Παρατάξεις, αναταράξεις κι ανακατατάξεις Γράφει ο Γιάννης Φρύδας ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ 35

 Παρατάξεις, αναταράξεις κι ανακατατάξεις 

                                                                                                                                                                                                                       

Μην τους είδατε, τους απαντήσατε,

απ’ τα βιογραφικά τους τούς γνωρίσατε;

(καφετζής)

                                  

Γράφει ο Γιάννης Φρύδας 

ΣΤΟ  ΚΑΦΕΝΕΙΟ  ΤΟΥ  ΓΙΑΝΝΗ  35

                                                             

Κυριακή κοντή γιορτή, παρατάξεις στον κατή

  Την Κυριακή του Θωμά το βράδυ έληξε η προθεσμία κατάθεσης υποψηφιοτήτων για τις τοπικές, δημοτικές, περιφερειακές εκλογές. Τρεις… και το λουρί της μάνας! Και δώρο οι ευροεκλογές. «Ω, ρε, πράμα που σαλεύει και τον μουστερή γυρεύει!». Όλα δωρεάν, δεν πληρώνετε τίποτε!... (θα τα πληρώσετε μετά μαζεμένα).

  Ο κυρίαρχος λαός (θα σας έλεγα τώρα…) θα εκλέξει τους άρχοντες. Οι άρχοντες είναι χρήσιμοι, για να τους λέμε τα κάλαντα. Αν δεν τους έχουμε, σε ποιους θα τα λέμε, στους φουκαράδες, σ’ αυτούς που δεν έχουν βραδιάς δείπνο; 

  Απ’ τη Δευτέρα το πρωί, με ανακούφιση, διαβάζουμε ονόματα υποψηφίων και θα αρχίσουμε να σχεδιάζουμε ποιους θα σταυρώσουμε και ποιους θα μουντζώσουμε. Μετά τις εκλογές θα μας μουντζώσουν αυτοί  κι έτσι θα επέλθει ισοπαλία μεταξύ μας.

  Οι προνοητικοί άρχισαν ήδη να σχεδιάζουν την παράταξή τους, η οποία θα κατέλθει στον εκλογικό στίβο το 2023. Το Καφενείο γνωρίζει ότι ξεκίνησε για δήμαρχος ένας Γιάννης με άλλους σαράντα πέντε… (όχι Γιάννηδες, μάλλον για σαράντα πέντε μάστοροι μοιάζουν). Αυτό κρατήστε το στο μυαλό σας! Περισσότερα όταν έρθει η ώρα… Ο Μήτσιος λέει ότι σε 1.461 μέρες από σήμερα θα κατατεθούν οι υποψηφιότητες στο Πρωτοδικείο.  Παράταξον μεν, ανατάραξον δε!

Τρεις λαμπαδούλες στον χορό, τρεις ομαδούλες στ’ Ανθηρό

  Τελικά, δεν τον γλυτώνουμε τον δήμαρχο. Η ελπίδα μας εξανεμίστηκε το βράδυ της Κυριακής του Θωμά. Τρεις οι παρατάξεις, πάλι τρεις… και το λουρί της μάνας! Δε λέμε τρίτωσε το κακό; Ε, απ’ τις τρεις παρατάξεις κάποια θα βγάλει δήμαρχο. Τι θα ρίξει ο ουρανός και δε θα το καταπιεί η γης; 

  Έχω, όμως, κι άλλον λόγο να είμαι περίλυπος, σε βαθμό που κοντεύω να σκάσω απ’ τα γέλια. Δημοσιογραφικά ενθυμούμενος, στεναχωριέμαι που ο δημοσιογραφικά σκεπτόμενος του περασμένου καλοκαιριού έπεσε έξω στην πρόβλεψη ότι Λάμπρος και Γιώργος θα παραπλανήσουν τους Αργιθεάτες και θα κάνουν έναν συνδυασμό. Αυτά κάνουμε εμείς οι έγκριτοι δημοσιογράφοι και παραπληροφορούμε τον λαό (λαός είναι, τι θέλεις να σου κάνει;) και παρασύρεται και ενθουσιάζεται τζάμπα κι άντε μετά να τον επαναφέρεις στην πραγματικότητα.  

  Γι’ αυτό σας λέω, μη γράφετε το καλοκαίρι, ειδικά τον Αύγουστο που είναι παχιές οι μύγες και πολύ περισσότερο όσοι βρίσκεστε σε περιοχές που μπορεί να σας έρθει μπάιλας απ’ την υπερβολική ζέστη… Λένε ότι δεν υπάρχουν ειδήσεις τον Αύγουστο. Φυσικά! Τις κόβει ο αρχισυντάκτης, γιατί γνωρίζει πως είναι φαινόμενα αντικατοπτρισμού και παραισθήσεων… 

Τρεις και τρία και τριάδα και τα τρία κακά της μοίρας μας

  Ο αριθμός 3 είναι ένας αριθμός ιδιαίτερης σημασίας, συμβολισμού  και αξίας. Θεωρείται ιερός, τέλειος, αγαπημένος, με συχνή χρήση στη μυθολογία, στη θρησκεία, στην παράδοση, στη λογοτεχνία, παντού. Ακόμη και η τρόικα από το τρία βγαίνει. Τώρα, ευτυχώς, ξεμπλέξαμε και δεν υπάρχει πια. Τώρα, υπάρχουν μόνο θεσμοί (λιμοί, λοιμοί, σεισμοί, καταποντισμοί και λαιμοί που δε σκύβουν από ντροπή).

  Ο αριθμός 3 είναι και περιττός, κάτι που δε χωρίζεται ακριβώς στη μέση, που περισσεύει δηλαδή. Απ’ το τρεις, το τρία και τα παράγωγά τους δεν ξεφεύγει και η περιοχή μας. Τελευταία, μας ήρθε και στην τοπική πολιτική…

  Τρία πουδάρια  η πυρουστιά, τρεις παρατάξεις ου Αργιθέας…

            Στους δύο τρίτος δε χωρεί

            και πρέπει αυτό να ρυθμιστεί,

            με ψήφο κι άλλη Κυριακή (αν δε γίνει κάνα απρόβλεπτο την πρώτη).

  Καταργώ τον τέταρτο στίχο της στροφής, για να προσαρμουστού εις την νέαν συνθήκην και να προσαρμοσθώσιν και τινές άλλοι, που σηκώσανε ψηλά το κεφάλι.

   Τρία καράβια κίνησαν να πάν’ στην Αργιθέα.

   Το ένα πάει στα Βραγκιανά, τ’ άλλο ξέρω ’γώ πού πήγε; (μ’ χάλασι κι του ποίμα)…

   Το τρίτο το τρανύτερο τραβάει για Μπουκοβίτσα…

  Μην ιπιμένιτι! Τα ποίματα σήμερα θα να ’χουν απού τρεις στίχοι (έναν για κάθι παράταξη).

  Ως τώρα είχαμε τους τρεις πόλους του Μήτσιου, τις τρεις ψηλές κορφές (δεν περιλαμβάνεται η πανύψηλη Φσιόκα) κι τα τρία π’λιά κι ένα τσιόνι… Από τούδε κι σια μπρουστά έχουν να ιδούν τα μάτια σας τριώτις! Κι ας είμαστε τρεις κι ο κούκος…   

                            Τρία παιδιά βλασιώτικα και τρία απ’ το Πετρίλο,

                            ποιον θα ψηφίσει σκέφτονται η βάβω η Βασίλω,

                            η Μίτρινα, ή Κώτσινα κι η θεια μου η Κοντύλω…

  Χαρά στον τρίτο που θα τυραγνάει τους άλλους δυο στον δεύτερο γύρο…

Ποιος θα βγει δήμαρχος; Δεύτερη και ασφαλέστερη πρόβλεψη.

