Ο αστερισμός Ζυγός του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

 

Ο αστερισμός Ζυγός

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου  - συγγραφέα

  ΓΕΝΙΚΑ: Ο Ζυγός [Λατ. Libra, συντ. Lib) είναι αστερισμός του ζωδιακού κύκλου, γνωστός από την εποχή του Πτολεμαίου. Είναι νότιος αστερισμός, ορατός στο σύνολό του από την Ελλάδα και όλη σχεδόν την Ευρώπη. Γενικά είναι ορατός σε γεωγραφικό πλάτος από 60° Βόρεια έως 90° Νότια. Συνορεύει με τους αστερισμούς Όφι, Παρθένο, Ύδρα, Λύκο, Σκορπιό, Καρκίνο και Οφιούχο. Η έκτασή του στον ουράνιο θόλο είναι 538,1 τ. Μοίρες [29ος σε μέγεθος αστερισμός].

ΙΣΤΟΡΙΚΑ: Το όνομα του αστερισμού, δεν συναντάται πριν από τον Ίππαρχο. Αρχικά, στην ελληνική Αστρονομία ο Ζυγός ήταν τμήμα του Σκορπιού, από τον οποίο άρχισε να διακρίνεται ως τμήμα του, γνωστό ως Χηλαί Σκορπίου, δηλαδή «Δαγκάνες του Σκορπιού», κι έτσι τον βρίσκουμε στα γραπτά του Ερτοσθένη και του Αράτου. Ο δεύτερος το χαρακτηρίζει ως αμυδρό ζώδιο («φαέων επιδυέες»), αλλά μεγάλο («μεγάλας χηλάς»). Ο Ίππαρχος χρησιμοποιούσε και τα δύο ονόματα, Ζυγός και Χηλαί, όπως και ο Πτολεμαίος, οπότε το δυτικό αυτό τμήμα του Σκορπιού άρχισε να θεωρείται ανεξάρτητος αστερισμός. Ο Γεμίνος ο Ρόδιος, πρώτος γράφει το αντίστοιχο λατινικό όνομα Jugum, που χρησιμοποιείται αδιακρίτως από τους Ρωμαίους ποιητές μαζί με το πρώτο ελληνικό Chelae και το Libra, για να επικρατήσει τελικά στα επιστημονικά κείμενα το τελευταίο. Η ονομασία Ζυγός δικαιολογείται από πολλούς γιατί εκεί βρισκόταν παλαιότερα το σημείο της ισημερίας και επομένως συμβολίζει το ισοζύγισμα της ημέρας και της νύκτας [Μανίλιος]. Όμως, σπανίως ο Ζυγός απεικονίζεται με ισοζυγισμένες τις δύο πλευρές του. Κάποιες άλλες μεταγενέστερες ονομασίες που λέγεται ότι είχαν οι αρχαίοι Έλληνες για τον Ζυγό ήταν οι Σταθμός και Στατήρ, ενώ και το Libra είναι ελληνικής ρίζας, από την αρχαία Σικελική Λίτρα. Άλλοι τον απεκάλεσαν ''Μοχός'', από τον εφευρέτη του ζυγού, ή Δίκη, από τη θεά-προσωποποίηση της δικαιοσύνης, της οποίας το σύμβολο ήταν η ζυγαριά. Συνδέθηκε έτσι και με τη γειτονική γυναικεία μορφή-αστερισμό, την Παρθένο, με το επίθετο Αστραία. Οι λάτρεις του Δωδεκάθεου τον ονόμαζαν Άρμα Πλούτωνος, πάνω στο οποίο ο θεός μετέφερε την Περσεφόνη [γειτονική Παρθένο]. Η γέννηση του Ζυγού, όμως, ως χωριστού αστερισμού πιθανόν οφείλεται στη Μεσοποταμία. Εκεί ένας βωμός σχεδιαζόταν μπροστά από τον Σκορπιό. Το σχήμα μοιάζει πολύ με το σημερινό σύμβολο του Ζυγού ως ζωδίου. Παραλλαγές του ζωδίου, που σχετιζόταν με τον έβδομο ασσυριακό μήνα, τον Tashritu, ήταν το ιερό ύψωμα, ένα ζιγκουράτ [μορφή πυραμίδας-πύργου] ή μία λάμπα. Μια ονομασία ακόμη του αστερισμού στην ίδια περιοχή ήταν Bir, δηλαδή Φως. Η λάμπα-σύμβολο ανακαλύφθηκε σχεδιασμένη πάνω σε λίθους να κρατιέται στις δαγκάνες ενός σκορπιού. Τα ιερά ινδικά βιβλία αναφέρουν τον Ζυγό ως Tula, ή Tolam (=ζυγαριά). Και στον ζωδιακό των Ινδών απεικονιζόταν ως άνδρας στηριγμένος στο ένα του γόνατο που κρατούσε μια ζυγαριά. Στην Κίνα ο Ζυγός ονομαζόταν Show Sing, Αστέρι της Μακροζωίας, και αργότερα, αντιγράφοντας το ελληνικό, Tien Ching, Ουράνια Ζυγαριά. Στον αρχικό τους όμως ζωδιακό ήταν είτε ο Κροκόδειλος, είτε ο Δράκος. Άλλοι αρχαίοι συγγραφείς γράφουν ότι ο Ζυγός προήλθε από την Αίγυπτο. Οι Εβραίοι, κατά πολλούς, υιοθέτησαν το όνομα Moznayim (=άξονας ζυγαριάς), έμβλημα της φυλής των Ασήρ, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι ο Ζυγός ήταν άγνωστος στους Εβραίους, που σημείωναν στη θέση του το γράμμα Ταυ. Οι Σύροι αποκαλούσαν τον Ζυγό Masatha και οι Πέρσες Terazu ή Tarazuk (όλα σημαίνουν ζυγαριά), με την περσική ουράνια σφαίρα να απεικονίζει μια μορφή να σηκώνει μια ζυγαριά με το ένα χέρι και να πιάνει ένα αρνί με το άλλο. Οι Άραβες, επηρεασμένοι από την αλεξανδρινή αστρονομία, ονόμασαν τον αστερισμό Al Zubana (δαγκάνες), ενώ αργότερα, Al Kiffatan (οι δίσκοι της ζυγαριάς) και Al Mizan (ο άξονας της ζυγαριάς). Οι πρώτοι Χριστιανοί πίστευαν ότι οι αστέρες του Ζυγού αναπαριστούσαν τον Απόστολο Φίλιππο. Ο Ζυγός εμφανίζεται πάνω στα νομίσματα του βασιλείου της Παλμύρας.

ΟΛΙΓΑ ... ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΚΑ: Στην ψευδοεπιστήμη της αστρολογίας, ο Ζυγός ήταν ο αρχαίος «Οίκος της Αφροδίτης», επειδή, λένε οι “ειδικοί” ο πλανήτης Αφροδίτη εμφανίσθηκε εδώ τη στιγμή της Δημιουργίας του Κόσμου (sic!!), από όπου και ο χαρακτηρισμός Veneris Sidus. Αντιθέτως, άλλη “σχολή” αστρολογίας διατείνεται ότι ο Άρης ήταν ο φρουρός του ζωδίου! Οι αρχαίοι αστρολόγοι θεωρούσαν ότι ο Ζυγός «κυβερνά» την οσφυική(;;;) περιοχή του ανθρώπινου σώματος, την Ιταλία και τη Ρώμη. Αργότερα θεωρήθηκε ότι «κυβερνά» χώρες και πόλεις όπως Αλσατία, Αμβέρσα, Βιέννη αλλά και Αυστρία, Αιθιοπία, Φραγκφούρτη, Ινδία, Λισαβώνα, Σαβοΐα, αλλά και άλλες, “ων ουκ έστι αριθμός”! Στην εποχή μας ο Ήλιος βρίσκεται (όπως φαίνεται από τη Γη) στα όρια του αστερισμού Ζυγός από τις 31 Οκτωβρίου μέχρι τις 23 Νοεμβρίου [καλύπτει βέβαια κατά τους σύγχρονους αστρολόγους το ίδιο χρονικό διάστημα με το Σκορπιό, αλλά ... δεν πειράζει!], ενώ οι ημερομηνίες αυτές μετατίθενται προς τα εμπρός με ρυθμό 1 ημέρα ανά 71,1 έτη.

