Η γοργόνα, του Ανδρέα Καρκαβίτσα Κείμενο και AUDIOBOOK διαβάζει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου

Η γοργόνα, του Ανδρέα Καρκαβίτσα 

Κείμενο και AUDIOBOOK

 διαβάζει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου

   

  ΜΕ τὸ μπρίκι τοῦ καπετὰν Φαράση ἀρμένιζα μισοκάναλα ἐκείνη τὴ νύχτα. Σπάνια νύχτα! πρώτη καὶ τελευταῖα θαρρῶ στὴ ζωή μου. Τί εἴχαμε φορτωμένο; Τί ἄλλο ἀπὸ σιτάρι. Ποῦ πηγαίναμε; Ποῦ ἀλλοῦ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ. Πράματα καὶ τὰ δυὸ ποῦ τὰ ἔκαμα τὸ λιγότερο εἴκοσι φορές. Μὰ ἐκείνη τὴ βραδυὰ ἔνιωθα τέτοιο πλάκωμα στὴν ψυχή, ποῦ κιντύνευα νὰ λιγοθυμήσω. Δὲν ξέρω τί μοῦ ἔφταιγε· θὲς ἡ γαληνεμένη θάλασσα, θὲς ὁ ξάστερος οὐρανός, θὲς τὸ τσουχτερὸ λιοπῦρι· δὲν μπορῶ νὰ εἰπῶ. Μὰ εἶχα τόσο βαρειὰ τὴν ψυχή, ἥβρεσκα τόσο σαχλοπλημμυρισμένη τὴ ζωή, ποῦ ἂν μὲ ἅρπαζε κανεὶς νὰ μὲ ρίξῃ στὸ νερό, «ὄχι» δὲ θά λεγα.

Ὁ ἥλιος ἦταν ὥρα βασιλεμένος. Τὰ χρυσοπόρφυρα συγνεφάκια, ποῦ συντρόφευαν τὸ βασίλεμά του, σκάλωσαν κάπου μαῦρα σὰν μεγάλες καπνιές. Ὁ Ἀποσπερίτης ἔλαμψε κρυσταλλόχιονο μέσα στὰ σκούρα. Φάνηκαν ψηλὰ οἱ ἀστερισμοὶ ἕνας κι’ ἕνας. Τὰ νερὰ κάτω πῆραν ἐκεῖνο τὸ λευκοσκότεινο χρῶμα, τὸ κρύο καὶ λαχταριστὸ τοῦ ἀτσαλιοῦ. Τὸ ναυτόπουλο ἄναψε τὰ φανάρια· ὁ καπετάνιος κατέβηκε νὰ κοιμηθῇ· ὁ Μπούλμπερης ἔκατσε στὸ τιμόνι. Ὁ Μπραχάμης, ὁ σκύλος μας, κουλουριάστηκε στὴ ρίζα τοῦ ἀργάτη νὰ ἡσυχάσῃ καὶ κεῖνος.

Ἐγὼ οὔτε νὰ ἡσυχάσω μποροῦσα. Οὔτε ὕπνο οὔτε ξύπνο. Δοκίμασα νὰ πιάσω κουβέντα μὲ τὸν τιμονιέρη· μὰ εἶχε τόση ἀνοστιά, ποῦ ἔσβυσε σὰν φωτιά ἀναμένη μὲ χλωρόξυλα. Πῆγα νὰ παίξω μὲ τὸ Μπραχάμη· ἀλλὰ καὶ κεῖνος τρύπωσε ἀκόμη περισσότερο τὸ μουσοῦδι στὰ πόδια του καὶ βαριεστισμένος γρίνιασε σὰν νὰ μοῦ ἔλεγε: — Ἄφησέ με καὶ δὲν ἔχω τὴν ὄρεξή σου! Τότε βαριεστισμένος καὶ γὼ πῆγα καὶ ξαπλώθηκα προύμυτα καταμεσὶς κι’ ἔκλεισα στὴ χούφτα τὰ μάτια μου. Ἤθελα νὰ μὴ βλέπω τίποτα, νὰ μὴν αἰσθάνομαι πῶς ζῶ. Καὶ λίγο-λίγο σχεδὸν τὸ κατόρθωσα. Κάτι ἐλάχιστο, σὰν θαμπὸ καντηλάκι, ἔνιωθα νὰ ζῇ μέσα μου καὶ γύρω τὸ κορμί μου νὰ σμίγῃ καὶ νὰ χωνεύῃ μέσα στ’ ἀναίσθητα σανίδια τῆς κουβέρτας.

Πόσο ἔμεινα ἔτσι δὲν ξέρω. Τί μοῦ ἦρθε στὸ νοῦ κι’ ἄν μοῦ ἦρθε τίποτα, δὲ θυμοῦμαι. Ἄξαφνα ὅμως ἄρχισα ν’ ἀνατριχιάζω· σὰν κάποιος μαγνήτης νὰ ἐρεθίζῃ τὰ νεῦρά μου, ὅπως ἡ ὑγρασία ἀναγκάζει τὰ πουλιὰ στὸ φλυάρισμα. Κι’ εὐθὺς πορφυρὸ κῦμα χύθηκε ἀπάνω μου. Πίστεψα πῶς κολυμποῦσα στὰ αἵματα. Καὶ ὅπως ὁ κοιμάμενος σὲ σκοτεινὸ δωμάτιο, αὐτόματα ξυπνᾷ στὸ λαμπρὸ φῶς τῆς ἡμέρας, καὶ γὼ ἄνοιξα τὰ μάτια μου. Τ’ ἄνοιξα ἢ τά κλεισα δὲ θυμοῦμαι. Θυμοῦμαι μόνον πῶς ἔμεινα ἀκίνητος. Πρώτη μου σκέψη ἦταν πῶς ξύπνησα στὸ στομάχι κάποιου ψαριοῦ, ποῦ ρούφηξε τὸ καράβι μας. Καὶ ὅμως δὲν ἦταν στομάχι ψαριοῦ. Ἦταν ὁ οὐρανὸς ψηλὰ καὶ κάτω ἡ θάλασσα. Μὰ ὅλα, ψηλὰ καὶ χαμηλὰ στρωμένα ἦταν μὲ ροῦχο κατακόκκινο, κυματιστό, ποῦ ἔβαφε μὲ ἁβρὸ φεγγοβόλημα ὡς καὶ τὸ σωτρόπι τῆς σκάφης μας. Κάπου στὰ πέρατα τῆς γῆς πυρκαγιὰ τίναζε τὴ λαμπάδα της ψηλὰ κι’ ἔρριχνε φοβεροὺς ἀποκλαμοὺς περαδῶθε. Μὰ ποῦ τὸ κάμα καὶ ποῦ ἡ ἀθάλη της; Καὶ τὰ δυὸ ἔλειπαν.

Κάτω στὰ βάθη τοῦ βοριᾶ κάποιο μενεξεδένιο σύγνεφο ἅπλωσε καὶ τύλιξε γαλαζόχρωμα τ’ ἀστέρια, τὰ ἔκρυψε κάτω ἀπὸ τὸ πυκνὸ μαγνάδι του. Καὶ παραπάνω τόξο ἁπλώθηκε λευκοκίτρινο κι’ ἔχυσε μεσούρανα ποτάμια σκοτεινὰ καὶ ποτάμια πράσινα, χρυσορρόδινα καὶ γλαυκά, λὲς καὶ ἤθελε νὰ βάψῃ τὸ στερέωμα. Καὶ τὸ τόξο κινητὸ σὰν ἀνεμόδαρτο παραπέτασμα κουνοῦσε τὰ κρόσσα ἐμπρός, ἅπλωνε τὶς ἀραχνοΰφαντες δαντέλλες του καὶ πρόβαινε, ὅπως ἡ πλημμύρα προβαίνει καὶ σκεπάζει μὲ ἀφροὺς καὶ γλῶσσες τὴν ἀμμουδιά. Τ’ ἀέρινα ποτάμια ἔτρεχαν γοργὰ καὶ φούσκωναν καὶ κυλοῦσαν πάντα σκοτεινὰ ἢ πράσινα, χρυσορρόδινα ἢ γλαυκὰ καὶ σκόρπιζαν ἀντιφεγγίσματα ὁλοῦθε σὰν ἠλεκτρικοῦ προβολὲς χοντρὲς καὶ ἀδαπάνητες. Ἡ θάλασσα ἀκίνητη ἀντανακλοῦσε τὰ τόσα χρώματα καὶ φαίνονταν ὅλα ξαφνισμένα μέσα στὴν τόση λάμψη. Μὰ περισσότερο ξαφνισμένος ἤμουν ἐγώ. Δὲν ἤξερα τί νὰ κάμω καὶ τί νὰ συλλογιστῶ. Ἔφτασε, εἶπα, τοῦ κόσμου ἡ συντέλεια. Τέτοια ὅμως συντέλεια μποροῦσε νὰ εὐχαριστήσῃ τὸν καθένα. Ἡ Γῆ βούλεται νὰ πεθάνῃ μέσα στὰ ροδοκύματα!...