  Εγώ ήδη το γνωρίζω και θα προχωρήσω στη δεύτερη αποκάλυψη της απόλυτης βεβαιότητας κι αν δεν το πετύχω, μην ξαναπατάτε στο καφενείο μου!... 

  Δήμαρχος στην Αργιθέα θα βγει αυτός που το βαφτιστικό του όνομα (με το επώνυμο δεν έβγαζες εύκολα άκρη)  έχει 7 γράμματα, οπωσδήποτε το γράμμα ρο και ένα τουλάχιστον σίγμα τελικό. 

  Προβλέψεις δε δίδω… μόνο διαβεβαιώσεις δίδω…

Επί των βιογραφικών ερωτήματα

  Αργιθεάτες, άνδρες και γυναίκες, χωρίς ποσόστωση! 

Μην αφήνετε τη δημιουργική ασάφεια να καταστρέφει την αντιδημιουργική σαφήνεια!

  Το τελευταίο διάστημα και για τις προεκλογικές τους ανάγκες, οι υποψήφιοι σας βομβάρδισαν με βιογραφικά και φωτογραφίες τους, όπου παρουσιάζουν τον εαυτό τους και την απόφασή τους να θυσιαστούν για τα κοινά. Μη νομίζετε ότι ξεμπλέξατε ακόμη. Θα δουν κι άλλα τα μάτια σας, θ’ ακούσουν κι άλλα τα αυτιά σας…

  Προσπάθησα εγκαίρως να τους προφυλάξω, λέγοντας πως τα βιογραφικά δεν είναι και ο καλύτερος τρόπος να παρουσιαστείς στην Αργιθέα και τη μικρή της κοινωνία. Μια φωτογραφία με το όνομά τους σε ένα γενικό προεκλογικό φυλλάδιο της παράταξης έφτανε. Εννοείται πως δε θα ρωτήσουν εμένα τι θα κάνουν και εννοείται πως δε θα τους ρωτήσω κι εγώ τι θα γράψω.

  Σας είχα πει ότι θα θέσω κάποια ερωτήματα επί των βιογραφικών. Είναι στην κρίση σας αν θα αναζητήσετε απαντήσεις ή αν θα τα λάβετε υπ’ όψιν πριν ψηφίσετε:

1. Πόσους είχατε δει ως τώρα στο χωριό σας, απ’ αυτούς που εμφανίζονται σήμερα μέσω των βιογραφικών και λόγω της υποψηφιότητάς τους; Κρατήστε τα βιογραφικά τους να τους θυμάστε, για να δείτε πόσους θα ξαναδείτε και ειδικά εκείνους που θα χάσουν. 

2. Πόσους απ’ αυτούς είδατε να συμμετέχουν  στις προσπάθειες και τους αγώνες της Αργιθέας (με οποιονδήποτε τρόπο) και με ποιες δράσεις και πρωτοβουλίες συνέδεσαν  την παρουσία τους στην περιοχή, πριν αποφασίσουν να τη σώσουν;  

3. Πόσους είδατε ως τώρα στο βιογραφικό τους να προτείνουν κάτι συγκεκριμένο για τον τόπο μας; Διαβάζουμε και ακούμε αοριστολογίες περί οραμάτων, προοπτικών, ανάπτυξης, προόδου και μανουβράρουν τον τόπο με τιποτολογίες: «η Αργιθέα ψηλά!», «ο τόπος μπροστά!», «πάρ’ το λίγο αλλιώς!», «ώπα, καλώς, σβήσε!» και επαναπροσδιορισμούς αυτονόητων!...

  Ας πει κάποιος, επιτέλους, θα φκιάσω πεταλωτήριο να καλιγώνουμε ψύλλους…

4. Πώς απευθύνουν κάλεσμα ενότητας, αυτοί που πρώτα έφκιασαν την παραταξούλα τους; Γιατί δεν αναζητούσαν την ενότητα νωρίτερα; Και πώς αυτοπροσδιορίζονται  δημιουργικές δυνάμεις του τόπου; Όσοι δεν τους ακολουθούν, ανήκουν στις αντιδημιουργικές; Προσοχή! Αυτό παίζει πολύ τελευταία. Είναι η παραλλαγή του: «ή εμείς ή εσείς». Να τις χαίρονται τις νέες ιδέες τους… 

5. Κάποιοι υπερηφανεύονται ότι ασχολούνται με τα κοινά πρώτη φορά (κάτι μου θυμίζει αυτό το πρώτη φορά) και άρα είναι άφθαρτοι, όπως υπονοούν. Ποιος τους είπε ότι όσοι  ασχολήθηκαν ως τώρα είναι όλοι φθαρμένοι ή διεφθαρμένοι; Έχουν κάνα εργαλείο  διάγνωσης και διαλογής; 

  Πώς θα γλυτώσουμε απ’ την ξύλινη γλώσσα των βιογραφικών τους;

  Εμπεδώσαμε και αναγνωρίζουμε την αλαζονεία, αναζητάμε την ταπεινότητα κι όπου τη βρίσκουμε ας την επιβραβεύουμε με την ψήφο μας!

Τις εστίν άφθαρτος, φθαρμένος, διεφθαρμένος;

Ο άφθαρτος είναι άφθαρτος…

Ο φθαρμένος είναι φθαρμένος ή διεφθαρμένος…

Φθαρμένος είναι κι αυτός που ένας διεφθαρμένος τον λέει άφθαρτο…

Άφθαρτος είναι κι αυτός που ένας διεφθαρμένος τον λέει διεφθαρμένο…

 Άφθαρτος προπαντός είναι εκείνος που του δόθηκε η ευκαιρία να διαφθαρεί και δεν διεφθάρη… 

Το τρανύτερο ερώτημα

  Στην Αργιθέα τα επόμενα χρόνια, εκτός των υποδομών, το σοβαρότερο θέμα θα είναι η διαχείριση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων της. Πρέπει ή δεν πρέπει να τοποθετηθούν καθαρά από τώρα οι υποψήφιοι και οι παρατάξεις; Ποιες είναι οι θέσεις τους;

Αυτά θέλουμε να ξέρουμε. Χορτάσαμε από οράματα και προοπτικές.

Διαδρομές και εκδρομές

  Οργανώνονται εκδρομές υποψηφίων στην Αργιθέα, για να γνωρίσουν την περιοχή,  της οποίας φιλοδοξούν να λύσουν τα προβλήματα. Στις εκδρομές  αυτές θα υπάρχει ειδικός ξεναγός, χωρίς καμιά οικονομική επιβάρυνση. Μετά την εκδρομή θα ακολουθεί ταχύρρυθμο σεμινάριο μιας εβδομάδας και θα ολοκληρώνεται με πρακτική άσκηση και απονομή διπλωμάτων συμμετοχής.  

  Η ανάγκη προέκυψε όταν ρωτήθηκαν είκοσι υποψήφιοι, τι προτίθενται να κάνουν για το φαράγγι Κώστιανου (Βαένι) και κανείς δεν το γνώριζε. Μόνο ένας μας είπε ότι κάτι είχε ακούσει. Εντάξει, ανάμεσα στους είκοσι δεν ήταν κανένας απ’ την Καλή Κώμη… Μην προσβάλω και τον Κώστα Μπαλατσούκα, που ξέρει απ’ έξω την Αργιθέα και προπαντός τα καρτέρια για το γουρ’νοκυνήγι…  

Ευχές επιλόγου  

  Εύχομαι προς όλους τους υποψηφίους: 

Να επιτύχετε ή να αποτύχετε, αν είναι για το καλό της Αργιθέας και το δικό σας καλό!

