Ετικέτες - θέματα

4.1.25

Χρονικό της Πρωτοχρονιάς – Η βασιλόπιτα - Οι καλένδες Β΄ μέρος του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου

 

Χρονικό της Πρωτοχρονιάς – Η βασιλόπιτα - Οι καλένδες

Β΄ μέρος

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου




    Στο πρώτο μέρος αναφερθήκαμε στην έννοια της χρονολόγησης από εποχή σε εποχή. Ας δούμε σήμερα τι λένε και άλλοι πολιτισμοί για την έννοια του χρόνου και την πρωτοχρονιά:


ΛΑΟΙ ΤΟΥ ΕΙΡΗΝΙΚΟΥ: Στους Μαορί της Νέας Ζηλανδίας η ηλιακή ανατολή των Πλειάδων (Matariki) σηματοδοτεί την αρχή του νέου έτους (περίπου τον Ιούνιο). Το Νέο Έτος για τη φυλή Μαπούτσε, σηματοδοτείται από τις Πλειάδες (Ngauponi), που χρονικά κοντά με τη “νέα ανατολή"(το νέο έτος των Μαπούτσε), θα κάνoυν για λίγο την εμφάνισή τους στα ανατολικά την αυγή, κοντά στο τέλος της άνοιξης. Η ηλιακή ανατολή των Ngauponi (Πλειάδες), δηλαδή οι εμφάνισή τους στον ορίζοντα περίπου μια ώρα πριν την ανατολή του ήλιου, και περίπου 12 μέρες πριν το χειμερινό ηλιοστάσιο (που στο νότιο ημισφαίριο είναι τον Ιούνιο), αναγγέλει το το νέο έτος.

ΑΙΘΙΟΠΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ: Το κύριο ημερολόγιο που χρησιμοποιείται στην Αιθιοπία, αποτελεί το λειτουργικό έτος των Χριστιανών και στη γειτονική Ερυθραία (Ορθόδοξη Εκκλησία). Βασίζεται στο παλαιότερο Αλεξανδρινό ή Κοπτικό ημερολόγιο, που κι αυτό βασίζεται στο ακόμα παλαιότερο αιγυπτιακό ημερολόγιο, αλλά όπως και το Ιουλιανό ημερολόγιο, προσθέτει μια ημέρα κάθε τέσσερα έτη χωρίς εξαίρεση. Κάθε έτος αρχίζει στις 29 ή 30 Αυγούστου του Ιουλιανού ημερολογίου. Το χάσμα επτά με οκτώ ετών μεταξύ του αιθιοπικού και Γρηγοριανού ημερολογίου προέρχεται από εναλλακτικούς υπολογισμούς στη προσπάθεια του καθορισμού της ημερομηνίας του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Όπως το κοπτικό ημερολόγιο, και το αιθιοπικό έχει δώδεκα μήνες 30 ημερών, συν πέντε ή έξι επαγόμενες ημέρες (συνήθως αποκαλούνται ως ένας δέκατος τρίτος μήνας). Επιπλέον, οι μήνες του αρχίζουν τις ίδιες ημέρες με εκείνες του κοπτικού ημερολογίου, αλλά έχουν διαφορετικά ονόματα. Η πρώτη ημέρα του αιθιοπικού/Ge'ez έτους, 1η Mäskäräm, για έτη μεταξύ 1901 και 2099, είναι συνήθως 11 ή 12 Σεπτεμβρίου (γρηγοριανό). Το Enkutatash είναι η λέξη για το αιθιοπικό νέο έτος στην επίσημη γλώσσα της Αιθιοπίας, την αμχαρική, ενώ καλείται Κύρια Επέτειος στη γλώσσα της ερυθραϊκής ορθόδοξης εκκλησίας. Το αιθιοπικό ημερολογιακό έτος 2005 άρχισε στις 11 Σεπτεμβρίου 2012.

ΕΤΟΣ ΑΠΟ ΚΤΙΣΕΩΣ ΚΟΣΜΟΥ: Γύρω στο 400 μ.Χ., ένας Αλεξανδρινός μοναχός, ο Πανόδωρος, υπολόγισε την ημερομηνία της δημιουργίας, στις 29/8/5493 π.Χ. Μετά τον 6ο αιώνα μ.Χ., ο υπολογισμός αυτός χρησιμοποιήθηκε από τους Αιγύπτιους και Αιθίοπες (Αξουμίτες) χρονολόγους. Ο μοναχός Αννιανός ο Αλεξανδρεύς υπολόγισε κι αυτός, με βάση στοιχεία της Παλαιάς Διαθήκης το έτος κτίσεως κόσμου, αλλά προέκρινε ως Πρωτοχρονιά την 25η Μαρτίου. Έτσι κατ' αυτόν η ημερομηνία Κτίσεως Κόσμου τοποθετείται στις 25/3/5492 π.Χ.

ΟΙ ΡΩΜΑΪΚΕΣ ΚΑΛΕΝΔΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ : Καλένδες ή Καλάνδες (calendae, Kalendae) ονομάζονταν οι πρώτες ημέρες των ρωμαϊκών μηνών, δηλαδή η αντίστοιχη "νουμηνία" των Ελλήνων (σημερινή πρωτομηνιά). Επίσης γνωστή είναι και η αρχαία παροιμία "ες τας ελληνικάς καλένδας εξοφλείν" (ad graecas calendas solvere) που λέγονταν επί χρεών διαρκώς μη εξοφλημένων, επειδή στους ελληνικούς μήνες δεν περιλαμβάνονταν καλένδες. Αργότερα και η παροιμία "παραπέμπειν εις ελληνικάς καλένδας" αφορούσε για κάθε αναβαλλόμενο ζήτημα ή υπόσχεση. Την έναρξη κάθε μήνα ανήγγειλλε από το Καπιτώλιο ο Αρχιερέας κατά την είσοδο της νέας Σελήνης, με τη φράση: "Calo Juno novella". Από τη λέξη δε Calo (= καλώ, ονομάζω) δόθηκε η ονομασία Καλένδες και αφορούσε μια περίοδο των πρώτων ημερών του μήνα. Αυτή η περίοδος ήταν πενθήμερος (quintana) ή επταήμερος (septimana) ανάλογα με τη διάρκεια της νέας σελήνης. Πενθήμερες λοιπόν ήταν οι Καλένδες όλων των μηνών πλην του Μαρτίου, Μαΐου, Ιουλίου και Οκτωβρίου. Στις Καλένδες γινόντουσαν εορτές προς τιμή των θεών Ήρας και Ιανού. Από αυτές περιφημότερες ήταν οι Καλένδες του Ιανουαρίου, (calendae Januariae) επειδή γιορτάζονταν και η έλευση του νέου χρόνου. Κατά τη διάρκεια των Καλενδών αυτών γίνονταν αμοιβαίες επισκέψεις συγγενών και φίλων με ανταλλαγή δώρων των λεγόμενων strena (κυρίως μέλι, ξερά σύκα και χουρμάδες) ως και μικρών νομισμάτων. Επίσης πρόσεχαν, στη διάρκεια αυτών, τις εκφράσεις τους και τις κινήσεις τους ώστε να μη αποβούν κακοί οιωνοί στο νέο έτος. Περίφημες επίσης ήταν και οι Καλένδες του Μαρτίου (7ήμερες) όπου τελούνταν τα Ματρονάλια. Στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία Καλένδες κλήθηκαν οι κατά την 1η Ιανουαρίου εορτές και πανήγυρεις των "Εθνικών", πολλές των οποίων διατηρήθηκαν και από τους Χριστιανούς. Όμως η Στ΄Οικοουμενική Σύνοδος (662) καταδίκασε τις εορτές αυτές με το 62ο Κανόνα της όπου ορίζεται: "Τας ούτω καλουμένας Καλάνδας και τα λεγόμενα Βοτά και τα καλούμενα Βρουμάλια και την εν πρώτη του Μαρτίου επιτελουμένην πανήγυριν, καθάπαξ εκ της των πιστών πολιτείας περιαιρεθήναι βουλόμεθα". Προ αυτού του κινδύνου να διακοπεί το έθιμο οι πιστοί εισήγαγαν δημοτικά ευχητικά τραγούδια για τις ταυτόχρονες θρησκευτικές εορτές και έτσι το έθιμο συνεχίζει και σήμερα με την από τότε νέα ονομασία "Κάλαντα".