Tο σφαιρωτό σμήνος NGC 5897

ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Ο αστερισμός είχει ορατούς 83 αστέρες [φ.μ ≤ 6,5]. Οι δύο φωτεινότεροι αστέρες, α Ζυγού και β Ζυγού, έχουν τα δυσκολοπροφερόμενα ονόματα Ζουμπενελτζενούμπι και Ζουμπενεσαμάλι. Ο αστέρας γ Ζυγού με φ.μ. 3,91 είναι πιθανός διπλός αστέρας [κίτρινος γίγαντας]. Ο αστέρας δ Ζυγού είναι μεταβλητός [δι' εκλείψεων], με μέσο φαινόμενο μέγεθος 4,95. Οι ε, θ, ι και κ Ζυγού έχουν αντίστοιχα φαινόμενο μέγεθος 4,94, 4,15, 4,54 και 4,74. Ο σ [φ.μ. 3,29] είναι ερυθρός γίγαντας, ενώ ο τ είναι κυανός νάνος [φ.μ. 3,66]. Ο υ Ζυγού [φ.μ. 3,58] είναι πορτοκαλί γίγαντας, που βρίσκεται σε απόσταση 195 ετών φωτός από εμάς, ενώ πλησιάζει τη Γη. Σε 2 εκατομμύρια χρόνια θα γίνει ο φωτεινότερος σε όλο τον γήινο ουρανό (τότε θα έχει φαιν. μέγεθος -0,5), ενώ θα “μας” έχει πλησιάσει σε απόσταση μόλις 30 ετών φωτός, και θα παραμείνει ο φωτεινότερος επί 640.000 χρόνια!

   ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ: Εντυπωσιακό είναι στο Ζυγό το σφαιρωτό σμήνος NGC 5897 [φ.μ.8,6], που απέχει 40.000 έτη φωτός από τη Γη. Ακόμη, στον αστερισμό υπάρχει ο αστέρας HD 134987 (φ.μ. 6,45), όμοιος με τον Ήλιο, απέχει από εμάς 82 έ.φ. και έχει ένα πλανήτη με μάζα μεγαλύτερη της μάζας του Δία, που περιφέρεται γύρω του μία φορά κάθε 260 ημέρες. Ακόμη, ο αστέρας HD 141569 [320 έ.φ μακριά], περιβάλλεται από τεράστιο περιαστρικό δίσκο ακτίνας 400 AU. [θυμίζουμε η απόσταση Γης-Ηλίου είναι 1 AU]. O αστέρας HE 1523-0901 [ανακαλύφθηκε το 2005], είναι το αρχαιότερο αστέρι του Γαλαξία μας που έχει ανακαλυφθεί. Η ηλικία του, και συνεπώς η ηλικία του ίδιου του Γαλαξία, υπολογίζεται σε 13,2 δισεκατομμύρια χρόνια.

Konstantinosa.oikonompu@gmail.com

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/watch?v=dGVzU86x-uA

Η πρώτη αγάπη, του Ιωάννη Κονδυλάκη AUDIOBOOK Διαβάζει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου

Η πρώτη αγάπη, του Ιωάννη Κονδυλάκη

AUDIOBOOK

Διαβάζει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου

 

  Το έργο «Η πρώτη αγάπη» είναι ένα από τα πιο γνωστά και σημαντικά διηγήματα του Κρητικού συγγραφέα Ιωάννη Κονδυλάκη, το οποίο εκδόθηκε το 1919, έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του. 

Κεντρική Πλοκή & Θέμα

Το βιωματικό αυτό αφήγημα πραγματεύεται την αφύπνιση του ερωτικού ενστίκτου και τη σύγκρουση ανάμεσα στο κοινωνικό «πρέπει» και το ανθρώπινο «θέλω».

Ο ήρωας: Ο έφηβος Γιώργης βιώνει τον πρώτο του μεγάλο έρωτα.

Η αγαπημένη: Η Βαγγελιώ, μια γυναίκα μεγαλύτερή του κατά περίπου δεκαπέντε χρόνια.

Η σύγκρουση: Η μητέρα του Γιώργη αντιδρά έντονα σε αυτή τη σχέση, θεωρώντας την απαράδεκτη για τα κοινωνικά πρότυπα της εποχής.

Η ανατροπή: Όταν η μητέρα καταφέρνει να τους απομακρύνει, η Βαγγελιώ αρρωσταίνει, γεγονός που αναζωπυρώνει το πάθος του αγοριού και οδηγεί τη σχέση των δύο γυναικών στα άκρα. 

Γλώσσα και Ύφος
Το διήγημα ξεχωρίζει για τη γλώσσα του, καθώς ο Κονδυλάκης συνδυάζει στοιχεία της καθαρεύουσας με το ιδίωμα της ανατολικής Κρήτης στους διαλόγους, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο και ζωντανό λογοτεχνικό κράμα. 
Η εναρκτήρια παράγραφος του έργου «Η πρώτη αγάπη» του Ιωάννη Κονδυλάκη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα που αναλύει την πρώιμη παιδική αφύπνιση του ερωτικού ενστίκτου, χρησιμοποιώντας εξομολογητικό τόνο. Το κείμενο εστιάζει στην αισθητηριακή εμπειρία της αγάπης, περιγράφοντας την έντονη προτίμηση του μικρού ήρωα για συγκεκριμένους τύπους γυναικών. Το ύφος συνδυάζει την καθαρεύουσα με το κρητικό ιδίωμα, ξεπερνώντας τα πλαίσια της απλής ηθογραφίας.
ΤΟ AUDIOBOOK ΕΔΩ: 
https://www.youtube.com/watch?v=Ht1Gvkz6ot4

Η Σιμωνία: ένα “ειδικό πάθος”[Α΄] Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

 

Η Σιμωνία: ένα “ειδικό πάθος”[Α΄]

«Δωρεάν ελάβατε, δωρεάν δότε».

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

Συγχωροχάρτι του 1925 της παπικής εκκλησίας με τη φωτογραφία και τη σφραγίδα του Πάπα Πίου του ΙΑ΄ ευλογούντος.

ΓΕΝΙΚΑ: Ο όρος “σιμωνία” αναφέρεται κυρίως σε περιπτώσεις χειροτονίας ή προαγωγής κληρικών σε εκκλησιαστικό αξίωμα, με προσφορά οικονομικών ανταλλαγμάτων. Ο όρος όμως αναφέρεται και στη μετάδοση εκκλησιαστικών μυστηρίων κατόπιν απαίτησης ανταλλάγματος, όπως και σε κάθε άλλη ανάλογη παράβαση. Ιστορικά, οι διαβρωτικές επιπτώσεις της φεουδαρχίας και του γενικότερου χάους που επικρατούσε κατά το Μεσαίωνα με την ανεξέλεγκτη δύναμη φεουδαρχικών φατριών, βοήθησαν ιδιαίτερα στην εξάπλωση του φαινομένου στη Δύση. Το φαινόμενο της Σιμωνίας παρουσιάστηκε σε πολύ μικρότερη έκταση και στην Ανατολή. Στο μεσαιωνικό ευρωπαϊκό χώρο, υπήρχε συνύπαρξη κοσμικής και πνευματικής εξουσίας, στοιχεία καισαροπαπισμού. Λόγω των κατηγοριών που δέχτηκε ο κλήρος για σιμωνία, η Παπική εκκλησία θέσπισε πλήθος κανόνων για να καθορίσει το τι είναι και το δεν είναι σιμωνία. Ο αριθμός των σχετικών διαταγμάτων δείχνει την έκταση που είχε πάρει το πρόβλημα. Η σιμωνία έβλαψε αρκετά την φήμη του καθολικισμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι ο Δάντης, στη Θεία Κωμωδία καταδίκασε στον όγδοο κύκλο της κολάσεως όσους έπεφταν στο αμάρτημα της σιμωνίας. Ο Μακιαβέλι και ο Έρασμος καταδίκασαν την πρακτική αυτή, αρκετούς αιώνες αργότερα. [Μήπως δείγμα σιμωνίας του χειρίστου είδους δεν είναι και τα συγχωροχάρτια που μοίραζε, ή και μοιράζει η παπική εκκλησία με ανάλογα οικονομικά ανταλάγματα;]