  Καμιά φορά η αποτυχία είναι ευεργετική, κυρίως για εκείνους που παρασύρει η αλαζονεία. Η νίκη και η ήττα είναι τόσο κοντά όσο και μακριά, μια ψήφος απόσταση. 

Αυτός που πριν έχασε, τώρα μπορεί να νικήσει κι αυτός που τώρα θα χάσει,  μπορεί  στο μέλλον να κερδίσει. Η εκλογή είναι συγκυρία, δεν αντιπροσωπεύει τίποτε σταθερό. Ο νικητής δεν καταξιώνεται μόνιμα ούτε ο ηττημένος απαξιώνεται, ιδίως εκείνος που έχει αξίες αδιαπραγμάτευτες. Πολλοί οι ηττημένοι αυτής της κατηγορίας, αλλά η ήττα τους δεν είναι δική τους. Είναι της κοινωνίας όλης…

  Χαίρομαι που υπάρχουν τρεις παρατάξεις. Και τέταρτη να υπήρχε δε θα με χάλαγε. Τώρα, το πιθανότερο είναι κανείς απ’ τους τρεις δε θα πάρει τον δήμο ως λάφυρο. Όλοι είναι αναγκασμένοι να συνεργαστούν και να συνθέσουν το σύνολο των  προτάσεων που θα δώσουν οι Αργιθεάτες με την ψήφο τους. Η συναίνεση είναι πρωτίστως ευθύνη του πρώτου, του νικητή. Μέχρι στιγμής δε βλέπω, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, να έχουν αντιληφθεί ότι εκτός του πιθανού δεύτερου γύρου, υπάρχει η επομένη των εκλογών που θα τους φέρει πρόσωπο με πρόσωπο με τα προβλήματα  της περιοχής μας και την ευθύνη της διαχείρισής τους. 

  Την επόμενη μέρα πρέπει όλοι να αποδεχτούν το αποτέλεσμα και με σύνεση να το ερμηνεύσουν και να το κρίνουν. Καθολικές να είναι οι ευχές μας προς όσους εκλεγούν, για να πετύχουν το καλύτερο στον τόπο μας. 

   Να είναι όλοι οι άνθρωποι καλά, υποψήφιοι και ψηφοφόροι! Ο τόπος μας, αν εξαιρέσουμε την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, δεν έχει καμία ανάγκη, οι άνθρωποι του τόπου έχουν ανάγκες, βιολογικές και κοινωνικές. Γι’ αυτές τις ανάγκες, που ολοένα υπήρχαν και  θα υπάρχουν διαφοροποιημένες κάθε φορά στον χρόνο, προσπαθούσαμε  και θα προσπαθούμε να δίνουμε λύσεις. Λύσεις, όμως, δεν έδωσαν και δε δίνουν ποτέ άνθρωποι που πατάνε, εκβιάζουν και εκφοβίζουν ανθρώπους πάνω στις ανάγκες τους, για να πετύχουν εκλογικά οφέλη (δεν τα λέει τυχαία ο καφετζής).   Ας μη χάσουμε και τις ψυχές μας για τις εκλογές! Υπάρχουν και πολύ σπουδαιότερα στη ζωή μας…

                                                                                                                                                                               

Το Σχιζοκάραβο:    Η ψηλότερη κορυφή 

της  Αργιθέας, 

η Λούτσα

και ένα κοπάδι άλογα…

11/5/2019

Η προς Εβραίους Επιστολή του Αποστ. Παύλου AUDIOBOOK [ΒΙΝΤΕΟ] κείμενο-ερμηνευτικά διαβ. ο Κων/νος Οικονόμου

 Η προς Εβραίους Επιστολή του Αποστ. Παύλου AUDIOBOOK [ΒΙΝΤΕΟ]

κείμενο-ερμηνευτικά

διαβ. ο Κων/νος Οικονόμου

Papyrus 13 - British Library Papyrus 1532: Τμήμα της Επιστολής

Η Προς Εβραίους επιστολή είναι ένα από τα 27 βιβλία της Καινής Διαθήκης και μία από τις 13 επιστολές που φαίνονται να γράφτηκαν από τον Απόστ. Παύλο.

   Στην επιστολή ο συγγραφέας της προτάσσει πολλά χωρία της Παλαιάς Διαθήκης, που εμφανίζονται ως τύπος, προτύπωση, των πραγμάτων που φαίνονται διαυγώς στην Καινή Διαθήκη, με σκοπό να τονίσει την ανωτερότητα του Υιού του Θεού έναντι του Μωυσή και των αγγέλων. Οι Χριστιανοί παραλήπτες της επιστολής αν και υφίστανται δυσχέρειες μπορούν να στηρίζονται σε αυτόν, αλλά να είναι και προσεκτικοί προκειμένου να μην αμαρτήσουν, διότι αν επαναλάβουν ό,τι κι ο ισραηλιτικός λαός στην πορεία του στην έρημο-μετά την έξοδό του από την Αίγυπτο-θα τιμωρηθούν. Ακόμη τονίζεται ότι ο Κύριος Ιησούς Χριστός είναι ανώτερος και του Ιουδαίου αρχιερέα, συγκρινόμενος μόνον με τον αγενεαλόγητο Μελχισεδέκ, και το ουράνιο θυσιαστήριό του είναι ανώτερο του επίγειου ιουδαϊκού ναού. Ακόμη ότι η εφάπαξ θυσία [Σταυρική] του Κυρίου είναι ανώτερη των ιουδαϊκών θυσιών οι οποίες επαναλαμβάνονται συνεχώς στο Ναό.

  Η Επιστολή αρχικά παρουσιάζεται ως ανεπίγραφη, αλλά κώδικες όπως ο Σιναϊτικός (4ος αι.) και ο Αλεξανδρινός (5ος αι) έχουν υιοθετήσει τον τίτλο Προς Εβραίους. Το ίδιο ισχύσει και για την αρχαία Συριακή μετάφραση του 5ου αιώνα μ.Χ., Πεσιτά. 

  

Η μαρτυρία των αρχαίων εκκλησιαστικών συγγραφέων: 

Τι λένε οι αρχαίοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς για την Επιστολή: Οι Κλήμης [Αλ.] και Πάνταινος  υιοθετούν την Παύλειο προέλευσή της. Το ίδιο και ο Ευσέβιος Καισαρείας που τονίζει ότι η ανώνυμη παράδοσή της από τον Παύλο δικαιολογείται και από το ότι αυτή είχε εξ αρχής γραφτεί από τον Απόστολο στα εβραϊκά. Με την άποψη της άμεσης συγγραφής της Επιστολής από τον Παύλο ταυτίζονται και οι Χρυσόστομος, Μ. Βασίλειος, Γρηγόριος Ναζιανζ., Γρηγόριος Νύσσης, Αμφιλόχιος Ικ. και Θεόδωρος Μοψ..Στη Δύση, μέχρι το τέλος το 2ου αιώνα ο Κανόνας του Μουρατόρι δεν την συμπεριλάμβανε, αλλά την μνημόνευε με άλλες ονομασίες: προς Αλεξανδρινούς, προς Λαοδικείς. Στο δυτικό χριστιανικό κόσμο, ο Ιερός Αυγουστίνος αποδεχόταν την Παύλειο προέλευση της. Κατ' επίδρασην του Αυγουστίνου, και οι σύνοδοι της δυτικής Εκκλησίας Ιππώνος (393 μ.Χ.) και Καρθαγένης (397 μ.Χ.) δέχθηκαν την επιστολή ως Παύλεια.  Αντιθέτως, ο Ωριγένης μας διασώζει πως  κάποιοι αποδέχονταν ως συγγραφέα τον Ευαγγ. Λουκά ενώ άλλοι τον Κλήμη Ρώμης. Όμως η παρανόηση οφείλεται στο ότι οι Λουκάς και Κλήμης μετέφεραν την αρχικώς στα εβραϊκά συγγραφείσα επιστολή, στα ελληνικά. Ο Τερτυλλιανός, από την πλευρά του αποδίδει την επιστολή στον Απ. Βαρνάβα κι αυτή η απόδοση γίνεται λόγω ετυμολόγησης, μάλλον ακραίας, του ονόματος του Βαρνάβα, υιός παρακλήσεως και της πρόσκλησης των παραληπτών της, στο κεφ.13, 22 , να ανέχονται τον λόγο της παρακλήσεως. Ο νεότερος A. Welch (1898) την αποδίδει στο Απόστολο Πέτρο, λόγω εντοπισμού πολλών παράλληλων χωρίων μεταξύ της Προς Εβραίους Επιστ. και των δύο δικών του επιστολών.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ-AUDIOBOOK ΣΤΟ YOUTUBE ΕΔΩ:  https://www.youtube.com/watch?v=5B-alujOTvk

Ο Ευαγγελιστής Μάρκος και το Ευαγγέλιό του [25.4] από τον Κωνσταντίνο Οικονόμου

 

Ο Ευαγγελιστής Μάρκος και το Ευαγγέλιό του [25.4]

από τον Κωνσταντίνο Οικονόμου

   

   ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Κατά την Εκκλησία ο Ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο, τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε Επιστολές της Κ. Διαθήκης. Ο Ιωάννης, λοιπόν, ή Μάρκος, που ήταν το δεύτερό του κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων, ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. Αυτή διέθετε το σπίτι της στα Ιεροσόλυμα, για τις συνάξεις των πρώτων Χριστιανών. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα άποψη, στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο Μυστικός Δείπνος. Ακόμα πιστεύεται ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. ιδ΄13), ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός, για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος, [Μαρκ. ιε΄ 51]. Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τους Αποστόλους Παύλο και Πέτρο. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου, για να φύγει αργότερα, όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη, επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι, σπεύδοντας να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο με το Βαρνάβα. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. δ΄10, Φιλήμ. 24), ενώ έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο (Α΄ Πέτρ. ε΄17). Η αρχαία παράδοση, συνδέει τον Ευαγγελιστή με την ίδρυση της Εκκλησίας Αλεξανδρείας, ενώ η Κοπτική Εκκλησία αποδίδει σ' αυτόν τη συγγραφή μιας από τις αρχαιότερες Θείες Λειτουργίας. Πάντως κανείς αρχαίος Αλεξανδρινός συγγραφεας δεν κάνει λόγο για διαμονή του Μάρκου στην Αλεξάνδρεια. Το απόκρυφο βιβλίο “Πράξεις Μάρκου” (5ος αιώνας) κάνει λόγο για μαρτύριο του Αγίου Ευαγγελιστού Μάρκου.

  ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ: Το δεύτερο, όπως συνηθίσαμε να λέμε, Ευαγγέλιο [χρονικά γράφηκε πρώτο, πριν το 65 μ.Χ.], έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια, (Ματθαίου και Λουκά). Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του, παραλείποντας γενεαλογία, γέννηση και παιδικά χρόνια Του. Αναφέρει περιληπτικά ομιλίες του Κυρίου, με εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. Οι αφηγήσεις του, ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες («προφορικό» κείμενο). Συνηθίζει να εκφράζει τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει συναισθήματα και αντιδράσεις τους. Όταν, όμως, πρέπει να δοθεί ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Ο Ευαγγελιστής διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Το ύφος του Ευαγγελίου κρίνεται ρεαλιστικό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: «ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό ως Υιός του Θεού και ως γιος του Ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το Ευαγγέλιο είναι η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά. Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων (70 μ.Χ.) φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι γράφτηκε γύρω στο 43-44 μ.Χ., ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή στο 64 μ.Χ., αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Πιθανότατα, το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Ο σκοπός της συγγραφής είναι κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικός γιατί καταγράφει λεπτομερώς τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. (Ειρηναίος, «κατά αιρέσεων 3,10,6). Απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς, κι αυτό διότι ο. Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του, στο σταυρικό Του θάνατο, στην Ανάστασή Του, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

Η Άρτεμις από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

 

Η Άρτεμις

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

Άρτεμις, από ερυθρόμορφος κύλικα

  ΓΕΝΙΚΑ: H Άρτεμις είναι μια από τις παλαιότερες και πιο ενδιαφέρουσες μορφές του ελληνικού πανθέου. Ήταν κόρη του Δία και της Λητούς, δίδυμη αδερφή του Απόλλωνα. Θεωρείτο βασίλισσα των βουνών και των δασών, θεά του κυνηγιού και προστάτις των μικρών παιδιών και ζώων. Αντίστοιχη της Άρτεμης στη ρωμαϊκή Μυθολογία ήταν η Ντιάνα, ενώ στην Ετρούσκικη, που είχε μεγαλύτερες επιρροές από τον Ελληνικό Μύθο, η θεότητα Αρτούμες.

ΓΕΝΝΗΣΗ-ΠΡΩΤΗ ΝΕΟΤΗΤΑ: Η γέννηση της θεάς τοποθετείται είτε στο νησί Ορτυγία είτε στη Δήλο. Σ' ένα απ' αυτά τα άγονα νησιά και μετά από ταλαιπωρίες και περιπλανήσεις είχε καταφύγει η έγκυος Λητώ προκειμένου να κρυφτεί από την καταδιωκτική μανία της συζύγου του Δία, της Ήρας. Εκεί, με τη βοήθεια γυναικείων θεοτήτων, ήρθε στο φως πρώτα η Άρτεμις και αργότερα ο αδερφός της Απόλλωνας. Από τις πρώτες κιόλας ώρες της γέννησής της η Άρτεμη πήρε πρωτοβουλίες[!]. Αν και νεογέννητη, βοήθησε τη μητέρα της να γεννήσει και το δεύτερο παιδί, τον Απόλλωνα, ταυτιζόμενη έτσι με τη θεότητα Ειλειθυία [<ελεύθω+υιός], τη θεά του τοκετού. Πανέμορφη και πανέξυπνη η Άρτεμη, είχε από νωρίς κερδίσει την εκτίμηση των άλλων θεών. Από τα τρία της χρόνια είχε διαμορφώσει την ενδυμασία της, τον εξοπλισμό της και την ακολουθία της στην αγαπημένη της ενασχόληση, το κυνήγι. Ήταν από παιδί σταθερή και άκαμπτη στις αποφάσεις της. Ο Δίας τη θαύμαζε και την αγαπούσε υπέρμετρα, ικανοποιώντας όλες της τις επιθυμίες. Το πρώτο που ζήτησε η Άρτεμη από τον πατέρα της ήταν η αιώνια αγνότητα και παρθενία. Πιστή και σταθερή σ' ό,τι ζητούσε, η παρθενική θεά δε σπίλωσε ποτέ το ήθος της. Σοβαρή και περήφανη, διατήρησε την αγνότητά της περιφρονώντας πάμπολλες ερωτικές επιθέσεις. Αφοσιωμένη στο κυνήγι και τη φύση, αδιαφόρησε για τις χαρές του γάμου και τις ερωτικές απολαύσεις Αυτό απαιτούσε και από την ακολουθία της, δηλαδή τις Νύμφες που την περιστοίχιζαν.