Η ΒΑΣΙΛΟΠΙΤΑ: Το έθιμο της βασιλόπιτας προέρχεται από εκείνο το τελούμενο στην αρχαία εορτή των «Κρονίων» (Σατουρνάλια) που παρέλαβαν οι Φράγκοι, από τους οποίους και προήλθε η συνήθεια της τοποθέτησης νομίσματος μέσα στη πίτα και της ανακήρυξης ως «Βασιλιά της βραδιάς» αυτού που το έβρισκε. Πέρα όμως αυτού του φράγκικου εθίμου, που επικράτησε στην Ευρώπη, υπάρχει και παράδοση που συνδέεται με την προσωπικότητα του Μ. Βασιλείου. Κάποτε στη Καισάρεια της Καππαδοκίας που επίσκοπος ήταν ο Μέγας Βασίλειος ήλθε να την καταλάβει ο Έπαρχος Καππαδοκίας με πρόθεση να τη λεηλατήσει. Τότε ο Μέγας Βασίλειος ζήτησε από τους πλούσιους της πόλης του να μαζέψουν ότι χρυσαφικά μπορούσαν προκειμένου να τα παραδώσει ως "λύτρα". Πράγματι συγκεντρώθηκαν πολλά τιμαλφή. Κατά την παράδοση όμως, εκ θαύματος [ο Άγιος Μερκούριος με πλήθος Αγγέλων απομάκρυνε τον στρατό του ''εισβολέα''], ο Έπαρχος απάλλαξε την πόλη από επικείμενη λεηλασία. Προκειμένου όμως ο Μέγας Βασίλειος να επιστρέψει τα τιμαλφή στους δικαιούχους, μη γνωρίζοντας σε ποιόν ανήκει τι, έδωσε εντολή να παρασκευαστούν άρτοι που μέσα τους τοποθέτησε ανά ένα των νομισμάτων ή τιμαλφών και τα διένειμε στους κατοίκους την επομένη του εκκλησιασμού. Αυτό οδήγησε σε διπλή χαρά, και εξαιτίας της αποφυγής της καταστροφής της πόλης, ενώ συνεχίσθηκε η παράδοση αυτή κατά τη μνήμη της ημέρας της κοιμήσεως του (εορτή του Αγίου και Μεγάλου Βασιλείου).



Konstaninosa.oikonomou@gmail.com

3.1.25

Ο Άδραστος ο πορθητής της Θήβας από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Άδραστος: ο πορθητής της Θήβας

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα



ΓΕΝΙΚΑ – ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ: Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, ο Άδραστος ήταν βασιλιάς του Άργους, γιος του Ταλαού και της Λυσιμάχης. Κατά τον Παυσανίας, όμως, μητέρα του ήταν η Λυσιάνασσα, ενώ ο Υγίνος ισχυρίζεται πως ήταν η Ευρυνόμη. Καταγόταν από το αιολικό γένος του Αμυθάονα [Αμυθαονίδες] και υπήρξε ένας από τους λεγομένους “Επτά επί Θήβας”. Παιδιά του υπήρξαν: η Αργεία, η Διηπύλη, η Αιγιάλεια, ο Κυάνιππος και ο Αιγιαλέας. Το όνομα Άδραστος προέρχεται από το στερητικό ἀ-(μη) και το ρήμα δράω (πράττω, κινούμαι, φέυγω), οπότε σημαίνει τον ακλόνητο, τον ατρόμητο.

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΤΑ ΕΠΙ ΘΗΒΑΣ: Κάποτε ο Άδραστος διώχθηκε από το Άργος από τον Αμφιάραο και αναγκάστηκε να καταφύγει στη γειτονική Σικυώνα, όπου βασίλευε ο Πόλυβος, παππούς του Αδράστου [πατέρας της Λυσιμάχης]. Σύντομα, ο Πόλυβος πέθανε άτεκνος και τότε ο Άδραστος, ως στενότερος συγγενής, ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Σικυώνας. Κάποια χρόνια μετά συμφιλιώθηκε με τον Αμφιάραο και επέστρεψε στο Άργος. Εκεί νύμφευσε τον παλιό του εχθρό με την αδελφή του, την Εριφύλη. Μάλιστα συμφώνησαν να επιλύουν στο εξής τις διαφορές τους, όποτε και όποιες κι αν προκύψουν, με τη διαιτησία της Εριφύλης. Μετά απ΄ αυτά ο θρόνος του Άργους επεστράφη στον Άδραστο. Στο μεταξύ, ο διωγμένος από τον αδελφό του παρ΄ ολίγον βασιλιάς της Θήβας, Πολυνείκης, έφτασε ικέτης στο Άργος, ζητώντας, παρακαλώντας καλύτερα, επιτακτικά τον Άδραστο να τον βοηθήσει να ξαναγυρίσει στην πατρίδα του ως βασιλιάς. Έτσι, ο Άδραστος αποφάσισε να στηρίξει την αξίωσή του. Ας δούμε όμως, πώς ακριβώς περιγράφονται τα σχετικά μυθικά “γεγονότα”. Κάποια νύχτα, ο Άδραστος άκουσε φασαρία στον προθάλαμο του ανακτόρου του και βγήκε ανήσυχος να δει τι συνέβαινε. Βρέθηκε μπροστά σε δύο άνδρες που μάλωναν για το ποιος θα ζητήσει πρώτος τη φιλοξενία του. Ο ένας ήταν ο Πολυνείκης και ο άλλος ο Τυδεύς, διωγμένος κι αυτός από τη δική του πατρίδα, την Καλυδώνα της Αιτωλίας, για κάποιο φόνο που είχε διαπράξει κατά λάθος. Ο Άδραστος τους χώρισε και δέχθηκε να φιλοξενήσει και τους δύο στο παλάτι του. Ο Πολυνείκης είχε μια ασπίδα με παράσταση λιονταριού, ενώ ο Τυδέας ασπίδα με παράσταση αγριόχοιρου1. Τότε ο Άδραστος θυμήθηκε πως κάποτε του είχε δοθεί ένας περίεργος χρησμός: να παντρέψει τις κόρες του με ένα λιοντάρι και με ένα αγριόχοιρο! Αμέσως κατάλαβε ότι αυτούς θα εννοούσε ο χρησμός. Πάντρεψε λοιπόν τις δύο κόρες του, τη Διηπύλη με τον Τυδέα και την Αργεία με τον Πολυνείκη. Ανέλαβε έτσι, όμως, την υποχρέωση, ως πεθερός τους, να τους βοηθήσει να επιστρέψουν στις πατρίδες τους. Και πρώτα αποφάσισε να στηρίξει τη δίκαιη αξίωση του Πολυνείκη. Σε αυτή την απόφαση ο γαμπρός του, ο Αμφιάραος, εναντιώθηκε από την πρώτη στιγμή και αρνήθηκε να συμμετάσχει στην εκστρατεία, καθώς ως γνώστης της μαντικής ήξερε(!) ότι από όσους θα λάβαιναν μέρος στην εκστρατεία εκείνη μόνο ο Άδραστος θα επέστρεφε ζωντανός. Κατέφυγαν λοιπόν κατά τη συμφωνία τους στη διαιτησία της Εριφύλης, η οποία αποδέχθηκε την άποψη του αδελφού της και παρότρυνε τον σύζυγό της να εκστρατεύσει μαζί με τους υπόλοιπους, για να αποκτήσει δόξα και τιμή. Η εκστρατεία αυτή έγινε γνωστή ως οι “Επτά επί Θήβας”. Συμμετείχαν σ΄ αυτή ο Τυδέας, ο Αμφιάραος, ο ίδιος ο Άδραστος και άλλοι. Φθάνοντας στη Θήβα, οι επτά ηγέτες της εκστρατείας παρατάχθηκαν με τις δυνάμεις τους μπροστά στις ισάριθμες πύλες της πόλεως. Παρ΄ όλη την ορμή και τη γενναιότητά τους, οι πολιορκητές δεν μπόρεσαν να κυριεύσουν την πόλη, γιατί αυτή ήταν η απόφαση του Δία, ύστερα από την αυθόρμητη θυσία του Μενοικέα στον Άρη. Στο τέλος λοιπόν, αφού σκοτώθηκαν σε μονομαχία τα δύο αδέλφια Ετεοκλής και Πολυνείκης, οι πολιορκητές τράπηκαν σε φυγή, αφού πρωτύτερα σκοτώθηκαν στη μάχη όλοι οι επικεφαλής, εκτός από τον Άδραστο. Ο Άδραστος σώθηκε χάρη στο φτερωτό άλογο του Αρίωνα και έφθασε καταδιωκόμενος στον Κολωνό της Αττικής. Εκεί εμφανίσθηκε ως ικέτης στους Αθηναίους και με τη μεσολάβησή τους κατάφερε να πάρει πίσω τους νεκρούς του από τον νέο βασιλιά της Θήβας, τον Κρέοντα, και να τους θάψει στην Ελευσίνα.



Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΓΟΝΩΝ: Ο Άδραστος, αισθανόμενος βαθιά ταπείνωση από την ήττα του, ξεσήκωσε μετά από δέκα χρόνια τα παιδιά των σκοτωμένων ηγετών, τους λεγόμενους «Επιγόνους» και εξεστράτευσε εκ νέου κατά των Θηβών. Τη φορά αυτή πέτυχε: οι Θηβαίοι νικήθηκαν, η πόλη τους κυριεύθηκε και καταστράφηκε. Τέλος, οι Αργείοι ανέβασαν στον θρόνο της τον γιο του Πολυνείκη, τον Θέρσανδρο και αποχώρησαν. Όμως ο Άδραστος στάθηκε άτυχος: σκοτώθηκε ο πολυαγαπημένος γιος του, ο Αιγιαλέας κι έτσι ο τραγικός πατέρας, μόλις έφθασαν στα Μέγαρα, πέθανε από τη μεγάλη του θλίψη και τάφηκε εκεί.

ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΗΡΩΑ – ΑΝΑΦΟΡΕΣ: Ο Άδραστος τιμήθηκε πολύ στα Μέγαρα, στον Κολωνό της Αττικής και στη Σικυώνα ως ήρωας. Ιδιαίτερα στην τελευταία πόλη, τιμούσαν τα παθήματά του με γιορτές, θυσίες και ταφικούς χορούς ως την εποχή του Κλεισθένη. Το επεισόδιο όπου ο Άδραστος κατέφυγε ως ικέτης (με τις μητέρες και τα παιδιά των σκοτωμένων Αργείων) στους Αθηναίους, και συγκεκριμένα στο τότε βασιλικό ζεύγος, το Θησέα και την Αίθρα, ενέπνευσε τον Ευριπίδη να δημιουργήσει μία από τις γνωστότερες τραγωδίες του, τις “Ικέτιδες”, που παραμένει και σήμερα ένα δυνατό κήρυγμα για την ειρήνη στον κόσμο.



Konstantinosa.oikonomou@gmail.com 


1. Άλλωστε στην Καλυδώνα έζησε κάποτε ο φημισμένος Καλυδώνιος κάπρος.

1.1.25

Ο αστερισμός Μικρός Λέων του .Κωνστ. Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα + ΒΙΝΤΕΟ

 

Ο αστερισμός Μικρός Λέων

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα



ΓΕΝΙΚΑ: Ο Μικρός Λέων [Λατ. Leo Minor, συντ. LMi] είναι ένας αστερισμός που σημειώθηκε πρώτη φορά το 1690 από τον Εβέλιο. Συνορεύει με τους αστερισμούς Μεγάλη Άρκτο, Λύγκα και Λέοντα, ενώ έχει έκταση 232,0 τετ. μοίρες [64ος σε έκταση αστερισμός από τους 88 αναγνωρισμένους]. Βρίσκεται ολόκληρος στο βόρειο ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας και είναι πλήρως ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 90° Βόρεια και 48° Νότια. Είναι αμφιφανής στην Ελλάδα, ορατός ολόκληρος τις ανοιξιάτικες νύχτες, μέχρι τα τέλη Ιουλίου.



ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Ο Εβέλιος σχημάτισε τον αστερισμό με βάση 18 αστέρες από τον Λέοντα και τη μεγάλη Άρκτο. Ο Πτολεμαίος περιελάμβανε μερικούς αστέρες από εδώ στους λεγόμενους «αμορφώτους» του Λέοντος [«αμόρφωτοι» ονομάζονταν οι αστέρες που δεν συμμετείχαν στην κατασκευή της μορφής που απεικόνιζε ένας αστερισμός]. Ο Γερμανός αστρονόμος Christian Ludwig Ideler (1766-1846) υπέθετε ότι οι αστέρες του σημερινού Μικρού Λέοντος ήταν η Al Thiba wa-Auladuha (η Γαζέλα με το Μικρό της) των Αράβων. Αργότερα, ο Βρετανός αστρονόμος Richard Anthony Proctor (1834-1888) μετέβαλε την ονομασία του αστερισμού σε Leaena (Λέαινα), μια μετονομασία που δεν επικράτησε. Ο Ζωδιακός της Δενδερά στην Αίγυπτο, έχει στη θέση αυτή του ουρανού τον ζωδιακό Καρκίνο, μάλλον από παρανόηση, καθώς αρκετοί βλέπουν στους αστέρες του Μικρού Λέοντος μαζί με άλλους στα πόδια της Μεγάλης Άρκτου έναν σκαραβαίο, την αιγυπτιακή δηλαδή απεικόνιση του αστερισμού του Καρκίνου. Η ευρύτερη περιοχή του ουρανού ήταν αφιερωμένη στον αιγυπτιακό θεό Πτα. Οι Κινέζοι χώριζαν τον αστερισμό σε δύο κομμάτια, το Nuy Ping (Εσωτερικό Παραπέτασμα) και τον Seaou Wei. Όμως, συμπεριελάμβαναν τους δύο Λέοντες στον δικό τους μεγάλο «Δράκοντα» και σε ένα άλλο ουράνιο σχήμα, το «Αυτοκρατορικό άρμα».



ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Μόνο ο αστέρας β Μικρού Λέοντος έχει όνομα με γράμμα του ελληνικού αλφαβήτου, πράγμα μοναδικό για αστερισμό. Ο αστερισμός έχει 37 ορατούς [φ.μ.≤6,5] αστέρες. Ο 46 Μικρού Λέοντος είναι ο φωτεινότερος του αστερισμού, με φαινόμενο μέγεθος 3,83. Ο Εβέλιος τον χαρακτήρισε με το επίθετο Praecipua (ο πρωτεύων), που ο Τζ. Πιάτσι το εισήγαγε ως κύριο όνομα στο λεγόμενο αστρονομικό «Κατάλογο του Παλέρμο». Οι αστέρες β, 21 και 10 Μικρού Λέοντος έχουν αντιστοίχως φαινόμενο μέγεθος 4,21, 4,48 και 4,55.

ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ: Επειδή βρίσκεται σε μία κατεύθυνση μακριά από τον γαλαξιακό επίπεδο, ο Μικρός Λέων είναι φτωχός σε σώματα του δικού μας Γαλαξία. Μόνο μερικοί μακρινοί γαλαξίες διακρίνονται, ανάμεσα στους οποίους φωτεινότερος είναι ο σπειροειδής NGC 3344 (φαινόμενο μέγεθος 9,9), που βρίσκεται 22 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Οι Dick McCloskey and Annette Posen του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, ανακάλυψαν το 1959 μια μικρή και δυσδιάκριτη βροχή διαττόντων αστέρων μεταξύ 18 και 29 Οκτωβρίου. Η “βροχή” αυτή οφείλεται στο πέρασμα του κομήτη c/1739 K1 (Zaotti). Το φαινόμενο είναι ορατό μόνο από το βόρειο ημiσφαίριο.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ: 




Ήρθε Λαμπρή και Πασχαλιά και το Χριστός Ανέστη Γράφει ο Γιάννης Φρύδας ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ 33

 Ήρθε Λαμπρή και Πασχαλιά και το Χριστός Ανέστη


33 ΚΑΦΕΝΕΙΟ Α.jpg

Σαν τη Λαμπρή την Πασχαλιά

να ’ναι η ζωή σας όλη…

(καφετζής)

                                                                                                                                            

Γράφει ο Γιάννης Φρύδας 


ΣΤΟ  ΚΑΦΕΝΕΙΟ  ΤΟΥ  ΓΙΑΝΝΗ  33

                                                             

Δεύτε λάβετε φως!

  Σήμερα το βράδυ κόψτε το τελευταίο ποδάρι της Σαρακοστής, ετοιμαστείτε και ξεκινήστε για την εκκλησία με τη λαμπάδα σας στο χέρι. 

«Δεύτε λάβετε φως, εκ του ανεσπέρου φωτός…».

Λάβετε το φως της ανάστασης, της χαράς, της ελπίδας, το φως της νίκης που διαλύει τα σκοτάδια. Δεν υπάρχει σκοτάδι…  Σκοτάδι είναι η απουσία του φωτός, αλλά το φως τώρα είναι εδώ… Εδώ κι «ο νικητής του θανάτου». 

«Δεύτε λάβετε φως… και δοξάσατε Χριστόν τον αναστάντα εκ νεκρών».

«Μέρα Λαμπρή, μέρα γιορτή, μέρα λουλουδιασμένη,

κάθε Λαμπρή και Πασχαλιά που ο θάνατος πεθαίνει...».


Χρήσιμες ανακοινώσεις

  Εν όψει του Πάσχα, σε σύσκεψη του δημοτικού συμβουλίου με την αστυνομία, την πυροσβεστική, το λιμενικό και άλλες αρχές, πάρθηκαν αποφάσεις για την ασφαλή κίνηση στους δρόμους της Αργιθέας και την αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων.

  Όσοι ανεβείτε αυτές τις μέρες στην Αργιθέα να έχετε υπ’ όψιν ότι:

1. Ο δρόμος απ’ το γεφύρι το λιασκοβίτικο μέχρι γέφυρα Kοράκου μονοδρομείται τις ώρες αιχμής της κυκλοφορίας. Η ροή θα εναλλάσσεται ανά ώρα, ώστε να προπάτε να πίνετε κι έναν καφέ στον Κοντογιάννη στο Λιάσκοβο ή στον Παπαϊάννη στη Συκιά.

2. Καλά είναι στην πρώτη γαλαρία να κάνετε τον σταυρό σας. Το ίδιο συνιστάται σε Στουρνέα, Σκάλα Ανθηρού, Σκάλες τριζολιώτικες και σε 97 ακόμη σημεία της περιοχής. Συνιστάται να αποφεύγετε εντελώς το Τριζόλ, εκτός και είστε Τριζολιώτες.

3. Η οδός Μακρυβούνι – Αετοχώρι – Μάραθος δεν έχει διαγράμμιση, γιατί ξεμείναμε από μπογιά. Υπάρχουν κακόπιστοι που υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει και οδός…

4. Σε πολλά επικίνδυνα σημεία δεν υπάρχουν προστατευτικές μπάρες, αφού δήμος, νομός και περιφέρεια παίζουν τις κουμπάρες.

5. Να φοράτε ζώνες στο αυτοκίνητο, στα παντελόνια σας και να μην είστε αλαζόνες!

6. Αν δε βάλετε μυαλό ούτε εμείς έχουμε να σας βάλουμε… 

7. Να κρατάτε τις αποστάσεις και προπαντός τον λόγο σας!


Ο φανός

  Τυχεροί όσοι κάνετε Λαμπρή στην Αργιθέα. Τσούξτε φωτιά στον φανό και κάψτε!...

  Τον Ιούδα… Κάψτε τον!... Αλλά να ξέρετε ότι όσους Ιούδες και να κάψετε, δε σώνονται οι προδότες. Αφήστε τη φαντασία σας να αναζητήσει άλλους για την πυρά!

  Τον δήμαρχο, για να πάρετε τα χάκια σας! Φροντίστε με επιμέλεια το κάψιμο! Δεν ξέριτι τι σ’βόξυλου είνι! Δεν καίγεται καλοπίχερα… Προσπαθήστε να κάψετε και τους άλλους υποψήφιους!... Έχει αποδειχτεί ιστορικά ότι η Αργιθέα επέζησε και τότε που δεν είχε δήμαρχο. Μπορεί να το κάνει και τώρα και με μεγαλύτερη ίσως επιτυχία.  

  Τον πρωθυπουργό, αν και  κάηκε ήδη με τον Καμμένο. Τι να κάψετε τώρα, τα αποκαΐδια;

  Τον Κυριάκο. Καλύτερα να προλαβαίνεις το κακό, παρά να προσπαθείς μετά να το διορθώσεις.  

  Τη Φώφη, αν και δε σας έχει ανάγκη, καίγεται και μόνη της. Κάτι Λεβέντες, Σταύροι και λοιποί δεν κάνουν τώρα ούτε για προσανάμματα. Στην ίδια κατηγορία, για να το κλείσω, περνάω τέλος στον Φώτη, αλλά αυτός είναι πια απανθρακωμένος.

  Κάψτε τους όλους, γιατί έτσι και δεν τους κάψετε, θα κάψουν αυτοί εσάς… Ζήτω που καήκατε!