Ἄξαφνα ἀνατρόμαξα. Κάτω βαθειά, μέσ’ ἀπὸ τὸ μενεξεδένιο σύγνεφο, εἶδα νὰ προβαίνῃ ἴσκιος πελώριος. Ἡ χοντρὴ κορμοστασιά, τὸ πυργογύριστο κεφάλι του φάνταζαν Ἁγιονόρος. Τὰ δυό του μάτια γύριζαν φωτεινοὺς κύκλους κι’ ἔβλεπαν περήφανα τὸν Κόσμο πρὶν τὸν κλωτσήσουν στὴν καταστροφή. Νάτος εἶπα, ὁ θεόσταλτος ἄγγελος, ὁ χαλαστὴς καὶ σωτῆρας! Τὸν ἔβλεπα κι’ εἶχα σύγκρυο στὴν ψυχή. Ἀπὸ στιγμὴ σὲ στιγμὴ πρόσμενα σφυρὶ νὰ πέσῃ τὸ φριχτὸ χτύπημα. Πάει τόρα ἡ Γῆ μὲ τοὺς καρπούς, πάει κι’ ἡ θάλασσα μὲ τὰ ξύλα της! Οὔτε τραγούδια πλιό, οὔτε ταξίδια, οὔτε φιλιά!

Ἀλλὰ δὲν ἄκουσα τὸ χτύπημα. Ὁ ἴσκιος πρόβαινε στὰ νερὰ μὲ ἅλματα πύρινα. Κι’ ὅσο γρηγορώτερα πρόβαινε, τόσο μίκραινε ἡ κορμοστασιά του. Καὶ ἄξαφνα ὁ θεότρομος ὄγκος χιλιόμορφη κόρη στάθηκε ἀντίκρυ μου. Διαμαντοστόλιστη κορώνα φοροῦσε στὸ κεφάλι καὶ τὰ πλούσια μαλλιά, γαλάζια χήτη ἅπλωναν στὶς πλάτες ὡς κάτω στὰ κύματα. Τὸ πλατὺ μέτωπο, τ’ ἀμυγδαλωτὰ μάτια, χείλη της τὰ κοραλλένια, ἔχυναν γύρα κάποια λάμψη ἀθανασίας καὶ κάποια περηφάνεια βασιλική. Ἀπὸ τά κρυσταλλένια λαιμοτράχηλα κατέβαινε κι’ ἔσφιγγε τὸ κορμὶ ὁλόχρυσος θώρακας λεπιδωτὸς καὶ πρόβαλλε στὸ ἀριστερὸ τὴν ἀσπίδα κι’ ἔπαιζε στὸ δεξὶ τὴ Μακεδονικὴ σάρισα.

Δὲν εἶχα συνέρθει ἀπὸ τὴν ἀπορία καὶ φωνὴ γλυκειά, ἥμερη καὶ μαλακή, ἄκουσα νὰ μοῦ λέῃ:

— Ναύτη-καλεναύτη· ζῇ ὁ βασιλιᾶς Ἀλέξαντρος;

Ὁ βασιλιᾶς Ἀλέξαντρος! ψιθύρισα μὲ περισσότερη ἀπορία. Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ ζῇ ὁ βασιλιᾶς Ἀλέξαντρος; Δὲν ἤξερα τί ρώτημα ἦταν ἐκεῖνο καὶ τί νὰ τῆς ἀποκριθῶ, ὅταν ἡ φωνὴ ξαναδευτέρωσε.

— Ναύτη-καλεναύτη· ζῇ ὁ βασιλιᾶς Ἀλέξαντρος;

— Τόρα, Kυρά μου! ἀπάντησα, χωρὶς νὰ σκεφτῶ. Τόρα βασιλιᾶς Ἀλέξαντρος! οὔτε τὸ χῶμά του δὲ βρίσκεται στὴ γῆ.

Ὠιμέ! κακὸ ποῦ τό παθα! Ἡ χιλιόμορφη κόρη ἔγινε μὲ μιᾶς φοβερὸ σύχαμα. Κύκλωπας βγῆκε ἀπὸ τὸ κῦμα κι’ ἔδειξε λεπιοντυμένο τὸ μισὸ κορμί. Ζωντανὰ φίδια τὰ μεταξόμαλλα σηκώθηκαν περαδῶθε, ἔβγαλαν γλῶσσες καὶ κεντριὰ φαρμακερὰ κι’ ἔχυσαν φοβεριστικὸ ἀνεμοφύσημα. Τὸ θωρακωτὸ στῆθος καὶ τὸ παρθενικὸ πρόσωπο ἄλλαξαν ἀμέσως σὰν νὰ ἦταν ἡ Μονοβύζω τοῦ παραμυθιοῦ. Τόρα καλογνώρισα μὲ ποιὸν εἶχα νὰ κάμω! Δὲν ἦταν ὁ Χάρος τῆς γῆς, ὁ χαλαστὴς καὶ σωτῆρας ἄγγελος. Ἦταν ἡ Γοργόνα, τ’ Ἀλεξάντρου ἡ ἀδερφή, ποῦ ἔκλεψε τὸ ἀθάνατο νερὸ καὶ γυρίζει ζωντανὴ καὶ παντοδύναμη. Ἡ Δόξα ἦταν τοῦ μεγάλου κοσμοκράτορα, ἀγέραστη κι’ αἰώνια σὲ στεριὰ καὶ θάλασσα. Καὶ μόνον γιὰ Κείνης τὸν ἐρχομὸ ἔχυσε ὁ Πόλος τὸ Σέλας του, νὰ στρώσῃ τὸν ἀθέρα μὲ τῆς πορφύρας τὸ χρῶμα. Δὲ ρωτοῦσε βέβαια γιὰ τὸ φθαρτὸ σῶμα, ἀλλὰ γιὰ τὴ μνήμη τοῦ ἀφέντη της. Καὶ τόρα στὴν ἄκριτή μου ἀπόκριση, μανιασμένη ἔρριξε τὸ χέρι, ἕνα δασοτριχωμένο καὶ βαρὺ χέρι, στὴν κουπαστή ἔπαιξε ζερβόδεξα τὴν οὐρά της κι’ ἔδειξε Ὠκεανὸ τὸν μαλακὸ Πόντο.

— Ὄχι, Κυρά, ψέματα!… τρανοφώναξα μὲ λυμένα γόνατα.

Ἐκείνη μὲ κοίταξε αὐστηρὰ καὶ μὲ φωνὴ τρεμάμενη ξαναρώτησε:

— Ναύτη-καλεναύτη· ζῇ ὁ βασιλιᾶς Ἀλέξαντρος;

— Ζῇ καὶ βασιλεύει· ἀπάντησα εὐθύς. Ζῇ καὶ βασιλεύει καὶ τὸν κόσμο κυριεύει.

Ἄκουσε τὰ λόγια μου καλά. Σὰν νὰ χύθηκε ἀθάνατο νερὸ ἡ φωνή μου στὶς φλέβες της, ἄλλαξε ἀμέσως τὸ τέρας κι’ ἔλαμψε παρθένα πάλι χιλιόμορφη. Σήκωσε τὸ κρινᾶτο χέρι της ἀπὸ τὴν κουπαστή, χαμογέλασε ροδόφυλλα σκορπῶντας ἀπὸ τὰ χείλη της. Καὶ ἄξαφνα στὸν ὁλοπόρφυρον ἀέρα χύθηκε τραγοῦδι πολεμικό, λὲς καὶ γύριζε τόρα ὁ μακεδονικὸς στρατὸς ἀπὸ τὶς χῶρες τοῦ Γάγγη καὶ τοῦ Εὐφράτη.

Σήκωσα τὰ μάτια ψηλὰ καὶ εἶδα τ’ ἀέρινα ποτάμια, τὰ σκοτεινὰ καὶ τὰ πράσινα, τὰ χρυσορόδινα καὶ τὰ γλαυκὰ νὰ σμίγουν στὸν οὐρανὸ καὶ νὰ κάνουν Στέμμα γιγάντιο. Ἦταν κάμωμα τοῦ καιροῦ ἢ μὴν ἦταν ἀπόκριση στὸ ρώτημα τῆς ἀθάνατης; Ποιός ξέρει. Μὰ σιγὰ-σιγὰ οἱ ἀχτῖνες ἄρχισαν νὰ θαμπώνουν καὶ νὰ σβήνουν μιὰ μὲ τὴν ἄλλη, λὲς κι’ ἔπαιρνε τὰ κάλλη μαζί της ἡ Γοργόνα στὴν ἄβυσσο.

Τόρα οὔτε Στέμμα οὔτε Τόξο φαινόταν πουθενά. Κάπου-κάπου σκόρπια σύγνεφα ἔμεναν σταχτιὰ καὶ κάτωχρα· καὶ μέσα στὴν ψυχή μου θαμπὴ καὶ ξέθωρη ἡ πορφύρα τῆς πατρίδας μου.

Μὲ τὸ μπρίκι τοῦ καπετὰν Φαράση ἀρμένιζα μισοκάναλα ἐκείνη τὴ νύχτα.

Από τα ''Λόγια της πλώρης'' 1924

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ-AUDIOBOOK ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/watch?v=0np7RhahQ0k

Από τον Ασκληπιό-θεό του Μύθου, στον ομηρικό Θεσσσαλό Ασκληπιο [Θεσσαλική Ιστορία & Μύθος 6.] Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

 

Από τον Ασκληπιό-θεό του Μύθου,

 στον ομηρικό Θεσσσαλό Ασκληπιο

[Θεσσαλική Ιστορία & Μύθος 6.]