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΟΡΟΥ: Ο όρος προέρχεται από τη διήγηση των Πράξεων των Αποστόλων [η΄9-23], για τον μάγο Σίμωνα από τη Σαμάρεια. Όταν ο Σίμων βαφτίστηκε Χριστιανός, αντιλήφθηκε ότι υπήρχε μια δύναμη ασυγκρίτως ανώτερη από αυτήν που κατείχε εκείνος προηγουμένως. Ήταν η δύναμη που είχε χορηγηθεί στους Μαθητές του Κυρίου που τους καθιστούσε ικανούς να μεταδίδουν σε άλλους τα θαυματουργικά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Ο Σίμων, εντυπωσιασμένος, πρόσφερε στους αποστόλους χρήματα(!) λέγοντας: «Δώστε και σε εμένα αυτή την εξουσία, ώστε, πάνω σε όποιον θέτω τα χέρια μου, να λαβαίνει άγιο πνεύμα». Ο Απόστολος Πέτρος επιτίμησε τον Σίμωνα, λέγοντας: «Το ασήμι σου ας αφανιστεί μαζί με εσένα, “ ότι την δωρεὰν του Θεού ενόμισας διὰ χρημάτων κτάσθαι” [Πράξ. η΄ 20].Δεν έχεις ούτε μέρος ούτε κλήρο σε αυτό το ζήτημα, γιατί η καρδιά σου δεν είναι ευθεία στα μάτια του Θεού», ενώ τον αποκάλεσε "δηλητηριώδη χολή και δεσμό αδικίας" κάνοντάς του έκκληση να μετανοήσει ώστε να συγχωρηθεί.

ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ: Η Σιμωνία, εξαγορά θέσεων, στους ανωτέρου βαθμού κληρικούς, η «ασεβής και βδελυρά» συνήθεια, όπως αποκάλεσε τη σιμωνία, το 459 μ.Χ., ο Πατριάρχης Γεννάδιος Α΄, η λεγόμενη «χριστεμπορία», θα παρακολουθεί τον ανώτερο κλήρο επί δύο χιλιετίες. Η παράφορη εξουσιολαγνεία, η κενοδοξία και δοξολαγνεία, η απληστία, η επιδειξιομανία, η ιδιοτέλεια, η εξαχρείωση που διαβρώνουν ιερατεία και μερίδα των λειτουργών τους Υψίστου από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες επισημαίνονται και στηλιτεύονται από Συνόδους και ενάρετους ιεράρχες. Ο Ζ΄ κανόνας της Συνόδου της Σαρδικής, το 343, καταδικάζει επισκόπους που περιφέρονται με αυτοκρατορική συνοδεία και ορίζει ότι πρέπει να σταματήσουν οι πιέσεις και οι διαγκωνισμοί για μετακίνηση από τις φτωχές μητροπόλεις στις πλούσιες, καυτηριάζοντας την αχαλίνωτη φιλαργυρία. Ο Σωζόμενος καταγγέλλει τους εξοντωτικούς ανταγωνισμούς ομάδων επισκόπων για υφαρπαγή προνομίων. Αναφέρεται στη δράση ευνοιοκρατικών κυκλωμάτων στην Κωνσταντινούπολη διαμέσου προστατευομένων ακόμη και των ευνούχων. Ο Θεοδώρητος καταγγέλλει κληρικό που έγινε Επίσκοπος με δωροδοκία [«χρυσίου την επισκοπήν ως αξίωμα κοσμικόν ωνησάμενος»]. Ο εκκλησιαστικός συγγραφέας Παλλάδιος, επίσκοπος Βιθυνίας, γράφει ότι ο Θεόφιλος, Επίσκοπος Αλεξανδρείας, έστειλε έμπιστους στην Κωνσταντινούπολη για να αγοράσουν από νεοδιορισμένους αξιωματούχους όλες τις Εκκλησιαστικές θέσεις της Αιγύπτου! Μια σκανδαλώδη περίπτωση διαφθοράς ιεράρχη θα καταγγείλει ο Ευσέβιος το 400 μ.Χ. στην τοπική Σύνοδο Κωνσταντινουπόλεως. Επί Θεοδοσίου, ο Επίσκοπος Αντωνίνος απογύμνωσε Ναό για να στολίσει την κατοικία του! Πούλησε αργυρά σκεύη, ξήλωσε μάρμαρα του Βαπτιστηρίου και τα χρησιμοποίησε για το λουτρό του, ενώ απέσπασε τους μικρούς κίονες διακοσμώντας την τραπεζαρία του!! Ακόμη, εμπορευόταν τη χειροτονία νέων ιερέων. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, όταν επιφορτίσθηκε με έρευνα στην Έφεσο, ύστερα από καταγγελίες για Σιμωνία, κατέληξε στον αποσχηματισμό έξι επισκόπων. Όλοι τους είχαν εξαγοράσει τα αξιώματά τους. Ο Πατριάρχης Γεννάδιος ο Α΄ πρότεινε στη Σύνοδο του 459 αυστηρά μέτρα. Ζήτησε την επέμβαση του αυτοκράτορα για να αναχαιτισθεί το κύμα διαφθοράς που σκανδάλιζε τους πιστούς και καθιστούσε ανυπόληπτη την Εκκλησιαστική ηγεσία. Λίγο αργότερα, ο Λέων Α΄ όρισε ότι ο Επίσκοπος πρέπει να είναι λαοπρόβλητος και η εκλογή του να γίνεται φανερά και ελεύθερα, τονίζοντας πως η ιεροσύνη δεν αγοράζεται, αλλά αποκτάται με αρετή και αξία. Οι Σιμωνιακοί Επίσκοποι και εκείνοι που χρηματίζονται για να ψηφίσουν θα αποσχηματίζονται και θα καταδικάζονται στην ποινή της ατιμίας. Ωστόσο, η φαυλότητα στη χειροτονία των κληρικών θα συνεχισθεί. Επί Ιουστινιανού απαγορεύτηκε πάλι το εμπόριο χειροτονιών, προσφιλής μέθοδος πλουτισμού ανωτάτων κληρικών, και ορίστηκε ότι όσοι αποκτούσαν ιεροσύνη με ευνοιοκρατικές παρεμβάσεις ή εξαγορά, θα αποσχηματίζονταν, ενώ εκείνοι που είχαν χρηματισθεί θα κατέθεταν τα αργύρια στο εκκλησιαστικό ταμείο Η «χριστεμπορία», όμως, εξακολουθούσε ακλόνητη, προκαλώντας ηθική αποσύνθεση. Το 565, Νεαρά του Ιουστινιανού υποχρέωνε τους κληρικούς να υπογράψουν υπεύθυνη δήλωση ότι κατά τη χειροτονία τους δεν δωροδόκησαν μεσάζοντες, ιεράρχες, ή ψηφοφόρους. Χαρακτηριστική είναι η καταδίκη της σιμωνίας από την Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδο (691-692): Κανών κγ΄: Μή χρηματίζεσθαι ένεκα της μεταλήψεως. Περὶ του μηδένα των επισκόπων, πρεσβυτέρων, ή διακόνων, της αχράντου μεταδιδόναι κοινωνίας, παρὰ του μετέχοντος εισπράττειν οβολούς, ή είδος το οιονούν [Φαίνεται σαφέστατα πως από κάποιους πωλούνταν το άχραντο Σώμα και το πάναγνο Αίμα Κυρίου, δηλαδή η Θεία Κοινωνία!!]. Ουδὲ γαρ πεπραμένη η χάρις, ουδὲ χρήμασι τον αγιασμὸν του Πνεύματος μεταδιδόαμεν [δεν μεδίδουμε με χρήματα τον Αγιασμό του Πνεύματος], αλλὰ τοις αξίοις του δώρου [μόνο στους αξίους] απανουργεύτως μεταδοτέον. Ει δε φανείη τις (...), καθαιρείσθω, ως της Σίμωνος ζηλωτής πλάνης και κακουργίας [όποιος κληρικός πέσει σε τέτοιο παράπτωμα να καθαιρείται]. Κανόνες που συμφωνούν: Αποστολικοι κθ’, Δ’ Οικ. Συν.β', ΣΤ’ Οικ. Συν.κβ', Ζ’ Οικ. Συν. δ', ιε', Μ. Βασιλείου κ', Γενναδίου και Ταρασίου Επιστολή.

ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: Η διαφθορά κορυφώθηκε στην τουρκοκρατία. Οι τέσσερες πρώτοι Πατριάρχες μετά την Άλωση τίμησαν το αξίωμά τους. 'Υστερα εμφανιζόταν συχνά συναλλαγές και εκπλειστηριασμοί του θρόνου! Το εξαχρειωμένο οθωμανικό κράτος εκμεταλλεύτηκε ανταγωνισμούς υποψηφίων υποκινώντας τους, για να πλουτίζει αξιωματούχους του. «Οι περί τον Πατριάρχην αρχιερείς», γράφει ο Αθ. Κομνηνός Υψηλάντης, «ουδέν άλλο εσυλλογίζοντο ή το φατριάζειν και αλλαξοπατριαρχεύειν». Γράφει ο Παπαρρηγόπουλος ότι «εδαπανώντο πολλά χρήματα εις αυλικούς, βεζίρας, ευνούχους, γυναίκας του σουλτάνου, γενιτσάρους, διά των οποίων προεχειρίζοντο και υπεστηρίζοντο οι πατριάρχαι πάντοτε ταύτα έπιπτον, εννοείται, εις βάρος του λοιπού κλήρου και εις βάρος του λαού». Oι μεγάλες αυτές δαπάνες δημιουργούσαν κάποτε την ανάγκη προσφυγής σε χορηγούς, τους οποίους θέλουμε να φανταστούμε ανιδιοτελείς, αλλά δεν είμαστε και τελείως σίγουροι. Ο εθνικός μας ιστορικός αφηγείται επεισόδια που θυμίζουν πλειστηριασμούς. Δεν παραλείπει ακόμη ο K. Παπαρρηγόπουλος να γράψει για τις περιοδείες ορισμένων επισκόπων στην επικράτειά τους: «Αυτός ο αναίσχυντος και βάρβαρος και αμαθέστατος άνθρωπος, αφού τρώγει δι’ όσας ημέρας μένει εις το χωρίον από την πτωχήν κοινότητα, αφού αρπάζει όσα περισσότερα δυνηθή, τότε αφορίζει ένα-δύο και άλλους τόσους κάμνει παπάδες, έπειτα φεύγει». Καταγγέλλει επίσης μερίδα κληρικών για εξαπάτηση ανυποψίαστων χριστιανών με ψευδολείψανα¹ αγίων.

Στο επόμενο άρθρο μας, αμέσως μετά το πέρας των ''διακοπών'' της εφημερίδας, θα αναφερθούμε, συν Θεώ, στη σιμωνία από την απελευθερωση και μετά.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Η απάτη των ψευδολειψάνων και ψευδοκειμηλίων, μια άλλη όψη σιμωνίας, άνθισε από τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες στη Ρώμη (κυρίως), και αλλού. Ρασοφόροι, καπηλευόμενοι την ευλάβεια των πραγματικών πιστών, επιδίδονταν στην αναιδέστερη μορφή χριστεμπορίας με αγοραπωλησίες πλαστών(!!) αγίων λειψάνων και ιερών κειμηλίων. Έτσι εμφανίστηκαν μυριάδες ήλοι [καρφιά] του Σταυρού του Κυρίου και άκανθες από το Στέφανο του μαρτυρίου, φορτία αμέτρητα «τιμίου ξύλου», ποσότητες αίματος του Χριστού(!), δακρύων της Παναγίας(!), αμέτρητες κάρες του ιδίου αγίου, το κλαδί της ελιάς που έφερε στο Νώε το περιστέρι μετά τον κατακλυσμό, η σάλπιγγα του Ιησού του Ναυή, καλάθια με τους άρτους που ευλόγησε ο Χριστός, το λίκνο του Ιησού(!), τα πριόνια(!) που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του Σταυρού, αμπάρες από τη φυλακή του αποστόλου Παύλου, φτερά των αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ(!!), το ψωμί που «ενέβαψεν» ο Χριστός «εις το τρυβλίον» και έδωσε στον Ιούδα, τρίχες από τα γένεια του Χριστού(!), τη σχάρα όπου ψήθηκε ο Άγιος Λαυρέντιος κ.ά.!!

Ο Όσιος Ευγένιος ο Αιτωλός [5.8] 1595-1682 από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

 

Ο Όσιος Ευγένιος ο Αιτωλός [5.8] 1595-1682

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

   Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΤΟΥ: Ο όσιος Ευγένιος Ιωαννούλιος ή Γιαννούλης ο Αιτωλός, γεννήθηκε το 1595 μ.Χ (ή 1596 μ.Χ.) στο Μέγα Δένδρο Αποκούρου από πτωχούς γονείς. Το χωριὸ αυτὸ ανήκε στην μέχρι πρόσφατα υφιστάμενη επαρχία Τριχωνίδας του νομού Αιτωλοακαρνανίας. Στα χρόνια που έζησε ο Άγιος, το Μέγα Δέντρο ανήκε στον Καζὰ του Καρπενησίου. Οι γονείς του ονομάζονταν Νικόλαος, το επώνυμο Γιαννούλης, και Στάμω. Η μητέρα πέθανε πολὺ νωρίς. Έτσι ο πατέρας νυμφεύθηκε για δεύτερη φορά. Η μητριὰ ήταν όμως δύστροπη. Ο Ευγένιος δε μπόρεσε να υποφέρει τη συγκατοίκηση αυτή.

ΣΤΗ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΒΛΟΧΟΥ: Έτσι έφυγε και νεαρός ακόμη προσήλθε στο μοναστήρι της Παναγίας Βλοχού στο Αγρίνιο. Ο πατέρας δεν υπέφερε τη φυγὴ του μικρού Ευγενίου. Έτσι, τον αναζήτησε, τον βρήκε και τον επανέφερε διά της βίας στην πατρικὴ εστία. Ο νους του όμως του νεαρού ήταν στὸ Μοναστήρι. Ζητούσε μόνο την κατάλληλη ευκαιρία. Τη βρήκε εντέλει και επέστρεψε στὸν Βλοχό, με οριστικὴ την απόφαση να ασπαστεί το μοναχικὸ βίο.