  Κάψτε και τον καφετζή, για να σταματήσει να βάνει φωτιές, μην καίτε, όμως, το Καφενείο! Με τι θα ανάψετε την ψησταριά σας, άμα το κάψετε στον φανό; 

  Με την ευκαιρία που είμαστε στη φωτιά και στη θράκα, παρακαλώ την προσοχή σας! Μη διαβάζετε το Καφενείο, όταν γυρνάτε τη σούβλα. Υπάρχει κίνδυνος να αρπάξει το αρνί ή και να σας πέσει η σούβλα στη στάχτη. Ουδεμία ευθύνη φέρω και παράπονα δε θα γίνουν δεκτά. Τα κάρβουνα είναι για να ψήνεται το κοκορέτσι, δεν είναι για να γίνει κάρβουνο και το κοκορέτσι…


Για να μη χάνουμε τ’ αβγά και  τα πασχάλια

  Βάψτε τ’ αβγά σας κόκκινα! Αφήστε τις εικαστικές ακροβασίες με άλλα χρώματα! Κάντε και μια φορά το χατίρι του κουκουέ! Τώρα, γιατί το κουκουέ δε διαγράφει τις κότες που δε γεννούν κατευθείαν κόκκινα αβγά και μετά να τις καταγγείλει σαν όργανα του ιμπεριαλισμού, είναι μια απορία, ας την απαντήσει ο Κουτσούμπας… 


  Το εμπόριο, όμως,  δε σταματιέται. Πάντα βρίσκει τρόπους να κερδίζει. Τραβάει μια μόδα που θέλει τ’ αβγά πολύχρωμα. Εκεί που καθάριζες με μια μπογιά, παίρνεις τώρα καμιά δεκαριά, για να μη βγεις καθυστερημένος ως προς την νέα  τάση. Βάφεις τα αβγά (με μπογιές να το ξεκαθαρίζουμε), τα βάνεις σε μια πιατέλα κι έχεις μια πιατέλα πολύχρωμη, σαν δημοτική παράταξη που παινεύεται ότι είναι και πολυσυλλεκτική. Το βρήκανε το κόλπο, για να μας μπερδέψουν. Πέτυχαν οι γίγαντες τη συνεννόηση κι ας ανήκουν σε διαφορετικές κομματικές αποχρώσεις!!! (τρία θαυμαστικά για το κατόρθωμά τους). Τα παραμέρισαν όλα, για να σωθεί η πατρίς!!!!! (πέντε τα θαυμαστικά, σάματ’ θα πληρώσω φόρο…). Παιδιά, καθίστε στ’ αβγά σας! Σας ενώνει η ίδια νοοτροπία, είστε το ίδιο, όπως και τα αβγά στην πιατέλα όλα αβγά είναι, ανεξαρτήτως χρώματος…

  Συγγνώμη που παρασύρθηκα λίγο, αλλά τι να κάνω; Υπάρχουν και κλούβια αβγά, που μυρίζουν από μακριά. Βρόμα η δουλειά! Ζέχνει, λέμεεεεε...


  Τα αβγά που θέλετε να βάψετε χρειάζονται πρώτα βράσιμο για πέντε λεπτά. Αν είναι βραγκιανίτικα, βάψτε τα κατευθείαν, είναι ήδη προβρασμένα (ψημένα πες καλύτερα). Δεν το πιστεύετε; Δεν ξέρετε ότι στα Βραγκιανά ούτε κλώσα βάζουν, για να τα κλωσήσει; Η επώασή τους γίνεται με τη θερμοκρασία περιβάλλοντος;  Στην κοιλάδα Αχελώου οι κότες γεννάνε τα αβγά στον γιαλό, τα χώνουν στην άμμο όπως η  χελώνα  καρέτα – καρέτα και βγαίνουν τα κοτοπουλάκια.  

  Πόσα κοτοπουλάκια χάνονται κάθε χρόνο στα ριβεροπάρτια που οργανώνονται εκεί! Στο εξής να χορεύετε «ελαφρά», σαν να προσέχετε μη σπάσετε τ’ αβγά!

  Ρούφα τ’ αβγό σου εσύ που ζορίστηκες απ’ την παρατήρηση! Μου ’κανες και τον οικολόγο… λες και δεν ξέρουμε που πάτησες τ’ αβγό κι έφτασες στον ουρανό!


  Με τα βαμμένα  αβγά, τσουγκρίζουμε το Πάσχα κατά το έθιμο  με συγγενείς, φίλους και πολιτικούς. Με τους συγγενείς και φίλους έχεις πιθανότητες να τους τα σπάσεις. Με πολιτικό, όμως, καλά είναι να μην τσιουγκράτι. Θα σας τριβαλιάσει…   

  Αυτοί  ξέρουν  να  επιλέγουν  άσπαστα  αβγά...  Βλέπετε  μ’  ένα  αβγό  ο  άλλος  να 


καθαρίζει σαν αβγό ένα σύνταγμα κι οι παρατρεχάμενοι αυλοκόλακες κλακαδόροι να επιδοκιμάζουν τον θριαμβευτή αβγοεξολοθρευτή…(σιγά τ’ αβγά!).

  Χαρά στην κότα που ’κανε τέτοιο αβγό και χαρά στον πολιτικό που έχει έναν τέτοιο λαό να τον κοροϊδεύει με ένα άσπαστο αβγό…


 Τα αβγά κανονικά γράφονται με δύο λάμδα. Πότε; Όταν τα κάνουμε ομελλέτα. Με δυο άλφα γράφονται κι όταν τα κάνουμε μάτια. Ενθυμούμαι εκείνον τον φελόλογον φιλόλογον, όστις είπεν: «Μήτηρ, ποίησόν μοι δύο ωά οφθαλμούς», για να του απαντήσει η μήτηρ: «Καλά, παλάβουσις, πιδάκι μ’;...». Άμα έχουμε μέλι, τα κάνουμε και μελάτα. Άβραστα τα κρατάμε όταν γνωρίζουμε πως θα διέλθει πολιτικός… Βέβαια, δεν τον παίρνουμε με τ’ αβγά, δεν  τα  πετάμε ποτέ  (αν κάνεις βλακεία, ας είναι τουλάχιστον πρωτότυπη), αλλά τα βλέπει ο πολιτικός και λειτουργούν αποτρεπτικά στο να λέει κι αυτός βλακείες… 


  Για τον γαμπρό κάνει κι ο κόκορας αβγό! Αυτή η ποικιλία κόκουτα υπάρχει κατά βάσιν και αποκλειστικότητα στο Λεοντίτο. Από εκεί παίρνουν και τα άλλα χωριά για τις ανάγκες τους. Τα ’χουμε πει σε πόση εκτίμηση έχουν τους γαμπρούς οι Λεοντίτες.

Στην είσοδο του χωριού υπάρχει ταμπέλα διπλής όψεως που λέει στη μια πλευρά πηγαίνοντας «καλώς ήρθες γαμπρέ» και στην άλλη φεύγοντας «καλό ταξίδι γαμπρέ».

  Όταν μαζεύονται στον πλάτανο, ποιος να τους πρωτοκεράσει…

Φέρτι να φάν’ κι να πιουν οι γαμπροί!

Βάλι νια στράτα κι απού μένα, παπα-Χρήστου, στ’ς γαμπροί!

Άιτι, νια γιουρβουλιά κι απού μένα στα πιδιά, που ’ρθαν κι πήραν του κακό απ’ τα σπίτια μας… 

  Έτσι, εκτός από φιλόξενοι, οι Λεοντίτες αποδεικνύονται και ευγνώμονες…

  Μι συγχουρείτι, αγαπητές Λιουντίτ’σσις, αλλά του Καφινίου δεν κρατιότι αλλιώς, δεν κρατιότι μι ψέματα, τι του πέρασιταν κόμμα ή δημουτική παράταξη;


  Οι Τριζολιώτες έχουν κότες, αλλά αβγά δεν τρώνε ποτέ. Μόλις γεννήσει η κότα, πού να σταθεί τ’ αβγό; Παίρνει κυλώντα τουν κατήφουρου κι διαβαίνει κάτ’ στου μύλου τ’ Κουσταρέλλου. Τα περισσότερα αβγά διαλύονται στη διαδρομή. Όσα δε σπάνε, καταλαβαίνετε πόσο γερά είναι, τα μαζεύουν και τα χρυσοπουλάνε στους πολιτικούς. 