Κωνσταντίνος Αθ. Οικονόμου

   

   Ο Ασκληπιός δεν συμπεριλαμβάνεται στους σημαντικούς θεούς της ελληνικής Μυθολογίας, όμως κατέχει κεντρική θέση στη γενεαλογία των μυθικών Θεσσαλών ηρώων και είναι το πρότυπο του ήρωα-θεραπευτή, φυσιογνωμία του αρχετύπου των ηρώων-θεραπευτών (όπως συμβαίνει και με τον Χείρωνα). Συμμετείχε στην αργοναυτική εκστρατεία και στο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου. Ήταν γιος του θεού Απόλλωνα. Ο Θεός μεταξύ των πολλών ερωμένων του αγάπησε και την Κορωνίδα, κόρη του Λαρισαίου βασιλιά Φλεγύα, καθιστώντας την έγγυο. Η Κορωνίδα δεν έμελλε να δει, όμως, ποτέ το γιο της. Ο Απόλλωνας ήταν ζηλότυπος θεός και δυσαρεστήθηκε όταν ένας κόρακας του αποκάλυψε ότι η ερωμένη του επρόκειτο να παντρευθεί ένα θνητό. Πρώτα, λοιπόν τιμώρησε για την κακή είδηση τον κόρακα, αλλάζοντας το λευκό του φτέρωμα στο γνωστό μας μαύρο. Κατόπιν τιμώρησε την ερωμένη του καίγοντάς την. [Σε άλλη εκδοχή του μύθου η Άρτεμις μαρτύρησε στον αδελφό της, Απόλλωνα, την «άπιστη» Κορωνίδα] Πριν αποτεφρωθεί εντελώς η Κορωνίδα, ο Απόλλωνας διέσωσε το έμβρυο που έφερε στη μήτρα της.

Ο νεογέννητος Ασκληπιός χρειαζόταν κάποιον για να τον μεγαλώσει. Έτσι ο Απόλλωνας έδωσε το βρέφος στο σοφό κένταυρο Χείρωνα, μια άλλη θεραπευτική μορφή, όπως προείπαμε, της ελληνικής μυθολογίας. Έτσι, αν και ο Απόλλωνας υπήρξε θεός της θεραπείας, ο Χείρων δίδαξε τη θεραπευτική τέχνη στον Ασκληπιό. Στην ανατροφή πήρε μέρος και η θεά Αθηνά, η οποία προσφέρει στον Ασκληπιό το πολύτιμο αίμα της Μέδουσας. Το αίμα αυτό που δόθηκε στον Ασκληπιό, αποτελείτο από δύο μέρη, ανάλογα με τη φλέβα από την οποία είχε αναπηδήσει. Το αίμα από τη δεξιά φλέβα θα μπορούσε να θεραπεύσει την ανθρωπότητα, ακόμη και από θάνατο, ενώ το αίμα από την αριστερή φλέβα μπορούσε να θανατώσει.

Το Ασκληπιείον της αρχαίας Τρίκκης

O Ασκληπιός έγινε έτσι ικανός ιατρός, αλλά όταν έφερε πίσω στη ζωή τους Καπανέα και Λυκούργο, που είχαν φονευθεί στη διάρκεια του πολέμου των Επτά επί Θηβών, και τον Ιππόλυτο, το γιο του Θησέα, ανήσυχος ο Δίας για την εξουσία του πάνω στη ζωή και το θάνατο, σκότωσε τον Ασκληπιό με έναν κεραυνό.

[Ο Απόλλων προσπάθησε να εκδικηθεί τους Κύκλωπες που “έφτιαξαν” αυτόν τον κεραυνό. Τότε ο Δίας, για να τιμωρήσει τον Απόλλωνα, τον έκανε για ένα χρόνο θνητό και τον έστειλε υπηρέτη στο βασιλιά Άδμητο (Ευριπίδης, Άλκηστις).]

Μαθαίνουμε στην Αττική τι σήμαινε η λατρεία ενός τέτοιου ήρωα ιατρού, από μια επιγραφή που αποκαλεί τον θεραπευτή ήρωα-ιατρό. Ο Ασκληπιός έκανε την είσοδό του στο λατρευτικό πάνθεον των Αθηνών περίπου το 420 π.Χ., τουλάχιστον δύο αιώνες μετά τη Θεσσαλία, κυρίως τη Δυτική (Τρίκκη). Ο ναός του, το Ασκληπιείον, χτίστηκε σε ένα σημείο της νότιας πλαγιάς της Ακρόπολης, κοντά στην πηγή που θεωρείτο ότι κατείχε θεραπευτικές ιδιότητες. Εδώ λατρεύονταν μαζί του και οι θεές Υγεία και Επιόνη, καθώς και οι δυο γιοι του, Μαχάων και Ποδαλείριος, στους οποίους θα αναφερθούμε σε άλλο σημείωμά μας.

Παρόλα αυτά, για τον Όμηρο, ο Ασκληπιός δεν ήταν θεός αλλά θνητός ήρωας, ένας ήρωας που πέθανε και λατρεύτηκε μόνο νεκρός, όπως οι άλλοι, βασιλικοί ή μη, ήρωες. Στη διάρκεια ζωής του ήταν μόνο «άριστος ιατρός».

Η κύρια πηγή των άρθρων

  Στην Ιλιάδα μολαταύτα, γεννήτωρ της θεραπευτικής τέχνης δεν είναι ο Ασκληπιός. Ο Ασκληπιός αναφέρεται απλώς ως πατέρας των δυο ιατρών γιων του. Ο ποιητής δε γνωρίζει κανένα Ασκληπιό θεό της θεραπείας. Τον παρουσιάζει απλά ως θνητό ιατρό που έγινε ημίθεος μετά το θάνατό του. Ως πατέρα του Ασκληπιού, μάλιστα, ο Όμηρος δεν αναφέρει κανένα, παρά μόνον τον Χείρωνα, τον πατρικό φίλο και δάσκαλό του, που του δίδαξε τη θεραπευτική χρήση των βοτάνων. Αλλά αυτό και μόνο απλώς δεν τον ξεχωρίζει από τον κύκλο των ηρώων που μαθήτευσαν με τον Χείρωνα.

Πηγή: Η Λάρισα και η Θεσσαλική Ιστορία τόμος Α΄, του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου, που εκδόθηκε από το βιβλιοπωλείο Γνώση στη Λάρισα το 2010.

Ο αστερισμός Σκορπιός + ΒΙΝΤΕΟ του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

 

Ο αστερισμός Σκορπιός + ΒΙΝΤΕΟ

του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου - συγγραφέα

 