ΣΤΟ ΙΕΡΑΤΙΚΟ ΑΞΙΩΜΑ: Αργότερα, χειροτονήθηκε διάκονος [1616] στη Μονή Τατάρνας, ενώ για μικρό χρονικό διάστημα παρέμεινε στη Μονή Ξηροποτάμου του Αγίου Όρους. Τρία έτη αργότερα, χειροτονήθηκε πρεσβύτερος στη Μονή Α. Αικατερίνης του Σινά από τον τότε Πατριάρχη Αλεξανδρείας Κύριλλο Λούκαρη και κατοπινό Οικουμενικό Πατριάρχη. Μετά το Σινά, πραγματοποίησε προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, όπου υπηρέτησε ως εφημέριος του πατριαρχικού παρεκκλησίου του Αγίου Κωνσταντίνου για μια τριετία [1619-1622]. Συνέχισε τις σπουδές του στα Τρίκαλα, την Κεφαλλονιά και τη Ζάκυνθο, όπου μαθήτευσε κοντά στον Θεόφιλο Κορυδαλλέα. Όταν το 1636, ο Οικουμενικός πια Πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρης κάλεσε τον Κορυδαλλέα στην πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή, ο τελευταίος πήρε μαζί του και τον Όσιο, που τοποθετήθηκε εφημέριος στο Ναό του Κοντοσκαλίου. Κατόπιν ο π. Ευγένιος μαθήτευσε κοντά στο Μελέτιο Συρίγο, για να επανέλθει και πάλι κοντά στον Κορυδαλλέα. Έζησε από κοντά τις ταλαιπωρίες και τις περιπέτειες του Κύριλλου Λούκαρη, ενώ υπέστη και ο ίδιος απηνή διωγμό για την προσήλωσή του στην Ορθοδοξία και για το αδούλωτο πνεύμα του. Μετά το θάνατο του Κυρίλλου, ο Όσιος συνέθεσε ακολουθία προς τιμή του. Αργότερα, καθαιρέθηκε από τον λατινόφρονα και τουρκόφιλο Πατριάρχη Κύριλλο Κονταρή, τον διώκτη του Κύριλλου Λούκαρη. Όταν αποκαταστάθηκε η εκκλησιαστική τάξη, ο νέος Πατριάρχης Παρθένιος Α΄ τον επανέφερε πανηγυρικά στον κλήρο [1639].

ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ: Ο όσιος Ευγένιος από το 1639 μ.Χ. ως το 1640 μ.Χ. διηύθυνε τη Σχολή της Άρτας. Μετά από ταλαιπωρία το 1641, στο Αιτωλικό, όπου τον φυλάκισαν οι Τούρκοι, δίδαξε ως το 1645 στο Μεσολόγγι και στη συνέχεια πήγε στο Καρπενήσι, όπου ανήγειρε μεγάλο Ναό της Αγίας Τριάδας και στον περίβολό του ναού ίδρυσε Σχολή Ανωτέρων Γραμμάτων, που απέβη για την περιοχή της Ευρυτανίας σπουδαίο για την εποχή πνευματικό κέντρο. Ανέδειξε πολλούς και σπουδαίους μαθητές, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν Πατριάρχες, Επίσκοποι και ο Αναστάσιος Γόρδιος. Το 1661 ίδρυσε στα Βραγγιανά Σχολή, στην Ι. Μ. Της Αγίας Παρασκευής, που αργότερα ονομάσθηκε “Ελληνομουσείον Αγράφων”. Το 1674, ξαναγύρισε στη σχολή του στο Καρπενήσι, όπου έμεινε για μία διετία. Μετά από μερικές περιπλανήσεις του στη Ναύπακτο, το Μεσολόγγι και το Αιτωλικό και σύντομη παραμονή στη Μονή Τατάρνας, επέστρεψε στα Βραγγιανά και δίδαξε ως το 1680.

Η ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ: Εκοιμήθη προσευχόμενος το 1682 μ.Χ. στη μονή Βραγγιανών, περιστοιχισμένος από αγαπητούς του μαθητές, αφήνοντας αξιόλογο συγγραφικό έργο. Ετάφη στο νάρθηκα της Αγίας Παρασκευής, όπου είχε ετοιμάσει ο ίδιος τον τάφο του. Βιογράφος του υπήρξε ο πιστός του μαθητής, ιερομόναχος Αναστάσιος ο Γόρδιος. Από την Ορθόδοξη Εκκλησία αγιοκατατάχθηκε την 1η Ιουλίου 1982 μ.Χ. (Η μνήμη του αναφέρεται στην 6η Αυγούστου, αλλά επειδή συμπίπτει με τη δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος εορτάζεται μία ημέρα νωρίτερα). Από το όλο έργο του οσίου Ευγενίου φανερώνεται η μεγάλη του αγάπη προς τον Θεό και τους ανθρώπους. Ο ίδιος υπήρξε ακούραστος πνευματικός εργάτης στις πιο δύσκολες ώρες του Γένους, φωτισμένος οδηγός και ενάρετος διδάσκαλος. Αξίζει να αναφέρουμε ότι στο Καρπενήσι υπάρχουν δύο παρεκκλήσια του

ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ – ΕΡΓΟ: Ο Ευγένιος ο Αιτωλός θεωρούνταν ότι είχε προφητικό χάρισμα. Ήταν ταπεινός, ελεήμων, φιλάνθρωπος, φωτισμένος δάσκαλος, αγαπούσε τη λειτουργική ζωή και έζησε βίο ανεπίληπτο και ασκητικό. Κατηχούσε τους πολυπληθείς μαθητές του στη γνήσια ορθόδοξη πίστη και παράδοση. Άφησε αξιόλογο συγγραφικό έργο, ανάλογο ενός Διδασκάλου του Γένους, και πολύτιμες επιστολές, που διακρίνονται για βαθιά ελληνομάθεια, γνήσιο εκκλησιαστικό φρόνημα και σοφία. Ο Ευγένιος Γιαννούλης δεν εκτιμήθηκε δεόντως απὸ το μεταγενέστερο ελληνικό κράτος. Ο άθεος διαφωτισμός και ο μασωνικού τύπου Κοραϊσμός, τον έριξαν στη λησμονιά. Ο Ευγένιος προέτρεπε πάντα τους κληρικοὺς να φωτίσουν το λαό, ήλεγχε τούς απρόσεχτους και τους σκανδαλοποιούς, έγραφε για βοήθεια σε αναξιοπαθούντες, για χτίσιμο ναών και μοναστηριών. Εκατοντάδες είναι οἱ σωζόμενες επιστολές του, ανέκδοτες οι περισσότερες. Μάλιστα πολλοὶ χειρόγραφοι κώδικες τις διασώζουν μέχρι σήμερα. Το νέο κράτος, θέλησε να σβήσει τη μνήμη του. Δε το κατόρθωσε όμως. Άλλωστε ποιος δε γνωρίζει ότι η ελευθερία δε θα ερχόταν ποτέ, αν δεν υπήρχε αυτός και οι άλλοι φωτισμένοι Δάσκαλοι. Ο Ευγένιος έφερε το ροδοχάραμα της λευτεριάς, “ἐποίησε εὐθείας τὰς τρίβους” για τον άλλο μεγάλο συμπατριώτη του, τον ισαπόστολο Κοσμά τον Αιτωλό.

Ἀπολυτίκιο: [Ἦχος δ’]: “Διδάσκαλος ἔνθεος καὶ ὁδηγὸς τῶν πιστῶν ἐδείχθης ἐν Πνεύματι, οἴα θεράπων Χριστοῦ, Εὐγένιε Ὅσιε, λόγω γὰρ διαπρεπῶν καὶ λαμπρότητι βίου, ὤφθης τῆς εὐσέβειας πρακτικὸς ὑποφήτης, διὸ ἡ Ἐκκλησία μακαρίζει σέ”. Μεγαλυνάριο: “Εὖγε τῆς σοφίας τῆς θεϊκῆς, εὖγε ἱερέων διδασκάλων ὑπογραμμός. εὖγε ὁ τοῦ Γένους ὁ μέγας εὐεργέτης, Εὐγένιε τρισμάκαρ, πιστῶν τὸ στήριγμα”.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Ἀρχιμ. Δοσιθέου Κανέλλου: Οἱ Ἅγιοί μας, Ἱ. Μ. Τατάρνης Εὐρυτανίας, ἔκδοσις γ´, σελ.83-99.

Konsantinosa.oikonomou@gmail.com

Ο Άγιος Χρήστος εκ Πρεβέζης ο Νεομάρτυς 5.8.1668 + ΒΙΝΤΕΟ Από τον Κων/νο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο

 

Ο Άγιος Χρήστος εκ Πρεβέζης ο Νεομάρτυς 5.8.1668 + ΒΙΝΤΕΟ

Από τον Κων/νο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο

Μέχρι το 1971 ο άγιος παρέμενε άγνωστος. Τότε βρέθηκε σε κάποιο χειρόγραφο κώδικα του Αγίου Όρους η πληροφορία για το μαρτύριο του αγίου Χρήστου. Πρόκειται για τον Λαυριωτικό κώδικα Ι΄ 38, του 17ου (ΙΖ΄) αι., φ. 136, που φέρει τον τίτλο «Γραμματικά». Εκεί υπάρχει μια σύντομη περιγραφή του μαρτυρίου του αγίου Χρήστου από ιερομόναχο της Μονής Μεγίστης Λαύρας, που το 1668 βρισκόταν στην Κω και είχε γνωρίσει προσωπικά τον άγιο.

