Τὸ Γράμμα στὴν Ἀμερική (1910), του Αλέξανδρου Παπαδαμάντη Κείμενο και AUDIOBOOK διαβάζει ο Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

 

Τὸ Γράμμα στὴν Ἀμερική (1910), του Αλέξανδρου Παπαδαμάντη

    Κείμενο και AUDIOBOOK

διαβάζει ο Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

   Η υπόθεση του διηγήματος: «Το γράμμα στην Αμερική» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη επικεντρώνεται στην αγωνιώδη και συνάμα συγκινητική προσπάθεια ενός πατέρα να εντοπίσει και να επικοινωνήσει με τα παιδιά του, τα οποία έχουν μεταναστεύσει και έχουν χαθεί εδώ και πολλά χρόνια στην Αμερική. Ο Μπεφάνης ο Γιαλένιος, είναι ο κεντρικός ήρωας του διηγήματος, ένας παλιός εμποροράφτης, που αντιμετωπίζει τη σκληρή πραγματικότητα της ξενιτιάς. Τα παιδιά του βρίσκονται στην Αμερική, όμως η επικοινωνία μαζί τους έχει διακοπεί εντελώς εδώ και δώδεκα ολόκληρα χρόνια, δείχνοντας πως εκείνα έχουν ρίξει ''μαύρη πέτρα''. 

    Ο ρόλος του αφηγητή: Κάθε φορά που ο αφηγητής (ο Παπαδιαμάντης) επιστρέφει στο νησί του, ο Μπεφάνης τον φιλοξενεί πλουσιοπάροχα. Ο πραγματικός σκοπός πίσω από αυτή τη φιλοξενία είναι η ελπίδα. Έτσι, θεωρώντας τον αφηγητή κοσμογυρισμένο και έμπειρο, ο πατέρας τού ζητά επίμονα να συντάξει και να στείλει ένα γράμμα στην Αμερική προκειμένου να εντοπιστούν τα ίχνη των παιδιών του ....

Πᾶσαν φορὰν ὅταν ἔφθανα στὴν πατρίδα μου, ἀνὰ πᾶν τρίτον ἢ τέταρτον ἔτος, μὲ συνήντα καὶ μοῦ προσέφερε γενναίως τὰ ξένια ὁ Μπεφάνης ὁ Γιαλένιος. Ὄχι ὅμως γενναιότερον ἀπὸ ἕνα δεύτερον θεῖόν μου, τὸν καπετὰν Γεωργὸν τὸν Ἀγαγᾶν, ὅστις ἐθυσίασέ ποτε ὁλόκληρον χῆνα καὶ ἤνοιξε μέγα βυτίον ροδίτου οἴνου, κεφαλοκρούστου, πρὸς τιμήν μου. Τὴν θυσίαν ταύτην ἔκαμεν εἰσάπαξ, δι᾿ ὅλας τὰς ἑκάστοτε ἀφίξεις μου, τάς τε παρελθούσας καὶ τὰς μελλούσας, διὰ νὰ μὴ ἔχω πλέον ἀπαιτήσεις.

  Ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος Μπεφάνης ἦτο παλαιὸς φίλος μου. Ἄλλοτε, στὴν νεότητά του, εἶχε μαγαζὶ εἰς τὴν ἀγοράν. Ἦτο «ἐμπορορράπτης». Ὅταν ἤθελες νὰ ψωνίσῃς, καὶ εἶχες ν᾿ ἀλλάξῃς νόμισμα, ἂν ἐπαρουσίαζες μισὴ ρηγίνα, ἴσην μὲ 5.90, σοῦ τὴν ἄλλαζε διὰ σωστήν· σοῦ ἐκρατοῦσε 20 λεπτὰ διὰ τὰς βελόνας, τὴν κουβαρίστραν καὶ τὶς κλωστές, καὶ σοῦ ἔδιδε 5.60 ρέστα. Ἂν ἦτο ἥμισυ Γαλλικοῦ ταλλήρου, σοῦ ἔδιδε 5.40. Εἰς ὀλίγον καιρὸν τὸ ἔκλεισεν. Εὐτυχῶς εἶχε προφθάσει νὰ νυμφευθῇ, κ᾿ ἐπῆρε καλὴν προῖκα. Κατόπιν ἀπέκτησε δύο υἱούς, ὕστερον ἐχήρευσεν· ἐνυμφεύθη ἐκ δευτέρου καὶ πάλιν ἐπῆρε κτήματα ὡς προῖκα. Ἐγέννησε πάλιν τέκνα, κ᾿ ἐγήρασε συζῶν μὲ τὴν δευτέραν γυναῖκά του.

    Κατ᾿ αὐτοὺς τοὺς χρόνους, ὅταν μὲ συνήντα ἐπανελθόντα ἀρτίως εἰς τὸ χωρίον, ἀφοῦ μὲ ἔκαμε τὴν συνήθη δεξίωσιν, εἶτα, συνήθως κατὰ τὴν δευτέραν συνάντησίν μας, ἤρχιζε πάντοτε μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὁμιλίαν, καὶ ὑπέβαλλε μίαν ἀπαράλλακτον πρότασιν.

― Ξέρεις ὅτι τὰ δυὸ παιδιά μου, ὁ Γιωργὴς κι ὁ Παυλάκης, εἶναι ἀπὸ χρόνια στὴν Ἀμερική, καὶ δὲν μοῦ γράφουν τί γίνονται. Πρόκειται νὰ κάμουμ᾿ ἕνα γράμμα, σὺ ξέρεις ποῦ θὰ τὸ στείλουμε, στὸν Πρόξενο τῆς Ἑλλάδος, ἢ στὴν ἀστυνομία τῆς Ἀμερικῆς. Θὰ μοῦ τὸ γράψῃς Γαλλικά, Ἐγγλέζικα, Σπανιόλικα, ἐσὺ ξέρεις σὲ ποιὰ γλῶσσα.

   Ἐγὼ δὲν ἤξερα τίποτε ἀπ᾿ ὅλα αὐτὰ τὰ ξέρεις-ξέρεις ποὺ μοῦ ἀπέδιδε. Ἀλλ᾿ ὅπως κυβερνᾶται, ἢ μᾶλλον ὅπως φέρεται ὁ κόσμος, μὲ τὴν ψευδομανίαν, μὲ τὴν τυφλὴν πρόληψιν, μὲ τὴν κωφὴν φήμην, εἶχε διαδοθῆ καὶ πιστευθῆ εἰς τὸ χωρίον ὅτι τάχα ἐγὼ ἤξευρα πολλὲς γλῶσσες.

«Ὅλες μὲ τὰ γράμματά τους καὶ τὶς μιλιὲς φαρσί».

   Κ᾿ ἐγὼ πράγματι δὲν ἤξευρα οὔτε μισὴν γλῶσσαν νὰ μιλήσω, εἶχα δὲ ἐκμελετήσει κατ᾿ ἰδίαν ὅ,τι ἐκ τῶν ξένων γλωσσῶν εἶχα μάθει, χάριν φιλολογικῆς ἀπολαύσεως, εἶτα ἐξ ἀνάγκης καὶ πρὸς βιοπορισμόν, καὶ εἰργαζόμην ὡς μεταφραστὴς εἰς τὰς ἐφημερίδας, οὐδέποτε ὡς κουριέρης* εἰς τὰ ξενοδοχεῖα ―ἀλλ᾿ οὔτε εἶχον ἀνατραφῆ μὲ γκουβερνάνταν― διὰ νὰ ὁμιλῶ ξένας γλώσσας.

   Εὐτυχῶς ὁ Μπεφάνης, συνήθως τὴν Κυριακήν, ἔλεγε μίαν ἡμέραν νὰ κάμῃ αὐτό, τὸ ἐξανάλεγε μάλιστα πολλὲς φορὲς ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἡμέρας, κατόπιν τὴν ἄλλην ἡμέραν, δὲν εἶχε πλέον κέφι, δὲν ἤθελε νὰ ἐνθυμηθῇ ὅ,τι εἶπε τὴν προτεραίαν, ἴσως διότι τοῦ ἐφαίνετο ἀνιαρόν, κ᾿ ἐκάθητο ἐν ἡσυχίᾳ διὰ νὰ χωνέψῃ, ἐπειδὴ ἦτον «ἀποκαής»*, καθὼς λέγουν.

    Τὴν Τρίτην ἐπήγαινε στὸν ἐλαιῶνα, ὅπου εἶχεν ἐργάτας νὰ ποτίζουν τὰ δένδρα, τὴν Πέμπτην στὸ ἀμπέλι, ὅπου εἶχεν ἀργολόγι* ἢ θειάφισμα, κτλ. Τὸ Σάββατον τὸ βράδυ, ὅταν ἐπέστρεφεν ἀπὸ τὸ χωράφι, ἦτο πολὺ κουρασμένος, καὶ τὴν Κυριακὴν ἀπολείτουργα εἶχε συνεδρίασιν, καθότι ἦτο δημοτικὸς σύμβουλος. Τὸ ἀπόγευμα ἔπαιζε κοντσίνα ἢ πρέφα, καὶ τὸ βράδυ ἂν τὸν συνήντων, παρουσίᾳ καὶ ἄλλων πολλῶν, ἡ ὁμιλία θὰ ἦτο μακρὰ καὶ θορυβώδης, καὶ δὲν ὑπῆρχε πλέον καιρὸς καὶ χῶρος διὰ νὰ μοῦ ξαναπῇ ὅ,τι ἅπαξ μοῦ εἶχεν εἴπει.

   Μετὰ τρία ἔτη πάλιν, ὅταν ἐπανῆλθα εἰς τὴν μικρὰν νῆσον, μ᾿ ἐδεξιώθη ὁ Μπεφάνης, κ᾿ ἤρχισε νὰ μοῦ λέγῃ:

― Οὔτε γράμμα οὔτ᾿ ἐνθύμηση, μὲ ξέχασαν κεῖνα τὰ παιδιά. Ἔχουν ἑφτὰ χρόνια ποὺ λείπουν, τέσσερα ἔχουν νὰ μᾶς γράψουν. Νὰ πιάσῃς νὰ μοῦ συντάξῃς ἕνα γράμμα, ἀγγλικό, φραντσέζικο, πορτουγέζικο, ἐσὺ ξέρεις τί γλῶσσα περνᾷ σ᾿ ἐκεῖνο τὸ μέρος ποὺ εἶν᾿ αὐτὰ τὰ παιδιά· στὸ Μπουὲνς-Ἄυρς, στὸ Μεξικό, ἢ στὴ Βρασιλία. Νὰ γράψουμε στὸν Πρόξενό μας ἐκεῖ, γιατὶ μπορεῖ νὰ μὴ ξέρῃ ρωμέικα, ἴσως νὰ εἶναι ντόπιος ἀποκεῖ. Θέλετε πάλι νὰ τὸ στείλουμε στὸν διευθυντὴ τῆς ἀστυνομίας; ἐσὺ ξέρεις. Νὰ μοῦ τὸ σκαρώσῃς καλά, νὰ τὸ κουρδίσῃς, καὶ νὰ τὸ στείλουμε. Πότε λὲς νὰ τὸ κάμουμε;

―Ὅποτε θέλῃς.

― Καλά, ἔχουμε καιρό.

   Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ κακὴ καὶ ἀστεία φήμη πολλὰ μὲ εἶχεν ἐνοχλήσει. Γυναῖκες, γέροντες τῆς ἀγορᾶς, θαλασσινοὶ καὶ χερσαῖοι ἄνδρες, ὅπου μ᾿ εὕρισκαν, μ᾿ ἐφορτώνοντο νὰ τοὺς κάμω τὴ «σύσταση», νὰ τοὺς γράψω δηλαδὴ τὴν ἀδρέσσα* ἢ τὸ πανώγραμμα ἀγγλιστὶ διὰ τὰς διαφόρους Πολιτείας καὶ πόλεις τῆς Βορείου Ἀμερικῆς. Ὑπομονή ! Ἀλλ᾿ ἤρχοντο στὴν πτωχικὴν πατρικήν μου οἰκίαν καὶ μ᾿ ἐπολιορκοῦσαν. Ἄλλος πατριώτης εἶχεν ἀποθάνει σ᾿ ἐκεῖνα τὰ μέρη, ἢ εἶχε πνιγῆ σ᾿ ἐκεῖνα τὰ πέλαγα, κ᾿ ἐστέλλοντο ἔγγραφα δικαστικὰ ἑτερόγλωσσα, καὶ μοῦ τὰ ἔφεραν διὰ νὰ τὰ μεταφράσω. Ἄλλος ἦτον ἀγράμματος, παραπλανημένος εἰς μακρινήν τινα πόλιν, κ᾿ ἔβαλλεν Ἀμερικανὸν φίλον του νὰ τοῦ κάμῃ γράμμα πρὸς τοὺς οἰκείους, ἀγγλιστί. Ἄλλος εἶχε γεννηθῆ ἐκ πατρὸς πατριώτου μου εἰς τὴν Αὐστραλίαν ἢ τὴν Καλκούταν καὶ δὲν ἤξευρε ἑλληνικά· ἄλλος εἶχε ξεχάσει τὴν γλῶσσαν σαράντα χρόνια ποὺ ἔλειπε, κ᾿ ἔγραφεν ἀγγλιστί. Ἄλλος εἶχε νυμφευθῆ Ἀμερικανίδα, καὶ αὐτὴ θέλουσα νὰ φανῇ εἰρωνικῶς φιλόφρων πρὸς τὴν ἀγνώριστον πενθεράν της ―εὐτυχῶς δι᾿ ἀμφοτέρας δὲν ἦτο ἐλπὶς νὰ γνωρισθῶσι ποτέ― ἔγραφεν ἀγγλιστί. Ὅλ᾿ αὐτὰ ὤφειλα νὰ τὰ μεταφράσω. Θεέ μου! Καὶ ἦσαν τόσοι καὶ τόσοι στὸ χωρίον, σχολάρχαι, καθηγηταί, μισθοφόροι ἐπιστήμονες μὲ διπλώματα, μορφωμένοι εὐπρόσωποι, καλλωπισμένοι. Καὶ τόσοι ἄλλοι ξενιτευμένοι ἐπανέκαμπτον ἀνὰ πᾶν ἔτος ἐξ Ἀμερικῆς, καὶ κανεὶς δὲν ἦτο ἱκανὸς νὰ διαβάσῃ σωστὰ ἕνα γράμμα. Ὤ! τί βάσανον.

    Εἶναι ἀληθὲς ὅτι σχεδὸν καμμία καὶ κανεὶς ποτὲ δὲν ἐστοχάσθη ὅτι αὐτὸ ἦτον κόπος, καὶ ἂν ὤφειλε νὰ δώσῃ ἀντάλλαγμα διὰ τὸν κόπον. Πλὴν ἀξιοπρεπέστερον δι᾿ ἐμὲ θὰ ἦτο νὰ μὴ ἐδεχόμην ποτὲ ἀμοιβήν, ἀπείρως ὅμως εὐκτότερον νὰ μ᾿ ἄφηναν εἰς τὴν ἡσυχίαν μου, εἰς τὴν ὀλιγάρκειάν μου. Εἶχα ἐγὼ ἐργασίας νὰ κάμω, κ᾿ ἐβιαζόμην νὰ τὰς ἀφήσω, διὰ νὰ κάμω τὰς ἀλλοτρίας. Εἶχα ἐγκαταλίπει τὰς ἰδίας μου ὑποθέσεις, παραιτηθεὶς πρὸ πολλοῦ πᾶν δικαίωμα κληρονομίας, ἰδιοκτησίας, κτλ., κ᾿ ἔπρεπε νὰ φροντίζω διὰ τὰς ὑποθέσεις τῶν ἄλλων. Ὑπῆρξαν καὶ ἄνθρωποι ἐλθόντες νὰ μὲ συμβουλευθῶσι διὰ δικαστικὰς ὑποθέσεις. Καὶ ὅταν ὡμολόγησα ὅτι δὲν ἐννοοῦσα σκρὰ ἀπ᾿ αὐτὰ τὰ πράγματα, σείοντες τὰς κεφαλὰς ἔλεγον πρὸς ἑαυτούς: Καὶ τί γράμματα ξέρει λοιπόν;

   Τὸ κροῦσμα, τὸ ὁποῖον ἀντεπροσώπευεν ὁ Μπεφάνης ὁ Γιαλένιος, περὶ ἐπιστολῆς πρὸς τὸν Ἕλληνα Πρόξενον, ἢ πρὸς τὴν «ἀστυνομίαν τῆς Ἀμερικῆς», εἰς πόλιν τὴν ὁποίαν οὔτε αὐτὸς ἤξευρεν, οὔτε ἦτο βέβαιος περὶ τῆς ὀνομασίας της, εἶχε λάβει ἀφορμὴν ἔκ τινος δοκιμῆς γενομένης πράγματι πρὸ πολλῶν ἐτῶν, τῷ 188…, ὁπότε εἷς συγγενής μου, Μανώλης Παπαγιάννης λεγόμενος, εἶχε χαθῆ ἀπὸ πέντε ἢ ἓξ ἐτῶν, καὶ δὲν ἠκούετο ἂν ἔζη ἀκόμη ἢ ὄχι, εἰς Φιλαδέλφειαν, ὅπου ἦτο ὁ τελευταῖος γνωστὸς τόπος τῆς διαμονῆς του. Τότε ἡ μήτηρ του, γηραιὰ θεία μου, μὲ παρεκάλεσεν ἐπιμόνως «νὰ γράψω γράμμα», κ᾿ ἐγὼ ἐν τῇ ἀμηχανίᾳ μου, διὰ νὰ τὴν ἀναπαύσω, ἐπειδὴ θὰ ἦτο ἀδύνατον ἄλλως νὰ γεμίσω τὴν κεφαλήν της καὶ τὴν πληροφορήσω, ἢ καὶ νὰ πραΰνω τὸν μητρικὸν πόνον της, ηὐτοσχεδίασα εἶδος ἐπιστολῆς πρὸς τὴν ἀστυνομίαν τῆς Φιλαδελφείας, ἱκετεύων ἐκ μέρους τῆς μητρός, ν᾿ ἀναζητήσῃ τὸν λησμονημένον ἄνθρωπον, ἂν ἐπέζη, καὶ πείσῃ τὸν ἴδιον ν᾿ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν μητέρα του. Τὴν ἐπιστολὴν ταύτην ἔστειλα ἢ ἔρριψα ὡς βολίδα εἰς τὸν ἀέρα. Καὶ ὅμως, παρ᾿ ἐλπίδα, μετὰ δύο μῆνας σχεδὸν ἦλθεν αἰσία ἀπάντησις, καὶ ἀπὸ τὴν ἀστυνομίαν τῆς πόλεως, καὶ ἀπὸ τὸν ἐξάδελφόν μου τὸν ξενιτευμένον. Καὶ τοῦτο παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, διότι οὐδεμίαν πεποίθησιν εἶχα, ὅταν ἐθεματογραφοῦσα τὴν ξενόγλωσσον ἐπιστολήν.

    Ἔκτοτε, καθ᾿ ὅλας τὰς ἐπανόδους μου εἰς τὴν γενέθλιον νῆσον, δὲν ὑπῆρξε μήτηρ χήρα ἢ γραῖα, λησμονημένη καιροὺς καὶ χρόνους ἀπὸ τὸν ξενιτευμένον υἱόν της, ἥτις νὰ μὴν ἦλθε πρὸς ἐμὲ ζητοῦσα «νὰ τῆς γράψω γράμμα» πρὸς ὅλας τὰς ἀστυνομίας καὶ τὰς προξενικὰς ἀρχὰς τοῦ κόσμου, διὰ νὰ τὰς παρακαλέσω ν᾿ ἀνιχνεύσουν τὸν χαμένον υἱόν της. Καὶ ἄνδρες πολλάκις μ᾿ ἐφορτώθηκαν μὲ παρομοίας ἀπαιτήσεις. Εἷς τῶν πολλῶν τούτων, ὁ ἐπιμονώτερος, ἀλλὰ καὶ ἀσταθέστερος καὶ πλέον ἀναποφάσιστος ὅλων, ἦτον ὁ Μπεφάνης. Διὰ τοῦτο ἔλεγεν, «ἐσὺ ξέρεις, ξέρεις». ᾘνίττετο τὸ προηγούμενον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐγνώριζεν.

    Εἰς τὰ 189… εἶχα διαμείνει εἰς Ἀθήνας ἐπὶ ἑπτὰ συναπτὰ ἔτη αὐτὴν τὴν φοράν, ὅταν δὲ ἐπανῆλθα εἰς τὴν πατρίδα μοῦ λέγει:

― Τώρα, σωθῆκαν πλιὰ τὰ ψέματα, θὰ μοῦ τὸ κάμῃς τὸ γράμμα.

Ἄπορον μοῦ ἐφάνη πῶς, καὶ μετὰ τόσα ἔτη, ὁ ἀτεκνωμένος πατὴρ ἤλπιζε νὰ ἐπανεύρῃ τοὺς υἱούς του διὰ τῆς ἐμπειρικῆς ταύτης μεθόδου, ἀφοῦ αὐτοί, ἐὰν ἐζοῦσαν ἀκόμη, βεβαίως θὰ τὸν εἶχαν «ξεπονέσει», ὅπως ὁ ἴδιος ἔλεγε.