Οι πολιτικοί γι’ αυτό είναι ανίκητοι. Τσουγκρίζουν με αβγά τριζολιώτικα…  


  Οι Στεφανιώτες δεν έχουν κότες, γιατί δεν κλέβουν κότες… Η κότα άμα πας να τ’ν κλέψ’ς, πότι καρκαλουιότι, πότι φλιντ’ράει, δε γένιτι δ’λειά. Δεν έχουν επομένως και αβγά. Τα απαραίτητα συμπληρώματα χοληστερίνης τα προσλαμβάνουν από κοκορέτσια και σπληνάντερα. Τι είμαστι, γιράκια ή αλ’πές να τρώμι κότις!...


  Η κότα έκανε το αβγό ή το αβγό την κότα;  

Ρωτάτε ακόμη; Και τα δυο το Πασόκ τα έκανε…

  Έκλεψε τ’ αβγό, θα κλέψει και την κότα. 

Μην πάει ο νους σας σε Στεφανιώτη! Ο πασοκτζής είναι…

  Πιάσι τ’ αβγό κι κούριψ’ του!


«ουκ ένι άρσεν και θήλυ»

  Κοντά δυο χιλιάδες χρόνια τώρα, η θρησκεία του Χριστού διακηρύττει δια στόματος Παύλου, του Αποστόλου των Εθνών, την πλήρη ισοτιμία του άντρα και της γυναίκας. Σήμερα η κοσμική αντίληψη περί της κοινωνικής οργάνωσης, αναζητά ακόμη την ισότητα των δύο φύλων σε ασκήσεις επί χάρτου και σε νομοθετήματα, εκ των οποίων ορισμένα υποστηρίζονται μεταξύ των άλλων και από κάποια ανούσια και γελοία επιχειρήματα. Συνήθως, καταλήγουν και σε ανάλογα αποτελέσματα. 

  Έτσι, έχουμε πολλές φορές το φαινόμενο, ένας υποκριτικός φεμινιστικός ζήλος να μετατρέπεται  στην υπερβολή του σε προσβολή για τη γυναίκα. Μια τέτοια προσβολή είναι και η ποσόστωση που προβλέπει την εκπροσώπηση των γυναικών. Έχω την ιδέα, παρότι δεν έχω ιδέα από σύνταγμα, πως φτάνει η διατύπωση των ατομικών δικαιωμάτων. Κάθε πολίτης (άρα και η γυναίκα) μπορεί να μετέχει ή να μη μετέχει σε πολιτικά σχήματα, εκλέγει και εκλέγεται, συνεταιρίζεται με όποιους θέλει. Πώς γίνεται να παρεμβαίνει νόμος που ακυρώνει ή περιορίζει συνταγματικά δικαιώματα; (Άντε, βοηθάτε κάνας δικηγόρος!...). Ας πούμε ότι κάποιες γυναίκες θέλουν να κάνουν μια παράταξη αποκλειστικά γυναικών (μη βάζεις ιδέες, καφετζή, μην κεντάς τις σφήκες!...), γιατί να εμποδίζονται απ’ την ποσόστωση; Κι αν μια τέτοια παράταξη που θα ακυρωθεί από  τον νόμο κάνει προσφυγή, τι θα γίνει;

  Τι γίνεται πρακτικά; Οι γυναίκες μπαίνουν απλώς να συμπληρώσουν και να υπηρετήσουν την ανάγκη της ποσόστωσης. Κάποια που θέλει να εκλεγεί,  πρέπει να καταφέρει πρώτα να πείσει ότι δεν κατεβαίνει για την ποσόστωση. Είναι αυτό τιμητικό για τη γυναίκα; Χώρια που πουλάνε και εντύπωση με το πόσο ανεβάζει ο καθένας το ποσοστό εκπροσώπησης. Τι 30%, τι 40%, τι 50% , η νομοθέτηση δείχνει ένα πρόβλημα, δεν το λύνει, μάλλον το περιπλέκει.

  Μια ποσόστωση είχαμε τα δυο φύλα σωστή, 50 – 50 στον γάμο, μας τη χάλασαν κι αυτή και σε λίγο θα μαλώνουμε ποιος είναι ο γονέας 1 κι ο γονέας 2. Για γονέας 3 και 4 δεν άκουσα ακόμη, αλλά κοντά είμαστε.

  Κάπως έτσι, είναι μπερδεμένα τα πράγματα που με αναγκάζουν να προτείνω:


Οι γυναίκες στην κουζίνα…

  Σιγά, κυρία μ’, δεν πρόπ’σα να βάλου ιπικιφαλίδα κι είσι έτ’μη να μ’ πάρ’ς του κιφάλι κι να μη καταγγείλ’ς για αντιφιμινιστή, απάν’ που ιτοιμάζουμαν να σι υπιρασπιστού!…

  Λέω, για να καταλάβεις, ότι οι γυναίκες πρέπει να είναι στην κουζίνα. Πώς αλλιώς θα ελέγχουν αν ο άντρας πλένει καλά τα τσιανάκια, αν μαγειρεύει σύμφωνα με τας υποδείξεις κι αν έβαλι πιπέρι στα λάχανα πο’ ’βρασι, για να ιτοιμάσει τ’ μισημιριανή σαλάτα;

  Να ξέρεις, όμως, πως υπάρχουν και άντρες που δε σηκώνουν πολλά και αντιδρούν. Ήρθε μια μέρα στην παρέα ο φίλος μας ο Φάνης, που είχε μέρες να φανεί.

Πού είσαι, Φάνη, εξαφανισμένος και δε φαίνεσαι;

Στο σπίτι. Είχα κάποιες δουλειές. Ξεκαθάρισα και κάτι πράγματα ενδοοικογενειακά με τη γυναίκα μου και την πεθερά μου… Τους έδωσα να καταλάβουν ότι αυτό που λέω εγώ θα γίνεται στο εξής.

Τι έγινε, ρε Φάνη; Πολύ αψύς είσαι σήμερα!

Να, μου είπαν να σκουπίσω τη σκάλα και μετά να σιδερώσω μια στοίβα ρούχα. Αντέδρασα. Βάρεσα το χέρι στο τραπέζι και τους είπα πως πρώτα θα σιδερώσω και μετά θα σκουπίσω τη σκάλα κι ότι θα γίνεται αυτό που λέω εγώ.

Μπράβο, ρε φίλε! Να το εφαρμόσουμε κι εμείς…

  Γι’ αυτό, κορίτσια, μη διστάζετε να παντρευτείτε. Δε βαρεθήκατε να κάνετε αυτές τις δουλειές τόσα χρόνια; 

  Αντιδράστε και στην ποσόστωση! Χειριστείτε έξυπνα το θέμα! Όποιος σας προτείνει να μπείτε σε παράταξη θα του λέτε: Μπαίνω στον συνδυασμό, μόνο αν μου βρεις γαμπρό (με Ε9 εννοείται σοβαρό). Δεν ξέρετε ότι οι πολιτικοί αναλαμβάνουν κάθε είδους ρουσφέτια;

  Άντε και του χρόνου να σας στείλει ο γαμπρός τη λαμπάδα! Και στον γάμο σας να κουβαλάμε νερό με το κόσκινο και να μαδήσουμε κάνα κόκαλο.

  

Μήτσιον ή Παλαμάν;

  Παραλίγο να ξεχάσω τον Μήτσιο. Κι ύστερα σου λένε, ο λαός δεν ξεχνά… 

  Ιδού, λοιπόν, φορώ το προσφάτως ευρεθέν δαχτυλίδι του Πόντιου Πιλάτου και ερωτώ: Τίνα θέλετε από των δύο απολύσω υμίν,  Μήτσιον ή Παλαμάν; 

Πα – λα – μάν! Πα – λα – μάν! Παλαμάν κι αμάν αμάν!