«Όντος μου εν τη νήσω Κω τη περιφήμω, κατά το αχξη (1668) Αυγούστου ε’ (5), εδοξάσθη ο δούλος του Θεού Χρήστος το όνομα, εκ Πρέβεζας, όστις ήτον με μίαν φεργάδα, όπου είχεν έλθει από της νήσου Κρήτης. Και ευγήκεν ευρίσκοντάς με. Και εξομολογηθείς, καθαρός, σεμνός και ευλαβής ευρέθη.

Μετά δε ημέρας ικανάς, βουλομένου αυτού απελθείν εις το πλοίον πριν του δειλινού, υπήντησάν τινες αυτών γιανίτσαροι καθυβρίζοντες την πίστιν αυτού και το άγιον Βάπτισμα. Ο δε τρισμακάριστος θείω ζήλω πυρούμενος, ζέων αγάπης Χριστού υπέρ Χριστού, οία τις χριστοφόρος, θωρακισθείς τω ζωοποιώ σημείω του Σταυρού, ανταπεκρίθη.

-Η υμετέρα θρησκεία, ασεβείς μιαρώτατοι, αξία ύβρεων παντοδαπών και αυτός ο του αντιχρίστου πρόδρομος, το θηρίον, το βδέλυγμα της ερημώσεως το εστός εν τόπω αγίω, ο ψευδοπροφήτης και των κολάσεων ο υποφήτης, ο μιαρός Μωάμεθ.

Οι δε ασεβείς θυμού πλησθέντες έδραμον συλλαβείν αυτόν, και αυτού φεύγοντος εις το πλοίον, πλήθος πολύ, ώσπερ τινές ανήμεροι αιμοβόροι τε λέοντες, ώρμησαν κατ’ αυτού, σύροντες, τύπτοντες αναισχύντως, απήγαγον αυτόν και παρέδωκαν τω πασιά, δηλ. τω ηγεμόνι, και κατέκριναν αυτόν, δείραντες, ραπίζοντες, και λέγοντες αυτώ:

–Αρνείσαι τον Χριστόν σου και το βάπτισμα, και αφήσομεν του καυθήναι σε και τιμωρηθήναι ελεύθερον!

  Ο δε γενναίως και μεγαλοφώνως έλεγε το “Πιστεύω”, καταπτύων εις τα πρόσωπα αυτών! Οι δε, ιδόντες το αμετάθετον της καρδίας αυτού και ακλόνητον, πάντες μαχαιροκοπήσαντες αυτόν, εκτός της πόλεως πυρ ανάψαντες κατέκαυσαν. Αλλ’, ω Χριστέ Βασιλεύ, καθάπερ αστραπαί τινες ηλιοειδείς, ή ειπείν μαρμαρυγαί και λαμπηδόνες, ωράθησαν παρά πάντων, το δε πανάγιον αυτού σώμα πλείον των τριάκοντα ημερών άθαπτον, ούτε κύνες, ούτε άλλο τι θηρίον έβλαψε, ούτε ήψατο και πάντες οι τε ευσεβείς και πιστοί τρεις νύκτας ουρανόθεν φως επί τω αγίω και μαρτυρικώ σκήνει αυτού είδον. Και επιστώθην καγώ από πολλούς τα όμοια ακούσας, οίτινες λάθρα μέρος τι του λειψάνου αυτού εκόμισαν. Το δε λοιπόν οι των ευσεβών διανείμαντες έκαστος μέρος ευλαβείας χάριν έλαβε. Ούτως ουκ ολίγον εκλάμψας, δαιμόνια εδίωξεν και έτερα… Αυτού πρεσβείαις ο Θεός…».

Αμέσως μετά τη γνωστοποίηση της σημαντικής αυτής μαρτυρίας περί του αγίου Χρήστου, ο τότε Μητροπολίτης Νικοπόλεως Στυλιανός, συνεπικουρούμενος από τον πρωτοσύγκελλό του, αρχιμανδρίτη Φιλάρετο (Βιτάλη), πέτυχε, εγκρίσει της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, την επίσημη καθιέρωση, από τις 5 Αυγούστου 1972 και εξής, του εορτασμού της μνήμης του μέχρι τότε αγνώστου εκ Πρεβέζης αγίου νεομάρτυρα.

Σήμερα ή μνήμη του τελείται πανηγυρικά στην Πρέβεζα σε ναΰδριο που φέρει το όνομά του και ανήκει στην ενορία του Αγίου Βασιλείου Πρεβέζης. Ο ναός αυτός του αγίου Χρήστου βρίσκεται στην οδό Μερκούρη 29. Ανεγέρθηκε σε οικόπεδο που δωρήθηκε για τον σκοπό αυτό από την μακαριστή ευλαβή ενορίτισσα Αικατερίνη Δαναηλίδου. Ο ναός χτίστηκε με δωρεές των χριστιανών, χάρη στις προσπάθειες του ιερέως π. Γεωργίου Καραφάτη. Στους κτίτορες συμπεριλαμβάνονται επίσης οι εκ Πρεβέζης Ηλίας Τσολακίδης, Ελευθέριος Μουζάκης και Δηδάμεια Παπαδήμα, η εκ Πατρών Σταυρούλα Τούλα και η εκ Περιστερίου (Αθηνών) Κυριακή Μισέντου. Ο ναός θεμελιώθηκε στις 24 Νοεμβρίου 1991 από τον μακαριστό Μητροπολίτη Νικοπόλεως Μελέτιο και εγκαινιάστηκε στις 5 Αυγούστου 2013 από τον νυν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Νικοπόλεως Χρυσόστομο.

Το απολυτίκιο του αγίου (συντεθέν υπό του π. Δημητρίου Μπόκου):

Ήχος πλ. α΄. Τον συνάναρχον λόγον.

Του Χριστού τον οπλίτην ανευφημήσωμεν,

τον εν Πρεβέζη θεόθεν αναφανέντα βλαστόν

και μαρτυρίου την οδόν εν Κω τελέσαντα.

Δεύτε εν άσμασι, πιστοί, ανυμνήσωμεν λαμπρώς τον νεομάρτυρα Χρήστον.

Πρεσβεύει γαρ τω Κυρίω ελεηθήναι τας ψυχάς ημών.

Να σημειωθεί ότι ο άγιος Χρήστος τιμάται επίσης στην Κω, τόπο του μαρτυρίου του.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

Η Μεταμόρφωση του Κυρίου + ΒΙΝΤΕΟ Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου

 

Η Μεταμόρφωση του Κυρίου [+ ΒΙΝΤΕΟ

+ Θ. Λειτουργία από το όρος Θαβώρ]

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, δασκάλου

 ΓΕΝΙΚΑ: Στις 6 Αυγούστου η Αγία μας Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την ανάμνηση της Θείας Μεταμορφώσεως του Σωτήρος μας Ιησού Χριστού. Η Μεταμόρφωση έλαβε χώρα σε όρος υψηλόν σύμφωνα και με τους τρεις λεγόμενους Συνοπτικούς Ευαγγελιστές, Ματθαίο, Μάρκο και Λουκά, μάλιστα δε κατά την Ιερά Παράδοση στο όρος Θαβώρ, που στα εβραϊκά σημαίνει «έλευση φωτός». Έγινε, κατά τους περισσότερους Πατέρες, 40 ημέρες περίπου προ της Σταυρώσεως, δηλαδή κατά τον μήνα Φεβρουάριο δεδομένου ότι η Σταύρωση έγινε την 14η Νισάν (Μαρτίου). Αλλά επειδή ο εορτασμός της εορτής θα συνέπιπτε μέσα στην πένθιμη Μεγάλη και Αγία Τεσσαρακοστή, μεταφέρθηκε στις 6 Αυγούστου που απέχει από τις 14 Σεπτεμβρίου, που γιορτάζεται η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού και λογαριάζεται σαν δεύτερη Μεγάλη Παρασκευή, σαράντα ημέρες. Η γιορτή καθιερώθηκε επίσημα να γιορτάζεται γύρω στο 600-630 μ.Χ., σε αντικατάσταση της εβραϊκής γιορτής του εξιλασμού.

ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ: Ο Κύριος σαράντα ημέρες περίπου πριν από τη Σταύρωσή Του, παρέλαβε τρεις από τους Μαθητές του, τον Πέτρο για τη μεγάλη πίστη και αγάπη που είχε προς τον Χριστό, τον Ιωάννη επειδή τον αγαπούσε ιδιαίτερα ο Κύριος, για την αγνότητα και την αφοσίωσή στο πρόσωπό Του και τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιωάννη, για να τους ανεβάσει στο όρος Θαβώρ. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς προσθέτει ότι το γεγονός αυτό συνέβη οκτώ μέρες μετά από εκείνη την ημέρα που ο Κύριος διδάσκοντας τους μαθητές του, έλεγε ότι πρόκειται να έλθει ο Υιός του ανθρώπου μέσα στη δόξα του Πατέρα Του. Γι' αυτή την όγδοη μέρα που ο Κύριος ανέβασε τους μαθητές του στο Θαβώρ ο Γρηγόριος ο Παλαμάς προσθέτει: «Το μέγα θέαμα του φωτός της Μεταμορφώσεως του Κυρίου είναι το μυστήριο της ογδόης ημέρας, δηλαδή του μέλλοντος αιώνος, που αναφαίνεται μετά την κατάπαυση του κόσμου». Ένας λόγος, κατά τους Πατέρες, που δεν παρέλαβε όλους τους μαθητές Του, ήταν ότι θα αναγκαζόταν να παραλάβει μεταξύ αυτών και τον Ιούδα, που δεν ήταν άξιος να «γευθεί» του μυστηρίου της Μεταμορφώσεως. Εκεί, στο όρος Θαβώρ, ξαφνικά, ενώ προσευχόταν ο Κύριος, έλαμψε το πρόσωπό Του, υπέρ τον ήλιο και τα ρούχα Του έγιναν λευκά σαν το φως. «Άνοιξε», λέγει ο Χρυσόστομος, «λίγο από τη Θεότητά του, ενώ προσευχόταν και έλαμψε σαν ήλιος». Σαν ήλιος, είπε ο ευαγγελιστής για να μη νομίσουμε αισθητό αυτό το φως. Γιατί αυτό το φως είναι της Θεότητος και είναι άκτιστο. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς προσθέτει: «Ο Χριστός μεταμορφώθηκε, όχι προσλαμβάνοντας ό,τι δεν ήταν, αλλά φανερώνοντας στους μαθητές του ό,τι ήταν, αφού τους άνοιξε τα μάτια και από τυφλούς τους κατέστησε βλέποντας. Επομένως αυτό το φως δεν είναι αισθητό, αλλά με τη δύναμη του αγίου Πνεύματος μετασκευάσθηκαν τα μάτια τους, μεταμορφώθηκαν εκείνοι.» Τα ιμάτια του Κυρίου έγιναν λευκά «ως χιών» για να μας δείξει, μέσω των μαθητών Του, ποιες είναι οι στολές της δόξης που θα φορέσουν κατά τον μέλλοντα αιώνα όσοι προσεγγίσουν το Θεό. Ταυτόχρονα εμφανίστηκαν, ο Προφήτης Μωυσής σαν εκπρόσωπος του νόμου της Παλαιάς Διαθήκης και των νεκρών και ο Προφήτης Ηλίας σαν εκπρόσωπος των προφητών και των ζωντανών (διότι ο Προφήτης αυτός δεν πέθανε αλλά αναλήφθηκε από το Θεό ζωντανός «εν πυρίνω άρματι» στους ουρανούς) και άρχισαν να συνομιλούν μαζί Του για τις προφητείες που αναφέρονταν στο σωτήριο Πάθος Του. Αυτό έγινε για να δείξει στους μαθητές πως ο ίδιος είναι ο Κύριος του νόμου και των προφητών, ζώντων και νεκρών. Ο Πέτρος από την ταραχή του μη γνωρίζοντας τι έλεγε, είπε στον Κύριο ότι καλό θα ήταν να μείνουν στο όρος Θαβώρ και να φτιάξουν τρεις σκηνές, φοβούμενος ότι κατά την επιστροφή τους στα Ιεροσόλυμα, ο Κύριος θα έπεφτε στα χέρια των εχθρών Του. Ενώ ακόμα μιλούσε ο Πέτρος, εμφανίστηκε ένα φωτεινό σύννεφο και ακούστηκε η φωνή του Ουρανίου Πατρός μέσα από αυτό, που βεβαίωνε πως ο Χριστός είναι ο Υιός Του ο αγαπητός, στον οποίο αναπαύεται όλη η Πατρική εύνοιά Του και εμείς οι άνθρωποι, σε αυτόν πρέπει να υπακούμε και να εφαρμόζουμε τις σωτήριες εντολές Του. Οι μαθητές τότε έπεσαν κατά πρόσωπο, όχι εξαιτίας της φωνής, όπως λένε οι πατέρες, αλλά «για τη μετατροπή και το υπερφυές του φωτός» (Γρ. Παλαμάς). Αυτού του φωτός μετέχουν και οι άγγελοι και οι άγιοι. Αλλά ο Πατήρ και ο Υιός έχουν αυτή τη δόξα και τη βασιλεία φυσικώς, οι δε άγιοι άγγελοι και άνθρωποι την αποκτούν κατά χάρη, δεχόμενοι από το Θεό την έλλαμψη. Όμως ο Κύριος γεμάτος φιλανθρωπία δεν αφήνει άλλο τους μαθητές Του, μέσα στην αγωνία και τον φόβο και αφού τους άγγιξε τους είπε να σηκωθούν και να μην φοβούνται, γιατί θα είναι μαζί τους, μέχρι το Θείο Πάθος Του, όπως και πρώτα, δηλαδή με το ταπεινό σχήμα ενός απλού ανθρώπου, γιατί ο Κύριος ήταν «άνθρωπος το φαινόμενον αλλά Θεός το κρυπτόμενον» (Γρ. Παλαμάς). Ακόμη τους είπε να μην πουν σε κανένα το θείο αυτό γεγονός που έζησαν, μέχρι την εκ νεκρών Ανάστασή Του. Γιατί όμως ο Κύριος διάλεξε, αυτή τη χρονική στιγμή, δηλαδή λίγο πριν από τα Άγια Πάθη Του για να δείξει στους Μαθητές Του, μία αμυδρή ακτίνα της Θείας μεγαλειότητος και δόξης Του; Την απάντηση δίνει πολύ εύστοχα το κοντάκιο της εορτής: «Επί του όρους μετεμορφώθης Χριστέ ο Θεός ίνα όταν σε ίδωσι σταυρούμενον, το μεν πάθος νοήσωσιν εκούσιον, τω δε κόσμω κηρύξωσιν ότι σύ υπάρχεις αληθώς, του Πατρός το απαύγασμα». Δηλαδή όταν σε δουν οι μαθητές επάνω στο Σταυρό, γυμνό και καταματωμένο με τον ακάνθινο στέφανο να υποφέρεις και να πεθαίνεις για τη σωτηρία του κόσμου, να μη φοβηθούν, αλλά να καταλάβουν πως το Πάθος Σου το υπέμεινες επειδή το ήθελες, εκούσια και όχι από αδυναμία, αφού είσαι ο παντοδύναμος Υιός του Θεού που γεμάτος αγάπη για το ξεπεσμένο πλάσμα Σου κατέβηκες στη γη, για να το ελευθερώσεις από τα δεσμά της αμαρτίας. Έτσι όταν σε δουν, μετά την Ανάσταση ένδοξο Νικητή του θανάτου, να κηρύξουν σε όλο τον κόσμο ότι Εσύ είσαι ο ομοούσιος Υιός του Θεού, ο Σωτήρας της ανθρωπότητας. Αυτός, κατά τους Αγίους Πατέρες της Εκκλησίας μας, ήταν ο σκοπός που έγινε η Μεταμόρφωση. Κι ενώ θα έπρεπε η εμφάνιση στο Θαβώρ των δύο πιο μεγάλων προφητών της Παλαιάς Διαθήκης και η προσκύνηση του Κυρίου Ιησού Χριστού κατά την Μεταμόρφωσή Του, να κλείσει για πάντα τα βδελυρά χείλη των γραμματέων και των φαρισαίων, οι οποίοι μισούσαν τον Κύριο Ιησού και τον θεωρούσαν παραβάτη του νόμου του Μωυσή, συνέβη το αντίθετο. Μάλιστα ακόμη και σήμερα βλέπουμε πως οι Εβραίοι, ο πάλαι ποτέ περιούσιος λαός, δεν πιστεύουν ότι Αυτός ήταν ο αναμενόμενος Μεσσίας. Και όχι μόνο οι Εβραίοι δεν τον πιστεύουν, αλλά όπως προσθέτει ο Άγιος Λουκάς ο Αρχιεπ. Κριμαίας, «και για πολλούς χριστιανούς όλο και περισσότερο θαμπώνει το θείο φως του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Ακόμα μικρότερο γίνεται το μικρό ποίμνιο του Χριστού για το οποίο το θείο φως του Χριστού λάμπει με την ίδια δύναμη με την οποίαν έλαμψε στους αποστόλους Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη τότε στο όρος Θαβώρ. Όμως να μην απελπιζόμαστε, επειδή ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε: «Μη φοβού το μικρόν ποίμνιον. ότι ευδόκησεν ο πατήρ υμών δούναι υμίν την βασιλείαν» (Λουκ. ιβ 32). Η απιστία μεταξύ των λαών έλαβε ανησυχητικές διαστάσεις και το φως του Χριστού επισκιάστηκε από το σκοτεινό νέφος της αθεΐας. Σήμερα πιο συχνά από ποτέ ενθυμούμαστε το φοβερό λόγο του Χριστού: «Πλην ο Υιός του ανθρώπου ελθών άρα ευρήσει την πίστιν επί της γης;» (Λουκ. ιη’ 8). Να μην απελπιζόμαστε όμως, επειδή Εκείνος, λέγοντας για τα σημεία της δευτέρας παρουσίας του, είπε: «Αρχομένων δε τούτων γίνεσθαι ανακύψατε και επάρατε τας κεφαλάς υμών, διότι εγγίζει η απολύτρωσις υμών» (Λκ. κα’ 28). Να είναι, λοιπόν, η ζωή σας τέτοια ώστε την φοβερή ημέρα της Κρίσεως να μπορέσουμε να σηκώσουμε το κεφάλι μας και όχι να το σκύψουμε βαθειά απελπισμένοι..» (από ομιλία του Αγίου το 1956).

Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΘΑΒΩΡΙΟΥ ΦΩΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΙΣΤΟΙ: Εδώ πρέπει να πούμε, ότι η λαμπρή ακτινοβολία του Θείου ακτίστου φωτός, που παρουσίασε το σώμα του Κυρίου κατά την Μεταμόρφωση και είδαν οι Απόστολοι, αφού διανοίχτηκαν με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος τα ψυχικά μάτια τους, σύμφωνα με την Ορθόδοξη Θεολογία είναι η άκτιστη Ενέργεια του Θεού και όχι η επίσης άκτιστη Ουσία του Θεού, που για όλα τα κτίσματα, ακόμα και τους Αγίους Αγγέλους είναι παντελώς ακατάληπτη (ακατανόητη) και αόρατη. Η Θεία αυτή Ενέργεια του Θεού, είναι που χαριτώνει και αγιάζει την ανθρώπινη φύση και μπορούμε να τη δούμε με τους πνευματικούς οφθαλμούς μας. Φυσικά για να φτάσουμε σε αυτό το ύψος της Θεώσεως, πρέπει να κάνουμε σκληρό αγώνα για την κάθαρση της ψυχής μας από τα αμαρτωλά πάθη αφού, όπως ο ίδιος ο Κύριος μας είπε στην Επί Του Όρους Ομιλία Του, «οι καθαροί τη καρδία, τον Θεόν όψονται» ( Ματθ. ε’ 8 ). Αυτήν την κάθαρση και τον αγώνα των πιστών εξάλλου συμβολίζει και η ανάβαση στο όρος Θαβώρ που έκαναν οι μαθητές για να δουν τη Θεία δόξα του Ιησού. Εμείς αν τηρήσουμε τις εντολές Του, με τη βοήθεια της Θείας Χάριτος και του προσωπικού μας αγώνα, θα μπορέσουμε, αν όχι στη διάρκεια αυτής της πρόσκαιρης ζωής, αλλά οπωσδήποτε στην άλλη, την άφθαρτη και αιώνια ζωή, την όγδοη μέρα, που δεν θα βλέπουμε τον Θεό «δι εσόπτρου εν αινίγματι» (Α’ Κορ. ιγ’ 12), δηλαδή σαν μέσα από μεταλλικό καθρέπτη θαμπά και ατελώς ώστε να μας μένουν πολλά αινίγματα, που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε, αλλά «πρόσωπον προς πρόσωπον» (Α’ Κορ. ιγ’ 12) και «καθώς έστι» (Α’ Ιωαν. γ’ 2). Αυτό βέβαια θα γίνει αφού θα έχουμε απαλλαγεί από το φθαρτό περικάλυμμα της σαρκός, και θα έχουμε ενδυθεί τα νέα αφθαρτοποιημένα σώματά μας, ώστε να μπορούμε εύκολα, όσο φυσικά αντέχει η πεπερασμένη φύση μας, να βλέπουμε το Θείο μεγαλείο και να κοινωνούμε ως θεωμένοι, πια, πιστοί στη γνώση του άπειρου και υπερτέλειου Θεού. Ας αφήσουμε τον επίλογο στα γραφόμενα στον μεγάλο Νηπτικό Πατέρα Άγ. Γρηγόριο Παλαμά: «Όποιος θέλει να παραστεί σε αυτή τη δόξα, ας μιμήται κατά το δυνατό και ας βαδίζει την οδό και την πολιτεία που υπέδειξε ο Κύριος πάνω στη γη. Αφού αποβάλλουμε τους δερμάτινους χιτώνες, που λόγω της παραβάσεως έχουμε ενδυθεί, τα γαιώδη και σαρκικά φρονήματα, ας σταθούμε σε αγία γη, αποδεικνύοντας ο καθένας αγία τη γη του δια της αρετής και της προς το Θεό ανατάσεως, έτσι ώστε να λάβωμε παρρησία να φωτισθούμε και φωτιζόμενοι να συμβιώσουμε αιώνια προς δόξα της τρισηλίου και μοναρχικωτάτης λαμπρότητος, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο1».

Απολυτίκιον.«Μετεμορφώθης εν τω Όρει, Χριστέ ο Θεός, δείξας τοις Μαθηταίς σου την δόξαν σου, καθώς ηδύναντο. Λάμψον και ημίν τοις αμαρτωλοίς, το φως σου το αΐδιον, πρεσβείαις της Θεοτόκου. Φωτοδότα, δόξα σοι».

1. Πατερικές εκδόσεις «Γρηγ. Παλαμάς» Τ.10

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ:

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΒΩΡ ΕΔΩ:

https://www.youtube.com/watch?v=mQM6CIFUp6o&list=PLH04F-N8L60GhXDwYd6AGyeZPn_a9jEKU&index=13