― Ἀκούοντ᾿ ἐδῶ ἐκεῖ, μοῦ εἶπεν ὁ Ἐπιφάνιος, ὡς νὰ ἐμάντευσε τὸν στοχασμόν μου· τοὺς ἀντάμωσαν πρόπερσι ἄνθρωποι, ἀλλὰ δὲν ἐννοοῦν νὰ μοῦ γράψουν. Κοίταξε τώρα, ἐσὺ ξέρεις πῶς θὰ τὸ σταμπάρῃς τὸ γράμμα, καὶ ποῦ θὰ τὸ στείλουμε· στὸ Μπουὲνς Ἄυρς, στὸ Μεξικό, ἢ στὴν Ἀργεντίνα;… Στὴν ἀστυνομία, ἢ στὸν Πρόξενο, πῶς λές, νὰ τὸ στείλουμε; Κ᾿ ἔχει τάχα ἐκεῖ Ἑλληνικὸ Προξενεῖο;

― Φίλε μου Ἐπιφάνιε, τοῦ εἶπα, οὔτε τὰ Προξενεῖα ξέρω, οὔτε παγκόσμια χάρτα εἶμαι, οὔτε πῆγα ποτέ μου στὴν Ἀμερική. Ἰδοὺ πῶς θὰ γίνῃ, ἂν θέλῃς, γιὰ νὰ τελειώσῃ ὕστερ᾿ ἀπὸ δώδεκα χρόνια κι αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Ἔχεις τὸν ἐξάδελφό σου τὸν Γιώργην τὸν Ζ., πεπειραμένον ἄνθρωπον, ὅστις καὶ ναυτικὸς ἔκαμε, καὶ γραμματεὺς τῆς Δημαρχίας εἶναι, καὶ τὸν δικολάβο κάνει. Αὐτὸς νοιώθει ἀπὸ διοικητικά, ἀπὸ προξενικά, καὶ ἄλλα· ἴσως δὲ καὶ νὰ εὕρῃ εἰς τὰ ἀρχεῖα κάπου, ἂν ψάξῃ, κανένα κατάλογον τῶν Ἑλληνικῶν προξενείων τῆς ἀλλοδαπῆς· βάλε τον νὰ σοῦ κάμῃ ἕνα εἶδος γράμμα στὴν γλῶσσά μας, κι ἂς τὸ ἀπευθύνῃ αὐτὸς ὅπου ξέρει καὶ ὅπου πρέπει· φέρε μου τὸ γράμμα, τὸ σχέδιον αὐτό, νὰ σοῦ μεταφράσω τὰς λέξεις στὴν ἀράδα, ὅπως μπορῶ. Ἔτσι γλυτώνω κ᾿ ἐγὼ ἀπὸ σκοτοῦρες, καὶ κάνω μόνον ἕνα μικρὸν κόπον· διὰ τὸν κόπον δὲν μὲ μέλει, διὰ σκοτοῦρες ὅμως καὶ μπελάδες δὲν εἶμαι ἐπιδεκτικός.

    Ὁ φίλος μου κατένευσεν. Ἔμεινα πέντε μῆνας ἐκεῖ, ἀλλὰ δὲν μοῦ ἔφερε κανὲν τοιοῦτον γράμμα πρὸς μετάφρασιν.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ-AUDIOBOOK ΕΔΩ:

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE: 

https://www.youtube.com/watch?v=u15kCVmXcDs

Ιστορικές ιστορίες «Όλβιος όστις της ιστορίης έσχε μάθησιν» Κι ακόμη πιο όλβιος αυτός που δεν την έμαθε. Τουλάχιστον γλύτωσε το διάβασμα… Γράφει ο Γιάννης Φρύδας

 Ιστορικές ιστορίες

«Όλβιος όστις της ιστορίης έσχε μάθησιν»

(ευτυχισμένος είναι αυτός που γνωρίζει την ιστορία)

Ευρυπίδης

Κι ακόμη πιο όλβιος αυτός που δεν την έμαθε.

 Τουλάχιστον γλύτωσε το διάβασμα…

Γράφει ο Γιάννης Φρύδας

  Το διαβάσαμε κι αυτό κατακαλόκαιρο και ντάλα μεσημέρι: «Ιστορικές στιγμές έζησε η Αργιθέα από τις 30 Ιουλίου έως και τις 2 Αυγούστου 2026». Καλά λέει ο λαός μας, διά της παροιμίας του: «Κάθε θαύμα τρεις ημέρες, το μεγάλο τέσσερις»…

  Κρίμα που δε ζει ο Ηρόδοτος να ιστορήσει τις ιστορικές στιγμές, ο Θουκυδίδης να μαστορέψει μίαν εισέτι ιστορικήν ξυγγραφήν κι ο Ξενοφών να περιγράψει, μετά την κάθοδο των μυρίων, την άνοδο των κακομοιρίων και τις σπατάλες εκατομμυρίων, δήθεν για τον πολιτισμό…

  Δυστυχώς, ξεμείναμε από ιστορικούς... Μια Ρεπούση μάς έμεινε, αλλά κι αυτή μόνο στον συνωστισμό της Σμύρνης ειδικεύεται. Θα πεις, τόσα γλέντια και ανταμώματα έχουμε με συνωστισμούς, κάτι θα κατάφερνε και για τις δικές μας ιστορικές στιγμές... 

  Μου μπήκε η περιέργεια. Τι έγινε, ρε; Ποια ιστορικά γεγονότα είχαμε; Πώς δεν τα κατάλαβα, ενώ ήμουν στην Αργιθέα; Μήπως ο βασιλιάς Σέλιπος έκανε καμιά δήλωση με βαρύ υβρεολόγιο, όταν έμαθε ότι θα γίνει η κοιλάδα του Αχελώου λίμνη και θα βρεθούν τα κόκαλά του στον βυθό; Μήπως ο Αμύνανδρος αποφάσισε επιτέλους με ποιους θα πάει, με τους Έλληνες ή με τους Ρωμαίους; (Αυτός ήταν σαν τον Μπίστη, άλλαζε συνέχεια στρατόπεδα και δεν μπορούσες να του έχεις εμπιστοσύνη). Αράδιασα κάμποσα «μήπως» ακόμη, με τα απαραίτητα ερωτηματικά τους, διατρέχοντας τα σημαντικά ιστορικά συμβάντα της περιοχής, αλλά άκρη δε βρήκα.  

  Η απάντηση στις απορίες μου δόθηκε τυχαία, πάλι από τον Θουκυδίδη. Τη βρήκα σε ένα χαρτί εφημερίδας, όπου είχα τυλιγμένες κάτι καραμέλις ξιμπλέτσουτις π’ αγόρασα στου Μπζάκι. Ήταν μια φράση του που έλεγε: «Και την καθιερωμένη σημασία των λέξεων άλλαξαν, για να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους». Αυτό είναι!... Έτσι εξηγείται!... Και επειδή ο καθένας «ό,τι θυμάται χαίρεται», γιατί να μην είναι ιστορικές στιγμές αυτές που ο ίδιος θεωρεί ιστορικές στιγμές; Ειδικά, μάλιστα, όταν μετέχει σ’ αυτές τις στιγμές… Γι’ αυτό παρακαλώ να δείχνετε κατανόηση. Μη μου πληγώνετε αυτούς τους ιστορικούς, έστω και τους ανιστόρητους…  

  Εύκολα πια μπορώ να αναφέρω κάποια ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν στην Αργιθέα το καλοκαίρι του 2026. Έγιναν γλέντια, ανταμώματα με γλέντια, νεογιορτές με γλέντια, γλέντια με γλέντια και διάφορα άλλα τινά (αλλά δεν ξέρω αν είχαν γλέντια). Θα κάνω λίγα σχόλια, κάντε κι εσείς τα δικά σας, χωρίς να ελπίζουμε ότι κάτι μπορούμε να αλλάξουμε. Προσωπικά, θέτω τον εαυτό μου και εκτός ιστορικών στιγμών.     

  Έγινε η 16η γιορτή πλαστού στα Βραγκιανά. Σπουδαία γιορτή!... Μπήκε στην εφηβεία ο πλαστός κι άρχισε τις επαναστάσεις του. Με ξινόγαλο τον ξέραμε, με τσιαλαφούτι μάς εμφανίστηκε. Έτσι χαλάει η παράδοση του τόπου (και το τσιαλαφούτι αν δεν το ανακατώνεις…). 

  Τι σύμπτωση! Στη Μεσορόπη Καβάλας έγινε η 16η γιορτή γίδας! Μας το γνωστοποίησε ο βουλευτής Μακάριος Λαζαρίδης, ο οποίος δήλωσε ότι δε θα πάει λόγω του θανάτου των δύο πιλότων. Εκτός της θορυβώδους φιλανθρωπίας, έχουμε πια και το θορυβώδες πένθος… Για πόσο γίδια μάς περνάει ο Μακάριος; Και πόσο μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι θα είναι αυτοί που θα τον ξαναψηφίσουν;  

  Κάπου στην Ευρυτανία έκαναν και γιορτή μούρου! Γιορτάζουν και τα μούρα τώρα! Άσπρα μούρα, μαύρα μούρα (μπορεί να γιορτάζουν και τα σκάμια…). Χρόνια πολλά στα μούρα και στους μουράτους! Τα τσάπουρνα ξέρει κανένας πότε γιορτάζουν; Πριν ή μετά τα κράνια; 

  Σ’ αυτές τις ιστορικές στιγμές σκάνε μούρη και διάφοροι επίσημοι ή επώνυμοι. Πλήθος λέμε!... Σαράντα έναν (με τον δεσπότη) μέτρησα σε μια τέτοια μάζωξη! Περισσότεροι κι από τους απλούς και ανώνυμους ήταν…  

  Η πλάκα είναι όταν καλούνται να κάνουν σύντομους χαιρετισμούς κι αρχίζουν να αλληλοεπαινούνται, να αλληλοθαυμάζονται… και να μας δουλεύουν από κοινού. «Η συνεργασία μας είναι άριστη, γι’ αυτό έχουμε τόσες επιτυχίες» είπε κάποιος. Καλά, πώς δεν τις βλέπουμε αυτές τις επιτυχίες, με Άζαξ Αμονιαζόλ τις καθαρίζουν και τις κάνουν αόρατες; Μάλλον και οι επιτυχίες είναι ανάλογες των ιστορικών στιγμών…

  Υπομένεις τους χαιρετισμούς, αλλά μη νομίζεις ότι ξέμπλεξες. Μετά αρχίζουν οι χαιρετούρες. Ούτε που θυμάσαι πόσες φορές χαιρέτισες μέσα στο καλοκαίρι την Ασημίνα και τα άλλα παιδιά. Να έφερναν τουλάχιστον και κάνα καρπούζι (χωρίς σπόρια, εννοείται), γιατί από πιστώσεις είμαστε σταθερά σε θλιβερές διαπιστώσεις… 

  Βέβαια, για τα γλέντια δίνονται κάποιες πιστώσεις, για την ικανοποίηση αιτημάτων των πολιτιστικών φορέων του άρτου και του θεάματος. Ίσως μ’ αυτές θα γλυτώναμε  ένα-δυο σχολεία κάθε χρόνο από την κατάρρευση, μια παλιά βρύση, ένα αλώνι… 

  Για πρώτη φορά είχαμε και εγκαίνια δρόμου στην έναρξη κατασκευής του και όχι στην αποπεράτωση που γίνεται συνήθως. Δεν πειράζει, ας τα κάναμε τα εγκαίνια! Σάμπως είμαστε σίγουροι για την αποπεράτωση; Μη χάσουμε και τα εγκαίνια! Μη μείνει κι ο Κουρέτας χωρίς πλακέτα…

  Πέρυσι ο περιφερειάρχης, κατόπιν αυτοψίας, έδινε μια ελπίδα ότι θα γίνει το παρατημένο κομμάτι του δρόμου στη λίμνη Στεφανιάδας και φέτος ζητούσε στοιχεία για το έργο. Λες και δεν έχει τα στοιχεία στην Περιφέρεια, άμα θέλει να τα βρει…   

  Μιας και βρέθηκα στη Λίμνη Στεφανιάδας, θα αναφέρω και τη συναυλία της Ματούλας Ζαμάνη, αν και δηλώνω άσχετος περί συναυλιών. Η Ζαμάνη εμφανίστηκε με μπλουζάκι που έγραφε «Σώστε τα Άγραφα». Κατάλαβε την αξία αυτού του τόπου. Κι εμείς χρόνια και ζαμάνια προσπαθούμε να πείσουμε κυβερνήσεις, ντόπιους και ξένους αναπτυξιολόγους ότι αυτά τα βουνά δεν τα καταστρέφεις, μόνο τα προστατεύεις… 