  Ο Σκορπιός [Scorpius, συντ. Sco] είναι μαζί με τον Τοξότη οι δύο νοτιότεροι αστερισμοί του Ζωδιακού Κύκλου. Συνορεύει με τους αστερισμούς: Οφιούχο, Ζυγό, Λύκο, Γνώμονα, Βωμό, Νότιο Στέφανο και Τοξότη. Έχει έκταση 496,8 τετ. μοίρες [33ος σε έκταση]. Παρότι βρίσκεται ολόκληρος στο νότιο ημισφαίριο της ουράνιας σφαίρας, είναι ορατός στο σύνολό του από την Ελλάδα, αργά τις νύκτες της ανοίξεως και τα καλοκαιρινά βράδια. Είναι γενικά πλήρως ορατός σε γεωγραφικά πλάτη μεταξύ 44°Βόρεια και 90° Νότια.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ: Ο Άρατος ονομάζει τον αστερισμό Τέρας μέγα και Μεγαθηρίον (μεγάλο ζώο),ονομασία που μεταβλήθηκε στην έκδοση του 1720 του Bayer σε Μελαθυρίον. Μυθολογικά αντιπροσωπεύει το σκορπιό που σκότωσε τον γίγαντα κυνηγό Ωρίωνα και για τον λόγο αυτό θρυλείται ότι βρίσκεται σε αντίθετο σημείο του ουρανού από τον αστερισμό Ωρίωνα, που ακόμα τον φοβάται. Σε άλλο μύθο ωστόσο αναφέρονται αρκετοί κλασικοί συγγραφείς, που θεωρούν τον Σκορπίο υπαίτιο της καταστροφικής πορείας των αλόγων που έσερναν το άρμα του θεού Ηλίου, όταν το οδήγησε ο Φαέθων. Για μερικούς αιώνες, ο Σκορπίος ήταν το μεγαλύτερο ζώδιο, καθώς σχημάτιζε «διπλό αστερισμό» μαζί με τις δαγκάνες του (Χηλαί Σκορπίου). Αργότερα, οι Χηλαί Σκορπίου αποσπάσθηκαν και απετέλεσαν τον γνωστό σημερινό ζωδιακό αστερισμό Ζυγό. Εκτός από το Scorpius, οι Ρωμαίοι έγραφαν και Scorpio. Ο Κικέρων δίνει και τη συγγενική αφρικανική ονομασία Nepa(s). Ο Μανίλιος αναφέρει και το επίθετο οπισθοβάμων (αυτός που περπατά προς τα πίσω). Στην αρχαία Κίνα ο Σκορπίος σχημάτιζε ένα σημαντικό τμήμα της μορφής του Γαλάζιου Δράκου της Ανατολής και της άνοιξης, και αργότερα ήταν η κατοικία του Γαλάζιου Αυτοκράτορα. Αλλά στα χρόνια του Κομφούκιου ονομαζόταν Ta Who (η μεγάλη φωτιά). Ως ζώδιο πάλι, αντιπροσώπευε για τους Κινέζους τον Λαγό. Κατά την αντιστοιχία των 12 ζωδίων με τις 12 ισραηλιτικές φυλές, ήταν το έμβλημα της φυλής του Δαν, απεικονιζόμενος ως εστεμμένο φίδι. Παρόμοια, ως φίδι εμφανίζεται ο αστερισμός σε μία περίοδο της αιγυπτιακής Αστρονομίας. Ακόμη, ο λαμπρός αστέρας Αντάρης υπήρξε κάποτε ένα από τα σύμβολα της Ίσιδας. Στην Αραβία ο Σκορπιός ήταν γνωστός ως Al Akrab (σκορπιός), όνομα από το οποίο προήλθαν τα Alacrab, Alatrab, Hacrab, και Akreva στη Συρία. Ο αστερισμός ήταν επίσης σκορπιός, Kazhdum, στην Περσία. Οι Τούρκοι τον ονόμαζαν Koirughi (αυτός που έχει ουρά). Οι Ακκάδιοι τον αποκαλούσαν Girtab, [κεντρίζων]. Αργότερα στη Μεσοποταμία, ήταν σύμβολο του σκότους που συμβάδιζε με τη μείωση της ηλιακής ακτινοβολίας, μετά τη φθνοπωρινή ισημερία. Οι Βαβυλώνιοι τον ταύτιζαν με τον όγδοο μήνα του έτους τους, τον Arakh Savna (Οκτώβριος-Νοέμβριος). Αρχικά στην Ινδία, ο Σκορπίος ήταν ο Ali, ο Vicrika ή ο Vrishaman. Αλλά αργότερα έγινε ο Kaurpya και ο Kaurba, μεταφράσεις δηλαδή του ελληνικού «σκορπιός». Ο Δάντης τον θεώρησε ως un Secchione, «κουβάς που όλος φωτιά είναι», και στο «Καθαρτήριον» ως Il Friddo Animal, παγερό ζώο. Οι νορμανδοί πρόγονοι των Βρετανών τον ονόμαζαν Escorpiun, ενώ οι Αγγλοσάξονες Throwend. Ο Σκορπιός είναι γνωστός για τη εμφάνιση πολλών καινοφανών αστέρων κατά τη διάρκεια των ιστορικών χρόνων. Σημαντικότερος ανάμεσά τους είναι ίσως ο Σουπερνόβα του 134 π.Χ.. Το κινέζικο She Ke επιβεβαιώνει αυτή την εμφάνιση, καταγράφοντας τον «παράδοξο αστέρα» τον Ιούνιο του 134 π.Χ.

   Η ΨΕΥΔΟΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑΣ: Ως ζωδιακός αστερισμός, ο Σκορπιός συνδέθηκε με την ψευδοεπιστήμη της Αστρολογίας και άλλες προλήψεις, από την εποχή των δεισιδαιμόνων Ρωμαίων. Η ηλιακή δύση του το φθινόπωρο πιστευόταν ότι ασκούσε κακή επίδραση και συνοδευόταν από θύελλες. Όμως, οι αλχημιστές τον είχαν σε εκτίμηση, καθώς πίστευαν πως, όταν ο Ήλιος βρισκόταν στον Σκορπιό, ο σίδηρος μπορούσε να μετατραπεί σε χρυσό! Οι αρχαίοι αστρολόγοι τον θεωρούσαν γόνιμο ζώδιο, αλλά «καταραμένο» ως πηγή πολέμων και διχόνοιας, επειδή εκεί τοποθετούσαν τη γέννηση του πλανήτη Άρη, θεού του πολέμου! Ακόμα πιστευόταν ότι ο Σκορπιός «κυβερνούσε» χώρες όπως την Ιουδαία, τη Μαυριτανία, την Καταλωνία, η Νορβηγία, την Καρχηδόνα [πράγμα που δεν εμπόδισε την .. καταστορφή της], τη Λιβύη, την Αίγυπτο, τη Σαρδηνία, και πάει λέγοντας. Ο Πλίνιος ο πρεσβύτερος γράφει ότι η εμφάνιση κομήτη στον Σκορπιό προανάγγελλε μάστιγα ερπετών και εντόμων, ιδιαιτέρως ακρίδων! Στην εποχή μας ο `Ηλιος βρίσκεται μέσα στα όρια του Σκορπίου μόνον από τις 23 ως τις 29 Νοεμβρίου, μόλις εννέα ημέρες δηλαδή έναντι 19 του Οφιούχου, ενώ οι ημερομηνίες αυτές μετατίθενται προς τα εμπρός με ρυθμό 1 ημέρα ανά 71,1 έτη [αλήθεια το γνωρίζουν οι λάτρεις της αστρολογίας;].

Νεφέλωμα Γάτας

ΦΩΤΕΙΝΟΤΕΡΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ: Ο αστερισμός έχει 167 ορατούς αστέρες [≤ 6,5]. Ο αστέρας α Σκορπίου είναι ο φωτεινότερος του αστερισμού, με φαινόμενο μέγεθος 0,96. Είναι γνωστός με το ελληνικό όνομα Αντάρης. Ο τριπλός αστέρας β Σκορπίου [φ.μ. 2,4], ονομάζεται και Γραφφίας. Ο δ [φ.μ. 2,32], φέρει το ιδιαίτερο όνομα Dschubba. Ο θ, διπλός [φ.μ. 1,87], ήταν γνωστός στη Μεσοποταμία ως Sargas. Ο ι1 [φ.μ. 3,03], είναι κιτρινόλευκος λαμπρός υπεργίγαντας. Ο λ [φ.μ. 1,63], είναι γνωστός ως Shaula. Ο ν [φ.μ. 4,01], έχει το ιδιαίτερο όνομα Jabbah. Είναι τετραπλός αστέρας που απέχει 440 έτη φωτός από τη Γη. Ο σ μαζί με τον τ ήταν οι Al Niyat [Προμαχώνες της Καρδίας], επειδή έχουν ανάμεσά τους τον Αντάρη, την «καρδιά» του Σκορπιού. Ο ω1 [φ.μ. 3,96] μαζί με τον αμυδρότερο ω2 ήταν το Jabhat al Akrab των Αράβων [το Μέτωπο του Σκορπιού].

Μ6α Πεταλούδα

ΑΞΙΟΣΗΜΕΙΩΤΑ ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ: Ο RR Σκορπιού είναι μεταβλητός αστέρας με περίοδο 281,45 ημέρες, με φ.μ. από 6 ως 12,4. Εντυπωσιακό είναι το ανοικτό σμήνος M6 (NGC 6405), γνωστό και ως "Butterfly Cluster" [Σμήνος Πεταλούδα, φ.μ. 4,2], με πάνω από 50 φωτεινούς αστέρες σε ένα χώρο διαστάσεων 12 περίπου ετών φωτός. Απέχει από τη Γη 2.000 έ.φ., ενώ μέσα του, ο ημιπεριοδικός μεταβλητός αστέρας BM Σκορπιού επηρεάζει ελαφρά τη συνολική φωτεινότητα του σμήνους. Ακόμη φωτεινότερο και μεγαλύτερο είναι το ανοικτό σμήνος Μ7 (NGC 6475, φ.μ. 3,3), που έχει πάνω από εκατό αστέρες σε ένα χώρο διαστάσεων 20 με 25 περίπου έτη φωτός. Απέχει από τη Γη ως 1000 έτη φωτός. Την ίδια έκταση εμφανίζει και το ανοικτό σμήνος Trumpler 24, αμυδρό αλλά σε απόσταση 5.200 έτη φωτός [διαστάσεων 135 ετών φωτός]. Μικρότερο αλλά με πολύ φωτεινούς αστέρες είναι και το ανοικτό σμήνος NGC 6231 [φ.μ. 2,6], παρ' όλο που απέχει από τη Γη, περίπου 6.000 έτη φωτός. 