  ΑΜΕΙΛΙΚΤΗ: Η Άρτεμη ήταν μια θεά αμείλικτη που δεν την άρεσε να συγχωρεί. Οποιαδήποτε παρατυπία ή παρέκκλιση από τα πιστεύω της και τις αρχές της τιμωρούνταν. Τα θανατηφόρα της βέλη στόχευαν θνητούς, θεούς και ήρωες που παρέβλεπαν την ύπαρξή της ή αμελούσαν τις αρχές και τη λατρεία της. Κάποτε ο Ακταίων, γιος της Αυτονόης και του Αρισταίου, έτυχε να δει την Άρτεμη γυμνή, την ώρα που έκανε το λουτρό της. Η θεά από φόβο μήπως διαδοθεί το περιστατικό, τον μεταμόρφωσε σε ελάφι κι έβαλε τα σκυλιά που τον συνόδευαν να τον κατασπαράξουν. Σε άλλη περίπτωση, η Καλλιστώ, μία από τις συνοδούς της Άρτεμης στο κυνήγι, κόντεψε να χάσει τη ζωή της από τα βέλη της θεάς γιατί αποπλανημένη από τον Δία είχε χάσει την αγνότητά της. Η Άρτεμις ακόμη, κατά μία εκδοχή, σκότωσε και την Αριάδνη, γιατί είχε απαχθεί και αποπλανηθεί από τον Θησέα. Ακόμη κι ο Ωρίων, γιος του Ποσειδώνα, βρήκε κι αυτός θάνατο από τα βέλη της Άρτεμης, γιατί είχε σμίξει με τη θεά της αυγής, την Ηώ, ή γιατί σύμφωνα με άλλη παράδοση είχε καυχηθεί ότι ήταν καλύτερος απ' αυτήν στην τέχνη του τόξου! Η Άρτεμις πάντως είχε ιδιαίτερη αδυναμία στα παιδιά και τους έφηβους. Νέοι και νέες που διατηρούσαν την αθωότητά τους και που ζούσαν σύμφωνα με τις αρχές της ήταν ευνοούμενοί της και βρίσκονταν υπό την προστασία της. Ο Ιππόλυτος, που ήταν αφοσιωμένος σ' αυτήν και τη λατρεία της, αποτελεί ζωντανό παράδειγμα. Διότι εκείνος, δεινός κυνηγός, είχε αφιερώσει τη ζωή του στην πανέμορφη Άρτεμη και στο ιδανικό που η ίδια πρέσβευε. Καμιά γυναίκα δε στάθηκε ποτέ ικανή να τον παρασύρει. Ούτε και η Φαίδρα, σύζυγος του Θησέα, μπόρεσε να τον αποπλανήσει. Η υποδειγματική του συμπεριφορά έκανε τη θεά να συγκινηθεί και να του χαρίσει τιμές, δόξες και αιώνια μεταθανάτια τιμή.

Ιωνικό δίδραχμο με τη μορφή της θεάς

ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΑ: Η Άρτεμις ήταν από τις ομορφότερες και κομψότερες θεές του Ολύμπου. Οι αρχαίοι Έλληνες τη φαντάζονταν ψηλή, με ευγενική ομορφιά, αγέρωχη κορμοστασιά και περήφανο περπάτημα. Στις περισσότερες εκδηλώσεις της η Άρτεμις εμφανίζεται ώριμη κι αποφασιστική. Γυναίκα δραστήρια και ευκίνητη, η θεά διοχέτευε την ενεργητικότητά της στην καταδίωξη θηραμάτων στα βουνά. Συνοδευόμενη από Νύμφες και από άγρια κυνηγόσκυλα, έτρεχε σε λίμνες, ποτάμια και βουνά προκειμένου να βρει τα θηράματά της. Αγέρωχη, δεινή γνώστρια της τοξευτικής τέχνης και ικανή δρομέας και κυνηγός, επιδίδονταν με πάθος στο κυνήγι. Ένα από τα βασικότερα γνωρίσματα της Άρτεμης ήταν η καθολική της κυριαρχία επί της φύσεως. Ως προστάτιδα της φύσης η Άρτεμη θεωρείτο υπεύθυνη, παράλληλα με τη Δήμητρα, τόσο για τη γεωργία όσο και για την κτηνοτροφία. Μάλιστα, όσες από τις περιοχές δεν τηρούσαν τις υποχρεώσεις τους απέναντί της ή παρέβλεπαν την ύπαρξή της, είχαν να αντιμετωπίσουν την εκδικητική οργή της, δηλαδή καταστροφή των σπαρτών και ασθένειες των κοπαδιών.

Ο Ακταίων βλέπει την Άρτεμη στο λουτρό.

ΑΔΜΗΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙΝΕΑΣ: Ο Άδμητος και ο Οινέας αντιμετώπισαν, εξαιτίας της αμέλειας και της αδιαφορίας που έδειξαν, την οργή της θεάς. Ο Άδμητος στη γαμήλια γιορτή του είχε ξεχάσει να θυσιάσει στην Άρτεμη. Η Άρτεμις, οργισμένη από την παρατυπία, έστειλε στο νυφικό του κρεβάτι φίδια, ενώ ετοιμάστηκε να του αφαιρέσει τη ζωή. Μάταια ο Απόλλωνας προσπάθησε να την καλοπιάσει. Τελικά ο ίδιος έπεισε τις Μοίρες να του χαρίσουν τη ζωή και σαν αντάλλαγμα να πάρουν τη ζωή κάποιου άλλου δικού του ανθρώπου. Στην απαίτηση αυτή των Μοιρών μόνο η γυναίκα του Άλκηστις προσφέρθηκε. Τελευταία όμως στιγμή η επέμβαση του Ηρακλή την έσωσε προτού προλάβει η ψυχή της να διαβεί το κατώφλι του Άδη. Ο Οινέας πάλι, κάποτε είχε ξεχάσει να θυσιάσει στην προστάτιδα της πόλης του Καλυδώνας, δηλαδή στην Άρτεμη. Η αδιαφορία του κόστισε πολύ στο λαό της πόλης. Ένας τεράστιος κάπρος σταλμένος από τη θεά προκάλεσε τεράστιες καταστροφές σε γη, σε ζώα και ανθρώπους. Κανείς δε μπορούσε να τον σκοτώσει. Ο Μελέαγρος μόνο, ο γιος του Οινέα, ήταν τελικά εκείνος που τον εξόντωσε, αλλά στη συνέχεια σκοτώθηκε σε μια συμπλοκή γύρω από τη μοιρασιά. Η γυναίκα και η μητέρα του Μελέαγρου μη αντέχοντας τη θλίψη του θανάτου του αυτοκτόνησαν από τη στεναχώρια τους. Οι αδερφές του, τέλος, που αδιάκοπα τον θρηνούσαν, μεταμορφώθηκαν από την Άρτεμη σε φραγκόκοτες.

Jacob Van Loo: Diana

   ΑΡΤΕΜΙΣ ΚΑΙ ΗΡΑΚΛΗΣ: Αξίζει να αναφέρουμε ότι η Άρτεμις πήρε ενεργό μέρος και σ' έναν από τους άθλους του Ηρακλή. Ο Ηρακλής για μεγάλο διάστημα καταδίωκε μια πανέμορφη ελαφίνα με χρυσά κέρατα και χάλκινα πόδια, ιδιοκτησία της ίδιας της θεάς. Η Άρτεμη, με τη συνδρομή του αδερφού της, του Απόλλωνα, τον εμπόδισε μεν να σκοτώσει το ζώο, τον προέτρεψε όμως να το παραδώσει στην Τίρυνθα, στο βασιλιά Ευρυσθέα. Με την παραλαβή του ζώου ο Ευρυσθέας της το αφιέρωσε και πάλι.

Η ΝΙΟΒΗ: Στην περίπτωση της Νιόβης που παινεύτηκε (συγκριτικά με τη Λητώ) για τα πολλά και όμορφα παιδιά της οι δίδυμοι θεοί συμμετείχαν στην τιμωρία της. Επτά βέλη της Άρτεμης κι επτά του Απόλλωνα καρφώθηκαν στα δεκατέσσερα παιδιά της και τα σκότωσαν. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και για τον ίδιο λόγο η Άρτεμη σκότωσε κάποτε τη Χιόνη, κόρη του Δαιδαλίωνα και ερωμένη του Απόλλωνα, γιατί είχε καυχηθεί ότι η ομορφιά της ξεπερνούσε κι αυτήν της πανέμορφης θεάς.

Μακεδονικό νόμισμα της Ρωμ. περιόδου [περ. 150 π.Χ.]

ΣΤΟΝ ΤΡΩΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ: Στον Τρωικό πόλεμο μαζί με τον αδερφό της, τον Άρη, την Αφροδίτη και τη Λητώ, η Άρτεμις συμμετείχε ενεργά με το μέρος των Τρώων. Ένα από τα πρώτα περιστατικά που συνέβησαν προτού ακόμη ξεκινήσει ο πόλεμος οφειλόταν στο θυμό και την οργή της Άρτεμης. Ο ελληνικός στόλος, εξαιτίας της άπνοιας που είχε δημιουργήσει η θεά, δεν μπορούσε να ξεκινήσει. Κι αυτό γιατι κάποτε, ο αρχηγός των Αχαιών Αγαμέμων, είχε εισβάλει σ' ένα άλσος αφιερωμένο στην Άρτεμη και είχε σκοτώσει ένα ιερό ελάφι. Η θεά εξοργίστηκε και απαίτησε τη θυσία της κόρης του Ιφιγένειας[!] προκειμένου ευνοϊκοί άνεμοι να βοηθήσουν τον απόπλου των ελληνικών καραβιών. Ακόμη, ο πληγωμένος από τον Διομήδη Αινείας είχε δεχθεί στη διάρκεια του πολέμου τη βοήθεια της Άρτεμης και είχε κατορθώσει έτσι να ανακτήσει τις δυνάμεις του και να επιστρέψει στη μάχη.

Άρτεμις η Εφεσία

  ΛΑΤΡΕΙΑ-ΣΥΜΒΟΛΑ: Τα σύμβολα της Άρτεμης ήταν ζώα, φυτά ή και όπλα: κατσίκα, τράγος, ελάφι, αρκούδα, σκύλος, φίδι, δάφνη, φοίνικας, κυπαρίσσι, σπαθί, φαρέτρα, ακόντιο και άλλα. Στη Βραυρώνα της Αττικής λατρευόταν η Άρτεμις Βραυρωνία. Εκεί υπήρχε ένας από τους σημαντικότερους ναούς της. Η λατρεία της θεάς ήταν τόσο γενικευμένη που στην περιοχή δόθηκε το όνομα Αρτέμιδα. Στην περιοχή υπάρχει σήμερα το Αρχαιολογικό Μουσείο Βραυρώνος, με εκθέματα, μεταξύ άλλων, από το ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος. Ναός ακόμη της θεάς υπήρχε στην περιοχή του Μετς, στο κέντρο της Αθήνας [Αγροτέρα Άρτεμις]. Ναοί της Αρτέμιδος υπήρξαν και στις περιοχές που ονομάζονταν Αρτεμίσιο, όπως και στην Αρτεμισία της Μεσσηνίας [Λιμνάτις Άρτεμις]. Άλλοι σπουδαιοι ναοί της υπήρξαν ο Ναός της Αυλίδειας Αρτέμιδος, στην Αυλίδα και ο ναός της Αρτέμιδας στους Λουσούς της Αχαϊας, που ήρθε στο φως χάρις στις εργασίες του Αυστριακού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών [1898]. Οι κυριότερες εορτές προς τίμήν της Αρτέμιδος ήταν: οι Σπονδές των Πλαταιών, την έκτη ημέρα του Βοηδρομιώνος, η Επιστροφή της Ιφιγένειας, στην σημερινή Αρτέμιδα Αττικής, τα μικρά Ελευσίνια Μυστήρια, στον ναό της Αγροτέρας Αρτέμιδος στο Μετς, τα Αμαρύσια, αρχικά στην Αμάρυνθο της Εύβοιας, και αργότερα στην Αττική στο Μαρούσι, τα Ελαφηβόλια, την έκτη μέρα του Ελαφηβολιώνος, τα Εφέσια, στην αρχαία Έφεσο, τα Μουνίχια, την 16η του Μουνιχιώνα, στο λόφο τηςΜουνιχίας στον Πειραιά.

Tiepolo: Αρτεμις

  ΕΠΩΝΥΜΙΑ: Τα κυριότερα επωνύμια της Αρτέμιδος ήταν από τοπωνύμια λατρείας της: Αγροτέρα, Αλφειαία, Αμαρυσία, Βραυρωνία, Επιδήλιος, Εφεσία, Λαφρία, Λιμνάτις, Μουνιχία, Τρικλαρία. Άλλα ονόματά της προέρχοντιαι από την ταύτιση της θεάς με άλλες θεότητες, ή κάποιες ιδιότητές της: Δικτυνναία [στην περιοχή του Διστόμου], Εκάτη και Ελαφηβόλος, Ελαφιαία, Ευπλοία, Σωτείρα.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com 

Ο Άρης από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

 

Ο Άρης

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

      ΓΕΝΙΚΑ: Ο Άρης είναι ένας από τους θεούς πολέμου, μέλος του Δωδεκαθέου και γιος του Δία και της Ήρας. Οι Έλληνες πιστεύοντας στη θεότητα του Άρη του απέδιδαν και μια αμφισημία: αν και προσωποποιούσε τη φυσική ανδρεία που είναι αναγκαία για την επιτυχία στον πόλεμο, ήταν συγχρόνως μια επικίνδυνη δύναμη, ακόρεστη για σφαγές στα πεδία των μαχών, σχεδόν ζωώδης. Οι γιοι του Φόβος και Δείμος [τρόμος], όπως και η αδελφή της Έριδος, Ενυώ, τον συνόδευαν στον πόλεμο με το άρμα του. Στην Ιλιάδα, ο πατέρας του, ο Δίας, τον αποκαλεί ως το μισητότερό του θεό¹! Στον Τρωικό Πόλεμο, ο Άρης ήταν στην πλευρά του ηττημένου, ενώ η Αθηνά, που στήριζε τους Έλληνες ήταν η θριαμβεύτρια επί του αδελφού της. Γενικά ο Άρης παίζει έναν μάλλον περιορισμένο ρόλο στην Ελληνική Μυθολογία αν και συχνά αναφέρεται κυρίως για τις πολλές ερωτικές σχέσεις του, ενώ άφθονοι απόγονοί του συχνά πρωταγωνιστούν σε πολλές μυθικές αναφορές. Όταν ο Άρης εμφανίζεται στους μύθους, συνήθως αντιμετωπίζει ταπεινώσεις². Είναι κυρίως γνωστός ως παράνομος εραστής της Αφροδίτης, την περίοδο που εκείνη ήταν παντρεμένη με τον Ήφαιστο.

Ρωμαίκό αντίγραφο ελληνικού αγάλματος του θεού.

  ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ, ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ, ΚΑΤΑΓΩΓΗ: Η ετυμολογία του ονόματος του “Άρη” αποδίδεται από ορισμένους στην ελληνική λέξη “ἀρή”, ιωνικό τύπο της δωρικής λέξης “ἀρά” που σημαίνει “όλεθρος, καταστροφή, κατάρα”. Η πρώτη βεβαιωμένη μορφή του ονόματος είναι στη μυκηναϊκή ελληνική λέξη “α-re”, της Γραμμικής Β [συλλαβική γραφή]³. Κάποιες επιγραφές της νεότερης Μυκηναϊκής εποχής αναγράφουν το όνομα Ενυάλιος, ως ένα άλλο όνομα για το θεό του πολέμου. Ο Άρης εμφανίζεται στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, όπου ο Δίας εκφράζει συχνά την αποστροφή του προς εκείνον, ιδιαίτερα όταν ο Άρης επέστρεψε τραυματίας και διαμαρτυρόμενος από το πεδίο της μάχης έξω από τα τείχη της Τροίας. Αυτή η αποστροφή που έδειχναν θεοί και Έλληνες συχνά προς το θεό του πολέμου δικαιολογείται και από τις σχέσεις του Άρη με τους Θράκες, οι οποίοι θεωρούντο ως ένα βάρβαρο και πολεμοχαρές φύλο. Άλλωστε η Θράκη θεωρείτο γενέτειρα του Άρη και ο τόπος που κατέφυγε ο θεός του πολέμου ταπεινωμένος μετά τον γενικό εμπαιγμό του, κατά την ερωτική του περιπέτεια με την Αφροδίτη, από μέρους των υπολοίπων θεών.

  ΛΑΤΡΕΙΑ: Στη Σπάρτη, πολύ νωρίς, ο Άρης θεωρήθηκε ως ένα αρρενωπό πρότυπο στρατιώτη. Σε παλαιότερες εποχές φαίνεται ότι προς τιμήν του οι Λακεδαιμόνιοι τελούσαν ακόμη και ανθρωποθυσίες. Συχνά, πριν από μια μάχη οι νέοι Σπαρτιάτες πολεμιστές θυσίαζαν από ένα κουτάβι ανά ομάδα προς τιμήν του Ενυαλίου που στην Κλασική Περίοδο ταυτίστηκε με τον Άρη. Ναός του Άρη, όμως, υπήρχε και στην Αγορά των Αθηνών, πράγμα που το αναφέρει και ο Παυσανίας⁴. Στην Αθήνα ακόμη υπήρχε ο Άρειος Πάγος [βράχος του Άρη], που αποτελούσε έδρα δικαστηρίου.

ΑΡΗΣ ΚΑΙ ΘΗΒΑ: Ο Άρης πρωταγωνιστεί και στο μύθο της ίδρυσης των Θηβών. Ο Άρης ήταν ο πρόγονος του δράκου που σκοτώθηκε από τον Κάδμο. Από τα δόντια αυτού του δράκου, φυτεμένα στο έδαφος, βγήκαν οι πλήρως οπλισμένοι μαχητές, οι λεγόμενοι Σπαρτοί. Για να εξευμενίσει τον Άρη, ο Κάδμος πήρε ως σύζυγό του την Αρμονία, κόρη του θεού και της Αφροδίτης.

ΤΕΚΝΑ ΤΟΥ ΑΡΗ: Από την Αφροδίτη ο Άρης απέκτησε πολλά τέκνα. Τα ονόματα ορισμένων από αυτά ήταν: Φόβος, Δείμος, Αρμονία, Αδράστεια, Αντέρως, Ίμερος και Πόθος. Ακόμη απέκτησε: από την Αερόπη τον Αερόπο, από την Άγλαυρο την Αλκίππη, από την Αλθαία τον Μελέαγρο [κατά μία εκδοχή], από την Αγχιρόη τον Σίθωνα, από την Αστυόχη τον Ασκάλαφο και τον Ιαλμενό, από την Αταλάντη, τον Παρθενοπαίο [ενδεχομένως], από την Καλλιόπη [ή την Καλλιρρόη] τον Μύγδονα και τον Οδόμαντο, από την Κριτοβούλη τον Παγανέα, από την Κυρήνη τον Διομήδη, από τη Δαιμονίκη τον Θέστιο και τον Μόλο, από τη Δορμοθέα τον Στύμφαλο⁵. Ακόμη τέκνα του Άρη θεωρούντο και οι: Φλεγύας [βασιλιάς της Θεσσαλίας και της Βοιωτίας αργότερα], ο Δράκος της Θήβας, οι Αμαζόνες Ιππολύτη, Αντιόπη, Πενθεσίλεια και Μελανίππη, η Σινώπη, ο Κύκνος, ο Παρράσιος, ο Λύκακτος, ο Βίθυς, ο Οινόμαος [από τη Στερόπη], ο Τμώλος, ο Άλκων⁶, ο Χάλυψ⁷, η Υπερβίη, ο Λύκος [της Λιβύης], ο Τηρέας, κ.ά.

Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΑΡΗ: Κάποτε ο Άρης γνώρισε την οργή του Ποσειδώνα, εξαιτίας της δολοφονίας ενός γιου του τελευταίου, ο οποίος προηγουμένως είχε βιάσει την Αλκίππη, κόρη του θεού του πολέμου. Για αυτή την πράξη, ο Ποσειδώνας κάλεσε τον Άρη να εμφανιστεί ενώπιον του δικαστηρίου των Ολυμπίων θεών. Η δίκη διεξήχθη σε έναν λόφο στην Αθήνα. Εκεί τελικά ο Άρης δικαιώθηκε. Η δίκη αυτή του θεού έδωσε την αφορμή για την ονομασία του λόφου Αρείος Πάγος⁸.

Ο Άρειος Πάγος, από την Ακρόπολη

Ο ΚΥΚΝΟΣ: Ο Κύκνος, γιος κι αυτός του Άρη, ήταν τόσο κτηνώδης και επικίνδυνος που είχε βάλει στόχο του να κτίσει έναν ναό προς τιμήν του πατέρα του από κρανία και τα οστά ταξιδιωτών, που περνούσαν από την παράλια Φθιώτιδα όπου εκείνος παραμόνευε. Ο Ηρακλής κατόρθωσε τελικά να τον σκοτώσει, πράγμα που επέφερε τη μήνι του Άρη, ο οποίος επιτέθηκε στον φημισμένο ήρωα και τον τραυμάτισε⁹.

ΕΡΩΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΦΡΟΔΙΤΗ: Η Αφροδίτη είχε παντευτεί με τον κουτσό και άσχημο Ήφαιστο. Όμως δεν άντεξε για πολύ να μείνει πιστή στον άντρα της. Σύντομα σαγηνεύτηκε από την ομορφιά και τη σωματική διάπλαση του Άρη και έγινε ερωμένη του. Ο Ήλιος, όταν είδε κάποια φορά τον Άρη και την Αφροδίτη να πλαγιάζουν στο κρεβάτι του Ήφαιστου μέσα στο ίδιο του το παλάτι, έτρεξε και του το φανέρωσε, άλλωστε “ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον”! Τότε ο θεός ζήτησε από τον Ήλιο να μη φανερώσει σε κανέναν άλλο το μυστικό και σκαρφίστηκε ένα σχέδιο. Άπλωσε στο κρεβάτι του ένα αόρατο δίχτυ. Έτσι την επόμενη φορά που οι δυο παράνομοι εραστές πλάγιασαν στο κρεβάτι, μπλέχτηκαν στο δίχτυ. Απεγνωσμένα προσπαθούσαν να ελευθερωθούν. Μάταια όμως, όσο περισσότερο προσπαθούσαν, τόσο περισσότερο μπλέκονταν. Ο Ήφαιστος μόλις γύρισε στο παλάτι του, βρήκε τους παράνομους συντρόφους γυμνούς και ακινητοποιημένους στο κρεβάτι. Γεμάτος οργή και παράπονο ο Ήφαιστος τα έβαλε με τον Άρη, που αν και ήταν αδερφός του δε δίστασε να τον προδώσει, αλλά και με τη γυναίκα του. Για να πάρει την εκδίκησή του φώναξε τον Δία και τους υπόλοιπους θεούς και τους έδειξε τους αδιάντροπους εραστές που ήταν ακόμη μπλεγμένοι στα δίχτυα. Οι θεοί όλοι κατηγορούσαν την άπιστη σύζυγο και τον άκαρδο αδερφό και τους έβριζαν για το αμάρτημά τους. Έτσι ξεθύμανε η οργή του Ήφαιστου και τους ελευθέρωσε. Ο Άρης, γεμάτος αμηχανία και ντροπή, επέστρεψε στην πατρίδα του, τη Θράκη.