Η ιστορία, όμως, θέλει και τη μυθολογία της… Ακόμη περισσότερο οι ιστορικές στιγμές… Αυτό το ανέλαβε κάποιος αρθρογράφος, ο οποίος μετά την παρουσίαση ενός βιβλίου έγραφε: «Το βιβλίο… κάτω από τον ιστορικό πλάτανο, όπου ξαπόσταινε ο οπλαρχηγός αγωνιστής άνοιξε τις σελίδες του…». Στο μεταξύ, ο πλάτανος φυτεύτηκε καμιά σαρανταριά χρόνια αργότερα. Τι τον εμποδίζει, βέβαια, να είναι κι αυτός ιστορικός; Αφού καθόταν ο ήρωας και έπινε φραπέ στρίβοντας τσιγάρες… 

  Από το ταμπούρι του Καραϊσκάκη στον ιστορικό πλάτανο και βλέπουμε τι άλλο ιστορικό θα ανακαλύψουμε. «Εθνικόν το αληθές» είπε κάποτε ο Διονύσιος Σολωμός, αλλά ποιος ενδιαφέρεται πια για το αληθές…

  Μετά τις ειδήσεις ακολουθούν τα αθλητικά. Γιατί να χαλάσω εγώ την πιάτσα; Το ίδιο θα κάνω με αναφορά στο τουρνουά ποδοσφαίρου που έγινε στο Καταφύλλι και σημείωσε τεράστια επιτυχία, κατά τους διοργανωτές του. Είχαμε και το Μουντιάλ, αλλά δεν ήταν και τόσο σημαντικό. Τι να θυμάσαι από την Εθνική Ισπανίας όταν έχεις την ομάδα του Ανθηρού; Πώς κατάφεραν τα θηρία και έχασαν όλα τα ματς; Ξέραμε ότι δεν μπορούν να βγάλουν δήμαρχο, αλλά είναι άσχετοι και ποδοσφαιρικά. Καλύτερα ν’ ασχοληθούν με την τσιλίκα.  

  Το κύπελλο το πήρε η Σπολάιτα (μια αποικία των Σελιπιανών κοντά στο Αγρίνιο), οι άλλοι πήραν τα σχετικά μετάλλια (καμιά δεκαριά κιλά ήταν), οι διοργανωτές τη δόξα κι όλοι επιτέλους κατάλαβαν ποια είναι τα σοβαρά προβλήματα του τόπου. 

  Ήρθε η ώρα να κλείσει αυτό το ιστορικό άρθρο. Σας συγχαίρω που είχατε την υπομονή να το διαβάσετε! Ωστόσο, θέλω και κάτι ακόμη να σημειώσω, για να το θυμάστε: Τώρα που μας τελείωσε η Φτύχω, θα ξαναπέσουμε και πάλι στη δυστύχω…

11/10/2026

Ο Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος (23.10 ) + ΒΙΝΤΕΟ από τον Κων/νο Αθ. Οικονόμου

 

  Ο Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος (23.10 ) + ΒΙΝΤΕΟ

                 από τον Κων/νο Αθ. Οικονόμου

   

  ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ο Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, ο αποκαλούμενος και δίκαιος, είναι άγιος της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, έζησε κατά την αποστολική εποχή, ενώ υπήρξε ο πρώτος επίσκοπος της εκκλησίας των Ιεροσολύμων και ο συγγραφέας της ομώνυμης Καθολικής Επιστολής καθώς και του κειμένου της πρώτης Θείας Λειτουργίας. Έγινε μαθητής του Ιησού μετά την Ανάσταση και πέθανε μαρτυρικά.

Ο ΒΙΟΣ ΤΟΥ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ Α. ΓΡΑΦΗ: Στην Αγία Γραφή συναντάμε συχνά την ονομασία Αδελφόθεος, είτε για τον Ιάκωβο, είτε για τον Ιούδα, τον Ιωσή, κ.α. Σύμφωνα με τον Ιερώνυμο, ο όρος πρέπει να κατανοηθεί ως εξάδελφοι του Χριστού, ενώ κατά το Επιφάνιο, οι Αδελφόθεοι ήταν παιδιά του Μνήστορος Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. Η πλέον σωστή είναι του Επιφανίου. Πέραν αυτού, είναι γνωστό πως η μητέρα του Ιησού δεν είχε άλλα δικά της παιδιά, καθώς σε μία τέτοια περίπτωση ο Ιησούς δε θα χρειαζόταν να αφήσει τον Ιωάννη να φροντίζει τη μητέρα του, σαν γιος της, όπως ο ίδιος τον αποκάλεσε από το Σταυρό (Ιωαν. κ΄ 4). Ετιμάτο περισσότερο από όλα τα αδέλφια του και αυτό φαίνεται και από τα όσα λέγει ο ιερός Χρυσόστομος για τους συγγενείς του Χριστού κατά σάρκα. Ότι, δηλαδή, ονομάζονταν από όλους τους πιστούς Δεσπόσυνοι, αλλά ο άγιος Ιάκωβος “εθεωρείτο ο πρώτος των Δεσποσύνων απάντων”. Ο Απ. Παύλος μας αναφέρει ότι ο Ιησούς εμφανίστηκε μετά την ανάσταση στον Ιάκωβο και εν συνεχεία στους αποστόλους (Α΄ Κορ. ιε΄ 7), δείχνοντάς μας έτσι πως κλήθηκε με ιδιαίτερο τρόπο στο αποστολικό αξίωμα, όπως και ο ίδιος. Η σημαντική θέση μάλιστα που κατείχε στη συνείδηση των μελών της αρχαίας εκκλησίας διαφαίνεται και από τα λόγια του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος χαρακτηρίζει τον Ιάκωβο ως «στύλο» (Γαλ. β΄ 9) και “απόστολο” (Γαλ. α΄ 19). Ο Ευαγγελιστής Λουκάς μας αναφέρει στο βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων πως όταν ο Πέτρος υποχρεώθηκε να φύγει από τα Ιεροσόλυμα, προ του κινδύνου να συλληφθεί ξανά από τον Ηρώδη Αγρίππα, παρήγγειλε να διηγηθούν τα συμβάντα στον Ιάκωβο και τους αδελφούς του (Πράξεις ιβ΄ 17). Κορυφαίοι θεολόγοι εκτιμούν πως τέτοιες κινήσεις εκλαμβάνονται ως η απαρχή της ανάληψης των ηνίων της εκκλησίας των Ιεροσολύμων από τον Ιάκωβο. Στην Αποστολική σύνοδο (Πράξεις ιε΄ 4-29), όπου χαράχθηκε μια κοινή θέση για τους εξ εθνών χριστιανούς, ο Ιάκωβος διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο. Ο ίδιος μάλιστα, μέσα από την περιγραφή του σχετικού χωρίου της Α. Γραφής, διαφαίνεται ως ο επικεφαλής της συνόδου. Έτσι λαμβάνει θέση ώστε να επιλυθεί το πρόβλημα με τους εξ εθνών χριστιανούς, τασσόμενος υπέρ της άποψης που έλεγε ότι οι εξ εθνών πιστοί να μην επιβαρύνονται με την περιτομή, αλλά να δοθεί ιδιαίτερη μνεία για την ηθική πορεία του βίου τους και την αποχή από τα έθιμα των ειδωλολατρών (Πρ. ιε΄ 19-20), συμφωνώντας με τη θέση του Απ. Παύλου. Ο Ιάκωβος, αντίθετα με τους υπολοίπους Αποστόλους, φαίνεται πως δεν εγκατέλειψε τα Ιεροσόλυμα, περιορίζοντας την αποστολική του δράση στους Ιουδαίους (Γαλ. β΄9) και μάλιστα στους κατοίκους των Ιεροσολύμων.

 ΕΞΩΒΙΒΛΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΙΟ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ: Αρκετές πηγές, υπάρχουν σχετικά με το βίο του Ιακώβου. Ο Ηγήσιππος, μέσω των κειμένων του ιστορικού της Εκκλησίας Ευσεβίου, μας παρουσιάζει τον Ιάκωβο ως Ναζιραίο (ένα είδος ασκητού της παλαιοδιαθηκικής εποχής) ο οποίος προσευχόταν τόσο πολύ για το λαό, ώστε τα γόνατά του είχαν βγάλει κάλους όμοιους με κάλους καμήλας. Το όνομα "δίκαιος", του αποδόθηκε ένεκα της ασκητικότητάς του. Σύμφωνα με τον Κλήμη Αλεξανδρείας ο Ιάκωβος ήταν ο πρώτος επίσκοπος των Ιεροσολύμων. Ιστορικές μαρτυρίες περί του θανάτου του Ιακώβου λαμβάνουμε από διάφορα απόκρυφα κείμενα, τον Ηγήσιππο, τον Κλήμη Αλεξανδρείας και τον Ιουδαίο ιστορικό Φλάβιο Ιώσηπο. Σύμφωνα με τον Ηγήσιππο, κατά την εβραική εορτή του Πάσχα οι Γραμματείς και Φαρισαίοι ζήτησαν από τον Ιάκωβο να σταθεί ψηλά, στο πτερύγιο του Ναού και να αποκηρύξει την πίστη του στο Χριστό. Ο Ιάκωβος έπραξε όμως το αντίθετο με αποτέλεσμα να τον γκρεμίσουν και να τον λιθοβολήσουν. Ένας ιερέας προσπάθησε να τον σώσει, αλλά ένα γναφέας (λευκαντής υφασμάτων ή ίσως βυρσοδέψης) τον σκότωσεμε το ξύλο της δουλειάς του. Σύμφωνα με τον πιο αξιόπιστο Ιώσηπο, έπειτα από το θάνατο του διοικητή Φήστου, ο Καίσαρας έστειλε ως έπαρχο τον Αλβίνο. Πριν όμως φτάσει στην θέση του, ο Σαδδουκαίος αρχιερέας Άνανος συγκάλεσε συνέδριο, το οποίο καταδίκασε τον Ιάκωβο και άλλους λεγόμενους “ασεβείς”, σε θάνατο δια λιθοβολισμού. Οι Φαρισαίοι που ήταν επιεικέστεροι στο γράμμα του νόμου, ενημέρωσαν τον Αλβίνο για το συμβάν, όπως και τον Αγρίππα. Ο Αλβίνος τελικά έστειλε απειλητική επιστολή στον Άνανο, ενώ ο Αγρίππας τον απομάκρυνε από τη θέση του, αλλά ήταν πλέον αργά. Ο Ιάκωβος είχε μαρτυρήσει διά λιθοβολισμού¹. Η μνήμη του εορτάζεται από την Εκκλησία μας δύο φορές το χρόνο: Στις 23 Οκτωβρίου και στις 26 Δεκεμβρίου.

Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ: Την μοναδική Επιστολή που συνέγραψε, η οποία περιλαμβάνεται στον κανόνα της Καινής Διαθήκης, την απευθύνει προς όλους καθολικώς τους πιστούς, προς όλους τους Ιουδαίους, που πίστευσαν στον Χριστό και ήσαν διεσπαρμένοι σε όλα τα μέρη του κόσμου, και γι’ αυτό ονομάζεται Καθολική Επιστολή. Η επιστολή έχει εγκύκλιο χαρακτηρα και γράφτηκε απευθειας στα ελληνικά γιατί και οι αποδέκτες της μιλούσαν την ελληνική και πολλοί απ'αυτούς δε γνωρίζαν τα Εβραϊκά. Στην Επιστολή συμπεριλαμβάνονται μικρά ανεξαρτητα θέματα που ίσως τα είχε κηρύξει ο ίδιος. “Στην επιστολή αυτή διδάσκει, πρώτον, την διαφορά που έχουν οι πειρασμοί. (...) Δεύτερον, ότι οι Χριστιανοί πρέπει να δείχνουν την πίστη τους κυρίως με έργα. Τρίτον, παραγγέλλει να μη προτιμώνται στην Εκκλησία οι πλούσιοι περισσότερον από τους πτωχούς, (...). Τέταρτον, αφού παρηγορεί ο Άγιος εκείνους που αδικούνται και τους παρακινεί να μακροθυμούν και να υπομένουν μέχρι την Δευτέρα παρουσία του Χριστού, δείχνοντάς τους με το παράδειγμα του Ιώβ το πόσον χρήσιμη είναι η υπομονή, παραγγέλλει στους ασθενείς να προσκαλούν τους ιερείς να τους χρίουν με έλαιο (ως προτύπωση του Ιερού Μυστηρίου του Χρίσματος). Και όλοι οι πιστοί να προσπαθούν να επαναφέρουν στο δρόμο της αλήθειας αυτούς που έχουν πλανηθεί, επειδή σε αυτούς θα δοθεί, η άφεση των αμαρτιών τους²”. Στο δ΄κεφάλαιο σημαντική θέση κατέχουν θέματα όπως: “Το ἴδιον θέλημα, οι ηδονές και η φιλία του κόσμου που συνιστούν την υπερηφάνεια. Η ανάγκη υποταγής εις τον Θεόν. Η έννοια το «εγγίσατε τω Θεώ». Η καθαρότητα των χειρών και η αγνότητα των καρδιών. Η Διόρθωση του κακού και η επιστροφή εις τόν Θεόν. Η καταλαλιά εναντίον των αδελφών. (...) Η επερχομένη ταλαιπωρία των εχόντων τον πλούτο και η εσχατολογική της διάστασις.³”

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ: Ο άγιος Ιάκωβος συνέγραψε την πρώτη κατανυκτική θεία Λειτουργία, που διασώζει τον τρόπο λατρείας των Χριστιανών των Αποστολικών χρόνων. Τελείται και σήμερα, την ημέρα της εορτής του, σε ορισμένους Ιερούς Ναούς, μεταξύ των οποίων και στον καθεδρικό Ναό της πόλης μας, τον Α. Αχίλλιο, αλλά και την δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων. 

Απολυτίκιο. Ήχος δ'.
Ως του Κυρίου Μαθητής, ανεδέξω δίκαιε το Ευαγγέλιον ως Μάρτυς έχεις το απαράτρεπτον την παρρησίαν ως Αδελφόθεος το πρεσβεύειν ως Ιεράρχης. Ικέτευε Χριστόν τον Θεόν, σωθήναι τας ψυχάς ημών.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: https://www.youtube.com/watch?v=NhsOrkkVBhI

1. Σύμφωνα με τον Ιώσηπο, ο θάνατος του Ιακώβου συνέβη το 62μ.Χ. (Ιουδαϊκές Αρχαιολογίες, XX, 200).

2. Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, έ.α., σελ. 2,3.

3. Από τις κεφαλίδες των κηρυγμάτων του μακαριστού αρχιμ. π. Αθανασίου Μυτιληναίου, στην Καθολική Επιστολή του Ιακώβου..

Ο Νεομάρτυς Άγιος Ιωάννης ο Μονεμβασιώτης1 Λάρισα (21/10/1773) + ΒΙΝΤΕΟ από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Ο Νεομάρτυς Άγιος Ιωάννης ο Μονεμβασιώτης¹

Λάρισα (21/10/1773) + ΒΙΝΤΕΟ

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

  Ο Άγιος Ιωάννης καταγόταν από οικογένεια λευιτική. Ο ιερέας πατέρας του είχε γεννηθεί στο Γεράκι της Λακωνίας και η μητέρα του στις Γούβες Μονεμβασιάς. Το 1770, την περίοδο των Ορλοφικών, έγινε στην περιοχή επιδρομή Αλβανών που έφερε την καταστροφή. Ο πατέρας του φονεύτηκε ενώ η μητέρα του και ο ίδιος αιχμαλωτίστηκαν και οδηγήθηκαν στο σκλαβοπάζαρο της Λάρισας. Και οι δυο πουλήθηκαν σε έναν Οθωμανό από τη Θεσσαλονίκη. Ο αφέντης του Ιωάννη, επειδή ήταν άτεκνος, επεδίωκε να υιοθετήσει το μικρό ορφανό Χριστιανόπουλο. Γι΄ αυτό το λόγο καθημερινά προσπαθούσε να τον κάνει να αλλαξοπιστήσει. Όμως εκείνος, παρά τα παρακάλια και τις απειλές, έμενε σταθερός στην πίστη του. Εκνευρισμένος ο Τούρκος από τη στάση του Ιωάννη, τον οδήγησε μια μέρα με το γυμνό του ξίφος στην αυλή ενός τζαμιού της Λάρισας. Εκεί με τη βοήθεια και άλλων Οθωμανών προσπάθησαν με κλωτσιές και χτυπήματα να τον κάνουν να υποχωρήσει. Εκείνος όμως απαντούσε ανδρεία: “Δε γίνομαι Τούρκος. Εγώ Χριστιανός είμαι και Χριστιανός θέλω ν΄ αποθάνω.” Η γυναίκα του Οθωμανού προσπάθησε με μάγια, βοηθούμενη από άλλες γριές Τουρκάλες, να διαστρέψει την πίστη του. Μάταια όμως. Η Θεία Χάρη προστάτευε το νεαρό Ιωάννη. Αργότερα, κατά τη διάρκεια του 15Αύγουστου, επειδή ο Ιωάννης δεν ήθελε να αρτυθεί, χαλώντας τη νηστεία, ο αφέντης του τον κλείδωσε στο σταύλο των αλόγων. Εκεί, άλλοτε τον χτυπούσε κι άλλοτε τον κρεμούσε ανάποδα, καπνίζοντάς τον με άχυρα που έκαιγε. Αυτός όμως, επικαλούμενος το όνομα της Θεοτόκου, για τη χάρη της οποίας νήστευε, και παρά τις προσπάθειες της ίδιας του της μητέρας που τον λυπόταν, κατόρθωσε να μείνει στέρεος στην πίστη του. Μάλιστα στη μητέρα του απάντησε πως, σαν γιος ιερέα που ο ίδιος ήταν, έπρεπε να φυλάσσει καλύτερα απ΄ τους απλούς λαϊκούς ακόμα και τους μικρότερους από τους θείους νόμους. Μια μέρα ο Τούρκος αφέντης του, θυμωμένος καθώς ήταν από την ανυποχώρητη στάση του Ιωάννη, του κάρφωσε το μαχαίρι του στο μέρος της καρδιάς. Δυο μέρες αργότερα ο Μάρτυρας έχασε τη μάχη της επίγειας ζωής. Ο αμετανόητος Τούρκος διέταξε να πετάξουν το άψυχο σώμα του Ιωάννη στους κήπους για να το φάνε τα σκυλιά! Όταν όμως ο μητροπολίτης Λαρίσης Μελέτιος (ο Γ΄) ζήτησε το σώμα του μάρτυρα για να το θάψει, βρήκε το κορμί του τελείως άφθαρτο ενώ το πρόσωπο του έλαμπε. Η μητέρα του Αγίου, που την είχε διώξει ο Οθωμανός, παρέμεινε στη Λάρισα και, τρία χρόνια μετά, έκανε την ανακομιδή των λειψάνων του Μάρτυρα γιου της, επιστρέφοντας μ΄ αυτά στις Γούβες. Όταν πέθανε και η μητέρα, στον τάφο της τοποθετήθηκαν και τα οστά του γιου της, κατόπιν δικής της επιθυμίας. Αργότερα, έπειτα από 13 έτη, όταν ανοίχτηκε ο οικογενειακός τους τάφος, για μια άλλη κηδεία συγγενικού τους προσώπου, οι παριστάμενοι απόρησαν εξαιτίας της αρρήτου ευωδίας που έβγαινε από τον τάφο. Τότε αντιλήφθηκαν την αγιότητα του Νεομάρτυρα. Ένας συγγενής της οικογένειας, ο ιερέας Ιωάννης Καυσοκαλύβας, οικειοποιήθηκε τα λείψανα ως μοναδικός κληρονόμος. Μάλιστα πολλοί άρρωστοι που κατέφευγαν στην οικία του ιερέα, χάριν προσκύνησης των αγίων λειψάνων, έβρισκαν την υγεία τους. Όταν το 1818 πέθανε ο ιερέας, ο μητροπολίτης Μονεμβασίας Χρύσανθος ανέλαβε τα ιερά λείψανα και τα διαμοίρασε για ευλογία στη Μονεμβασιά και σε ένα Ναό της Καλαμάτας. Στις 20/10/1979, σχεδόν διακόσια έτη μετά την κοίμηση του Αγίου Ιωάννη, η Λάρισα δέχτηκε ένα τμήμα των ιερών του λειψάνων, που παραχωρήθηκε από την Ι. Μ. Ζερμπίτσης με την ευλογία του μητροπ. Μονεμβασίας και Σπάρτης. Από τότε το ιερό αυτόν λείψανο είναι μόνιμα αποθησαυρισμένο στον Ι. Ναό του Αγίου Ιωάννου του Μονεμβασιώτη, που καθιερώθηκε κάτω από τον Ι. Ναό των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Λαρίσης². Η μνήμη του τιμάται την 21η Οκτωβρίου.

“Νόμους φυλάττων νηστίμου καιρού πόθω, ζωήν έθυσας,

ω Ιωάννη μάκαρ. Πρώτη Ιωάννην εικάδι έκτειναν άνομοι.”

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE:  https://www.youtube.com/watch?v=OsdMC8ngoYs

1 Μητροπ. Κ. Αφρικής Ιγνάτιος Μανδελίδης, Ο ανυποχώρητος Νεομάρτυς Λαρίσης Άγιος Ιωάννης ο Μονεμβασιώτης (1773), 13η έκδ. Σωτήρ.

2.Μητροπ. Κ. Αφρ. Ιγνάτιος Μανδελίδης, ό.π., σ. 148-149.

Λουκάς ο Ευαγγελιστής και Απόστολος 18.10 + ΒΙΝΤΕΟ από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Λουκάς ο Ευαγγελιστής και Απόστολος 18.10 + ΒΙΝΤΕΟ

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Το τρίτο από τα συμβολικά ζώα ό βους (ό βασιλιάς των κατοικίδιων ζώων), αποδίδεται στον Ευαγγελιστή Λουκά καί μ’ αυτό συμβολίζεται. 

  Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΛΟΥΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ: Ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς, συγγραφέας του ομώνυμου Ευαγγελίου και του βιβλίου των Πράξεων των Αποστόλων, καταγόταν πιθανότατα από την Αντιόχεια. Για τον τόπο καταγωγής του συμφωνούν οι περισσότεροι Πατέρες και εκκλησιαστικοί συγγραφείς (Ευσέβιος, Ιερώνυμος, κ.ά). Σε χωρία των Πράξεων (ιστ΄10-17, κ΄5-κα' 8, κζ΄1-2), ο Λουκάς χρησιμοποιεί πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, κι αυτό διότι ο Ευαγγελιστής παρέλαβε τον Απόστολο Παύλο από την Τρωάδα και τον συνόδευσε κατά τη δεύτερη αποστολική του περιοδεία. Ακόμη ήταν παρών στον Ευαγγελισμό των γυναικών της πόλης των Φιλίππων. Από τα συμφραζόμενα των πράξεων καταλαβαίνουμε ότι ο Ευαγγελιστής Λουκάς ομίλησε και ο ίδιος στη συνάντηση, λαμβάνοντας ενεργό ρόλο στην πρώτη εκείνη κατήχηση που έγινε ποτέ στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Ο Ευαγγελιστής φαίνεται παρών και στο επεισόδιο με την παιδίσκη που είχε “πνεύμα πύθωνος”, η οποία και τελικά ακολούθησε τον Παύλο και το Σίλα, με τελική κατάληξη τη φυλάκιση αυτών. Και στην τρίτη αποστολική πορεία ο Λουκάς συνόδεψε τον Απ. Παύλο από τους Φιλίππους στην Τρωάδα και από εκεί μέσω Λέσβου στη Μίλητο, από όπου μέσω Κω, Ρόδου, κ.ά, οδηγήθηκαν τελικά στα Ιεροσόλυμα. Τέλος ο Ευαγγελιστής Λουκάς ακολούθησε τον Παύλο και στη Ρώμη, μέσω Κρήτης και Μελίτης (Μάλτας). Ο Ευαγγελιστής παρέμεινε πιστός και αφοσιωμένος στον Απ. Παύλο μέχρι και το μαρτυρικό τέλος του δευτέρου. Άλλωστε το όνομά του μνημονεύει με ασπασμούς ο κορυφαίος των Αποστόλων, Παύλος, σε Επιστολές της αιχμαλωσίας (Κολασ. δ΄14 και Φιλημ. 24). Μάλιστα στη δεύτερη Προς Τιμόθεον Επιστολή αναφέρεται ως ο μόνος εναπομείνας κοντά στον Απόστολο Παύλο, πράγμα που μαρτυρεί το στενό σύνδεσμο του Ευαγγελιστή και του Αποστόλου. Ακόμη, ο “Λουκάς ο ιατρός ο αγαπητός” (Κολασ. δ΄14) θα ήταν οπωσδήποτε χρήσιμος συνοδός για τον ηλικιωμένο πια Παύλο που βασανιζόταν και από κάποια ασθένεια, [“σκόλοψ τη σαρκί” (Β΄Κορ. Ιβ΄7)].

 

  ΚΗΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ: Μετά το θάνατο του Αποστόλου, ο Λουκάς, σύμφωνα με αρχαίους εκκλησιαστικούς συγγραφείς, κήρυξε τη νέα πίστη στη Δαλματία, τη Γαλλία, τη Μακεδονία και την Αχαϊα (Επιφάνιος, Κατά Αιρέσεων, PG 41, 907 και Γρηγόριος Ναζιανζ., PG 36, 228). Ο Συμεών ο Μεταφραστής (PG 115, 1136) μας πληροφορεί ότι ο Ευαγγελιστής μετέβη έπειτα και στην Ανατολή, αφού διέσχισε τη Λιβύη και όταν έφτασε στην Αίγυπτο, χειροτονήθηκε επίσκοπος στη Θηβαϊδα, όπου και κοιμήθηκε ειρηνικά. Αντιθέτως, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος ομιλεί για μαρτύριο του Ευαγγελιστή.

   Ο ΛΟΥΚΑΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ: Αρχαιότατη παράδοση θέλει τον Ευαγγελιστή Λουκά, ζωγράφο που φιλοτέχνησε μάλιστα την εικόνα της Θεομήτορος. Σχετική είναι και η υμνολογία του Μικρού Παρακλητικού Κανόνα προς τη Θεοτόκο που ψάλλει: “Άλαλα τα χείλη των ασεβών, των μη προσκυνούντων την εικόνα σου τη σεπτήν, την ιστορηθείσαν υπό του Αποστόλου Λουκά ιερωτάτου, την Οδηγήτριαν”. Σύμφωνα με πληροφορίες του Μαξίμου Μαργούνιου, ο Κωνστάντιος, γιος του Μ. Κωνσταντίνου μετέφερε το ιερό λείψανο του Αποστόλου Λουκά στο Ναό των Αγίων Αποστόλων και το έθεσε μαζί με τα ιερά λείψανα των Αποστόλων Ανδρέα και Τιμοθέου κάτω από την Αγία Τράπεζα. Σύμφωνα με τον ίδιο συγγραφέα, ο Ευαγγελιστής ζωγράφισε τρεις εικόνες της Θεοτόκου που έφερε στην αγκαλιά της τον Κύριο Ιησού Χριστό.

 

 ΤΟ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ: Κατά τον Ωριγένη, ο Λουκάς έγραψε το Ευαγγέλιό του για τους “εξ εθνών” πιστούς, σε αντίθεση με τον Ευαγγελιστή Ματθαίο που απευθύνεται στους “εξ Ιουδαίων πιστούς”. Άλλωστε ο αρχικός αποδέκτης του Ευαγγελίου, ο 'κράτιστος Θεόφιλος” ήταν εθνικός, γι' αυτό και ο Άγιος Ευαγγελιστής τον στηρίζει στην κατήχησή του και εκφράζεται τιμητικά για τους εθνικούς, προβάλλοντας τον οικουμενικό χαρακτήρα της νέας πίστης. Μάλιστα του κήρυγμα του Βαπτιστού στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα ελεγκτικό προς τους Ισραηλίτες που χαρακτηρίζονται “γεννήματα εχιδνών”. Παρ' όλα αυτά δεν πρέπει να συμπεράνουμε ότι το “διεθνιστικό” πνεύμα του Λουκά είχε γενικό αντιιουδαϊκό χαρακτήρα. Άλλωστε μόνον ο Λουκάς διασώζει τη σκηνή που ο Κύριος αντικρίζοντας την Ιερουσαλήμ, πνευματική και εθνική μητρόπολη του Ισραήλ, κλαίει. (ιθ΄41). Θα λέγαμε ότι η σκέψη του Ευαγγελιστή είναι ότι ο Κύριος καλεί “Πάντα τα έθνη και τον Ισραήλ επομένως” (Θ.Η.Ε., Λουκάς 372). Το “πνεύμα” αυτό της διδασκαλίας του Ευαγγελίου του Λουκά αντικατοπτρίζεται άριστα στη σύσταση που απηύθηνε ο αναστάς Κύριος στους μαθητές του, σύμφωνα με την οποία έπρεπε: “κηρυχθήναι επί τω ονόματι αυτού μετάνοιαν και άφεσιν αμαρτιών εις πάντα τα έθνη, αρξάμενον από Ιερουσαλήμ” (κδ΄47).

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΣΤΟ YOUTUBE:https://www.youtube.com/watch?v=6IDU6UT-dI4&list=PLH04F-N8L60EQFMD-Of4zRq1WHudwxB6T&index=4

Ο Σάτυρος Μαρσύας και το φρικτό του τέλος του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

 

Ο Σάτυρος Μαρσύας και το φρικτό του τέλος

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου, συγγραφέα

José de Ribera [1591-1652] ΜΑΡΣΥΑΣ 

ΣΑΤΥΡΟΙ – ΓΕΝΙΚΑ: Οι Σάτυροι ήταν μυθικά όντα, καλύτερα δαίμονες, της ελληνικής μυθικής “θεολογίας”. Ήταν για την ακρίβεια πνεύματα των βουνών και των δασών, οι οποίοι περιγράφονταν από τη μέση και πάνω σαν άνθρωποι, φαλακροί, όμως, με μυτερά αυτιά, αλλά με πόδια και ουρά τράγου. Έμοιαζαν με τους Σειληνούς, μόνο που το κάτω μισό του σώματος των τελευταίων έμοιαζε με αλόγου. Ήταν, όπως και οι Σειληνοί, υπηρέτες και σύντροφοι του θεού Διονύσου, τον οποίον είχαν μεγαλώσει από παιδί. Ασχολία τους ήταν το παίξιμο αυλού, κιθάρας, αλλά και το μεθοκόπημα. Ακόμη αγαπημένη τους συνήθεια ήταν το κυνήγι κοριτσιών! Θεωρούνταν ως προσωποποίηση της γονιμότητας της Φύσης. Ο Ησίοδος τους μνημονεύει ως “γένος των κηφήνων", ενώ τους Σειληνούς τους αποκαλεί "ουτιδανούς" (άχρηστους) και "αμηχανοέργους" (τεμπέληδες). Στη δραματική ποίηση οι Σάτυροι αποτελούν τα κύρια πρόσωπα του σατυρικού δράματος, όπως καταλαβαινουμε κι από την ονομασία του δραματικού αυτού είδους. Σ' αυτά τα έργα οι Σάτυροι εμφανίζονται ντυμένοι με δέρματα τράγων. Στις διάφορες αρχαίες παραστάσεις εμφανίζονται συνηθέστερα μαζί με τον Διόνυσο και τις Νύμφες. Φαίνεται πως οι Σάτυροι, πήραν την τραγοπόδαρη μορφή από το θεό Πάνα, με τον οποίο εμφανίζονται να έχουν κοινή καταγωγή. Στην αγγειογραφία οι Σειληνοί εμφανίζονται γενειοφόροι, γέροντες, φαλακροί και κοιλαράδες, σε αντίθεση με τους Σάτυρους που φέρονται ως αγένειοι νέοι.

   Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΜΑΡΣΥΑ: Ο Μαρσύας, κατά την ελληνική Μυθολογία, ήταν ένας Σάτυρος από τη Φρυγία. Ήταν ένας δεξιοτέχνης του αυλού που προκάλεσε το θεό Απόλλωνα σε διαγωνισμό σύγκρισης της μουσικής τους τέχνης. Ο Απόλλωνας έπαιξε λύρα, ενώ ο Μαρσύας αυλό. Κριτές της “μονομαχίας” ήταν οι Μούσες και ο βασιλιάς Μίδας, οι οποίοι τελικά ανέδειξαν νικητή τον θεό. Όμως, η ενέργεια του Μαρσύα να ανταγωνιστεί με έναν θεό θεωρήθηκε ύβρις, ανάλογη με αυτή της μυθική υφάντριας Αράχνης, αλλά και τόσων άλλων μυθικών προσώπων. Η ύβρις για τους ολύμπιους θεούς θεωρείτο ύψιστη βλασφημία, έτσι ο Απόλλωνας επιφύλαξε για το Μαρσύα μια πολύ σκληρή τιμωρία. Ο Μαρσύας γδάρθηκε ζωντανός, και το αίμα του νεκρού Σατύρου σχημάτισε τον ομώνυμο ποταμό.

   ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ: Ο μύθος του Μαρσύα, από πολλούς θεωρήθηκε ως πάλη και επικράτηση της κιθάρας έναντι του φρυγικού αυλού και κατ' επέκταση της δωρικής ελληνικής μουσικής έναντι της φρυγικής. Όμως, κυριότερος συμβολισμός θεωρήθηκε η πάλη ανάμεσα στην απολλώνεια και τη διονυσιακή πλευρά της ανθρώπινης φύσης και είναι ένα συνηθισμένο θέμα στην τέχνη [Αρχαία Ελληνική, Ρωμαϊκή, Αναγεννησιακή].

  ΧΩΡΟΣ “ΓΕΝΝΗΣΗΣ” ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ - ΠΗΓΕΣ: Την μικρασιατική καταγωγή του Μαρσύα αποδεικνύουν πολλοί ομώνυμοι χείμαρροι αλλά και τοποθεσίες στην ευρύτερη Μικρά Ασία. Κατά το Στέφανο Βυζάντιο οι τότε ξεναγοί επεδείκνυαν τον τάφο του Μαρσύα στη πόλη Πεσσινούντα, όπου λατρευόταν κυρίως η θεά Ρέα - Κυβέλη που, κατά την ασιατική παράδοση, ο Μαρσύας που ανακάλυψε τον αυλό συνόδευε πάντα αυτή τη θεά. Από όλους όμως τους ομώνυμους ποταμούς σπουδαιότερος είναι ο Μυσίας της Φρυγίας, παραπόταμος του Μαίανδρου, κοντά στην αρχαία πόλη των Κελαινών. Κατά τον Ηρόδοτο και τον Ξενοφώντα στις πηγές αυτού του χειμάρρου διεξήχθη ο περίφημος αυτός μουσικός διαγωνισμός. Όμως εδώ αναφέρονται ως κριτές ο Μίδας και ο Τμώλος. Εκεί παίχτηκε ο ίδιος μουσικός σκοπός με τον αυλό και με τη κιθάρα, με απροκάλυπτη την υπεροχή της κιθάρας. Μετά την ήττα του Μαρσύα ο θεός Απόλλων για να τιμωρήσει την αλαζονεία του Μαρσύα, ο ίδιος τον έδεσε σε πεύκο και τον έγδαρε [έτσι αναφέρουν οι: Νίκανδρος, Φιλόστρατος, Λουκιανός, αλλά και ο Ρωμαίος Πλίνιος]. Ο Ηρόδοτος προσθέτει ότι το δέρμα του Μαρσύα φυλασσόταν σε σπήλαιο της Ακρόπολης των Αθηνών πάνω από την αγορά. Λέγεται ακόμη πως η θεά Αθηνά όταν βρήκε τον αυλό του Μαρσύα και δοκίμασε να παίξει, είδε τον εαυτόν της στα νερά του Μαιάνδρου ποταμού με φουσκωμένα μάγουλα και το πρόσωπό της παραμορφωμένο και το απέρριψε αηδιασμένη!

Ο ΜΑΡΣΥΑΣ ΣΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ: Σκηνές του παραπάνω μύθου απεικονίστηκαν σε πολλά έργα τέχνης. Όπως σε αγγείο στο Μουσείο Βερολίνου, σε κρατήρα στο Λούβρο, σε αμφορέα στο Μουσείο Ρούβο της Ιταλίας, αλλά και σε μαρμάρινες πλάκες από ανασκαφές στη Μαντινεία, που σήμερα βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. Στο τελευταίο Μουσείο φυλάσσεται ακόμη κρατήρας με ανάγλυφη παράσταση της Αθηνάς να βαδίζει ζωηρά ακολουθούμενη από τον Μαρσύα με πεταμένους τους αυλούς στο έδαφος. Τέλος, ο λυρικός ποιητής της Αρχαιότητας, Μελανιππίδης, συνέθεσε ποίημα με τον τίτλο Μαρσύας, του οποίου ένα απόσπασμα μόνο έχει διασωθεί.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

Ο Άγιος Γεράσιμος ο εν Κεφαλληνία 20.10. + ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Ο Άγιος Γεράσιμος ο εν Κεφαλληνία 20.10.2021 + Παρακλητικός Κανών

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

    Ο ΜΙΚΡΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ: Ο Άγιος σύμφωνα με την παράδοση γεννήθηκε στα Τρίκαλα της Κορινθίας το 1506. Ο πατέρας του ονομάζονταν Δημήτριος και η μητέρα του Καλή. Το κοσμικό του όνομα ήταν Γεώργιος. Ο πατέρας του ήταν κατά την παράδοση συγγενής του μεγάλου Δούκα Λουκά Νοταρά που καθαιρέθηκε και εκτελέστηκε από τους Τούρκους κατά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, Ό Άγιος Γεράσιμος μεγάλωσε και μορφώθηκε όπως όλα τα αρχοντόπουλα της εποχής, ενώ οι γονείς του φρόντισαν, από τη νηπιακή ακόμη ηλικία του, για την κατά Χριστόν διαπαιδαγώγησή του. Στα 20 χρόνια του αποφάσισε να πάει στη Ζάκυνθο που ήταν ένα σημαντικό κέντρο των γραμμάτων της εποχής καθώς, παρόλη την Ενετική κατάκτηση υπήρχε εκεί ένας αναγεννησιακός αέρας σε αντίθεση με την υπόλοιπη τουρκοκρατούμενη Ελλάδα. Η βαθιά σχέση του με την ορθόδοξη πίστη, και η αγάπη του προς τον Κύριο, τον κάνει να εγκαταλείψει τη Ζάκυνθο και να ξεκινήσει προσκυνήματα στα σημαντικότερα πνευματικά και θρησκευτικά κέντρα της εποχής του.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΘΩΝΑ ΣΤΟΥΣ ΑΓΙΟΥΣ ΤΟΠΟΥΣ: Πρώτος του σταθμός η Κωνσταντινούπολη και το Οικουμενικό Πατριαρχείο από όπου πήρε και την πατριαρχική ευλογία και αμέσως μετά το Περιβόλι της Παναγίας το Άγιον Όρος, όπου έγινε μοναχός. Δεν γνωρίζουμε σε ποια μονή αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι έγινε στο μοναστήρι των Ιβήρων και ότι ασκήτηψε στο κελί του Αγ. Βασιλείου στην περιοχή της Καψάλας.Ο Άγιος, σύμφωνα με τους βιογράφους του, έμεινε αρκετά στο Άγιον Όρος και έφυγε όταν αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι στους Άγιους Τόπους, όπου πρέπει να έφθασε γύρω στο 1538. Εκτός από τον Πανάγιο Τάφο, επισκέφτηκε τη Συρία, τη Δαμασκό, το Σινά, την Αντιόχεια, την Αλεξάνδρεια και την έρημο της Θηβαϊδας, το πρώτο ονομαστό λίκνο του χριστιανικού ασκητισμού. Ο πατριάρχης στα Ιεροσόλυμα εκτίμησε την προσωπικότητά του και έτσι τον κράτησε κοντά του. Μάλιστα του ανέθεσε το λειτούργημα του κανδηλανάφτη στον Πανάγιο Τάφο. Στα Ιεροσόλυμα, σύντομα, ο Γεώργιος χειροτονείται διάκονος και πρεσβύτερος από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Γερμανό, παίρνοντας το όνομα Γεράσιμος προς τιμήν του Άγιου Γεράσιμου του Ιορδανίτου.

ΣΤΗ ΖΑΚΥΝΘΟ: Το 1548 ο Άγιος αφήνει τα Ιεροσόλυμα για να ένα ταξίδι στην Κρήτη όπου και έμεινε γύρω στα δύο χρόνια. Αργότερα επιστρέφει πρώτα στη Ζάκυνθο μετά από ένα ταξίδι προσκύνημα που τον έφερε πιο κοντά στο θεό. Στη Ζάκυνθο ασκήτεψε σε μια σπηλιά στον Άγιο Νικόλα Γερακαρίου όπου μέχρι σήμερα οι Ζακυνθινοί την ονομάζουν του Αγίου Γερασίμου. Υπάρχουν αναφορές ότι μπορεί να εφημέρευσε στην εκκλησία του Αγίου Λαζάρου. Την ίδια εποχή αυτή είχε γεννηθεί στη Ζάκυνθο και ο Άγιος Διονύσιος και κάποια παράδοση θέλει να τον έχει βαφτίσει ο άγιος Γεράσιμος. Πάντως το σίγουρο είναι ότι ο Άγιος Διονύσιος επηρεάστηκε από την προσωπικότητα του Άγιου Γεράσιμου που ήταν ήδη πολύ γνωστός στο νησί.

ΠΙΣΩ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ: Η εποχή της Ενετικής κυριαρχίας είναι δύσκολη και από θρησκευτικής άπόψεως, και στην Κεφαλλονιά, καθώς η καθολική εκκλησία προσπαθεί να αποκτήσει πιστούς από τον ντόπιο πληθυσμό, διώκοντας την Ορθοδοξία. Ο Άγιος Γεράσιμος τότε ασκήτευε πάλι σε σπήλαιο κοντά στο Αργοστόλι, τη φορά αυτή. Στο σπήλαιο έμεινε για 5 χρόνια και 11 μήνες οπότε αποφασίζει να εγκατασταθεί στη περιοχή των Ομαλών στους πρόποδες του Αίνου και να ιδρύσει ένα μοναστήρι. Εκεί αρχίζουν να συρρέουν οι πιστοί για να ακούσουν τη διδασκαλία του. Στη περιοχή των Ομαλών υπήρχε ένα ερημοκλήσι αφιερωμένο στην κοίμηση της Θεοτόκου το οποίο παραχώρησε στον Άγιο Γερασιμο μαζί με τα γύρω κτήματα, ο ιερέας της περιοχής Γεώργιος Βάλσαμος το 1561. Ο Άγιος ιδρύει μοναστήρι με το όνομα Νέα Ιερουσαλήμ με την άδεια και την ευλογία του επίσκοπου του νησιού Παχώμιου Μακρή. Από τότε η φήμη του εξαπλώνεται σε όλο το χριστιανικό κόσμο. Μετά από αίτηση του το Πατριαρχείο θέτει η μονή υπό την υψηλή του προστασία.

ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ: Ο Άγιος κοιμήθηκε στις 15 Αυγούστου 1571, την ίδια μέρα με την αγαπημένη του Παναγία. Στις τελευταίες του στιγμές στην επίγεια ζωή του ήταν κοντά του όπως αναφέρει η παράδοση, ο πατέρας Ιωαννίκιος, ο πατέρας Γερμανός και η ηγουμένη Λαυρεντία. Οι ιερείς έντυσαν τον άγιο με τα άμφια τα οποία φέρει μέχρι και σήμερα και ενταφίασαν το σώμα του Άγιου Γεράσιμου δίπλα και μέσα στον νότιο τοίχο του Ναού.

ΑΝΑΚΟΜΙΔΗ ΚΑΙ ΑΦΘΑΡΣΙΑ:Η πρώτη ανακομιδή του σώματος του Αγίου Γεράσιμου έγινε 2 χρόνια και 2 μήνες μετά την κοίμηση του, στις 20 Οκτωβρίου του 1581. Οι Ενετοί όμως θορυβημένοι από την αφθαρσία του σώματος του ζήτησαν να ταφεί ξανά ώστε να συμπληρωθούν τα 3 χρόνια. Η δεύτερη ανακομιδή του σώματος γίνεται μετά από 6 μήνες και το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Γι αυτό το λόγο θεσπίστηκε η κυριώνυμος εορτή του Άγιου Γεράσιμου στις 20 Οκτωβρίου και όχι στις 15 Αυγούστου. Αργότερα όμως οι χριστιανοί γιόρταζαν τη μνήμη του και στην κοίμηση της Θεοτόκου όχι όμως στις 15 για να μην επισκιαστεί η κοίμηση της Παναγίας, αλλά στις 16 Αυγούστου.

Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ: Η ανακήρυξη της αγιότητας του οσίου Γερασίμου έγινε το 1622. Ο Άγιος ονομάστηκε ''νέος ασκητής'' για να τον ξεχωρίζουν από τον άγιο Γεράσιμο τον Ιορδανίτη. Ο Άγιος Γεράσιμος γιορτάζεται επίσης και στις 20 Οκτωβρίου, η οποία μέρα αποτελεί και επίσημη αργία στο νησί της Κεφαλονιάς. Το όνομα "Γεράσιμος" είναι από τα πιο κοινά αντρικά ονόματα στο νησί, ενώ δεν είναι λίγες οι γυναίκες με το όνομα "Γερασιμούλα". Η πατρική του οικία βρίσκεται στην Άνω συνοικία Τρικάλων Κορινθίας, όπου δίπλα της έχει ανεγερθεί περικαλλής ναός.

ΤΑ ΑΦΘΟΡΑ ΛΕΙΨΑΝΑ: Αξίζει να σημειωθεί πως το σκήνωμά του είναι ένα από τα τέσσερα άφθορα λείψανα στο Ιόνιο, [Α. Σπυρίδωνα, Α. Θεοδώρας, Α. Γερασίμου και Α. Διονυσίου.

  το Απολυτίκιο

Ήχος α'. Της ερήμου πολίτης.

Των ορθοδόξων προστάτην και εν σώματι άγγελον και θαυματουργόν Θεοφόρον νεοφανέντα ημίν, επαινέσωμεν πιστοί Θείον Γεράσιμον, ότι αξίως παρά Θεού, απείληφεν ιαμάτων την αένναον χάριν, ρώννυσι τους νοσούντας, δαιμονώντας ιάται, διό και τοις τιμώσιν αυτόν βρύει ιάματα.

ο Παρακλητικός Κανών στον Άγιο Γεράσιμο εδώ: 

https://www.youtube.com/watch?v=HFIi2GvRwJ0&list=PLH04F-N8L60EQFMD-Of4zRq1WHudwxB6T&index=7

Ο αστερισμός Βόρειος Στέφανος του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα + ΒΙΝΤΕΟ

 

Ο αστερισμός Βόρειος Στέφανος + ΒΙΝΤΕΟ

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

  ΓΕΝΙΚΑ: Ο Βόρειος Στέφανος [Λατ. Corona Borealis, συντ. CrB] είναι ένας αστερισμός γνωστός από την Αρχαιότητα, που είναι αμφιφανής στην Ελλάδα. Συνορεύει με τους αστερισμούς Βοώτη, Όφι και Ηρακλή. Ο αστερισμός αποτελείται από σειρά αστέρων σε κυκλική διάταξη, ένα σχεδόν ημικύκλιο, 20 μοίρες βορειοανατολικά του Αρκτούρου. Είναι πλήρως ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 90° Βόρεια και 50° Νότια. Έχει έκταση 178,7 τετ. μοίρες [73ος σε μέγεθος αστερισμός].

ΙΣΤΟΡΙΚΑ – ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ: Ο Ερατοσθένης τον ονόμαζε απλώς Στέφανο, αφού δεν υπήρχε τότε ο αστερισμός Νότιος Στέφανος. Αργότερα, άλλοι Έλληνες συγγραφείς τον προσδιόριζαν με τα επίθετα «πρώτος» και βόρειος. Οι Ρωμαίοι υιοθέτησαν την ελληνική ονομασία στη γλώσσα τους [Corona Borea, Corona Borealis ή Corona Septentrionalis]. Επίσης γνώριζαν τον αστερισμό ως το «Στέμμα του Βουλκάν ή της Αμφιτρίτης. Όμως οι ευρηματικοί Ρωμαίοι δώσαν και άλλα ονόματα στον αστερισμό [Ariadnaea Corona, Corona Ariadnae, Cressa Corona, Corona Gnosida, Corona Cretica, Gnossis, Minoia Corona, Minoia Virgo, Ariadnaea Sidus!]. Αυτές οι ονομασίες αναφέρονται στον Μίνωα, την Αριάδνη, την Κρήτη και την Κνωσό, όπου η Αριάδνη γνώρισε υον Αττικό ήρωα. Κι όλα αυτά, γιατί ο μύθος λέει πως, όταν χώρισε η Αριάδνη από τον Θησέα, εξαιτίας του Διονύσου, το στεφάνι που της είχε χαρίσει εκείνος μεταφέρθηκε στους ουρανούς και έγινε ο αστερισμός Στέφανος. Άλλη εκδοχή μας λέει ότι το στεφάνι (που είχε φιλοτεχνήσει ο Ήφαιστος) το έκανε δώρο ο Διόνυσος στην Αριάδνη ως σύμβολο του γάμου τους και όταν αναλήφθηκαν στα ουράνια έγινε αστερισμός. Κάποιοι, όπως ο Οβίδιος, πίστευαν ότι η ίδια η Αριάδνη μετατράπηκε στον αστερισμό. Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος γράφει ποιητικά στα Αργοναυτικά του για τον αστερισμό: “το αστροστόλιστο στέμμα της Αριάδνης γλιστρά»! Ο μύθος που συνδέει τον αστερισμό με την Αριάδνη καταγράφηκε πρώτη φορά τον 5ο αι. π.Χ. από τον ποιητή Φερεκύδη και έφτασε έτσι ως το Δάντη που αποκαλεί τους αστέρες του Βορείου Στεφάνου «la Figliuola di Minoi». Σε όλες τις εποχές ο Βόρειος Στέφανος υπήρξε δημοφιλής αστερισμός στη λογοτεχνία και στη λαϊκή παράδοση. Στη μεσαιωνική Αγγλία, ο λαός απέδιδε το όνομα του ιδιοκτήτη του στεφανιού ως "Adrian" και "Adriane". Ο Έντ. Σπένσερ το αποκαλεί «χρυσό Διάδημα», καθώς μία από τις αρχαίες ονομασίες ήταν Diadema Coeli (= Διάδημα των Ουρανών). Οι Άραβες υιοθέτησαν το κλασικό όνομα ως Al Iklil al Shamaliyah, που παραφθάρηκε σε Acliluschemali καιAclushemali. Πάντως πριν υιοθετήσουν οι Άραβες την ελληνική ονομασία, .ήξεραν τον Στέφανο ως Al Fakkah, δηλαδή το Πιάτο, που μετατράπηκε σε Alfacca και Alfeta, από όπου προέρχεται και το ιδιαίτερο όνομα του φωτεινότερου αστέρα του αστερισμού. Ο Βρετανός ανατολιστής Thomas Hyde αναφέρει και τα ονόματα Kasat al Salik και Kasat al Masakin, δηλαδή η Κούπα του Φτωχού. Παρομοίως στην Περσία, ο Βόρειος Στέφανος ονομαζόταν Kasah Darwishan, το Πιάτο του Δερβίση [μουσουλμάνου μοναχού] ή Kasah Shekesteh, Σπασμένο Πινάκιο, επειδή ο κύκλος που σχηματίζουν οι φωτεινότεροι αστέρες είναι ημιτελή. Οι Εβραίοι ονόμαζαν τον Βόρειο Στέφανο Ataroth, δηλαδή το Στέμμα. Οι αρχαίοι Κινέζοι τον ονόμαζαν Kwan Soo (=Χορδή). Στην κελτική Μυθολογία ο αστερισμός ήταν ο Caer Arianrod, [Οίκος της Arianrod, αδελφής της Gwydyon και κόρης του βασιλέως Don]. Ας προσεχθεί η ηχητική ομοιότητα των λέξεων «Αριάδνη» και Arianrod. Οι Σουόνη, Ινδιάνοι της Β. Αμερικής, ονόμαζαν τους αστέρες του Στεφάνου «Ουράνιες Αδελφές», η ομορφότερη από τις οποίες παντρεύτηκε τον κυνηγό «Λευκό Γεράκι», τον δικό μας Αρκτούρο. Τέλος, οι Αυστραλοί Αβοριγίνες έβλεπαν στον αστερισμό ένα μπούμερανγκ. Τον 17ο αιώνα, ο Βόρειος Στέφανος μετατράπηκε στο στέμμα της Εσθήρ, ή στον Ακάνθινο Στέφανο του Ιησού Χριστού.

  ΟΙ ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Ο αστερισμός περιλαμβάνει 37 ορατούς αστέρες [φ.μ.≤ 6,5]. Ο αστέρας α Βορείου Στεφάνου είναι ο φωτεινότερος του αστερισμού [φ.μ. 2,23]. Είναι γνωστός με το ιδιαίτερο όνομα Alphecca. Ο β Βορείου Στεφάνου είναι γνωστός με το όνομα Nusakan. Ο γ, είναι διπλός με φαινόμενο μέγεθος 3,84. Οι ε και θ έχουν φαινόμενο μέγεθος 4,15 και 4,14 αντίστοιχα.

ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟΥ: Παρότι μικρός ο αστερισμός, έχει εντούτοις αρκετούς ενδιαφέροντες αστέρες. Έτσι, ο ρ Βορείου Στεφάνου έχει έναν από τους πρώτους εξωηλιακούς πλανήτες που ανακαλύφθηκα. Ο αστέρας έχει μάζα ίση με τη μάζα του Ήλιου [φ.μ. 5,41], ενώ ο πλανήτης του περιφέρεται γύρω του μία φορά κάθε 39,65 γήινες ημέρες, σε μέση απόσταση 34,4 εκατομμύρια χιλιόμετρα, με τροχιά σχεδόν κυκλική, ενώ έχει μάζα μεγαλύτερη εκείνης του Δία. Το όλο σύστημα απέχει από εμάς 56,86 έτη φωτός. Ο μεταβλητός αστέρας R Βορείου Στεφάνου έδωσε το όνομά του στους «μεταβλητούς τύπου R Coronae Borealis». Το μεταβλητό του ανακαλύφθηκε το 1795 από τον E. Pigott, οπότε ονομάσθηκε Variabilis Coronae, ως ο μοναδικός τότε γνωστός μεταβλητός σε όλο τον αστερισμό. Ο T Βορείου Στεφάνου εμφανίσθηκε «αιφνιδίως» στις 12/5/1866 ως αστέρας δευτέρου ή τρίτου μεγέθους, που παρέμεινε ορατός με γυμνό μάτι επί οκτώ ημέρες και έγινε γνωστός ως "the Blaze Star". Σήμερα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για επαναληπτικό supernova αστέρα, που έδωσε και άλλες εκρήξεις [1946, 1975], ενώ συνήθως έχει φαιν. μέγεθος 10. Υπήρξε ο πρώτος καινοφανής αστέρας που μελετήθηκε φασματοσκοπικά. O V Βορείου Στεφάνου είναι μεταβλητός, με φαιν. μέγεθος που κυμαίνεται από 6,9 ως 12,2. Ο HD 140913 συνιστά διπλό σύστημα με πιθανό φαιό νάνο¹. Ο φαιός νάνος έχει μάζα 46 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Δία. 

   

Γαλαξιακό Σμήνος Βορείου Στεφάνου 

  Εκτός από τους παραπάνω σημαντικούς αστέρες, ο Βόρειος Στέφανος έχει και ένα σμήνος γαλαξιών, γνωστό ως Σμήνος Βορείου Στεφάνου.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Ένας φαιός νάνος (ή καστανός νάνος) δεν είναι ούτε πλανήτης ούτε αστέρας. Αποτελεί κατά κάποιο τρόπο έναν αποτυχημένο αστέρα. Λόγω της πολύ μικρής του μάζας, η θερμοκρασία και η πίεση στον πυρήνα του δεν είναι αρκετά υψηλές ώστε να ξεκινήσουν θερμοπυρηνικές αντιδράσεις. Αλλά σε αντίθεση με τους πλανήτες, ακτινοβολεί λίγο μέσω της δικής του θερμότητας.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/watch?v=DRnEbkc6L2g&list=PLYzv9oZRBagZaXu5VjojyEMLNniRBXtrQ&index=29