Το σφαιρωτό σμήνος Μ4 (NGC 6121) είναι το φωτεινότερο σφαιρωτό του αστερισμού [φ.μ. 5,9], σε απόσταση 6.000 έτη φωτός από εμάς, ίσως το κοντινότερό μας σφαιρωτό σμήνος. Στο Μ4 βρίσκεται και ο πάλσαρ PSR 1620-26, που φαίνεται ότι έχει ένα πλανήτη με μάζα 2,5 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Δία σε απόσταση 3,2 δισ. χλμ. από αυτόν. Ο πάλσαρ αποτελεί διπλό σύστημα με λευκό νάνο πολύ πιο κοντά του από ότι ο πλανήτης. Στο Σκορπιό εντοπίζεται και το νεφέλωμα εκπομπής NGC 6334, γνωστό ως «Πατούσα της Γάτας» ή «Νύχια της Αρκούδας» ["Cat's Paw Nebula" ή "Bear Claw Nebula"]. Αυτό απέχει περίπου 5.500 έτη φωτός από εμάς. Η πηγή ακτίνων Χ, Sco X-1, του Σκορπιού είναι η φαινομενικά εντονότερη πηγή ακτίνων Χ σε όλο τον ουρανό. Τέλος, στον αστερισμό υπάρχει η πηγή ακτίνων γ, GRO J1655-40, που απέχει περίπου δέκα χιλιάδες έτη φωτός από τη Γη. Πρόκειται για διπλό αστρικό σύστημα, το ένα μέλος του οποίου είναι μαύρη τρύπα, με υπέρφωτο πίδακα. Χαρακτηρίζεται από τους αστρονόμους ως “μίνι κβάζαρ”.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

ΤΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΒΙΝΕΟ ΕΔΩ: 

https://www.youtube.com/watch?v=a_YrxqyNzOo

Η Κοίμηση της Θεοτόκου (σύμφωνα με την Πατερική Διδαχή) 15.8 +ΒΙΝΤΕΟ+ ΚΑΤΑΒΑΣΊΕΣ+ παράκληση στην Παναγία Σουμελά, Από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Η Κοίμηση της Θεοτόκου (σύμφωνα με την Πατερική Διδαχή) 15.8 +ΒΙΝΤΕΟ+ ΚΑΤΑΒΑΣΊΕΣ+ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ στην Παναγία Σουμελά

Από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

  Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που εορτάζουμε στις 15 Αυγούστου είναι η μεγαλύτερη από τις Θεομητερικές εορτές, τις εορτές, δηλαδή, που καθιέρωσε η Εκκλησία προς τιμήν της Μητέρας του Κυρίου μας, και πιθανότατα η παλαιότερη από όλες. Οι πρώτες ιστορικές αναφορές στη μεγάλη αυτή εορτή εμφανίζονται στα μέσα του 5ου αιώνα, κατά την εποχή που συγκλήθηκε η Γ΄Οικουμενική Σύνοδος. Η θέση της Παναγίας μέσα στο λατρευτικό κύκλο της Εκκλησίας μας επιβεβαιώθηκε από τη Σύνοδο της Εφέσου, ενώ είναι βέβαιο ότι πολύ νωρίτερα είχε αναπτυχθεί η αποδοχή της τιμής της από τις τοπικές χριστιανικές κοινότητες. Πληροφορίες για το βίο της Θεοτόκου, πριν τον Ευαγγελισμό της και μετά την Ανάληψη του Κυρίου, αντλούμε από την Ορθόδοξη Παράδοση, μιας και τα βιβλία της Καινής Διαθήκης δεν μας επιτρέπουν να γνωρίζουμε κάποια στοιχεία αυτών των περιόδων της ζωή της. Από την Ιερά Παράδοση οι πληροφορίες αυτές πέρασαν στα λεγόμενα απόκρυφα ή ψευδεπίγραφα βιβλία. Έτσι θα λέγαμε ότι ο Δεκαπενταύγουστος είναι ένα ιστορικό κληροδότημα αυτών των βιβλίων. Τέτοια, λοιπόν κύρια πηγή είναι: “Η Απόκρυφος διήγησις του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου περί της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μαρίας» ενώ συμπληρωματικές πληροφορίες παίρνουμε από το σύγγραμμα «Περί θείων ονομάτων» του Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, από τα «Εγκώμια εις την Κοίμησιν» διαφόρων Πατέρων της Εκκλησίας όπως των αγίων Μόδεστου Ιεροσολύμων, Ανδρέα Κρήτης, Γερμανού Κωνσταντινουπόλεως, Ιωάννη Δαμασκηνού κ.ά., καθώς και από τα τροπάρια που ψάλλει η Εκκλησία μας. Στα κείμενα αυτά διασώζεται η «αρχαία και αληθεστάτη» παράδοση της Εκκλησίας μας γι' αυτό το Θεομητορικό γεγονός. Ένα κομμάτι της παράδοσης είναι άλλωστε και η ορθόδοξη εικονογραφία.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μάς δίνουν τα παραπάνω κείμενα, η Θεοτόκος ειδοποιήθηκε από άγγελο του Θεού για τον επικείμενο θάνατό της. Αφού στη συνέχεια ανέβηκε στο όρος των Ελαιών για να προσευχηθεί, κατέβηκε στο σπίτι της. Εκεί γνωστοποίησε στους γνωστούς της την αναχώρησή της απ' αυτόν τον κόσμο και ετοίμασε τα της ταφής της. Γύρω από την κλίνη της Θεοτόκου συγκεντρώθηκαν όλοι οι Απόστολοι, εκτός από το Θωμά. Η Δύναμη του Αγίου Πνεύματος με σχήμα νεφέλης τους άρπαξε από τα διάφορα μέρη της οικουμένης, όπου κήρυσσαν και τους συγκέντρωσε στα Ιεροσόλυμα. «Το δε θεοδόχον αυτής σώμα μετά αγγελικής και αποστολικής υμνωδίας (με ύμνους από Αποστόλους και αγγέλους) εκκομισθέν και κηδευθέν (μεταφέρθηκε και κηδεύτηκε), εν σορώ τη εν Γεσθημανή κατετέθη, εν ω τόπω επί τρεις ημέρας η των αγγέλων χοροστασία και υμνωδία διέμεινεν άπαυστος (για τρεις μέρες η υμνωδία των αγγέλων ήταν ακατάπαυστη). Μετά δε την τρίτην ημέραν της αγγελικής υμνωδίας παυσαμένης, παρόντες οι απόστολοι, ενός αυτοίς απολειφθέντος (του Θωμά που έλειπε) και μετά την τρίτην ελθόντος και το θεοδόχον σώμα προσκυνήσαι βουληθέντος (όταν μετά τον ερχομό του ο Θωμάς θέλησε να προσκυνήσει το άχραντο σώμα της Θεοτόκου), ήνοιξαν την σορόν. Και το μεν σώμα αυτής το πανύμνητον ουδαμώς ευρείν ηδυνήθησαν, μόνα δε αυτής τα εντάφια κείμενα ευρόντες και της εξ αυτών αφάτου ευωδίας εμφορηθέντες ( γέμισαν από την ανείπωτη ευωδία που έβγαζαν) ησφάλισαν την σορόν»¹. Ο Υιός της που είχε σαρκωθεί από αυτήν, είχε δεχτεί στους ουρανούς το άχραντο σώμα της και την αγία της ψυχή. Την παράδοση αυτή της Εκκλησίας μας συνοψίζει άριστα το εξαποστειλάριο της εορτής της Κοιμήσεως, «Απόστολοι εκ περάτων, συναθροισθέντες ενθάδε, Γεσθημανή τω χωρίω, κηδεύσατέ μου το σώμα, και συ Υιέ και Θεέ μου, παράλαβέ μου το πνεύμα».

Η Κοίμηση της Θεοτόκου περιλαμβάνει το θάνατο και την ταφή της αλλά και τη μετάστασή της στους ουρανούς. Όπως λέει το κοντάκιο της εορτής, «τάφος και νέκρωσις ουκ εκράτησε (τη Θεοτόκο), ως γαρ ζωής μητέρα, προς την ζωήν μετέστησεν ο μήτραν οικήσας αειπάρθενον». Δηλαδή ο τάφος και η νέκρωση δεν κράτησαν τη Θεοτόκο, γιατί ο Κύριος, που είναι η πηγή της αληθινής ζωής, πήρε την ανθρώπινη σάρκα στην κοιλιά της Θεοτόκου και γεννήθηκε από αυτήν. Έτσι έκαμε την Παναγία Μητέρα του, μητέρα της ζωής, πηγή της ζωής.

Αφού ο Κύριος με το σταυρικό του θάνατο πάτησε και κατάργησε το θάνατο, ήταν φυσικό να ανεβάσει στους ουρανούς τη Μητέρα του και να της χαρίσει τη δόξα της αιωνιότητας. Όπως λένε τα τροπάρια της Κοιμήσεως, ο θάνατός της προμνηστεύεται τη ζωή. Αυτή που γέννησε τη ζωή, έχει μεταβεί στη ζωή. Έτσι ο θάνατός της ονομάζεται «αθάνατος Κοίμησις». Και όλα αυτά γιατί η Παναγία πρώτη μεταξύ των ανθρωπίνων πλασμάτων πραγματοποίησε τη θεοποίηση του ανθρώπου, που είναι η συνέπεια της σάρκωσης. Στο πρόσωπο της Θεοτόκου η ανθρωπότητα πρόσφερε τη Νέα Εύα, μέσω της οποίας θα πραγματοποιούνταν αυτό που ο ίδιος ο Θεός είχε υποσχεθεί στους Πρωτοπλάστους (Πρωτευαγγέλιο) μετά την πτώση τους: Τη συμφιλίωση με το Θεό και τη θέωση του ανθρώπου. Όπως ακριβώς το είπαν οι Πατέρες «Ο Θεός ενηνθρώπησεν, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν²». «Άνθρωπος γίνεται Θεός ίνα Θεόν τον Αδάμ απεργάσηται³». Αυτήν τη θεοποίηση έδειξε η Θεοτόκος, γιατί, όπως λέει ο ιερός Καβάσιλας, φανέρωσε τον άνθρωπο όπως ήταν στην αρχή στον Παράδεισο, και όπως έπρεπε στη συνέχεια να γίνει. Με την Κοίμησή της προπορεύτηκε στη δόξα που μας περιμένει. Ο Νικηφόρος Θεοτόκης προσθέτει: «αυτή είναι δόξα μεγαλύτερη από όλες τις δόξες, οπού έλαβε η Θεοτόκος, να αναστηθεί πρωτύτερα από τον καιρό της αφθαρσίας, να δοξασθή προτού να γίνει η κρίσις και η εξέτασις, να λάβη την ανταπόδοσιν προτού να έλθη η ημέρα της ανταποδόσεως, να τιμηθή τέλος πάντων με προνόμια, όμοια με εκείνα του υιού της». Εκείνο δηλαδή που θα απολαύσουν οι πιστοί μετά τη δεύτερη έλευση του Κυρίου και γενική κρίση, προαπολαμβάνει κατεξοχήν η Μητέρα του Θεού. Έτσι εξηγείται γιατί η εορτή της Κοιμήσεως είναι στη συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας, ένα δεύτερο Πάσχα. Της «άλλης βιοτής της αιωνίου, την απαρχήν» που εορτάζουμε το Πάσχα, ο πρώτος καρπός είναι η δόξα της Υπεραγίας Θεοτόκου.