  Ώστε, Παλαμάν, λοιπόν! Και τον Μήτσιον; Άκουσα, είπατε σταύρωσον αυτόν! Καλά, σταυρώστε τον εσείς! Τόσα χρόνια εσείς τον σταυρώνετε…

  Πάμε καλά. Φτάσαμε αισίως στο «πάταξον μεν, ψήφισον δε».


Ανέστη ο Κύριος!

Ας κάνουμε μια στάση στην Ανάσταση!                                                  

Μέσα στις εκκλησιές τις δαφνοφόρες, 

ν’ ανοίξουν αγκαλιές ειρηνοφόρες 

κι όλοι μαζί να πούμε

Χριστός  Ανέστη!                       

27/4/2019


30.12.24

ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΤΙΚΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Πηνελόπη Δέλτα🔊📚🎧📙 ΗΧΟΒΙΒΛΙΟ-AUDIOBOOK GR διαβάζει ο Κων. Αθ. Οικονόμου

Μεσολογγίτικα Χριστούγεννα 
της Πηνελόπης Δέλτα - ΗΧΟΒΙΒΛΙΟ-AUDIOBOOK 
Διαβάζει ο Κων/νος Οικονόμου




Από τον Οκτώβριο του 1822 είχε αρχίσει η πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου. Ο επικεφαλής των οθωμανικών δυνάμεων Ομέρ Βρυώνης μαζί με τους άλλους πασάδες αποφάσισαν να επιτεθούν τα ξημερώματα των Χριστουγέννων, ξέροντας ότι εκείνες τις ώρες οι Έλληνες είναι όλοι στις εκκλησιές και θα ήταν ουσιαστικά αφύλακτη η πόλη.
Στη δούλεψη του Βρυώνη ήταν ο Γιάννης Γούναρης, αιχμάλωτός του μαζί με τη σύζυγο και τα παιδιά του. Την προπαραμονή της μεγάλης χριστιανικής γιορτής, που πάρθηκε η απόφαση για την επίθεση, ο Γιάννης προσφέροντας τους καφέδες άκουσε το σχέδιο του τούρκου πασά και χωρίς να διστάσει αγνόησε την τύχη τη δική του και της οικογένειάς του και απέδρασε απ΄ το οθωμανικό στρατόπεδο και έτρεξε ως νέος Φειδιππίδης* στο Μεσολόγγι. Έφτασε παραμονή Χριστουγέννων στο σούρουπο, αποκάλυψε το σχέδιο των Τούρκων, οι αρχηγοί τον πίστεψαν και κινητοποιήθηκαν αμέσως.
Την ίδια ώρα, διηγείται η Πηνελόπη Δέλτα, ο Ρωγών Ιωσήφ «μάζεψε τους παπάδες και διέταξε να κλείσουν όλες οι εκκλησίες και να ειδοποιηθούν τα ποίμνια πως λειτουργία χριστουγεννιάτικη δε θα γίνει, παρά θα αγρυπνήσουν οι χριστιανοί όλοι στους τοίχους απάνω… Πράγματι οι εκκλησίες έμειναν κλειστές, τα κεράκια σβηστά. Απάνω στα οχυρώματα οι παπάδες ψιθυριστά εγκαρδίωναν και ευλογούσαν τους άντρες και σιωπηλά τους έδιναν την ευχή τους. Έξαφνα, στη νυχτερινή σιωπή, όλα μαζί τα σήμαντρα σήμαναν τη λειτουργία. Και τότε άρχισε το πανηγύρι».
Οι Οθωμανοί ορμάνε νομίζοντας ότι θα κάνουν περίπατο, αλλά τα παλικάρια αγρυπνούσαν. Τι απέγινε όμως ο Γούναρης κι η οικογένειά του;
Μια συγκινητική επίκαιρη ιστορία της Δέλτα, μεστή, όπως συμβαίνει και σ΄ όλα τα έργα της, αγνής φιλοπατρίας!
ΑΣ ΑΚΟΥΣΟΥΜΕ ΤΟ ΣΥΝΤΟΜΟ ΑΥΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ΣΤΟ ΒΙΝΤΕΟ-AUDIOBOOK ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΕΊ:

27.12.24

Χρονικό της Πρωτοχρονιάς του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου, συγγραφέα Α΄ μέρος

 

Χρονικό της Πρωτοχρονιάς

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου, συγγραφέα

Α΄ μέρος




Νέο έτος μια ακόμη φορά στη ζωή μας! Ας δούμε όμως σήμερα την έννοια της χρονολόγησης από εποχή σε εποχή κι από πολιτισμό σε πολιτισμό:

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΟΡΤΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΤΟΥΣ: Οι θρησκευτικοί, κοινωνικοί και πολιτιστικοί εορτασμοί για την έναρξη του Νέου Έτους, συγκαταλέγονται στις αρχαιότερες και πιο διαδεδομένες παγκοσμίως γιορτές. Στην πλειονότητα των πρωτογόνων και αρχαίων πολιτισμών υπάρχει μια “πρώτη φορά”, σε απόλυτη μορφή, αυτή της δημιουργίας του κόσμου. Γενικά οι “πρώτες φορές”, είναι είτε φυσικές, όπως η γέννηση, η είσοδος στην εφηβεία, ο γάμος, είτε μη φυσικές, όπως το πρώτο φυτό που φυτεύει κάποιος, το πρώτο θήραμα που φονεύει, κ.ά.. Όλες αυτές οι “πρώτες φορές” θεωρήθηκαν αναγκαίο για τους ανθρώπους να υπενθυμίζονται με κάποιο τελετουργικό τρόπο. Η ανανέωση αυτή εκφράζεται στις γιορτές των γενεθλίων, στις επετείους, αλλά κυρίως στην είσοδο κάθε Νέου Έτους. Ο Πρωτοχρονιάτικος εορτασμός, λοιπόν, αποτελεί έκφραση ή υπενθύμιση ή επανάληψη της δημιουργίας του κόσμου με σκοπό να ισχυροποιηθεί ο κόσμος, η κοινότητα, η οικογένεια.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Η πρώτη αναφορά σε εορτή του Νέου χρόνου χρονολογείται από το 2000 π.Χ. στη Μεσοποταμία, όπου το Νέο Έτος (Ακιτού) άρχιζε με τη νέα Σελήνη που ήταν πλησιέστερα στην Εαρινή Ισημερία (μέσα Μαρτίου στην περιοχή). Για τους Αιγυπτίους, τους Φοίνικες και τους Πέρσες, το έτος άρχιζε με τη φθινοπωρινή ισημερία (21/9, ενώ για τους Έλληνες των Κλασικών Χρόνων με το χειμερινό ηλιοστάσιο (21/12). Στη Ρώμη, μέχρι το 153 π.Χ. ο χρόνος άρχιζε την 1η Μαρτίου, ενώ αργότερα την 1η Ιανουαρίου. Έτσι το Ιουλιανό και αργότερα το Γρηγοριανό βασίστηκαν σ' αυτήν την ημερομηνία (Πρωτοχρονιά). Το εβραϊκό ημερολόγιο (θρησκευτικό) αρχίζει την πρώτη του μήνα Τισρί (6/9). Κατά τις αρχές του Μεσαίωνα η Δυτική Ευρώπη θεωρούσε την 25η Μαρτίου ως πρώτη μέρα του χρόνου, βασισμένη στην αρχή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου (αρχή Θείας Ενσαρκώσεως). Μοναδική εξαίρεση στο δυτικό χριστιανικό χρόνο ήταν η Αγγλία που εόρταζε την Πρωτοχρονιά στις 25 Δεκεμβρίου. Με τη θέσπιση του Γρηγοριανού ημερολογίου (1582) καθιερώθηκε επίσημα η 1η Ιανουαρίου ως πρώτη ημέρα του χρόνου.

ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ: Οι περισσότεροι εορτασμοί Πρωτοχρονιάς παγκοσμίως διατηρούν σαφώς θρησκευτικό χαρακτήρα. Στη Νότια Ινδία (Ταμίλ) το Νέο Έτος εορτάζεται τη χειμερινή Ισημερία με τριήμερο πανηγύρι (Πονγκάλ), το οποίο χαρακτηρίζεται από θρησκευτικά προσκυνήματα και τελετουργικό βράσιμο του ρυζιού. Στην Ταϊλάνδη, η Πρωτοχρονιά εορτάζεται στα τέλη Μαρτίου. Εκεί βουδιστές μοναχοί εξορκίζουν τα φαντάσματα και τα κακά πνεύματα, ενώ προσφέρουν δώρα προς τιμήν τους. Οι άνθρωποι πετούν ο ένας τον άλλο νερό καταπρόσωπα ως αστείο. Εκεί επικρατεί και το γνωστό μας έθιμο της χαρτοπαιξίας επί τριήμερο (τις άλλες ημέρες απαγορεύεται ρητώς). Ο κινέζικος εορτασμός διαρκεί ένα μήνα, (τέλη Ιανουαρίου έως τέλη Φεβρουαρίου). Η γιορτή αρχίζει με εκδίωξη δαιμόνων και θεατρικές παραστάσεις. Γίνονται ακόμη προσφορές στους θεούς της γης και της υγείας, καθώς και στους προγόνους. Στην Ιαπωνία η Πρωτοχρονιά εορτάζεται επί τριήμερο (1-3/1ου) και είναι η μεγαλύτερη γιορτή της χώρας. Εκείνες τις ημέρες καθαρίζονται εθιμοτυπικά τα σπίτια, γλεντούν και ανταλλάσσουν δώρα. Στην είσοδο των σπιτιών κρεμούν ένα ιερό σκοινί με άχυρο ρυζιού (σιμενάβα) για να κρατήσει έξω τα κακά πνεύματα. Ειδικά φαγητά μαγειρεύονται με χαρακτηριστικότερα το μότσι (πίτα από πάστα ρυζιού) και το ζόνι (σούπα λαχανικών).

ΒΑΣΗ ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ: Για τη χρονολόγηση και την είσοδο σε κάθε νέο χρόνο υπήρχε συστηματική παρατήρηση των Δεκανών. Οι Δεκανοί, 36 ομάδες μικρών αστερισμών, ανατέλλουν διαδοχικά στον ορίζοντα κατά την περιστροφή της Γης. Η ανατολή κάθε δεκανού χρησιμοποιείτο σαν αστρικό ρολόι τουλάχιστον από την 9η ή 10η Δυναστεία (περ. 2100 π.Χ.). Οι αρχαίοι Έλληνες τους ονόμαζαν δεκανούς ή δέκατα, γιατί η ηλιακή ανατολή τους ήταν κάθε δέκα μέρες (δηλαδή κάθε δέκα μέρες μια νέα ομάδα δεκανών αστέρων εμφανιζόταν ανατολικά την αυγή, λίγο πριν την ανατολή του ήλιου, μετά από μια περίοδο που δεν ήταν ορατοί). Αυτές τις προβλεπόμενες εμφανίσεις χρησιμοποίησαν οι Αιγύπτιοι για να διαιρέσουν το ηλιακό ημερολόγιο, με την ηλιακή ανατολή του Σείριου που συνέπιπτε χρονικά με την ετήσια πλημμύρα του Νείλου, να ορίζει το νέο έτος. Αυτό το σύστημα οδήγησε σε σύστημα 12 ωρών ημέρας και 12 ωρών νύχτας, που είχαν διαφορετική διάρκεια ανάλογα με την εποχή. Μετά την εισαγωγή της Ελληνιστικής αστρολογίας στην Αίγυπτο, εμφανίστηκαν συστήματα που απέδιδαν αστρολογική σημασία στους δεκανούς: Συνδέθηκαν με διάφορες αρρώστιες, και την κατάλληλη χρονική περίοδο που έπρεπε να φτιαχτούν φυλαχτά για τη θεραπεία τους. Οι Δεκανοί συνέχιζαν να χρησιμοποιούνται κατά το Μεσαίωνα στην αστρολογία και τη μαγεία. Η δεκανική ακολουθία άρχιζε με τον Σώθι/Σείριο, και κάθε δεκανός αποτελούνταν από ομάδα αστεριών και αντίστοιχων θεοτήτων. Ως μέτρο χρόνου, η ανατολή και δύση των δεκανών όριζε τις «ώρες» και τα 10ήμερα που αποτελούσαν το Αιγυπτιακό έτος.

ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΙΝΚΑΣ: Το Ίντι Ράιμι, που σημαίνει "Γιορτή του ήλιου", ήταν θρησκευτική γιορτή των Ίνκας προς τιμήν του θεού Ίντι. Πραγματοποιόταν περίπου στις 24/6 και σηματοδοτούσε το χειμερινό ηλιοστάσιο στο Νότιο Ημισφαίριο και το νέο έτος για τους λαούς των Άνδεων. Στην Αυτοκρατορία των Ίνκας, το Ίντι Ράιμι θεωρείτο η πιο σημαντική εορτή. Διαρκούσε 9 ημέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων πραγματοποιούνταν χοροί και γιορτές, καθώς και θυσίες ζώων για να εξασφαλιστεί η καλή σοδειά. Η τελευταία γιορτή παρουσία του Αυτοκράτορα πραγματοποιήθηκε το 1535, αφού έπειτα καταργήθηκε από τους Ισπανούς κονκισταδόρες, που κατέκτησαν την περιοχή.

ΙΝΔΟΥΙΣΤΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ: Το Βικράμ Σαμβάτ, (Vikram Samwat) είναι ημερολόγιο που χρησιμοποιe;iται και σήμερα από τους ινδουιστές (Ινδία, Σρι Λάνκα, Ινδονησία, Μπαγκλαντές, Νεπάλ,κ.α.). Είναι σεληνιακό ημερολόγιο βασιζόμενο στην αρχαία Ινδουιστική παράδοση και προηγείται κατά 57 περίπου χρόνια από το Γρηγοριανό (ηλιακό ημερολόγιο). Στην λαϊκή παράδοση της Ινδίας και του Νεπάλ η δημιουργία του ημερολογίου αποδίδεται στον Ινδό βασιλιά Vikramaditya που το καθιέρωσε μετά από νίκη του σε μάχη με Σκύθες (56 π.Χ.). Το ημερολόγιο έχει 12 μήνες και ξεκινά το νέο έτος στα μέσα Απριλίου του γρηγοριανού ημερολογίου.

Αλά θα συνεχίσουμε στο επόμενο σημείωμα των 7 Ημερών μας

25.12.24

Έρωτας στα χιόνια Ένα ακόμη χριστουγεννιάτικο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη διαβάζει ο Κων/νος Οικονόμου

 Έρωτας στα χιόνια 

 Ένα ακόμη χριστουγεννιάτικο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ

Η Θεσσαλονίκη στο Διχασμό 1915 - ΒΙΝΤΕΟ Βίντεο με εικόνες της Θεσσαλονίκης το 1915, στα χρόνια του Διχασμού, από εικόνες του Nat. Geographic [με a.i.] Επιμ. Κωνσταντίνος Οικονόμου

  Η Θεσσαλονίκη στο Διχασμό 1915 +  ΒΙΝΤΕΟ Βίντεο με εικόνες της Θεσσαλονίκης το 1915, στα χρόνια του Διχασμού, από εικόνες του Nat. Geogra...

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ....