτονται με τα πόδια και με τα ζώα τους, το Μοναστήρι στον Όλυμπο, για να ζητήσουν τη βοήθεια του Αγίου. Στη Μακεδονία ο Άγιος γνωρίστηκε με έναν άλλο μεγάλο ασκητή, τον Άγιο Νικάνορα, στο Μοναστήρι της Ζάβορδας. Καθώς τα χρόνια περνούσαν, ο κόσμος, θαυμάζοντας την ισάγγελη πολιτεία του Οσίου, συνέρρεε όλο και πιο πολύς, ενώ η τοπική εκκλησία ζήτησε απ΄ το Διονύσιο να αναλάβει τη θέση του επισκόπου που τότε είχε χηρέψει. Ο Διονύσιος, επειδή ήθελε να αποφύγει την εκλογή του από ταπείνωση, αναχώρησε και πάλι. Εγκαταστάθηκε σε ένα σπήλαιο του Ολύμπου, που σώζεται ως τις μέρες μας, ζώντας το γνωστό του ασκητικό βίο. Από εκεί, διωγμένος από κάποιους ντόπιους, μετέβη προσωρινά στην περιοχή του Β. Πηλίου, όπου έκτισε την Ι. Μ. Αγίας Τριάδος Σουρβιάς, μετά από θαυματουργή υπόδειξη του Θεού, το 1542. Το 1545 επέστρεψε στον Όλυμπο, διότι λόγω της παντελούς ανυδρίας που έπληξε τον τόπο των διωκτών του, δέχτηκε την πρόσκληση του διώκτη του Αγά Σάκου. Τη φορά αυτή έκτισε μια Μονή στο όνομα της Αγίας Τριάδος και πάλι. Εκεί συγκεντρώθηκαν σε λίγους μήνες λόγω της φήμης του Οσίου πολλοί μοναχοί. Ωστόσο ο ίδιος χρησιμοποιούσε ακόμα για προσευχή και ησυχία τα σπήλαια που υπήρχαν γύρω από το Μοναστήρι και που τα είχε μετατρέψει σε ναΐσκους. Εκεί έμεινε τον περισσότερο χρόνο, ζώντας μέσα στο γνόφο της νοεράς προσευχής. 

Το σπήλαιο-ασκηταριό του Αγίου

Πολλές φορές καθώς ερχόταν από αυτές τις σπηλιές στο Μοναστήρι τον έβλεπαν να λάμπει ολόκληρος, λουσμένος στο αναστάσιμο θείο φως. Ο Διονύσιος περιόδευε συχνά στα χωριά κηρύττοντας και στηρίζοντας τους υπόδουλους συμπατριώτες του. Πολλά θαύματα έκανε ο Άγιος στο Πήλιο, τη Βέροια, τη Ραψάνη, κ. α. Εκοιμήθη εν Κυρίω την 23η Ιανουαρίου, λίγο μετά το 1550. Η γενέτειρα του Διονυσίου Δρακότρυπα, πανηγυρίζει τη μνήμη του οσίου της τέκνου την τελευταία Κυριακή του Ιουλίου. Η κάρα του Οσίου βρίσκεται αποθησαυρισμένη στην Ι. Μ. Αγίου Διονυσίου του Ολύμπου (νέα Μονή) στο Λιτόχωρο.

Ο Άγιος Διονύσιος ήταν μια χαρισματούχα και πολυτάλαντη προσωπικότητα. Συνδύαζε την ασκητικότητα που θύμιζε τον Ιωάννη Πρόδρομο με τον αποστολικό ζήλο που θύμιζε Απόστολο Παύλο και την κοινωνική δράση. Ακόμη στο πρόσωπό του συνυπήρχαν ο αναχωρητισμός του ησυχαστή και το διοικητικό χάρισμα του ηγέτη, οι μυστικές αναβάσεις του νοός του με τους αιματηρούς αγώνες της πράξης. Ο οσιακός βίος του καθώς και τα αναρίθμητα θαύματά του συνετέλεσαν ώστε να καταξιωθεί σαν άγιος στη συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας και να καταστεί μορφή της Ορθοδοξίας στη Μακεδονία, καύχημα και προστάτης της Πιερίας και του Βελβεντού Κοζάνης και δάσκαλος μοναζόντων και λαού.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΜΕ ΤΟ ΒΙΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ: 

Απολυτίκιο: “Του Ολύμπου οικήτωρ Πιερίας αγλάισμα, και της επωνύμου Μονής σου ιερὸν περιτείχισμα, εδείχθης Διονύσιε σοφέ, βιώσας ώσπερ Άγγελος εν γη, και παρέχεις την ταχεῖαν σου αρωγήν, τοις ευλαβώς κραυγάζουσιν δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε θαυμαστώσαντι, δόξα τω ενεργούντι διὰ σου πάσιν ιάματα.”

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΩΝΥΜΗ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/watch?v=TNRa9glCzR4

Ο Χάρων, από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο

 

Ο Χάρων

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, 

Gustave Doré σχέδιο στο έργο: Dante Alighierι: Inferno Plate_9 (Canto III Charon)

ΓΕΝΙΚΑ-ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ: Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, ο Χάρων ή Χάρος [στη Νεοελληνική], ήταν ο πορθμέας [περαματάρης] του Άδη στον Κάτω Κόσμο. Αντιστοίχως στην Ετρουσκική Μυθολογία¹ το πρόσωπο αυτό ονομαζόταν Charun. Ήταν γιος του Ερέβους και της Νυκτός. Παριστανόταν σαν ένας ιδιότροπος, σκελετωμένος γέροντας ή ως φτερωτός δαίμονας με ένα διπλό σφυρί. Αντιθέτως ο πάντα ειρωνικός Λουκιανός τον παρουσιάζει, επηρεαζόμενος και από τον κωμικό Μένανδρο, σαν κωμική φιγούρα. Το όνομα Χάρων πιθανότατα προέρχεται από το επίθετο "χάρων", που αποτελεί ποιητικό τύπο του αρχαίου χαροπός/-ωπός προερχόμενο από το ρήμα χαίρω. Εφόσον ο Χάρων ήταν μια χθόνια θεότητα, η συσχέτιση του ονόματός του με το ρήμα χαίρω οφείλεται σε ευφημισμό².

ΤΟ ΔΥΣΑΡΕΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ: Ο Χάρων μετέφερε με τη βάρκα του τους πρόσφατα αποθανόντες είτε από τη μια όχθη του ποταμού Αχέροντα στην άλλη, είτε διαπερνώντας την Αχερουσία λίμνη, όπου σύμφωνα με τη μυθολογία βρισκόταν το σκοτεινό σπήλαιο της εισόδου του Άδη. Οι νεκροί έπρεπε οπωσδήποτε να πληρώσουν στον Χάροντα έναν οβολό για τα ναύλα. Γι' αυτό στην αρχαία Ελλάδα τοποθετούσαν πάντα έναν οβολό κάτω από τη γλώσσα των νεκρών σωμάτων πριν τα ενταφιάσουν, για να έχει να πληρώσει ο νεκρός το αντίτιμο του “ταξιδιού” του στον Χάροντα. Όσοι δεν είχαν να πληρώσουν ήταν καταδικασμένοι να περιπλανιούνται στις όχθες του Αχέροντα για εκατό χρόνια.

Ο ΧΑΡΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ: Σε πολλά έργα αρχαίων συγγραφέων αναφερόταν ότι μετέφερε τις ψυχές αντίπερα στον ποταμό της Στυγός και όχι στον Αχέροντα. Αυτό ισχυρίζεται και ο Βιργίλιος στην Αινειάδα του³. Ωστόσο, στις περισσότερες πηγές, συμπεριλαμβανομένου και του νεότερου Παυσανία⁴ έως ακόμη κι του Δάντη [Θεία κωμωδία: Κόλαση], ποταμός παραμένει ο Αχέροντας. Στο έργο του ελληνιστή, συριακής καταγωγής, Λουκιανού, Νεκρικοί Διάλογοι, ένας κυνικός φιλόσοφος, ο Μένιππος, αναφέρεται ως ο μόνος που, δήθεν, διέσχισε ποτέ τον Αχέροντα χωρίς να πληρώσει τον οβολό στο Χάρο, αφού δεν είχε⁵. Στο διάλογο αυτόν εμφανίζεται για πρώτη φορά και η ρήση "ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος⁶", δηλαδή δε μπορείς να πάρεις από αυτόν που δεν έχει, η οποία έμεινε παροιμιώδης.