  Εφόσον για την Εκκλησία μας η Θεοτόκος είναι «του πεσόντος Αδάμ η ανάκλησις, των δακρύων της Εύας η λύτρωσις⁴», ας αφήσουμε τον επίλογο στον μεγάλο Πατέρα Ιωάννη Δαμασκηνό: “Η Θεοτόκος βοήθησε στη σάρκωση του Χριστού, εξυπηρέτησε την παγκόσμια σωτηρία γιατί μ' αυτήν πραγματοποιήθηκε η προαιώνια απόφαση του Θεού: η σάρκωση του Λόγου και η δική μας σωτηρία.”

1. Ιωάννης ο Δαμασκηνός, Β' Εγκώμιον εις την πάνσεπτον Κοίμησιν της Θεομήτορος, 18.

2. Μ. Αθανάσιος, ΒΕΠ 30, 119

3. Υμνολογία της Εκκλησίας μας: Δοξαστικό αίνων, 25 Μαρτίου

4. Από τον Ακάθιστο Ύμνο.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ:  

ΚΑΤΑΒΑΣΙΕΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ:

'ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ:

https://www.youtube.com/watch?v=nfI0KaXUSrc&list=PLH04F-N8L60GhXDwYd6AGyeZPn_a9jEKU&index=20

Οι διωγμοί των Σαρακατσαναίων στο κρατίδιο των Σκοπίων και η ... έξοδος προς την Ελλάδα από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

 

Οι διωγμοί των Σαρακατσαναίων στο κρατίδιο των Σκοπίων και η ... έξοδος προς την Ελλάδα

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου

   Πολλοί από εμάς αναρωτιόμαστε συχνά αν υπάρχει ή υπήρχε ελληνική μειονότητα στη χώρα των Σκοπίων, τότε που ο Τίτο ίδρυσε τη λεγόμενη Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας και που η ελληνική κυβέρνηση της τότε ΕΡΕ [Συναγερμός] και των άλλων κεντρώων συγκυβερνητών τους δεν έβγαλαν ούτε ψίθυρο, ίσως επειδή ο Τίτο βοήθησε κλείνοντας τα σύνορα, βοηθώντας την ελληνική κυβέρνηση να νικήσουν τους πολιτικούς αντιπάλους του λεγόμενου οξύμωρα... ''δημοκρατικού στρατού'', στο Γράμμο και το Βίτσι, εγκλωβίζοντας τους εκεί, πλην ολίγων που δραπέτευσαν στον σταλινικό παράδεισο του Εμβέρ Χότζα.

Έλληνες στο Μοναστήρι των Σκοπίων!! [από φωτό πριν τον πόλεμο]

  

   Τέλος πάντων, αναρωτιούνται πολλοί αν αυτή η μειονότητα υπάρχει, ή ''μακεδονοποιήθηκε'', γιατί δεν ακούγεται κάτι σχετικό. Σίγουρα υπήρχαν και υπάρχουν ως τις μέρες μας Βλάχοι, απόλυτα ελληνικής συνειδήσεως, που ακόμα και σήμερα έχουν συγγενείς εδώ στην περιοχή της Θεσσαλίας, όμως πρέπει στο σημερινό σημείωμά μας να αναφερθούμε στην περίπτωση στους Σαρακατσανέων που ζούσαν εκεί.

  Είναι γνωστό πως έγινε και μία ''δίκη'' Σαρακατσαναίων το 1947, στη μητρόπολη των βουλγαροσλάβων των Σκοπίων, ουσιαστικά με την κατηγορία πως οι Σαρακατσάνοι αυτοαποκαλούνταν Έλληνες! Όταν ιδρύθηκε η ψευτομακεδονία, αυτή του Τίτο, το 1944, σαν δημοκρατία λαϊκή μέσα στα όρια της Γιουγκοσλαβίας, υπήρχαν στα Σκόπια περίπου 3.500 με 4.000 δηλωμένοι Σαρακατσάνοι, εκτός των λοιπών Ελλήνων, που πλειοψηφούσαν μάλιστα στο νότο [Μοναστήρι, κ.ά.] και οι οποίοι είχαν αποκλειστεί μέσα στη Γιουγκοσλαβία. Στο μεταξύ, η λεγόμενη Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας, με στόχο τη ''μακεδονοποίηση'' εντός εισαγωγικών, επέβαλε με νόμο αλλαγή επιθέτων με στόχο να χαθεί αυτή η ελληνική ρίζα. Έτσι, συνήθως, παίρναν το όνομα του πατέρα τους και βάζανε στο τέλος μια κατάληξη «-εφσκι» ή «-ωφ». Βλέπουμε, επί παραδείγματι, το γιος του Γιώργου να μετατρέπεται σε Γεωργέφσκι ή Γεωργώφ. Με τον ίδιο τρόπο ο γιος του Δημήτρη ''βαφτιζόταν'' Δημητρέφσκι ή Δημητρώφ.

Φυσικά, υπήρξαν αντιδράσεις. Γι' αυτό έγινε και πιο αυστηρό το πρόγραμμα αυτής της ''μακεδονοποίησης''. Μάλιστα, το 1947 Σαρακατσάνοι παραπέμφθηκαν σε δίκη, που έμεινε γνωστή στα Σκόπια σαν ''η δίκη των Σαρακατσάνων'', οι πιο εκδηλωτικοί από αυτούς που ζούσαν κοντά στα ελληνικά σύνορα, μεταξύ των οποίων, κάποιος Χρήστος Αποστόλου, ο Χρήστος Μπάρτιος, ο Τζελέπης, ο Χουσνής και ο 19χρονος τότε Βαγγέλης Μαριούλας, με την κατηγορία ότι ήταν κατάσκοποι της Ελλάδας. Τελικά τιμώρησαν όλους αυτούς με φυλακίσεις, ενώ ταυτόχρονα ως διοικητικό μέτρο επιβλήθηκε υποχρεωτικά η μετακίνηση των Σαρακατσαναίων σε απόσταση 70 χιλιόμετρα από τα ελληνικά σύνορα.

Τότε ήταν που τους εφοδιάσαν όλους με ειδικές ταυτότητες με την ένδειξη ''Κ'', Καρακατσάνης δηλαδή, κάτι ανάλογο με αυτό που έκαναν και οι Γερμανοί στους Εβραίους, με τα κίτρινα αστέρια. Παράλληλα για να τους πάρουν τα κοπάδια με τα πρόβατα - η μοναδική τους περιουσία αυτή ήταν τότε, κτηνοτρόφοι πάντοτε - ζήτησαν από τους επικεφαλείς των τσελιγκάτων, γιατί υπήρχαν ακόμα τα τσελιγκάτα τότε, να δηλώσουν πόσα πρόβατα έχει ο καθένας.

Και αφού γίνονταν δηλώσεις, στις οποίες οι τσελιγκάδες δήλωναν όπως τους ζητήθηκε, στο όνομα του, ας πούμε, ολόκληρο του βιός του που είχε καθώς και τα ονόματα όλων των οικογενειών του τσελιγκάτου - τότε συνήθως υπήρχαν 20 με 30 οικογένειες που υπάγονταν σε κάθε τσελιγκάτο – καθώς και τον αριθμό των πρόβατων. Αν δίναν μεγάλο αριθμό, έλεγε η διαταγή, ό,τι αν ξεπερνούσαν τα 400 πρόβατα, για όλες τις οικογένειες του τσελιγκάτου, τα υπόλοιπα δημεύονταν υπέρ του κράτους. Αυτή βεβαίως, καταλαβαίνουμε όλοι, σε μια κτηνοτροφική οικογένεια, σε ένα κτηνοτροφικό κομμάτι του πληθυσμού, ήταν η χαριστική βολή. Με την έννοια ότι διαλύθηκαν τα τσελιγκάτα τότε, και οι Σαρακατσαναίοι αναγκάστηκαν να εγκατασταθούν σε πόλεις ή σε μεγαλύτερα χωριά, και να δουλεύουν, σαν εργάτες πια, σε κτηνοτροφικές μονάδες, ή ακόμα και σε εργοστάσια. Και υποχρεωτικά να μαθαίνουν αυτή που λέμε «μακεδονική γλώσσα», αυτόν τον αχταρμά βουλγάρικων και σέρβικων λεξιλογικών τύπων. Βέβαια, οι ορεσίβιοι Σαρακατσάνοι, οι καθαρόαιμοι αυτοί Έλληνες, συνέχισαν να διατηρούν τις κοινωνικές σχέσεις, κρατήσαν μεταξύ τους τα ελληνικά ονόματα και επώνυμα, ενώ οι γονείς πάντοτε μάθαιναν στα παιδιά και γραφή και ανάγνωση ελληνική.

   Όταν, μετά από μερικά χρόνια, είδε η κυβέρνηση των Σκοπίων, στα πλαίσια της Ομοσπονδίας της Γιουγκοσλαβίας, ότι αυτή η πληθυσμιακή ομάδα δύσκολα ... ''μακεδονοποιούνταν'', τη ''διευκόλυνε'' να φύγει για την Ελλάδα. Όποιος δήλωνε Έλληνας, μπορούσε να φύγει απ' την Ελλάδα και έπρεπε να το κάνει αυτό μέσα σε δύο μήνες. Αυτά έγιναν στην περίοδο μετά το 1956.

Η ελληνική κυβέρνηση φυσικά σιωπούσε, ηχηρά, βάζοντας μάλιστα σαν μητριά εμπόδια σ΄αυτούς που επιθυμούσαν να περάσουν τα σύνορα! Πολλοί τελικά απ' αυτούς εγκαταστάθηκαν κυρίως στο Ελευθέριο και Νέο Κορδελιό της Θεσσαλονίκης. Αξίζει ν΄ αναφέρουμε ότι σήμερα στην περιοχή αυτή το 20% του πληθυσμού προέρχεται από αυτές τις οικογένειες που έφυγαν τότε. Φυσικά, καμιά πρόνοια δεν υπήρξε γι΄ αυτούς, καμιά εφημερίδα δεν έγραψε για την περίπτωση τους και καμιά ουδέποτε ελληνική κυβέρνηση τους βοήθησε. Αν όμως το πρόβλημα αφορούσε, επί παραδείγματι τις διώξεις των ... Κούρδων στη χώρα του ... Περού, η προοδευτική τουλάχιστον διανόηση θα επαναστατούσε.

Αντίθετα, τους διώκτες του Ελληνισμού τους αναγνωρίσαμε¹ εμείς οι ίδιοι, ως κρατική οντότητα, και δώσαμε στο κρατίδιο το όνομα Βόρεια Μακεδονία, κι ενώ εμείς στο σχολείο μαθαίναμε ότι οι νομοί της Βόρειας Μακεδονίας είναι ο νομός του Κιλκίς, της Φλώρινας, άντε και της Πέλλας. Αυτά τα ολίγα.

Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε!

Πηγή: Wikipedia, & https://x.com/i/status/1968916032992534741

1. Όπως απαίτησαν από την κυβέρνηση Τσίπρα η Ούρσουλα και η WOKE κυβέρνηση Μπάιντεν. Μια συμφωνία που απλώς αποδέχθηκε και η κυβέρνηση Μητσοτάκη ...

Ο Νεομάρτυς Σταμάτιος εκ Βόλου (16/8/1680)1 + ΒΙΝΤΕΟ Του Κων. Α. Οικονόμου δασκάλου στο 32ο Δ. Σχολείο Λάρισας

 

Ο Νεομάρτυς Σταμάτιος εκ Βόλου (16/8/1680)¹ + ΒΙΝΤΕΟ 

Του Κων. Α. Οικονόμου δασκάλου στο 32ο Δ. Σχολείο Λάρισας

Ο Σταμάτιος γεννήθηκε στο χωριό Άγιος Γεώργιος Νηλείας του Πηλίου και καταγόταν από την φημισμένη οικογένεια των Σταματόπουλων, που ήκμασε στο κεφαλοχώρι αυτό, μέχρι το 1821. Ακόμη και σήμερα, οι ντόπιοι δείχνουν τον τόπο της πατρικής του οικίας, όπου σώζονται ερείπια και μια κρήνη που ονομάζεται «βρύση του Αη Σταμάτη». Από μικρός ο Σταμάτιος διακρίνονταν για την πίστη στο Χριστό και την αγάπη στη σκλαβωμένη πατρίδα καθώς, ζώντας στον 17ο αιώνα, ζούσε έντονα την καταπίεση των Ελλήνων από τον κατακτητή. Όταν κάποιος αγάς ήρθε στην περιοχή τους για να συγκεντρώσει τις ετήσιες εισφορές (χαράτσια) για το σουλτάνο, αδίκησε τους φτωχούς ραγιάδες. Έτσι μια αντιπροσωπεία των κατοίκων της περιοχής, μεταξύ των οποίων και ο Σταμάτιος, στάλθηκε στην Υψηλή Πύλη για να διαμαρτυρηθεί στο μεγάλο βεζύρη². Ο τοπικός αγάς είχε επιβάλει αβάσταχτους φόρους χάριν της Βαλιδέ χανούμ Κιοσσέμ, στην οποία είχε δωρηθεί η χερσόνησος της Μαγνησίας. Όμως ο ανώτατος αυτός Οθωμανός, στον οποίον έκαναν την καταγγελία, όντας φίλος του άδικου αγά, έδωσε εντολή να τους ξυλοκοπήσουν άγρια και έπειτα να τους διώξουν. Καθώς οι φρουροί τους έδιωχναν σπρώχνοντάς τους από το οίκημα του βεζύρη, κάποιοι παριστάμενοι Οθωμανοί, βλέποντας ότι ο Σταμάτιος διαμαρτυρόταν φωνάζοντας περισσότερο, τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν πίσω στο βεζύρη με την ψευδή κατηγορία ότι, ενώ ήταν παλιότερα Μουσουλμάνος, αρνήθηκε την παλιά του πίστη και είχε γίνει πλέον Χριστιανός.

 Ο ίδιος το αρνήθηκε, αλλά ο βεζύρης τον έστειλε στον κριτή. Εκεί και πάλι ο Σταμάτιος αρνήθηκε τις κατηγορίες, αλλά ο κριτής του απάντησε πως, ακόμα κι αν η κατηγορία ήταν ψεύτικη, εκείνος έπρεπε τώρα να αλλαξοπιστήσει! Όμως ο γενναίος Μάρτυρας του απάντησε ότι προτιμούσε να πεθάνει παρά να αρνηθεί την πίστη του. Τότε ο κριτής τον έστειλε πίσω στο βεζύρη για ν' αποφασίσει ο ίδιος για την τύχη του. Ο μεγάλος αξιωματούχος του σουλτάνου προσπάθησε να καλοπιάσει τον Άγιο με κολακείες και υποσχέσεις για πλούτη κι αξιώματα, όμως εκείνος του απαντούσε με θάρρος πως ο πλούτος του κι η δόξα του ήταν ο Ιησούς Χριστός. Τότε διατάχθηκε να ριχτεί στη φυλακή και να τιμωρείται καθημερινά. Έπειτα από λίγες μέρες οδηγήθηκε πάλι στο βεζύρη, ο οποίος πίστευε πως ο Σταμάτιος θα είχε αλλάξει γνώμη. Βλέποντας το αμετάθετο της πίστης του, τον απείλησε πως αν δεν γινόταν Μουσουλμάνος θα διέταζε το θάνατό του. Εκείνος και πάλι έμεινε ανυποχώρητος σαν βράχος. Τότε ο βεζύρης διέταξε τον αποκεφαλισμό του Μάρτυρα, που έγινε τη 16η Αυγούστου του 1680, μπροστά στον Ιερό Ναό της Αγίας Σοφίας της Πόλης. Αξίζει να σημειώσουμε πως μέχρι πριν λίγα χρόνια ο Άγιος Νεομάρτυς Σταμάτιος ταυτιζόταν με τον Άγιο Απόστολο το Νέο καθώς ήταν από κοντινά χωριά και μαρτύρησαν την ίδια μέρα, σε διαφορετικό χρόνο. 

   

O Αγιος Απόστολος ο Νέος, από τον Αγιο Λαυρέντιο Πηλίου, μαρτύρησε στις 16 Αυγούστου 1686, ο δε Αγιος Σταμάτιος, από τον Αγιο Γεώργιο Νηλείας Πηλίου, στις 16 Αυγούστου 1680. Έτσι φαίνεται πως, με την πάροδο των ετών, οι δύο αυτές μορφές των Νέων Μαρτύρων ταυτίστηκαν στη συνείδηση των πιστών Πηλιορειτών.

Ο θεολόγος Βασίλειος Σκιαδάς, τεκμηρίωσε την άποψη ότι ο Αγιος Σταμάτιος είναι διαφορετικό πρόσωπο από τον Αγιο Απόστολο το νέο. Από τότε καθιερώθηκε από την Ι. Μ. Δημητριάδος (αρχιερατεύοντος του ήδη μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου) να τιμάται η μνήμη του, στον Αγιο Γεώργιο Νηλείας, (κτίσθηκε παρεκκλήσι επ’ονόματί του, στο ναό του Αγ. Γεωργίου) την πρώτη Κυριακή μετά την 16η Αυγούστου που ήταν η ημέρα του μαρτυρίου του, ενώ στις 16/8 τιμάται η μνήμη του αγίου Αποστόλου του Νέου.

   

Την ημέρα του εορτασμού της μνήμης του Αγίου Σταματίου μεταφέρεται εν πομπή στον πανηγυρίζοντα ναό το τμήμα του λειψάνου του, που διασώζεται στην Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών Πηλίου.

Τροπάριο: Ο μάρτυς Σταμάτιος εν τη αθλήσει αυτού, ημάς συνεκάλεσε μέλψαι την μνήμην αυτού, την θείαν εν άσμασιν, ούτος γάρ ο γενναίος, του Σωτήρος οπλίτης, ήσχυνε τούς της Άγαρ ασεβείς αποτόμως, διό και διά ξίφους απήλειφε.

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Εδώ και χρόνια ο Άγιος Σταμάτιος τιμάται την πρώτη Κυριακή μετά την 16η Αυγούστου που ήταν η ημέρα του μαρτυρίου του, ενώ στις 16/8 τιμάται η μνήμη του αγίου Αποστόλου του Νέου.

2. Ο Μ. Βεζύρης ήταν αξίωμα ανάλογο μ' αυτό του σημερινού πρωθυπουργού.

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ: 

ΚΑΙ ΕΔΩ: https://www.youtube.com/watch?v=-q4-cfx-bL8&list=PLH04F-N8L60GhXDwYd6AGyeZPn_a9jEKU&index=13

Ο Άγιος Απόστολος ο Νέος από τον Α. Λαυρέντιο Πηλίου (16/8/1686) Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου στο 32ο Δ. Σχολείο Λάρισας

 

Ο Άγιος Απόστολος ο Νέος από τον Α. Λαυρέντιο Πηλίου (16/8/1686)

Του Κωνσταντίνου Αθ. Οικονόμου δασκάλου στο 32ο Δ. Σχολείο Λάρισας

   

  Ο Άγιος Απόστολος γεννήθηκε στον Άγιο Λαυρέντιο του Πηλίου και καταγόταν από φτωχούς αλλά ευσεβείς γονείς. Ο πατέρας του ονομαζόταν Κων/νος Σταματίου. Ο Απόστολος σε ηλικία 15 ετών έμεινε ορφανός από μητέρα και πατέρα, έτσι αναγκάστηκε, για λόγους βιοποριστικούς να μεταβεί στην Κωνσταντινούπολη, όπου ανέλαβε εργασία σ΄ ένα καπηλειό (ταβέρνα). Εκείνα τα χρόνια οι συμπατριώτες του Αγίου βασανίζονταν σκληρά και φορολογούνταν άδικα και δυσβάστακτα. Έτσι μια ομάδων ανδρών του χωριού Α. Λαυρέντιος μετέβη στην Πόλη για να καταφύγουν στους επιτρόπους της Βαλιδέ χανούμ (μητέρα του σουλτάνου), μήπως και βρουν το δίκιο τους. Όμως οι Οθωμανοί επίτροποι, όχι μόνο δε δέχτηκαν το δίκαιο των παραπόνων τους, αλλά οδήγησαν τρεις απ΄ αυτούς σιδηροδέσμιους στις φυλακές. Κάποιοι συμπατριώτες τους ανέβηκαν μετά από μέρες στην πρωτεύουσα για να ενεργήσουν ώστε να απελευθερωθούν οι άδικα φυλακισμένοι. Αυτοί ζήτησαν τη συμπαράσταση του Αποστόλου, επειδή πίστευαν ότι θα είχε γνωριμίες με τους Οθωμανούς επειδή εξυπηρετούσε πολλούς απ' αυτούς στο καπηλειό. Ο Μάρτυρας δέχτηκε να παρουσιαστεί στον αξιωματικό Γιουσούφ και να παραδώσει τη γραπτή αναφορά που του παρέδωσαν οι συμπατριώτες του. Ο Γιουσούφ όμως διέταξε να στείλουν τον Απόστολο στο βοεβόδα¹. Εκείνος τον αλυσόδεσε και ζητούσε τα χαράτσια των τεσσάρων ετών της περιόδου που έλειπε από το χωριό του και συνεπώς δεν είχε φορολογηθεί. Εκείνος του απάντησε πως από την πατρική του περιουσία υπήρχε ένα σπίτι στον Α. Λαυρέντιο και το παραχωρούσε στο βοεβόδα με σκοπό να το πουλήσει και να εισπράξει τους “χρωστούμενους φόρους”. Ο Οθωμανός, φιλοχρήματος καθώς ήταν, δέχτηκε με μεγάλη χαρά. Την επομένη μάλιστα είχε σκοπό να απολύσει και αυτόν και τους τρεις συμπατριώτες του. Ένας γέροντας, όμως, πρόκριτος του χωριού, μαθαίνοντας ότι την επόμενη μέρα οι κατάδικοι θα απελευθερώνονταν και ο νεαρός Απόστολος θα απολάμβανε όλη τη “δόξα” μεταξύ των συγχωριανών του, πράγμα που φαντάστηκε ότι θα μείωνε τη δική του “αξία” στην τοπική κοινωνία, ενήργησε με δόλο. Προσήλθε λοιπόν στο βοεβόδα και του είπε ότι ο Απόστολος ήταν ο υποκινητής της όλης ταραχής, απειλώντας μάλιστα πως αν τον απελευθέρωνε θα ζητούσε την επέμβαση της βασιλομήτορος². Φοβισμένος ο βοεβόδας, όχι απλά δεν απέλυσε το Μάρτυρα, αλλά διέταξε τους υπηρέτες του να τον δέρνουν και να τον βασανίζουν καθημερινά στο κελί του. Κάποια μέρα ο Απόστολος, όταν οι φύλακές του δεν τον πρόσεχαν, κατόρθωσε να βγάλει την αλυσίδα από το ένα του πόδι και αργοπατώντας προσπάθησε να δραπετεύσει αλλά προδόθηκε από τον ήχο των αλυσίδων του. Μαθαίνοντας ο βοεβόδας την προσπάθεια του Αγίου, άρπαξε έναν πέλεκυ και άρχισε να τον χτυπάει άγρια με το πίσω μέρος αυτού του τσεκουριού. Τότε ο Άγιος βογκώντας τον ρώτησε: “Γιατί με δέρνεις και με τυραννάςσκληρόκαρδα;” Ο Αγαρηνός του απάντησε άγρια: “Γιατί να σε λυπηθώ; Μήπως είσαι κι εσύ Μωαμεθανός και καλύτερος από μένα;” Τότε οι υπηρέτες του βοεβόδα απάντησαν: “Ναι, αυτό είπε”, θέλοντας να συκοφαντήσουν το Μάρτυρα. Τότε ο βοεβόδας έδωσε εντολή να φωνάξουν τον κουρέα για να του κάνουν την περιτομή. Όμως ο Άγιος μ΄ όση δύναμη του είχε απομείνει φώναξε πως γι΄ αυτόν ήταν προτιμότερο να του κόψουν το κεφάλι παρά να δεχτεί να περιτμηθεί. Έτσι, παρά τις υποσχέσεις, τις κολακείες και τις απειλές για θάνατο, παρέμενε σταθερός σαν βράχος στην πίστη του. Οι Οθωμανοί άρχοντες πήραν την απόφαση να τον αποκεφαλίσουν. Στο δρόμο προς τον τόπο του μαρτυρίου του ο Άγιος βάδιζε χαρούμενος σαν σε γάμο ή γιορτή, ζητώντας συγνώμη από αυτούς που τον ακολουθούσαν κι από τους περαστικούς. Το μαρτυρικό τέλος του Αποστόλου έλαβε χώρα στην ακτή του Κεράτιου κόλπου, μπροστά στο Γενή (νέο) τζαμί της Πόλης. Για να επιβραδύνουν το μαρτύριό του οι τύραννοι, τον χτύπησαν τρεις φορές με το ξίφος προτού του δώσουν το τελειωτικό χτύπημα και να παραδώσει ο Νεομάρτυρας την αγία του ψυχή στα χέρια του Δημιουργού. Λίγες μέρες αργότερα οι Χριστιανοί της Πόλης ζήτησαν κι έλαβαν από τους Οθωμανούς την αγία κάρα του Μάρτυρα, την οποία και κατέθεσαν στον Ι. Ν. του Αγίου Δημητρίου στη συνοικία Ταταύλα. Αργότερα θεμελιώθηκε προς τιμήν του Αγίου Αποστόλου του Νέου Ιερός Ναός στην ιδιαίτερη του πατρίδα, τον Άγιο Λαυρέντιο,εκεί ακριβώς όπου βρισκόταν η οικία του Μάρτυρα.

Απολυτίκιο. Ήχος γ’.

“Θείον βλάστημα της Θεσσαλίας, νέον καύχημα της Εκκλησίας, ανεδείχθης Νεομάρτυς Απόστολε, υπέρ Χριστού γαρ αθλήσας στερρότατα, της ευσέβειας την δόξαν ετράνωσας. Άλλα πρέσβευε Κυρίω τω Σε δοξάσαντι, δωρήσασθαι ήμιν το μέγα έλεος.“

konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Χρησιμοποιούμε τα ονόματα και τα αξιώματα των Τούρκων, όπως είναι γραμμένα στα συναξάρια της Εκκλησίας.

2. Επρόκειτο για τη μητέρα του σουλτάνου Μεχμέτ (Μωάμεθ) Δ΄.