ΔΕΜΕΝΟΣ ΣΕ ΧΑΛΚΙΝΟ ΔΟΧΕΙΟ!: Σε έναν αρχαϊκό μύθο, δύο χθόνιοι γίγαντες, οι Αλωάδες, ο Ώτος και ο Εφιάλτης, την περίοδο της Γιγαντομαχίας, έδεσαν τον Άρη με αλυσίδες και τον έβαλαν σε ένα χάλκινο δοχείο, όπου παρέμεινε για δεκατρείς ολόκληρους μήνες. Αυτό ίσως να ήταν και το πρώιμο τέλος για το θεό του πολέμου, αν η πανέμορφη Ερίβοια, θετή μητέρα των γιγάντων, δεν το απεκάλυπτε στον Ερμή. Ο Άρης στο μεταξύ φώναζε και ούρλιαζε μέσα από το χάλκινο πίθο μέχρι που η Άρτεμις έβαλε να αλληλοσκοτωθούν τα δυο αδέλφια, οπότε ο Ερμής τον απελευθέρωσε.

ΣΤΟΝ ΤΡΩΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ: Όπως μας πληροφορεί ο Όμηρος, ο καβγατζής θεός είχε υποσχεθεί στη μητέρα του Ήρα και στην Αθηνά να βοηθήσει τους Έλληνες. Όμως, ξελογιασμένος, και πάλι, από την ομορφιά της Αφροδίτης, πέρασε σε μια κρίσιμη στιγμή στην αντίπαλη παράταξη. Για αρκετό καιρό παραστεκόταν στον Έκτορα, ο οποίος θέριζε τους Έλληνες, καθώς έλειπε από το πεδίο της μάχης ο Αχιλλέας. Η Ήρα αγανακτισμένη με το γιο της που από μικρός μονάχα προβλήματα της προκαλούσε, έτρεξε στον Δία και του ζήτησε την άδεια να διώξει τον Άρη από τη μάχη, πληγώνοντάς τον. Αυτός δέχτηκε, μια και δε συμπαθούσε καθόλου το γιο του. Αμέσως η Ήρα έστειλε την Αθηνά να τον κανονίσει όπως αυτή ήξερε. Η σοφή Παλλάδα φόρεσε την κυνέα, τη σκούφια δηλαδή του θείου της του Πλούτωνα, που την έκανε αόρατη, και όρμησε στην Τρωική πεδιάδα. Έπειτα στάθηκε πάνω στο άρμα του Διομήδη που ξεκινούσε μάχη με τον Άρη, χωρίς βέβαια να γνωρίζει ότι ήταν ο Ολύμπιος θεός. Αυτός πρώτος εκτόξευσε το χάλκινο δόρυ του εναντίον του θνητού πολεμιστή, αλλά η αθέατη Αθηνά το έσπρωξε με τα δυο της χέρια και έπεσε στο κενό. Τότε ο Διομήδης έριξε το δικό του δόρυ και η Αθηνά το κατεύθυνε στα πλευρά του Άρη. Αυτός πληγωμένος έπεσε καταγής και έβγαλε τρομερή φωνή που πανικόβαλε Έλληνες και Τρώες, γιατί ήταν σαν να φώναζαν μαζί δέκα χιλιάδες πολεμιστές. Μετά πέταξε στον Όλυμπο τυλιγμένος σε πυκνά σύννεφα. Εκεί έδειξε κλαίγοντας την πληγή του στο Δία και άρχισε να του παραπονιέται ότι δείχνει εύνοια στην Αθηνά επειδή είναι καθαρά δικό του παιδί. Ο πατέρας των θεών, έξω φρενών με το γιο του, του απάντησε με προσβλητικά λόγια. Αλλά γιος του ήταν και δεν άντεχε να τον βλέπει να πονάει και να κλαίει. Γι' αυτό έδωσε εντολή στον Παίονα, το γιατρό των θεών, να θεραπεύσει την πληγή του. Αλλά και στην τελική μάχη του Τρωικού πολέμου όλοι οι θεοί, με την άδεια του Δία, έτρεξαν πάνοπλοι στο πεδίο της μάχης. Πλάι στους Τρώες κατέφτασε ο Άρης, η Άρτεμη, ο Φοίβος κι η Αφροδίτη. Ο Άρης, που ήταν χολωμένος με την Αθηνά, γιατί πάντα τον ντρόπιαζε μπροστά στα μάτια των Ολυμπίων, όρμησε με την πρώτη ευκαιρία καταπάνω της και της μίλησε με άσχημα λόγια. Έπειτα έριξε το δόρυ του στην αιγίδα της Αθηνάς που ούτε ο κεραυνός του Δία δεν τη διαπερνούσε. Η θεά τραντάχτηκε και έκανε δυο τρία βήματα προς τα πίσω. Χωρίς να χάσει το θάρρος της, άρπαξε μια πελώρια κοτρόνα και την εκσφενδόνισε στον πολεμόχαρο θεό. Η κοτρόνα χτύπησε τον Άρη στο λαιμό, λύγισαν τα γόνατά του και έπεσε φαρδύς πλατύς κάτω. Το τεράστιο κορμί του απλώθηκε και σκέπασε εφτά στρέμματα. Τα γόνατά του μάτωσαν και τα μαλλιά του γέμισαν χώματα. Όλοι οι θεοί άρχισαν να γελάνε όταν είδαν ξαπλωμένο καταγής το θεό του πολέμου, που για μια ακόμη φορά τον ρεζίλεψε η Αθηνά. Μονάχα η Αφροδίτη έτρεξε κοντά του, τον βοήθησε να σηκωθεί και πιάνοντάς τον από το χέρι τον ανέβασε στον Όλυμπο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Όμηρος, Ιλιάδα, Δ 436 κ.εξ., Ε 385-391, Ν 299 κ.εξ., Ν 103, Οδύσσεια, θ 266 – 366. Chadwick, John, 1976), Ο Μυκηναϊκός κόσμος, Cambridge, Cambridge University Press. Υγίνος, Fabulae, 30, 159. Απολλόδωρος ο Ρόδιος, Αργοναυτικά, ii.382κ.εξ. και 1031κ.εξ. Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, 2. 5, 8. Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις, 3. 19, 7-8 και 3.15,7. Ησίοδος, Θεογονία, 934 κ.εξ., Ασπίς Ηρακλέους, 191, 460. Quintus Smyrnaeus, 10.51. Νόννο, Διονυσιακά, 18.274, κ.εξ.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Όμηρος, Ιλιάδα, Ε΄890 – 891: “ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι θεῶν οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν: αἰεὶ γάρ τοι ἔρις τε φίλη πόλεμοί τε μάχαι”.

2. Όπως κατά τον τραυματισμό του απλο το Διομήδη που περιγράφεται στη ραψωδία Ε΄ της Ιλιάδας.

3. Gulizio, Joannn. “a-re”, Εφημερίδα της Προϊστορικής Θρησκείας, 15, σελ. 32-38.

4. Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις, 3.14,9.

5. Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά,2. 946.

6. Υγίνος, Fabulae,173.

7. Απολλώνιος Ρόδιος, Αργοναυτικά, 2. 373.

8. Berens, EM, Μύθοι και Θρύλοι της Αρχαίας Ελλάδα και τη Ρώμη, σ. 113 Project Gutenberg, 2007.

9. Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη, 2.11 5. και 2. 7. 7.