   ΣΤΗΝ ΑΙΝΕΙΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΙΑ ΚΩΜΩΔΙΑ: Σύμφωνα με το 6ο βιβλίο της Αινειάδας του Βιργιλίου, η Σίβυλλα από την Κύμη, οδηγεί τον Αινεία στον λεγόμενο χρυσό κλώνο που είναι απαραίτητος για να διασχίσει το ποτάμι ενόσω είναι ακόμη ζωντανός και να επιστρέψει στον κόσμο, αποφεύγοντας τον μυθικό μας “περαματάρη”. Ο Δάντης εμφανίζει τον Χάροντα σύμφωνα με τα κλασικά ελληνικά μυθικά πρότυπα. Είναι ο πρώτος χαρακτήρας που κατονομάζεται από όσους συναντά ο Δάντης στην Κόλαση, στο τρίτο Άσμα της "Κόλασης". Εκεί και πάλι ο Χαροντας πληρώνεται έναν οβολό για να κάνει το μακάβριο έργο του.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Λουκιανός, Σάτιρα θανάτου και Κάτω Κόσμου, μτφρ. Δ. Χρηστίδης, εκδ. Ζήτρος.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Άλλωστε οι πρόγονοι των Ετρούσκων περιλαμβάνονται ανάμεσα στα φύλα των Προελλήνων που κατοικούσαν, πριν την μετοίκησή τους στη γειτονική Κεντρική Ιταλία σε διάφορα ελληνικά νησιά [Λήμνος, κ.α.].

2. Αναλόγως, ο μεγάλος εξερευνητής και θαλασσοπόρος Μαγγελάνος, ονόμασε τον ταραγμένο ωκεανό που πρωτοαντίκρυσε “Ειρηνικό”!

3. Βιργίλιος, Αινειάδα, 6, 369.

4. Παυσανίας 10. 28.

5Ανάλογο περιστατικό έχουμε και με τον Σίσυφο, που εξαπάτησε έτσι τον Χάροντα

6. Λουκιανός, Νεκρικοί Διάλογοι, [2] 22 [Χάρωνος και Μενίππου].

Ο αστερισμός Περσεύς + ΒΙΝΤΕΟ του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

Ο αστερισμός Περσεύς + ΒΙΝΤΕΟ

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

   

ΓΕΝΙΚΑ: Ο Περσεύς [Perseus, συντ.: Per] είναι ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Δ. Αστρονομική Ένωση. Συνορεύει με τους αστερισμούς Καμηλοπάρδαλη, Κασσιόπη, Ανδρομέδα, Τρίγωνον, Κριό, Ταύρο και Ηνίοχο. Βρίσκεται ολόκληρος στο βόρειο ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας. Είναι ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 90° Βόρεια έως 31° Νότια. Κι ενώ είναι αμφιφανής στην Ελλάδα, είναι εντούτοις ορατός ολόκληρος, τις χειμωνιάτικες νύχτες. Η έκτασή του είναι 615,0 τετ. μοίρες [24ος σε έκταση αστερισμός].

   

Οι πλειάδες κι ο αστερισμός του Περσέως

   ΙΣΤΟΡΙΚΑ: Ο Περσέας ήταν ο μυθικός ήρωας που έσωσε την Ανδρομέδα.     Παριστάνεται ως νέος, φορώντας φτερωτά σανδάλια, να κρατά στο αριστερό του χέρι το Γοργόνειο, την κεφαλή δηλαδή της Μέδουσας και στο δεξί την άρπα, δώρο του Ερμή. Ο Άρατος περιγράφει τον Περσέα να «σηκώνει σκόνη στον ουρανό», από το γεγονός ότι τα πόδια του εμφανίζονται να ακουμπούν πάνω στον Γαλαξία, καθώς τρέχει να σώσει την Ανδρομέδα. Τον χαρακτηρίζει ακόμα περιμήκητο, πολύ ψηλό, κι αυτό γιατί έχει μήκος 28 μοίρες. Οι Ρωμαίοι ποιητές τον ονόμαζαν Pinnipes και Profugus (Ιπτάμενο), από τα σανδάλια που τον έκαναν να πετάει. Οι ονομασίες Bershawish, Fersaus, ακόμα και Siaush, προέρχονται από την απόδοση του ελληνικού ονόματος στην αραβική γλώσσα, αφού αυτοί δεν έχουν το γράμμα «Π». Συνήθως όμως ονόμαζαν τον Περσέα Hamil Ra's al Ghul, «ο Φέρων την Κεφαλή του Δαίμονος», φράση που έγινε το όνομα Almirazgual στους Άραβες της Ανδαλουσίας. Τα ονόματα Celeub, ή Chelub του Bayer προέρχονται πιθανώς από το αραβικό Kullab, το όπλο του ήρωα. Οι Ινδοί υιοθέτησαν την ελληνική ονομασία ως Parasiea. Οι αστρολόγοι της Αρχαιότητας ονόμαζαν τον αστερισμό Κακοδαίμονα, κυρίως δε τον αστέρα Αλγκόλ. Νεότεροι χριστιανοί διανοητές έλεγαν ότι ο Περσεύς αντιπροσώπευε τον Δαβίδ με την κεφαλή του Γολιάθ, ενώ άλλοι τον παρομοίασαν με τον Απόστολο Παύλο, το ξίφος που του αφαίρεσε τη ζωή και το βιβλίο του.

ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Ο αστερισμός περιλαμβάνει 158 ορατούς αστέρες [≤ 6,5]. Ο α Περσέως είναι και ο φωτεινότερος με φαινόμενο μέγεθος 1,79, είναι δε γνωστός με το όνομα Mirfak. Ο β Περσέως, γνωστός, εδώ και αιώνες, μεταβλητός δι' εκλείψεων αστέρας, έχει το ιδιαίτερο όνομα Algol. Και ο γ είναι μεταβλητός [φ.μ. 2,93] διπλός αστέρας. Ο ζ [φ.μ. 2,85] είναι κυανός υπεργίγαντας. Ο ε είναι διπλός με φ.μ. 2,89. Οι αστέρες δ, η, θ, ι, κ, λ, μ, ν και ξ έχουν αντίστοιχα φαινόμενο μέγεθος: 3,01, 3,76, 4,12, 4,05, 3,80, 4,29, 4,14, 3,77 και 4,04. Ο ο Περσέως ονομάζεται Atik. Ο ρ είναι μεταβλητός, ενώ ο φ [φ.μ.4,07], είναι ένας ταχέως περιστρεφόμενος αστέρας μεγάλης μάζας, περιβαλλόμενος από δίσκο αερίου, με συνοδό αστέρα σε απόσταση 1,1 αστρονομικής μονάδας [AU]. Σήμερα ο συνοδός έχει μάζα 1 ηλιακή ή 9 φορές μικρότερη από τον κύριο αστέρα, αλλά πριν από 10 εκατομμύρια έτη είχε τη μεγαλύτερη μάζα.

Μικρός Αλτήρας, ή “Little Dumbbell Nebula"

  ΑΛΛΑ ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ: Επειδή τέμνεται (στο βορειοανατολικό τμήμα του) από τον γαλαξιακό ισημερινό, ο Περσεύς είναι πλούσιος σε σώματα που ανήκουν στο δικό μας Γαλαξία. Τέτοια σώματα είναι: Ο μεγάλου μεγέθους κυανόλευκος αστέρας BD+31°643, που περιβάλλεται από περιαστρικό δίσκο σκόνης διαμέτρου 2 τρισεκατομμυρίων χιλιομέτρων! Η απόστασή του από τη Γη υπολογίζεται σε 1.100 έτη φωτός. Ο αστέρας HD 29587, που αποτελεί διπλό σύστημα με φαιό νάνο. Ο φαιός νάνος έχει μάζα 40 φορές τη μάζα του Δία. Υπάρχει ακόμη το ανοικτό σμήνος αστέρων M34 [φ.μ. 5,2] που διαθέτει έως 80 αστέρες, ενώ απέχει από τη Γη 1.400 έτη φωτός. Τα ονομαζόμενα αρχικώς h και χ Περσέως σώματα, αποδείχθηκε ότι είναι δύο εφαπτόμενα ανοικτά σμήνη [NGC 869, NGC 884] γνωστά και ως Double Cluster, δηλαδή Διπλό Σμήνος. Δύο άλλα ανοικτά αστρικά σμήνη στον Περσέα τα NGC 1528 και NGC1545, απέχουν 2.600 ε.φ. από τη Γη. Στον Περσέα υπάρχει και το πλανητικό νεφέλωμα Μ76 [Μικρός Αλτήρας, ή “Little Dumbbell Nebula"]. Το νεφέλωμα NGC 1499 [γνωστό ως «Νεφέλωμα Καλιφόρνια» από την ομοιότητα του σχήματός του με την ομώνυμη αμερικανική πολιτεία], έχει διαστάσεις περίπου 100 επί 20 έτη φωτός και απέχει περίπου 2.000 ε.φ. από τη Γη). Από τα εξωγαλαξιακά σώματα του Περσέα ξεχωρίζει το πυκνό γαλαξιακό “Σμήνος Περσέως Ι» με περισσότερους από 2.000 γαλαξίες(!!) σε απόσταση 250 ως 320 εκατομμύρια έτη φωτός από εμάς.

  ΠΕΡΣΕΙΔΕΣ: Οι Περσείδες είναι βροχή διαττόντων ή πεφταστέρια όπως τα λέει ο λαός. Στην πραγματικότητα δεν είναι αστέρια που «πέφτουν». Πρόκειται για μικρά κομμάτια (μέχρι και σε μορφή σκόνης) τα οποία είναι απομεινάρια του κομήτη Σουίφτ-Τάτλ και όταν εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης με τεράστιες ταχύτητες καίγονται εξαιτίας της τριβής με την ατμόσφαιρα μέσα σε δευτερόλεπτα. Όποια από αυτά είναι αρκετά μεγάλα ώστε να φτάσουν στην επιφάνεια της Γης ονομάζονται μετεωρίτες, ενώ όσα είναι τόσο λαμπρά που φαίνονται να σχίζουν τον ουρανό ονομάζονται βολίδες. Συνήθως στο μέγιστο της βροχής πέφτει ένα μετέωρο το λεπτό. Ονομάζονται Περσείδες, επειδή το ακτινοβόλο σημείο τους προβάλλεται στον αστερισμό του Περσέα. Φαίνεται δηλαδή σαν να έρχονται από την κατεύθυνση αυτή. Το μεγαλύτερο μέρος του υλικού αυτού από τον κομήτη Σουίφτ-Τάτλ περιπλανάται στον διαπλανητικό χώρο εδώ και χίλια περίπου χρόνια αφότου εγκατέλειψε τον κομήτη. Αναφέρονται παρατηρήσεις των Περσείδων εδώ και πολλούς αιώνες, με αρχαιότερη αναφερόμενη από την Άπω Ανατολή. Μία λαϊκή ονομασία της βροχής αυτής σε Ρωμαιοκαθολικές χώρες είναι “Δάκρυα του Α. Λαυρεντίου”, καθώς στις 10 Αυγούστου τιμάται η μνήμη του μαρτυρίου του. Η αρχή της βροχής είναι ορατή από τα μέσα Ιουλίου κάθε χρόνο, με κορύφωση μεταξύ 9 και 14 Αυγούστου, όταν ο ρυθμός φθάνει τα 60 και πλέον μετέωρα ανά ώρα. Εξαιτίας της τροχιάς του κομήτη, οι Περσείδες παρατηρούνται κυρίως να διασχίζουν το Βόρειο Ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας. Καθώς συμβαίνει με όλους τους διάττοντες αστέρες, ο ρυθμός τους μεγιστοποιείται κατά το χρονικό διάστημα αμέσως πριν την αυγή.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/watch?v=8JWh9NjDW28&list=PLYzv9oZRBagZaXu5VjojyEMLNniRBXtrQ&index=16

Κυριακή ΙΒ΄Λουκά. Των δέκα λεπρών [Λουκ. Ιζ΄ 12 – 19] +ΒΙΝΤΕΟ από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο

 

Η ευγνωμοσύνη! Κυριακή ΙΒ΄Λουκά. Των δέκα λεπρών

[Λουκ. Ιζ΄ 12 – 19] +ΒΙΝΤΕΟ

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο 

    ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ: Κάθε μέρα, κάθε στιγμὴ, ο Χριστὸς μας εγγίζει περνώντας δίπλα μας μήπως δει και ακούσει αν κάποιος Τoν αναζητεί. Άλλωστε, ένα πράγμα Τον ξεκουράζει, να παίρνει πάνω του τα βάρη των ανθρώπων, μία χαρὰ έχει, να δίνει χαρά. Και εμείς, σαν παιδιὰ του Θεού, γνωρίζουμε πως όταν σπεύδει να μας ακούσει ή όταν μακροθυμώντας φαίνεται σαν να μην ακούει, με όλα τούτα κατεργάζεται τη σωτηρία μας. Στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα ο Χριστός ευεργετεί θεραπεύοντας μια ομάδα δέκα ανθρώπων, που η κοινωνία είχε περιθωριοποιήσει λόγω της λέπρας. Το θαύμα της θεραπείας των δέκα λεπρών έγινε, γιατί οι άνθρωποι εκείνοι, αποκλεισμένοι από κάθε ανθρώπινη βοήθεια και συμπαράσταση, εναπόθεσαν όλες τις ελπίδες στον Κύριο. «Ιησού επιστάτα, ελέησον ημάς», φωνάζουν. Ο Κύριος, φιλεύσπλαχνος και ελεήμων, ανταποκρίνεται στις παρακλήσεις τους και τους θεραπεύει επανεντάσσοντάς τους στην κοινωνία, στέλνοντάς τους σε εκείνους που, κατά το Νόμο, επιβεβαίωναν την αποκατάσταση της συγκεκριμένης αρρώστιας, στους ιερείς.

ΤΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕΙ: Ο ένας από τους λεπρούς, αυτός που τελικά έδειξε και την ευγνωμοσύνη του, ήταν Σαμαρείτης. Οι Σαμαρείτες θεωρούνταν από τους Ιουδαίους ακάθαρτοι και αιρετικοί. Κι’ όμως οι δέκα αυτοί άνθρωποι είναι μαζί όταν συναντάνε το Χριστό παρά τις διαφορές τους. Τους ενώνει η αρρώστια και η κοινωνική απόρριψη! Η λέπρα ήταν για τους Εβραίους σημάδι αμαρτίας και τιμωρίας και ο λεπρός απόβλητος, μέχρι να θεραπευθεί. Γι’ αυτό και όταν αντιλαμβάνονται το Χριστό, στέκονται «πόρρωθεν», εκεί που τους είχε θέσει η “καθαρή” κοινωνία. Κι ενώ η λέπρα συνέδεε αυτούς τους δέκα άνδρες, η πίστη τους φέρνει ακόμη πιο κοντά. Μια πίστη που ενισχύθηκε απ’ όσα είχαν ακούσει για το Χριστό και τροφοδότησε την ελπίδα να επιστρέψουν υγιείς στις οικογενειές τους.

ΝΟΜΟΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΗ: Τους θεραπεύει όμως μ’ ένα περίεργο τρόπο. Τους στέλνει στους ιερείς του Ισραήλ που ήταν αρμόδιοι για να βεβαιώσουν τον καθαρισμό τους. Με τη μικρή αυτή υπακοή, τους ζητάει να κάνουν πράξη την πίστη που φανέρωσαν. Συγχρόνως στέλνει κι’ ένα διττό μήνυμα στο ιερατείο: ότι ο Ίδιος σέβεται το μωσαϊκό νόμο και ότι ο νόμος δεν έχει μπορεί να σώσει! Κι αυτό γιατί ο νόμος έχει μέσα του τη δουλεία στην αμαρτία, ενώ η σώζουσα πίστη, ανοίγει δρόμο για την ελευθερία και τη μετάνοια. Αυτή η πίστη επιτρέπει τη δράση της θαυματουργικής ενέργειας του Θεού. Οι δέκα υπακούουν στην εντολή του Ιησού και η πίστη τους φέρνει την ανάλογη καρποφορία. Όπως πηγαίνουν προς τους ιερείς, καθαρίζονται! Εκείνο που μας εντυπωσιάζει είναι η ευκολία με την οποία οι εννέα, καθαροί πια από τη λέπρα, λησμόνησαν Εκείνον που τους ευεργέτησε, επικαλούμενοι ίσως διατάξεις περί καθαρμών και δεν επιστρέφουν να Τον ευχαριστήσουν. Αδημονώντας, ίσως, για την επίσημη αναγνώριση από το ιερατείο, απορρίπτουν Αυτόν που δεν τους απέκλεισε από την αγάπη του και τους θεράπευσε. Βέβαια θα συνειδητοποίησαν ακόμη ότι ο Χριστός δεν ήταν αγαπητός στο κατεστημένο της εποχής, το οποίο δεν ήθελαν να δυσαρεστήσουν. Ακόμη, οι ρόλοι τώρα αντιστράφηκαν. Οι εννέα, χθεσινά θύματα του νόμου, τώρα αναπαράγουν τη συμπεριφορά του θύτη. Αυτοί που υφίσταντο διωγμούς και αποκλεισμό, με τη σειρά τους αρνούνται να παραδεχθούν, ότι στο παρελθόν υπήρξαν οι ίδιοι περιφρονημένοι και ασθενείς. Έτσι εξηγείται γιατί τόσο γρήγορα ξεχνούν τι έκανε γι’ αυτούς ο Θεός, και πόσο φέρονται σκληρά σ΄ εκείνους που χαρακτηρίζονται περιθωριακοί. Ανήκουν τώρα κι’ αυτοί στους «καθώς πρέπει» και τους «καθαρούς»! Καὶ ξαναμπαίνουν στους ίδιους κύκλους ψευτιάς και αλαζονείας, λησμονώντας την πηγή της ζωής, τον Κύριο. Συνεπώς οι εννέα δείχνουν να μη διδάχθηκαν τίποτε. Αισθάνονται ταπεινωτικά να επιστρέψουν εκεί απ’ όπου ξεκίνησαν, μειωτικά να παραδεχθούν ότι ήταν άρρωστοι και ότι θεραπεύθηκαν με τη δύναμη του Θεού. Κι’ αντί να φανούν μεγαλόψυχα ευγνώμονες, κατάντησαν μικρόψυχα αχάριστοι. Αρνήθηκαν να γευθούν το μυστήριο της ανθρώπινης ευχαριστίας και τη χαρά της θαυματουργικής αποκατάστασης.

ΚΙ Ο ΣΑΜΑΡΕΙΤΗΣ: Ένας όμως απ’ αυτούς επιστρέφει για να τον ευχαριστήσει. Δεν πάει στους δικούς του ιερείς, ξανάρχεται στον Ιησού, ενώ τον χωρίζουν εθνικές και θρησκευτικές διαφορές. Επιστρέφει ευγνωμονών με πίστη ανιδιοτελή, έμπλεη αγάπης. Μπορεί η κοινωνία να του στέρησε πολλά αποκλείοντας τον από τη φυσιολογική ανθρώπινη ζωή, μα δεν έχασε την ανθρωπιά του, τη δυνατότητα να δημιουργεί δεσμούς, να ξεπερνάει φόβο και ανάγκη. Έτσι ξεπερνάει εγωισμούς και ντροπές, βάζει σε δεύτερη μοίρα την «αξιοπρέπεια του» και τη γνώμη των άλλων για το πρόσωπο του. Ήταν, δις αποκλεισμένος από τους συνανθρώπους του, και για την καταγωγή του και για το κατάντημα του. Γίνεται δύο φορές αποκαταστημένος: και ως προς την υγεία του και ως προς τη νέα σωτηριώδη σχέση του με τον Κύριο. Κι’ εδώ έγκειται η μέγιστη θεραπεία που προσφέρει ο Χριστός. Την αποκατάσταση των σχέσεων μας με το Θεό. Όμως, δεν φτάνει να αφαιρέσει ο Χριστός την ασθένεια ή τις αμαρτίες. Χρειάζεται κι εμείς να υγιαίνουμε εν αυτώ και να ζούμε σε κοινωνία μαζί Του. Δεν αρκεί να καλυπτόμαστε πίσω από μια ¨δήθεν” πίστη, πρέπει η πίστη να συνοδεύεται από αυθεντικό τρόπο ζωής εν Χριστώ. Παρά το γεγονός της θεραπείας και της κοινωνικής αποκατάστασης και των δέκα, μόνο ένας εξ αυτών εκφράζει την ευγνωμοσύνη του, προς τον ευεργέτη του, δίδοντας την ευκαιρία στο Χριστό να επαινέσει τη συμπεριφορά του ενός και να επικρίνει την αχαριστία των άλλων εννέα. «Ουχί οι δέκα εκαθαρίσθησαν; Οι δε εννέα πού; Ουχ ευρέθησαν υποστρέψαντες δούναι δόξαν τω Θεώ, ει μη ο αλλογενής ούτος;», ερωτά ο Κύριος. Δεν κάνει ο Ιησούς αυτή την επισήμανση διότι επιζητά ανταπόδοση ή διότι έχει ανάγκη από ανθρώπινες δοξολογίες. Τι θα μπορούσε άλλωστε να προσθέσει σε Εκείνον η απόδοση της ευγνωμοσύνης μας; Διδάσκει όμως αυτή τη συμπεριφορά, διότι η έκφραση της ευγνωμοσύνης συντελεί στην κοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό.

Η ΕΥΓΝΩΜΟΣΥΝΗ: Ευγνωμοσύνη είναι η αναγνώριση της ευεργεσίας και η έκφραση της ευχαριστίας γι’ αυτήν. Μάλιστα, όσο περισσότερο ευχαριστούμε για τα καλά που δεχόμαστε, τόσο ανοίγει ο δρόμος για να δεχτούμε περισσότερα. Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος έλεγε σχετικά: “η ευχαριστία του λαμβάνοντος ερεθίζει τον δίδοντα να δώσει δωρήματα μεγαλύτερα από τα προηγούμενα”. Ευγνωμοσύνη πρέπει να αποδίδουμε κάθε στιγμή, στον Παντοδύναμο Θεό, για όλα όσα έχουμε, για οποιαδήποτε κατάσταση έρχεται στη ζωή μας, για οτιδήποτε μας κάνει να νιώθουμε καλά, για τα μικρά και για τα μεγάλα! Ιδιαιτέρως σήμερα, με την κρίση, που μαστίζει τη ζωή μας, η ευγνωμοσύνη πρέπει να είναι στάση ζωής, μια ευλογία της ορθά βιουμένης αληθινής χριστιανικής πίστης, για να ανοίξει τις πόρτες του παραδείσου και σε εμάς, όπως άνοιξαν για τον ιαθέντα λεπρό της σημερινής ευαγγελικής περικοπής, ο οποίος δείχνοντας έμπρακτα την ευγνωμοσύνη του προς τον ευεργέτη Χριστό, έλαβε την Χάρη και την ευλογία από Εκείνον, καθώς του είπε: «αναστάς πορεύου, η πίστις σου σέσωκέ σε». Έτσι ο λεπρός της περικοπής δείχνοντας ευγνωμοσύνη για την ίαση του σώματος κερδίζει κάτι ασύγκριτα σπουδαιότερο: Τη σωτηρία της Ψυχής του!

 Η ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΜΑΣ: Ο Ιερός Χρυσόστομος, συνήθιζε να λέει σε κάθε περίσταση. «Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν». Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς προσθέτει: “Ας ευχαριστούμε για όλα, για ό,τι και αν συμβεί, αυτό είναι ευχαριστία. Διότι το να το κάνεις αυτό όταν όλα πηγαίνουν ομαλά, δεν είναι σπουδαίο, επειδή σε αυτό ωθεί η ιδία η φύσις των πραγμάτων. Εάν όμως ευχαριστούμε ενώ ευρισκόμεθα στο βάθος των κακών, αυτό είναι θαυμαστόν. Πράγματι, όταν εμείς ευχαριστούμε για εκείνα τα οποία άλλοι βλασφημούν και αποθαρρύνονται: Πρώτον, εύφρανες τον Θεόν. Δεύτερον, εντρόπιασες τον διάβολο. Τρίτον, αυτό που συνέβη το απέδειξες μηδαμινό. Τίποτε αγιώτερον δεν υπάρχει από την γλώσσα, που μέσα στα κακά ευχαριστεί τον Θεόν. Όντως δεν υστερεί σε τίποτε από την γλώσσα του μάρτυρος. Διότι και αυτή έναν δήμιον έχει ενώπιόν της, ο οποίος την αναγκάζει να αρνηθεί τον Θεόν δια της βλασφημίας. Τον διάβολον έχει, ο οποίος με δημίους λογισμούς τη σκοτίζει με τη λύπη. Αν λοιπόν κάποιος υπομείνει τα βάσανα και ευχαριστήσει, έλαβε στέφανον μαρτυρίου”. Κι ο Μ. Βασίλειος ελεγε σχετικά: “είναι αισχρόν όταν μεν τα πράγματα έρχονται ευνοϊκά να ευλογούμε τον Θεόν, στα δε στενόχωρα και επίπονα να σιωπούμε. Αλλά τότε πρέπει και περισσότερο να τον ευχαριστούμε, γνωρίζοντας ότι oν αγαπά Κύριος παιδεύει, μαστιγοί δε πάντα υιόν oν παραδέχεται”. Κατά τον άγιο Ισσάκ, αυτό που οδηγεί τα χαρίσματα του Θεού προς τον άνθρωπο “είναι η καρδία η κινουμένη προς ευχαριστίαν αδιάλειπτον». Ας γίνουμε λοιπόν, ευγνώμονες στο Θεό για το κάθε τι. Εάν υγιαίνουμε, δώρο του Θεού είναι η υγεία. Εάν ασθενούμε, η ασθένεια του σώματος είναι σωτηρία της ψυχής. Ας μη λείπει λοιπόν ποτέ από το στόμα μας η ευχαριστία-δοξολογία του Θεού.

Η ΑΛΛΗ ΛΕΠΡΑ: Σήμερα που η λέπρα αντιμετωπίζεται από την ιατρική, υπάρχει μία άλλη λέπρα που βασανίζει κάθε άνθρωπο, και μόνο ο Θεός μπορεί να τη θεραπεύσει. Είναι η λέπρα της αμαρτίας. Το πρώτο που χρειάζεται προκειμένου να καταπολεμήσουμε την αμαρτία είναι η συναίσθηση αμαρτωλότητας. Είναι σημαντικό ό ασθενής να αναγνωρίζει την ασθένεια του, προκειμένου να την καταπολεμήσει. Ο άρρωστος πού δεν καταλαβαίνει την αδυναμία του, δεν μπορεί να δεχθεί τα φάρμακα για τη θεραπεία του. Αντίθετα αυτός που συνειδητοποιεί την ασθένεια του, ζητά βοήθεια από το γιατρό και είναι πρόθυμος να ακολουθήσει τις οδηγίες του. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι δέκα λεπροί, επειδή ακριβώς γνώριζαν ότι είναι ακάθαρτοι, στάθηκαν μακριά, «πόρρωθεν», και ζήτησαν βοήθεια από τον Κύριο Ιησού χωρίς να τολμήσουν να Τον πλησιάσουν. Κι όμως, ό Χριστός ήταν τόσο κοντά τους! Διότι, όπως λέει ό Ψαλμωδός, «εγγύς Κύριος τοις συντετριμμένοις την καρδίαν και τούς ταπεινούς τω πνεύματι σώσει» (Ψαλμ. λγ' 19). Η συναίσθηση άμαρτωλότητας γεννά στην ψυχή ταπείνωση και μετάνοια. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει ότι “εάν είπωμεν ότι άμαρτίαν ουκ έχομεν, εαυτούς πλανώμεν” (Α' Ίω. Α' 8)! Οι άλλοι βλέπουν τη λέπρα της ψυχής μας κι εμείς νιώθουμε υγιείς! Αν ακόμη αντιληφθούμε πόσο έχει μολύνει το εσωτερικό μας ή αμαρτία, τότε δεν θα πλησιάζουμε τα άγια Μυστήρια πριν καθαρίσουμε την ψυχή μας. Διότι αν ένας λεπρός φαίνεται αποκρουστικός ενώπιόν μας, πολύ περισσότερο δυσώδης και ακάθαρτος είναι ό αμαρτωλός άνθρωπος ενώπιον του Θεού, ο Οποίος είναι ό κατ' εξοχήν άγιος και αμόλυντος. Εφόσον συναισθανθούμε την ασθένεια της ψυχής μας, εκείνο που απομένει είναι να καταφύγουμε στον παντοδύναμο ιατρό, τον Κύριο. Οι δέκα λεπροί με κραυγή ισχυρή επικαλέστηκαν το έλεος του Κυρίου. «Ιησού επιστάτα, έλέησον ημάς», φώναζαν. Μια τέτοια ισχυρή κραυγή ποτέ δεν αφήνει αδιάφορο τον Κύριο. Θερμή και δυνατή να είναι και ή δική μας προσευχή όταν ζητάμε τη βοήθεια του Θεού: Κύριε, έλέησέ μας! Και ακόμα, ή προσευχή μας να γίνεται με ταπείνωση και διάθεση υποταγής στο θέλημα του Θεού, όπως συνέβη και με τους λεπρούς της περικοπής. Όταν ο Κύριος, πριν ακόμη τους θεραπεύσει, τούς υπέδειξε να πάνε στους ιερείς για να εξεταστούν, εκείνοι αμέσως Τον άκουσαν! Παρόμοια και κάθε χριστιανός δεν μπορεί να λάβει την υγεία της ψυχής του παρά μόνο αν βαδίζει σταθερά την οδό του θείου θελήματος. Έτσι, κάθε φορά πού καταφεύγουμε στο Μυστήριο της ιεράς Εξομολογήσεως για να λάβουμε την άφεση των αμαρτιών μας, ας παίρνουμε την απόφαση να ακολουθήσουμε με ακρίβεια τις οδηγίες του Πνευματικού. Ας συνειδητοποιήσουμε κι εμείς ότι έχουμε ανάγκη καθαρισμού από τα πάθη μας. Κι ας καταφεύγουμε στον φιλάνθρωπο Θεό με ταπείνωση, με θερμή προσευχή και απόλυτη εμπιστοσύνη στους λόγους του. Τότε ό Κύριος θα μάς καθαρίζει από την πνευματική λέπρα.

   ΕΠΙΜΥΘΙΟ. ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ: Είδα στον ύπνο μου πως επισκέφθηκα τον Παράδεισο και ένας άγγελος με ξεναγούσε. Περπατούσαμε δίπλα-δίπλα σε μια τεράστια αίθουσα γεμάτη με αγγέλους. Ο άγγελος οδηγός μου σταμάτησε μπροστά στον πρώτο σταθμό εργασίας και είπε: “Αυτό είναι το Τμήμα Παραλαβής. Εδώ παραλαμβάνουμε όλες τις αιτήσεις-προσευχές που φτάνουν στον Θεό. Ο χώρος έσφυζε από κίνηση, με πολλούς αγγέλους να βγάζουν και να ταξινομούν αιτήσεις γραμμένες σε ογκώδεις στοίβες από χαρτιά και σημειώματα, από ανθρώπους σε όλον τον κόσμο. Μετά προχωρήσαμε σε ένα μακρύ διάδρομο και φτάσαμε στο δεύτερο σταθμό. “Αυτό είναι το Τμήμα συσκευασίας και Παράδοσης”, είπε ο άγγελος. “Εδώ οι χάρες και οι ευχές, που έχουν ζητηθεί προωθούνται και παραδίδονται σε αυτούς που τις ζήτησαν”. Κι εδώ αμέτρητοι άγγελοι πηγαινοέρχονταν δουλεύοντας σκληρά, αφού τόσες πολλές επιθυμίες είχαν ζητηθεί και συσκευάζονταν για να παραδοθούν στη γη. Τέλος, στην άκρη ενός μικρού σταθμού, μόνο ένας άγγελος καθόταν εκεί, χωρίς να κάνει ουσιαστικά τίποτα. “Αυτό είναι το Τμήμα των Ευχαριστιών”, μου είπε σιγανά ο φίλος άγγελός μου. Έδειχνε ντροπιασμένος. “Πώς γίνεται αυτό; Δεν υπάρχει δουλειά εδώ”; ρώτησα. “Είναι λυπηρό”, αναστέναξε εκείνος. “Αφού παραλάβουν τις χάρες τους οι άνθρωποι, ελάχιστοι στέλνουν ευχαριστήρια”. “Πώς μπορεί κάποιος να ευχαριστήσει τον Θεό για τις ευλογίες που παρέλαβε”; ρώτησα πάλι. Κι εκείνος απάντησε: “Χρειάζεται μόνο να πεις: Ευχαριστώ, Θεέ μου!”. “Για τι ακριβώς πρέπει να ευχαριστήσουμε”; επέμεινα εγώ. “Αν έχεις τρόφιμα στο ψυγείο, ρούχα στην πλάτη σου, μια στέγη πάνω απ’ το κεφάλι σου και ένα μέρος να κοιμηθείς, είσαι πλουσιότερος από το 75% αυτού του κόσμου. Αν έχεις χρήματα στην τράπεζα, στο πορτοφόλι σου και λίγα κέρματα σ’ ένα πιατάκι είσαι στο 8% των ανθρώπων που ευημερούν. Αν ξύπνησες σήμερα το πρωί με περισσότερη υγεία από ότι αρρώστια, είσαι πιο ευλογημένος από όσους δεν θα επιζήσουν καν αυτή τη μέρα. Αν ποτέ δε βίωσες το φόβο του πολέμου, τη μοναξιάς της φυλακής, την αγωνίας του βασανισμού και τη σουβλιά της πείνας, είσαι μπροστά από 700 εκατομμύρια ανθρώπους της γης. Αν μπορείς να προσευχηθείς σε ένα ναό χωρίς φόβο επίθεσης, σύλληψης ή εκτέλεσης, θα σε ζηλεύουν σίγουρα 3 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο. Αν οι γονείς σου είναι ακόμα ζωντανοί και είναι ακόμα παντρεμένοι, είσαι σπάνιος. Αν μπορείς να κρατάς το κεφάλι σου ψηλά και να χαμογελάς, δεν είσαι ο κανόνας, είσαι η εξαίρεση για όλους όσους ζουν σε αμφιβολία και απόγνωση. Και αν διαβάζεις τώρα αυτές τις αράδες, μόλις έλαβες μια διπλή ευλογία, γιατί σου το έγραψε κάποιος που σ’ αγαπάει και γιατί είσαι πιο τυχερός από δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους, που δεν ξέρουν καν να διαβάζουν. “Πώς μπορώ να αρχίσω”; ρώτησα πάλι. “Να πεις καλημέρα”, μου χαμογέλασε ο άγγελός μου, “να μετρήσεις τις ευλογίες σου και να περάσεις αυτό το μήνυμα και σε άλλους ανθρώπους, για να τους θυμίσεις πόσο ευλογημένοι είναι. Και μην ξεχάσεις να στείλεις το ευχαριστήριό σου¹”!

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: "Πατερικόν Κυριακοδρόμιον", σελίς 417 και εξής. Κυριακή ΙΒ Λουκα υπό του Αρχιμανδρίτου Νικηφόρου Πασσᾶ. ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΒ΄ΛΟΥΚΑ: Η ευγνωμοσύνη, ως εσωτερική δύναμη εγγύτητας των ανθρώπων! Πρωτ. Γεωργίου Σούλου. Ομιλία του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, περί Ευχαριστίας

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Περιοδικό «Τόλμη», αρχιμ. Δανιήλ Σάπικα, ιατρού.

Νεογιορτές «Το θέμα είναι τώρα τι λες. Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε…» Μανόλης Αναγνωστάκης Γράφει ο Γιάννης Φρύδας

 Νεογιορτές

«Το θέμα είναι τώρα τι λες.
Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε…»

Μανόλης Αναγνωστάκης

Γράφει ο Γιάννης Φρύδας

                       

  Πέρασαν κι  αυτές οι γιορτές… Πέρασαν και δεν ακούμπησαν… Ποιες γιορτές; Αν δεν ήταν τα ελάχιστα παιδάκια που βγήκαν να τραγουδήσουν τα κάλαντα ούτε που θα καταλαβαίναμε ότι αυτές τις μέρες γιορτάζουμε Χριστού την θείαν γέννησιν, την αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, τα Φώτα και τον φωτισμό.

  Βλέπετε, τον φωτισμό πια τον έχουμε αναθέσει αποκλειστικά στα αναρίθμητα πολύχρωμα λαμπιόνια, τα οποία, ωστόσο, συσκοτίζουν την πραγματικότητα και αδυνατούν να διασκορπίσουν τα πυκνά σκοτάδια που τυλίγουν την κοινωνία μας και την ανθρωπότητα.  

  Ξεχάστε αυτά που ξέρατε!... Σήμερα έχουμε τις νεογιορτές του νεοπολιτισμού!  Αυτές τις εφευρίσκουν οι έμποροι για εμπορικούς λόγους και κάποιοι δήμαρχοι για δημαγωγικούς λόγους (προσφέροντας θεάματα στον λαό και τον άρτον σε διάφορους καταφερτζήδες…).

  Ονειρουπόλεις, πάρκα ευχών ή χρωμάτων, χριστουγεννιάτικα χωριά, μύλοι ξωτικών κι ό,τι άλλο μπορεί να σερβιριστεί γαρνιρισμένο με τη λέξη μαγεία και το επίθετο μαγικός, μαγική, μαγικό. Ε, δε χρειάζεται να είσαι και μάγος να καταλάβεις…

  Κι οπωσδήποτε το σπίτι του Αϊ-Βασίλη… Κάθε πόλις και στάδιον κι ένα σπίτι του Αϊ-Βασίλη (του χοντροκόκκινου, εννοείται). Ούτε ο Παπαδημούλης δεν έχει τόσα σπίτια. Πώς τα καταφέρνει με τον ΕΝΦΙΑ ήθελα να ξέρω. 

  «Ελάτε ν’ ανάψουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο» προσκαλεί ο δήμαρχος.

  Τρέχουν οι δημότες για τη φωταγώγηση, έχουν δεν έχουν να πληρώσουν τον δικό τους λογαριασμό ρεύματος και δημοτικών τελών, βεβαίως, βεβαίως…  

  «Ελάτε στη νύχτα των ευχών, ν’ ανάψετε το δικό σας φαναράκι, με τη δική σας ευχή» ξαναπροσκαλεί ο δήμαρχος.

  Πήγαν… Οι περισσότεροι έγραψαν να πέσει ο Μητσοτάκης κι ανυπομονούν πότε θα γίνουν οι εκλογές να τον ξαναψηφίσουν…

  «Ελάτε ν’ αλλάξουμε τον χρόνο στην κεντρική πλατεία» ξαναματαπροσκαλεί ο δήμαρχος.

  Πηγαίνετε! Καλά σας λέει… Πηγαίνετε ν’ αλλάξετε τον χρόνο τουλάχιστον, αφού τίποτε άλλο δεν μπορείτε ν’ αλλάξετε σ’ αυτόν τον τόπο…

  Στη Λάρισα ο δήμαρχος καθιέρωσε τη χριστουγεννιάτικη παρέλαση. Μη μείνει η πρωτεύουσα του καφέ (άλλη καθιέρωση αυτή) χωρίς καρναβάλια, την ώρα που αλωνίζουν οι καλικάντζαροι… 

  Στα χωριά είναι διαφορετικά τα πράγματα. Άντε, να γίνει καμιά γιορτή τσιγαρίδας, που οργανώνει ο πολιτιστικός σύλλογος. Είναι χειμώνας και δεν προσφέρεται η εποχή, για να θεσπιστεί καμιά νεογιορτή. Ίσως μια γιορτή της γαλοπούλας θα ήταν πολύ εύστοχη. Το πρόβλημα είναι με τι αγοράζεις τη γαλοπούλα, διότι μπορεί η ίδια να μην πετάει, αλλά η τιμή της πέταξε εκεί που δεν τη φτάνει όποιο κι όποιο πορτοφόλι. Για γιορτή γεμισμένης γαλοπούλας, ας μην τη συζητάμε καλύτερα…  

  Οι νεογιορτές απλώνονται χρονικά σε ολόκληρο το έτος, αλλά κορυφώνονται την περίοδο από Μάιο μέχρι Οκτώβριο που έχουμε τα φρούτα, τα ξηροκάρπια και άλλα τινά φαγώσιμα (βρασμένα, τηγανισμένα, ψημένα…). Είναι, όπως αντιλαμβάνεστε, εορτές του πεπτικού συστήματος… 

  Μην τις ψάχνετε σε ημερολόγια! Είναι κινητές εορτές και γίνονται όποτε βολεύει τους οργανωτές και τους κλαριντζήδες. Καλοκαίρι δε βρίσκεις κολόνα χωρίς αφίσα κάποιου κλαριντζή ή δέντρο χωρίς αφίσα κάποιας εκδήλωσης νεογιορτής. Ευτυχώς, κράτησα μία που είδατε, για τις ανάγκες του άρθρου.

  Τι σας φταίνε τα δέντρα, βρεεεεε!... Ψάχνουμε και δε βρίσκουμε ένα ελεύθερο (ούτε ταξί στην Αθήνα να ήταν) να βάλουμε κι εμείς μια αφίσα για το επιτελικό κράτος, για την ελπίδα που ξανάρχεται και προπαντός το διαχρονικό: το Πασόκ είναι εδώ, ενωμένο δυνατό…

  Στις νεογιορτές αυτές πρωτοστατούν και αρκετοί πολιτιστικοί σύλλογοι, με εντελώς χαμένα τα συλλογικά αντανακλαστικά, σε βαθμό που να αναρωτιέσαι: ποιος θα σώσει τον πολιτισμό από τους πολιτιστικούς; Έχουν και την πλάνη ότι υπηρετούν την παράδοση…

  Κανένας δεν υπηρετεί την παράδοση, όταν την αλλοιώνει και τη νοθεύει με ξένα και άχρηστα στοιχεία. 

  Από την περσινή κατανομή πιστώσεων της Περιφέρειας για τον πολιτισμό, προς διάφορους συλλόγους του νομού Καρδίτσας, θυμάμαι: 

  Γιορτή πλαστού (με επιδόρπιον τσαλαφούτι βραγκιανίτικο από τα… Βρουβιανά), γιορτή μανιταριού, γιορτή σταφυλιού, γιορτή πίτας (καραγκούνικης κι αγραφιώτικης)

με ολίγην μπατζίνα, γιορτή παραδοσιακού γλυκού, γιορτή παραδοσιακών γεύσεων κολοκύθας (δεν κάνω πλάκα), γιορτή ντομάτας (της κόκκινης υποθέτω, η πράσινη γιορτάζει με το τουρσί), γιορτή τσίπουρου και τσιπουροβραδιάς. Θυμηθείτε εσείς τα υπόλοιπα!... Υπάρχουν πολλά γιορτάσια ακόμη. Και πόσα θα ακολουθήσουν… 

   

  Και ανταμώματα… Παντού ανταμώματα! Για να ανταμώσουν σήμερα οι χωριανοί χρειάζεται πίστωση από την Περιφέρεια… Στόχος, μεταξύ άλλων, η σύσφιξη των σχέσεων!... Μετέχει ο άλλος στη σύσφιξη των σχέσεων και ξεχνάει ότι η δεξαμενή που πίνει νερό είναι τρύπια και μπαίνουν μέσα φίδια, ποντίκια και διάφορα ζούμπελα.

  Σύσφιξη, λέμε!... Μη μι σφίγγ’ς άλλου, αρέ! Δε γλέπ’ς π’ κουντεύου να σκάσου;  

  Τελειώνοντας, θέλω να κλείσω με τούτο: να είναι καλά οι άνθρωποι και ας γιορτάζουν με όποιον τρόπο θέλουν κι ό,τι θέλουν. Καθένας έχει τη δική του οπτική για τα πράγματα και παίρνει τις δικές του αποφάσεις σε όλα. Ελπίζω τουλάχιστον κι ο καθένας να αναγνωρίζει το δικαίωμα της δικής μου οπτικής.

                                                                                                                                                       17/1/2026

Η οκνηρία -ακηδία + ΒΙΝΤΕΟ Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

 

Η οκνηρία -ακηδία + ΒΙΝΤΕΟ

“Νωθρότης σύζυγος ύπνου εστί και οκνηρία πείνης” (Γρηγόριος Θεολόγος)

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

   

   Η ΟΚΝΗΡΙΑ: Η τεχνολογική εξέλιξη και η αέναη επιθυμία του ανθρώπου για περισσότερα υλικά αγαθά τον ωθούν σε όλο και περισσότερη εργασία. Κι όμως, ο σύγχρονος άνθρωπος πάσχει από την αρρώστια της οκνηρίας. Οκνηρία ορίζεται η χαλαρότητα του νου και η εξ αυτής αδυναμία του σώματος να ανταποκριθεί στο κάλεσμα εκτάκτων καταστάσεων. Μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού πάσχει κυρίως από πνευματική οκνηρία. Στις μέρες μας, τουλάχιστον προ της οικονομικής κρίσης, όλες οι ψυχοσωματικές δυνατότητές μας αναλώνονται στο βωμό της εύρεσης χρήματος και της κοινωνικής καταξίωσης. Ελάχιστη προσοχή δίνεται στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και του τρόπου σκέψης. Φιλοσοφία, θρησκεία, πολιτισμός, δεν απασχολούν την κοινωνία, ως μη απτόμενα της εννοίας του χρήματος. Παράδειγμα το εκπαιδευτικό σύστημα, ιδιαίτερα μετά την ανανέωση της ύλης προς το “χρηστικότερο” και της αλλαγής προσανατολισμού του προς τον “κοσμοπολίτικο κοινωνικό χυλό”, πρωταρχικό στόχο έχει την δημιουργία μηχανικών μυαλών και όχι ελεύθερων σκεπτόμενων ανθρώπων. Η πνευματική οκνηρία είναι επικίνδυνη για τον πολιτισμό, καθώς οδηγεί σε κοινωνική στασιμότητα. Έτσι κατευθυνόμαστε, αν δεν έχουμε ήδη φτάσει, σε εποχές άκρατου εγωισμού, υλισμού και απάθειας.

Η ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΟΦΙΑ: “Οκνηρός δε είναι μόνο εκείνος που δεν κάνει τίποτα, αλλά εκείνος που μπορεί να κάνει κάτι καλύτερα και δεν το κάνει”, έλεγε ο Σωκράτης, ενώ ο Πλάτων προσέθεσε: “Κανένας κοιμισμένος δεν είναι άξιος για τίποτε”. Ο Αριστοτέλης διατείνεται: “Αδύνατον τον μηδέν πράττοντα πράττειν ευ”, ενώ ο προγενέστερος Ηράκλειτος πίστευε πώς οι οκνηροί “Συμμετέχουν δια της απραξίας τους στα δρώμενα του κόσμου.” Ο Ησίοδος χαρακτήριζε “ντροπή” την οκνηρία, ενώ ο Σοφοκλής πρέσβευε ότι “Θεός τοις αργούσιν ου παρίσταται”. Τέλος ο “παραμυθάς” Αίσωπος βρίσκει στην εργασία το θησαυρό: “Ο μόχθος είναι για τους ανθρώπους θησαυρός”.

Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ: Η Βίβλος απαγορεύει την τεμπελιά: “ακούομεν γαρ τινας (...) μηδὲν εργαζομένους, αλλὰ περιεργαζομένους· τοιούτοις παραγγέλλομεν και παρακαλούμεν διὰ του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ίνα μετὰ ησυχίας εργαζόμενοι τον εαυτών άρτον εσθίωσιν.” (Β΄Θεσ. γ΄11,12). Αλλού διαβάζουμε: “Ο μη εργαζόμενος μηδέ εσθιέτω” ( Τιμ. γ' 10), ενώ ο σοφός “εν πειρασμοίς” Ιώβ έλεγε: “Η αργία είναι η μητέρα της πείνας κι αδελφή της κλεψιάς.” Ο Σολομώντας βρίσκει το φάρμακο κατά της οκνηρίας στην παιδεία: “Υιὸς πεπαιδευμένος σοφὸς έσται, τω δε άφρονι διακόνω χρήσεται.” (Παρ. ι΄4,), ενώ αλλού προσθέτει: “ω οκνηρέ! γίνε σοφός. (...) Πότε θα σηκωθείς από τον ύπνο σου; Λίγος ύπνος, λίγος νυσταγμός, λίγο δίπλωμα των χεριών στον ύπνο. Έπειτα η φτώχεια σου έρχεται σαν ταχυδρόμος και η γύμνια σου σαν οπλισμένος άνδρας." (Παρ. στ΄ 6 – 11).

Ο ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΟΚΝΗΡΙΑΣ: Η οκνηρία είναι φαινόμενο που έχει μεγάλες συνέπειες σε βιοποριστικούς και πνευματικούς αγώνες. Σε περίπτωση που υπάρχει οικογένεια έχουμε περιπτώσεις πείνας και άλλων συνεπειών με τις οποίες επιβαρύνει ο οκνηρός τους συνανθρώπους του. Για να μπορέσει ο οκνηρός να αλλάξει, χρειάζεται από παιδί οι γονείς ή οι δάσκαλοι του να εντοπίσουν την οκνηρία ωθώντας τον με το καλό στην εργασία. Αν δεν δεχθεί, θα πρέπει να είναι κοντά του κάποιος εμψυχωτής μέχρι να αυξήσει την υπομονή του. Με υπομονή και επιμονή επιτυγχάνονται πολλά. Τυχόν δέλεαρ αμοιβής σε οκνηρό άτομο είναι καλό να αποφεύγεται ή να χρησιμοποιείται μόνο αρχικά, γιατί μπορεί να αναπτυχθεί ιδιοτέλεια. Αν διαπιστώνουμε εμείς οι ίδιοι ότι η οκνηρία μάς ανακόπτει την πορεία, μπορούμε να επιβάλλουμε στον εαυτό μας εργασίες που θα συνεχίζουμε “μέχρις εσχάτων”. Έτσι, η αρχική δυσφορία, σταδιακά, θα εκλείψει και αργότερα θα εξαφανιστεί κάθε ίχνος οκνηρίας. Ταυτόχρονα η άσκηση στην υπομονή θα αποφέρει εσωτερική ηρεμία, που με τη σειρά της θα δώσει γαλήνη, εκμηδενίζοντας το άγχος.

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΘΕΣΗ: Αυτό το λεγόμενο “θανάσιμο” αμάρτημα είναι διαφορετικό των υπολοίπων, καθώς εκείνα αφορούν στην ανεξέλεγκτη υπερβολή, ενώ η οκνηρία αφορά στην έλλειψη κινήτρων. “Η δουλειά απαλλάσσει τον άνθρωπο από τα τρία βασικότερα κακά: την ανία, τα ελαττώματα, την ανάγκη”, έγραφε ο Βολτέρος δείχνοντας την ευεργετική σημασία του κινήτρου της εργασίας. Ένας άλλος τρόπος να εξετάσουμε την οκνηρία είναι με την οπτική της ''αποφυγής έργου''. Τότε η οκνηρία είναι αποτέλεσμα παλαιότερης αποτυχίας σε κάποιο έργο που κατέληξε σε απογοήτευση και αποθάρρυνσή του ατόμου για μελλοντικό ανάλογο έργο. Άτομα που βίωσαν τέτοια δυσάρεστη εμπειρία, εγκλωβίζονται σε φαύλο κύκλο καθώς, φοβούμενοι την αποτυχία, αποφεύγουν τη δράση, γεγονός το οποίο πάλι οδηγεί σε αποτυχία, απογοήτευση και νέες δυσάρεστες εμπειρίες. Όμως, αυτή η περίπτωση αφορά λίγους, γιατί υπάρχει σημαντικός αριθμός ατόμων, και μάλιστα στην πατρίδα μας, που αποζητούν εύκολο χρήμα, εύκολη αναγνώριση και “καλή ζωή” με το μικρότερο δυνατό κόπο. Ο οκνηρός, ως άνθρωπος κενός, δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει τις χαρές της εργασίας. Η οκνηρία είναι καταστροφικότατο πάθος καθώς ένας οκνηρός ζημιώνει ολόκληρο το κοινωνικό σύνολο, διότι σε οτιδήποτε συμβεί παραμένει απαθώς αμέτοχος, αποδεχόμενος αβίαστα ό,τι πλασάρεται, πράγμα που σήμερα διευκολύνεται με την αποχαύνωση που απλόχερα και ακοπίαστα προσφέρει η τηλεόραση και το διαδίκτυο.

Η ΑΚΗΔΙΑ: Η λέξη προέρχεται από το ρήμα κήδομαι (= φροντίζω). Κηδεία είναι η φροντίδα (προς τους νεκρούς συνήθως) και α-κηδεία η έλλειψη φροντίδας. Η ακηδία είναι αθυμία, ανορεξία, που κυριεύει τον άνθρωπο, κάνοντάς τον απρόθυμο, αμελή ή αδιάφορο για κάθε πνευματικό έργο, μ΄άλλα λόγια είναι οκνηρία του πνεύματος ή παραλυσία της ψυχής. Η ακηδία ως επικίνδυνη πνευματική ασθένεια - γιατί το μικρόβιό της παραλύει το νου κάνοντάς τον ανίκανο να σκεφτεί ή να κάνει οτιδήποτε καλό - αντανακλά τα συμπτώματά της και στο σώμα, αφού ο άνθρωπος αποτελεί ενιαία ψυχοσωματική ύπαρξη. Κι επειδή "αργία μήτηρ πάσης κακίας", όταν ο νους δεν ασχολείται με θεάρεστα, υποκύπτει σταδιακά σε πειρασμούς. Επιθυμεί, εξιδανικεύοντας καταστάσεις που πριν είχε απορρίψει, όπως ηδονές, δόξα, πλούτο. Η “μάνα” οκνηρία “τίκτει επωδίνως” δύο “άσχημες” θυγατέρες: τη μικροψυχία που οδηγεί στην αμέλεια και την απόγνωση, όπου ο άνθρωπος χάνει κάθε ελπίδα σωτηρίας. Η τελευταία είναι η χειρότερη πνευματική κατάστάση γιατί, είναι άρνηση της θείας φιλανθρωπίας και της λυτρωτικής θυσίας του Κυρίου. Ο αββάς Παμβώ είδε κάποτε στην Αλεξάνδρεια μια γυναίκα στολισμένη προκλητικά, και δάκρυσε. Όταν τον ρώτησαν σχετικά, εκείνος απάντησε: «Αφενός για τη δική της απώλεια, και αφετέρου γιατί εγώ δεν φροντίζω ν’ αρέσω στον άγιο Θεό τόσο, όσο εκείνη στους ανθρώπους». Ο Ευσέβιος Καισ. έγραψε: “Το σώμα το λιώνει η τεμπελιά και την ψυχή η αδιαφορία.”. Ο Μ. Φώτιος υπογραμμίζει: “Η άνεση και η ανάπαυση αποχαυνώνουν και χαλαρώνουν την δύναμη της ψυχής”. Το δραστικότερο φάρμακο-όπλο κατά της ακηδίας, σύμφωνα με Πατέρες, είναι η πεποίθηση “ότι η σημερινή μέρα είναι η στερνή πάνω στη γη, ότι σήμερα μόνο ζούμε και αύριο πεθαίνουμε”, πράγμα που αναμφίβολα μπορεί να συμβεί. Έτσι, χρειάζεται αγώνας και νήψη ώστε να μη χαθεί μάταια ο δοσμένος χρόνος για την καλλιέργεια της ψυχής. Το τάλαντο που κατέχουμε ας μην κρυφτεί, αλλά να πολλαπλασιαστεί, για να μην ακουστεί κάποτε: «Πονηρέ δούλε και οκνηρέ! (...) έδει ουν σε βαλείν το αργύριόν μου τοις τραπεζίταις” (Μτθ. κε΄26,27).

ΕΠΙΜΥΘΙΟ: Η ΝΗΨΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΚΗΔΙΑΣ: Η πνευματική επαγρύπνηση (νήψη) και ο αγώνας διαρκεί μέχρι το τέλος της ανθρώπινης ζωής: «Γίνου πιστός άχρι θανάτου, και δώσω σοι τον στέφανον της ζωής» (Αποκ. β΄ 10). Όπως ο Χριστός υπέφερε για όλους, ας μιμηθεί Αυτόν κατ' ελάχιστον κι ο πιστός για χάρη Του, για να απολαύσει αγαθά, «α οφθαλμός ουκ είδε και ους ουκ ήκουσε» (Α' Κορ. β΄ 9), αγαπώντας Τον «εξ όλης της καρδίας και εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της δυνάμεως» (Δευτ. στ΄ 5), «ηγούμενος πάντα σκύβαλα είναι ίνα Χριστόν κερδήση» (Φιλιπ. γ΄ 8).

ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: