Αλώνια, αλωνίσματα και αχυρολιχνίσματα! Γράφει ο Γιάννης Φρύδας ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ 42

 Αλώνια, αλωνίσματα και αχυρολιχνίσματα!   

Η έπαρση και η αλαζονεία                                                                 βυθίζουν τους αβύθιστους Τιτανικούς…

(καφετζής)

                                                                

Γράφει ο Γιάννης Φρύδας 

ΣΤΟ  ΚΑΦΕΝΕΙΟ  ΤΟΥ  ΓΙΑΝΝΗ  42

Τ’ αλώνι 

Χορταριασμένο αλώνι στο διάσελο ψηλά που ανεμοδέρνεται. 

Χορταριασμένο χρόνια… Κι οβολιός ο γκρεμισμένος τοίχος 

κρύβει μνήμες και θύμησες γερά σφιχτοδεμένες.

Είδε στις πλάκες του σωρούς τους κόπους  των ανθρώπων,

δεμάτια και χερόβολα από χρυσαφένια στάχυα.

Είδε του σιταριού τ’ αλώνισμα κάτω απ’ τα πέταλα των αλόγων, 

που στο λιοπύρι κάλπαζαν σε κυκλικό χορό ασταμάτητο.

Έλαμπε ο ήλιος κι άστραφταν τα ιδρωμένα τα καπούλια τους.

Ξετρελαμένα λιανοπαίδια έτρεχαν μπροστά τους 

και τους παράβγαιναν, κάνοντας τούμπες και παιχνίδια… 

 Είδε και τη χαρά του δουλευτή στο ηλιοκαμένο του το πρόσωπο.

Να ξεχωρίζουν τ’ άχυρα λιχνίζοντας τους είδε,

σαν έφτανε το δειλινό ο δροσερός και με τα μύρα αέρας… 

Εδώ πληρώθηκε ο κόπος του ξωμάχου. Πάρε, αφέντη!

Ζεστές κουλούρες θα ψηθούν στη γάστρα απ’ της νοικοκυράς τα χέρια.

Πάρε, να ’χεις τ’ αλεύρι της χρονιάς, ψωμί της φαμελιάς σου!

Ευλογημένος κόπος! Και του χρόνου να ’μαστε καλά!

Δόξα τω Θεώ! δε θα πεινάσουμε και φέτος…

Έτσι στ’ αλώνι ήτανε τις λιόχαρες τις μέρες του Αλωνάρη,

στο πανηγύρι της δουλειάς, ξεφάντωμα, φωνές, χαρές, τραγούδια…

Τώρα, πού είν’ ο αλωνιστής και πού τα άλογά του;

Πού είν’ τα δεμάτια στου αλωνιού τις πλάκες σκορπισμένα; 

Γιατί δεν ξανακούστηκαν οι γνώριμες φωνές και τα τραγούδια;

Ούτε πουλιού λαλιά δε συντροφεύει πια τ’ αλώνι.

Πόσοι Αλωνάρηδες πέρασαν έτσι; Πόσοι;

Ο στύλος του καταμεσής, κέδρινο ξύλο μαυρισμένο απ’ τους καιρούς,

αντέχει ακόμα και στου χρόνου τα γυρίσματα εκεί στέκει,

ψάχνοντας στα χαμένα, για να βρει ζωής απομεινάρι…

Αλωνάρης 

  Ιούλιος μήνας πια. Ο Αλωνάρης του λαού μας, ο μήνας του αλωνίσματος. Γι’ αυτό και το παραπάνω πεζοτράγουδο είναι αφιέρωμα στ’ αλώνι. Και για έναν ακόμη λόγο. Πώς χάσαμε χωρίς να καταλάβουμε τ’ αλώνια των χωριών μας; Πώς αφήσαμε στην καταστροφή το πιο ευκολοσυντήρητο στοιχείο – σύμβολο του αγροτικού μας βίου;  Για ένα σακί τσιμέντο και για μια απόφαση που δεν παίρνουμε ποτέ, για λίγη προσωπική εργασία που δεν προσφέρουμε, για μια ανύπαρκτη συλλογική πρωτοβουλία που δεν τιμά κανέναν. Κι ας ξέρουμε απ’ του λαού μας τη σοφία ότι: «Για το καρφί χάνουμε το πέταλο». 

  Χάσαμε τα πετράλωνα, χάσαμε τις πετρόστρουγκες, κανένας δε μας φταίει παρά η

δική μας αδιαφορία. Πότε θα αντιδράσουμε για να δράσουμε;

Ας γυρίσουμε στον θέρο

Για να προλάβετε να ξεχορταριάστε τ’ αλώνια…

Γιατί αν δε θερίσουμε, τι στον κόρακα θα αλωνίσουμε;

Για να πούμε πως πάντα επίκαιρος είναι ο μύθος του γύφτου με τον θέρο…

  Ας τον ξαναθυμηθούμε, παρότι σήμερα ο θερισμός και το αλώνισμα γίνονται με μηχανές ταυτόχρονα.

  Ήτανε κάποιος που είχε σιταροχώραφα. Σαν έφτασε ο καιρός του θερισμού, σκέφτηκε να ζητήσει τη βοήθεια κι ενός γύφτου κουμπάρου του, ο οποίος έμενε σε ένα άλλο χωριό, δυο ώρες δρόμο μακριά. Ξεκίνησε, λοιπόν, και πήγε, γιατί ο κοσμοτές θέλεις δεν είχε σήμα καμπάνα, θέλεις δεν υπήρχε κοσμοτές τότε, δεν είχε άλλον τρόπο να τον ειδοποιήσει… 

  Πρόθυμος ο γύφτος, όταν άκουσε την πρόσκληση για θέρο του κουμπάρου του, πήρε το καλύτερο δρεπάνι του και ξεκίνησαν για το χωριό του κτηματία. Στον δρόμο περνούσαν από διάφορα χωράφια. Μόλις έβλεπε ο γύφτος κανένα χωράφι με σιτάρι, έμπαινε μέσα κι άρχιζε να θερίζει. Ο κουμπάρος τον σταματούσε κάθε φορά και του έλεγε πως είναι ξένα αυτά τα χωράφια. Προχωρούσαν πάλι, αλλά ο γύφτος ήταν ασυγκράτητος. Όπου έβλεπε σιτάρι ορμούσε μέσα κι έκοβε καμπόσα χερόβολα, μέχρι να τον σταματήσει ο κουμπάρος.

  Κάποτε έφτασαν και στα χωράφια, όπου θα γινόταν ο θερισμός.

─ Εδώ, κουμπάρε, θα θερίσουμε. Όρεξη να ’χεις τώρα, είπε ο κτηματίας του γύφτου.

─ Κουμπάρε, τώρα απόστασα. Θα πάω να ξαπλώσω σ’ εκείνον τον ίσκιο, απάντησε ο γύφτος.

  Πήγε στον ίσκιο και το ’κοψε στον ύπνο, μέχρι που… γείραν τ’ απόσκια, γείρανε… 

  Πόσες φορές δε βλέπουμε να επαναλαμβάνεται παραλλαγμένη αυτή η ιστοριούλα και σήμερα!... Άνθρωποι που ξεκινούν για κάτι με όρεξη και αποφασιστικότητα, με ορμή και υπόσχεση διάρκειας, πολύ  σύντομα εξαντλούνται, σταματούν και πέφτουν σε αδράνεια με ανύπαρκτα κατά συνέπεια αποτελέσματα.

  Κάπως έτσι, παρατηρώ να συμβαίνει και τώρα που ξεμπλέξαμε με τις εκλογικές διαδικασίες. Η καινούργια κυβέρνηση, οι νεοεκλεγμένοι σε κοινότητες, δήμους, περιφέρειες δείχνουν μια ασυγκράτητη ορμή για δράση και δουλειά. Θα δούμε την πορεία τους κι ανάλογα θα κρίνουμε. Μακάρι να μην περιπέσουν στο σύνδρομο του μύθου, δηλαδή, σαν τον γύφτο με τον θέρο…

Aχυρολιχνίσματα… 

Ζήτω τα άχυρα και οι αχυρώνες!

Αλάργα από αχυράνθρωπους και κάθε μορφής απατεώνες!

Ερωτήματα ελευθέρας βοσκής

• Την  περίοδο  μεταγραφών  στις  ποδοσφαιρικές ομάδες,  μπορούν να κάνουν 

μεταγραφές  και  οι  δημοτικές ομάδες  ή  να  προχωρήσουν σε δανεισμό συμβούλων;

• Ου δήμαρχους μπουρεί να γένει αντιδήμαρχους;

• Πόσο  τιμάται  περίπου  η  τιμητική θέση  ενός  αντιδημάρχου  στη  διατίμηση  

της ελεύθερης αγοράς και του χρηματιστηρίου της πολιτικής ατιμίας;

• Πόσο  θράσος ή βλακεία  χρειάζεται, για να παραβλέπεις και να παρακάμπτεις 

ξεδιάντροπα την ψήφο – εντολή του λαού;

Εκλογικές αποτιμήσεις

  Οι εκλογές τελείωσαν… Η χώρα, όπως λένε, επανήλθε στην κανονικότητα. Άποψη 

με την οποία διαφωνεί εντελώς το Καφενείο. Δεν πρόκειται να επανέλθει αυτή η χώρα στην κανονικότητα ή πολύ δύσκολα θα το καταφέρει. Ο λαός έχει πιει σε μεγάλες ποσότητες το «τρελό νερό» που έγραφε κι ο μπαρμπα-Φώτης ο Κόντογλου. 

(Ποιος Κουβέλης, βρε κολλημένε κακομοίρη,  που άκουσες Φώτης και πήγε το μυαλό σου κατευθείαν εκεί;).

  Κυβερνήσεις αλλάξαμε πολλές. Τι καταφέραμε; Μηδέν στο πηλήκιο… Τι απομένει; Ή να αλλάξουμε λαό, ή να αλλάξουμε ως λαός. Κι επειδή το πρώτο δεν μπορεί να γίνει, επιλέγουμε ν’ αλλάζουμε ως λαός. Αλλάζουμε, λοιπόν, προς το χειρότερο και γι’ αυτό κάθε φορά θα βγάζουμε και τους χειρότερους. Οι χειρότεροι δηλητηριάζουν τον λαό κι ύστερα άντε να σταθεί, να αντέξει και να κυβερνήσει κάνας καλός… 

  Οι Έλληνες, δυστυχώς, ψηφίζουμε οπαδικά και μιλάμε πολιτικά με συνθήματα, αντί να μιλάμε με γνώση και επιχειρήματα.

  Ουδεμίαν έκπληξιν μου προκάλεσε το αποτέλεσμα των εκλογών. Εσείς δεν ψηφίζατε σωστά υπό κανονικάς συνθήκας θερμοκρασίας, τώρα θα ψηφίζατε που βαρούσε σαραντάρια το θερμόμετρο; Μόνο οι Βραγκιανίτες ψήφισαν σωστά (αν και τα κάνανε κι αυτοί τα λαθάκια τους) που έχουν το σαραντάρι μόνιμη συνθήκη. Στους τριάντα πέντε βαθμούς παίρνουν την κατσιούλα στο κεφάλι, για να μην κρυώνουν… 

  Ελπίζω, πάντως, το Καφενείο να επανέλθει στην κανονικότητα (τι είναι, χώρα να μην επανέρχεται;). Οι εκλογές είναι κάτι που δεν μπορείς να προσπεράσεις χωρίς σχολιασμό (είναι σαν τον Καμμένο, το αναγκαίο κακό του Τσίπρα), αλλά σε παρασύρουν και μονοπωλούν τη θεματολογία. Φυσικά, δεν πρέπει να είμαι και αγνώμων. Οι πολιτικοί και οι πολιτικές είναι πηγές σατιρικές και ουδείς σατιρικός   μπορεί να είναι αδιάφορος και να τις αγνοεί, γιατί τότε θα το κλείσει το… μαγαζί. Είναι ότι το αλεύρι για τον φούρναρη. Παρότι ανισόρροπος, υπόσχομαι για μια πιο ισόρροπην ξυγγραφήν στο εξής, τουλάχιστον ως τις επόμενες εκλογές ή όσο αντέξει αυτή η επιχείρηση…

  Τελικά, παρά τις εκκλήσεις μου, δε μου έκαναν το χατίρι οι Συριζαίοι κι άφησαν εκτός Βουλής την Αυλωνίτου και κάτι άλλους πολύ σημαντικούς. Θα δούμε στη συνέχεια τι καινούργια μπερεκέτια μάς απέφεραν αυτές οι εκλογές. Η είσοδος Βαρουφάκη ήδη μας δίνει μεγάλη χαρά. Τώρα, το Γιάννης θα γράφεται χωρίς κανένα ν, μπορεί και χωρίς γράμματα. Τύπος απολυτός για να γίνει ο βίος μας λιτός…

  Μπήκε κι ο Βελόπουλος… Μ’ αυτόν βλέπω καλή συνεργασία. Μάζεψα λίγο ρετσίνι, ετοίμασα το βαλσαμόλαδο της χρονιάς, ξεφλούδισα και λίγο λαύρο για τα νεφρά και θ’ αρχίσω δουλειές μαζί του. Ήδη έστειλα τον Αχιλλέα Αντωνίου, για να τον συναντήσει. Ανίψια του αείμνηστου βοτανολόγου μπαρμπα – Γιώργη Στεργιούλη και οι δυο, αλλά είχαμε μια δυσκολία στο να προωθούμε τα μαντζούνια. Όμως, αν δεν του πουλήσω συνταγή για τη φαλάκρα, να μη με λένε καφετζή! 

  Δεν ξέρω τι θα κάνετε εσείς, αλλά εγώ στον Κυριάκο θα δώσω μια περίοδο χάριτος. Τι να κάνω, τόσο άχαρος που είναι!... Σαν χάρος…

  Τώρα που πήγαινε να ορκιστεί στον Προκόπη, μη νομίζετε ότι κοίταζα τον Κυριάκο. Εκείνον τον γιο του κοίταζα. Προσπαθούσα να δω από πόσα ψαλίδια (πόσων ετών) είναι, για να υπολογίσω πότε θα μας κυβερνήσει κι αυτός.

  Είπις δε χάν’ς, Αλέξη, απ’ τουν Κούλη. Ιά πο’ ’χασις τρεις βουλές κι μι μιγάλου βρόντου. Ξέρου ότι είσι δυνατός στ’ γιουγραφία, αλλά καλά είνι να διαβά’εις τώρα κι λίγου ιστουρία, για να μάθ’ς τι πάει να πει του «ανθ’ ημών ου Γουλιμής». Αρκεί να μην τ’ μαθαίν’ς απ’ τ’ Ριπούση, π’ σύμασις τώρα τιλιφταία.

  Μαναχά ιγώ, Αλέξη, δε χάνου απ’ τουν Κούλη κι απού κανέναν, γιατί δεν είμι πουτέ υπουψήφιους. Φαντάζουμι τώρα να ’μαθις ότι ούλοι χάνουν απ’ ολ’νούς…

  Θα πεις, χάνου ως ψηφουφόρος σχεδόν πάντα,  αλλά του ευτύχημα είνι π’ κιρδίζει η πατρίς κι ου τόπους μ’, η Αργιθέα…

           

  Ο αβύθιστος Τιτανικός, Αλέξη, βυθίστηκε στο πρώτο του ταξίδι. Κάτι γράφει στην αρχή ο καφετζής. Το γιατί και το διότι και τούτων ένεκα… στον πάτο ο αβύθιστος! 

                            

  Το πρώτο θετικό μετά τις εκλογές είναι ότι η Λέσβος και η Μυτιλήνη πήραν μια οριστική «απεύθυνση» τριακοσίων εξήντα μοιρών και ξαναγίνονται ένα νησί, γιατί πολλή «τυμβοθηρία» υπέστησαν. Λίγο ακόμη να έμενε ο Αλέξης και θα τα διπλασιάζαμε τα νησιά κατά τη συνταγή: το Αετοχώρι και το Μαρκελέσι…  

                             

  Ανεβήκατε, όσοι ανεβήκατε να ψηφίσετε, αλλά δεν μπορώ να μην επισημάνω μια ανησυχητική επιπολαιότητα που σας διακρίνει. Δεν είδα να μαζεύετε τσάι, τίλιο, δεν είδα να ηλιάζετε λάχανα και να φκιάνετε τραχανά. Να δω πώς θα βγάλετε χειμώνα…

Εγώ σας είχα προειδοποιήσει ότι έρχεται ο Κυριάκος. Έστω και τώρα, κάντε κάτι! Το κακό είναι που δεν έχει και κουρόμπλα φέτος. Ούτε Κουρουμπλή πια… Η ελπίδα μετατοπίζεται στα κράνια, γκόρτσα και τσάπουρνα. Μην αφήνετε ανεκμετάλλευτα αυτά που σας δωρίζει η φύση, γιατί θα ζήσετε πράγματα αφύσικα…

  Αυτά τα λίγα περί της εκλογικής αποτίμησης. Θα περιμένουμε την επίσημη δια της δεδηλωμένης έναρξη της νέας κυβέρνησης και των πεπραγμένων της στη συνέχεια. Ευχή όλων μας, υποθέτω, να πετύχει τα καλύτερα για την πατρίδα μας.

  Και μην ανησυχείτε! Κάποτε θα τους ρίξουμε κι αυτούς…

   Θα γένου αναλυτής…

  Πολλές φορές σκέφτομαι τι θα γίνω όταν μεγαλώσω. Είμαι καφετζής, γίνομαι κατά περίσταση κι ανάλογα τις ανάγκες σοβατζής, μπογιατζής, πλακατζής, καλατζής, υπήρξα και παλιότερα ένα φεγγάρι πασοκτζής (εντελώς ερασιτεχνικά, βέβαια, χωρίς να εξασκήσω ποτέ το επάγγελμα πασόκ), ακόμη πιο παλιά αιπόλος (γιδοβοσκός) και

μόνιμα ονειροπόλος, γι’ αυτό και η συνεχής επαγγελματική αναζήτηση. Το τελευταίο επάγγελμα που εμφανίστηκε στην Αργιθέα είναι ο αναλυτής (απ’ την ίσια πλευρά και την ανάποδη, δεν έχει σημασία). Φαίνεται ότι θα έχει μεγάλη πέραση κι, ως νέο, ακόμη μεγαλύτερη ζήτηση, ώστε σκέφτομαι σοβαρά να γένου κι ιγώ αναλυτής. 

  Θα σας τρελάνουμε στην ανάλυση. Πόσα δίνετε, για να γλυτώσετε;

  Ο αναλυτής είναι ένα επάγγελμα περίπου σαν τον σύμβουλο επιχειρήσεων. Εμφανίζεται χωρίς να τον προσκαλέσεις, σου λέει πράγματα άχρηστα, γιατί ήδη τα γνωρίζεις και μόνος σου, κι όταν του λες πάρι νια πρατίνα, για να πληρουθεί ου κόπους σ’, παίρνει του μαντρόσκ’λου κι φεύγει…

  Σκεφτήκατε ποτέ, γιατί ο σύμβουλος επιχειρήσεων, ενώ συμβουλεύει, δεν έχει δική του επιχείρηση; Είναι σαν εκείνον που σας δίνει την πληροφορία για κρυμμένο θησαυρό και δεν πάει ο ίδιος να τον πάρει. Δεν ξέρω αν έγινα σαφής… Θα ρουτήξου κάναν αναλυτή…

  Ο αναλυτής αναλαμβάνει από αναλύσεις ούρων, μέχρι αναλύσεις εκλογικών αποτελεσμάτων. Και καλά στην ανάλυση ούρων σου βγάζει το μηχάνημα στο εργαστήριο το πε χα, το όξινον και αλκαλικόν και την υπόνοια πρωτοπαθούς υπεραλδοστερινισμού (σας τριβάλιασα), το μπε κα κα και το ΜέΡΑ 25, αλλά πώς να 

αναλύσεις που μπέρδεψε η γριά τα ψηφοδέλτια κι έριξε του δήμαρχου στην κάλπη για την ευρωβουλή και στην κάλπη για τον δήμαρχο το ψυχοχάρτι, γιατί είδε που είχε 

μεγάλο σταυρό; Με το αναλυσοψηφιζόμετρον; 

  Οι περισσότεροι αναλυτές την πατάνε, γιατί πέφτουν στην πλάνη της τελικής ανάλυσης που δεν υπάρχει ποτέ, αγνοώντας το πρώτο μάθημα της σχολής που λέει: «Καιρός φέρνει τα λάχανα, καιρός τα παραπούλια» κι αποδεικνύονται εντελώς κουτά ορνίθια και χαζοπούλια… Κι ακόμη πιο πολύ την πατάνε, όταν προσπαθούν να κάνουν αναλύσεις κομμένες στα μέτρα τους και τέτοιες που να υπηρετούν τις όποιες προσωπικές ή κατά παραγγελίαν εμπάθειες. Η πλάκα είναι ότι νομίζουν πως προσφέρουν και υπηρεσία στον τόπο. Εννοείται ότι την πατάνε και οι ανοήτως συμφωνούντες…

  Ο νοών νοείτω και ουαί τω ανοήτω! Ο έχων τη μύγα μυγιαζέτω!... (δε θέλει και πολύ να παρασυρθείς σε ανάλογες εκφράσεις. Μι στραβό θα κοιμ’θείς, του προυΐ θα γκαλιουρί’εις…). Ο έχων τυρί και ψωμί προσφαϊζέτω! Ενίοτε, όμως, το τυρί συνοδεύεται με φάκαν. Ρωτάτε και κάνα ποντίκι! Ακόμη και τα ποντίκια γνωρίζουν ότι τα γραπτά μένουν. Γι’ αυτό ροκανίζουν τα χαρτιά, για να μη μένουν. Στα ηλεκτρονικά γραπτά, όμως, δεν μπορούν να βάλουν χέρι, δηλαδή δόντια…

  Αλλά, ας μην απογοητεύουμε το νεοφανές στον τόπο μας επάγγελμα, τους νεήλυδες αρθρογράφους και τους συνοδούς αναγνώστες τους… Απεναντίας, τους αφιερώνουμε το παρακάτω τετράστιχο προς γνώσιν και συμμόρφωσιν…

Προς αμετροεπείς, εμπαθείς και άρα επιπόλαιους αναλυτές

Τα κείμενα που στάζουν δηλητήριο,

κανένα δε σου δίνουν εισιτήριο…

Σε δείχνουν όλοι με το δάχτυλο το ένα

και σε μουντζώνουν με τα άλλα ανοιγμένα…

«Ό,τι διαθέτει ο καθένας σε αφθονία δωρίζει»

  Όταν θυμόμαστε τη φράση αυτή του Λασκαράτου, ερμηνεύουμε και κατανοούμε πολλές από τις συμπεριφορές των ανθρώπων. Ουδεμία απορία, ουδεμία έκπληξη…

  Ο καθένας είναι αυτό που είναι, που λέει, που γράφει, που κάνει…

  Ο καθένας ας παίρνει την ευθύνη του για όλα αυτά…

Και τώρα 

για να κλείσουμε

 ένα μπουκέτο αποξηραμένου μούσκου 

δώρο της αργιθεάτικης γης. 

Είπαμε:  

«Ό,τι διαθέτει ο καθένας σε αφθονία δωρίζει».

13/7/2019

Ο Ηρ [ένας ακόμη Μύθος του Πλάτωνα] από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

 

Ο Ηρ [ένας ακόμη Μύθος του Πλάτωνα]

από τον Κωνσταντίνο Αθ. Οικονόμου, δάσκαλο, συγγραφέα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Ο Πλάτων κλείνει την «Πολιτεία» του με μια αισιόδοξη διδασκαλία, έναν αξιοσημείωτο μύθο, που αναφέρεται στη μεταθανάτια ζωή. Ο δίκαιος άνθρωπος κατά το μεγάλο φιλόσοσοφο, επιβραβεύεται και σ’ αυτόν τον κόσμο, αλλά και μετά θάνατον. Αντίθετα άδικοι, τύραννοι, κακούργοι, τιμωρούνται σκληρά. Απόδειξη της απόδοσης της δικαιοσύνης στον άλλο κόσμο, είναι η μαρτυρία του Ηρός, ενός φανταστικού-μυθικού προσώπου την οποία εκθέτει ο Πλάτων μέσα από το στόμα του Σωκράτη.

Ο ΜΥΘΟΣ: Ο Ηρ, γιος του Αρμενίου, γενναίος πολεμιστής, σκοτώνεται στη μάχη. Το σώμα του για ημέρες παρέμενε άταφο στο πεδίο της μάχης ανάμεσα σε πτώματα άλλων πολεμιστών, που είχαν αρχίσει να αποσυντίθενται. Μετά από δώδεκα ημέρες, αφού τον είχαν πια μεταφέρει στο σπίτι του, και τη στιγμή που τον είχαν πάνω στη νεκρική πυρά, ο ήρωας ξαναγύρισε στη ζωή και άρχισε να διηγείται όσα είδε στον άλλο κόσμο. Κι εδώ είναι η πεμπτουσία της μυθικής πλατωνικής διδαχής.

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ: Η ψυχή του, όπως διηγείται ο Ηρ, αποχωρισμένη από το σώμα, πορεύτηκε μαζί με άλλες ψυχές σε έναν τόπο δαιμονικό. Εκεί υπήρχαν δύο ανοίγματα στη γη και άλλα δύο απέναντί τους ψηλά στον ουρανό. Εκεί κάθονταν δικαστές, οι οποίοι, αφού δίκαζαν, πρόσταζαν τους δίκαιους να προχωρήσουν δεξιά και επάνω, προς τον ουρανό και τους άδικους αριστερά και κάτω. Όταν παρουσιάστηκε ο Ηρ στους δικαστές, του είπαν να ακούει και να βλέπει προσεκτικά ό,τι συνέβαινε εκεί για να γίνει αγγελιοφόρος ανακοινώνοντας όλα στους ζωντανούς. Έβλεπε εκεί τις ψυχές που είχαν δικαστεί, να προχωρούν προς τα δύο ανοίγματα και άλλες να βγαίνουν από τα άλλα δύο. Όσες ανέβαιναν από τα ανοίγματα της γης ήταν σκονισμένες και διψασμένες, ενώ όσες κατέβαιναν από τον ουρανό ήταν καθαρές. Όλες οι ψυχές πήγαιναν σε ένα απέραντο λιβάδι και κατασκήνωναν εκεί σαν να βρίσκονταν σε αιώνιο πανηγύρι. Όσες έρχονταν από τα έγκατα τη γη, έκλαιγαν και οδύρονταν για όσα είχαν πάθει στην εκεί πορεία τους, που είχε κρατήσει χίλια χρόνια [θυμίζοντας το καθολικό Καθαρτήριο-purgatorium]. Όσες έρχονταν από τον ουρανό διηγούνταν τα ευχάριστα που είχαν δοκιμάσει και την ομορφιά που είχαν αντικρίσει. Οι ψυχές που είχαν διαπράξει αδικήματα, πλήρωναν δεκαπλάσιες ποινές. Με την ίδια αναλογία, ήταν και οι ανταμοιβές για όσες ψυχές είχαν φανεί δίκαιες. Ακόμη μεγαλύτερες ήταν οι τιμωρίες για όσους είχαν ασεβήσει προς θεούς ή γονείς ή για τους φονιάδες. Τον Αρδιαίο, τύραννο της Παμφυλίας, επί παραδείγματι, που διέπραξε στη ζωή του πολλά κακουργήματα, οι τιμωροί του άλλου κόσμου τον έδεσαν χειροπόδαρα και τον τραβούσαν αενάως πάνω σε αγκάθια ασπαλάθων. Ύστερα μαζί με άλλους πολλούς που είχαν διαπράξει πολλά ανάλογα ανομήματα, τον πέταξαν βαθιά στον Τάρταρο. Επτά ημέρες έμειναν οι ψυχές στο λιβάδι και την όγδοη πορεύτηκαν σε ένα τόπο, όπου έβλεπαν ένα φως, σαν ουράνιο τόξο, αλλά λαμπρότερο και καθαρότερο. Εκεί, μετά από μιας ημέρας δρόμο, είδαν να’ ναι τεντωμένες από τον ουρανό οι άκρες των δεσμών που το συγκρατούσαν. Το φως ήταν ο σύνδεσμος του ουρανού που συγκρατούσε την ουράνια περιφορά. Από τις άκρες των δεσμών αυτών ήταν σφιχτά στερεωμένο το αδράχτι της Ανάγκης¹, το οποίο, κατά το μύθο, προκαλεί όλες τις κινήσεις. Το αδράχτι είχε στέλεχος με μεταλλικό αγκίστρι και σφόνδυλο που περιείχε άλλους επτά σφονδύλους. Στους κύκλους που σχημάτιζαν τα χείλη των σφονδύλων ήταν καθισμένες και περιστρέφονταν Σειρήνες. Κάθε Σειρήνα έβγαζε έναν συγκεκριμένο διαφορετικό ήχο και όλες μαζί σχημάτιζαν αρμονικό μουσικό σκοπό. Την κυκλική κίνηση των σφονδύλων πάνω στα γόνατα της Ανάγκης, παρακολουθούσαν πάνω σε θρόνους οι τρεις Μοίρες που τραγουδούσαν πάνω στη μελωδία των Σειρήνων. Η Λάχεσις τα περασμένα, η Κλωθώ τα τωρινά κι η Άτροπος τα μελλούμενα.

Φθάνοντας εκεί οι ψυχές, έπρεπε να διαλέξουν το είδος της ζωής που ήθελαν να ζήσουν κατά την επόμενη ενσάρκωσή τους². Ένας προφήτης έπειτα πήρε από τα γόνατα της Λάχεσης δείγματα ζωής, τα τοποθέτησε μπροστά στις ψυχές και ανεβαίνοντας σε ένα βήμα ψηλό, απήγγειλε ένα λόγο της Λάχεσης που καλούσε τις ψυχές να τραβήξουν κλήρο για τη σειρά που θα διαλέξουν. Ο καθέναν έπρεπε ανάλογα με τη σειρά που προσδιόριζε ο κλήρος του, να επιλέξει ένα ορισμένο είδος ζωής³. Οι ψυχές που δεν γνώριζαν τη Φιλοσοφία έσπευσαν να επιλέξουν βίους ένδοξους, χωρίς να υπολογίσουν πόση δυστυχία κρύβουν τα αξιώματα και τα μεγαλεία. Όσες όμως ψυχές είχαν δοκιμαστεί σκληρά στην προηγούμενη ζωή τους, πρόσεχαν να μην απατηθούν από τη δολερή λάμψη των εξουσιών και της κενοδοξίας. Είδε τότε ο Ηρ την ψυχή του Οδυσσέα, που ’χε τον τελευταίο κλήρο, να διαλέγει την ήσυχη ζωή ενός άσημου ανθρώπου. Είδε ακόμη ψυχές ανθρώπων να επιλέγουν ζωές ζώων και πολλών ζώων να επιλέγουν ζωές ανθρώπων! Μετά την επιλογή της, η κάθε ψυχή πήγαινε στη Λάχεση και εκείνη έδινε στην καθεμιά ένα δαίμονα που θα τη συνόδευε στη ζωή που είχε διαλέξει. Ο δαίμονας πήγαινε πρώτα την ψυχή στην Κλωθώ για να επικυρώσει την επιλογή της κάθε ψυχής και μετά την πήγαινε στην Άτροπο, η οποία, όπως δηλώνει και το όνομά της, έκανε αμετάστροφη την επικύρωση της Κλωθώς. Έπειτα όλες οι ψυχές, προχωρούσαν προς την πεδιάδα της λήθης όπου κατασκήνωναν εκεί και έπιναν από το νερό του Αμέλητα ποταμού και σιγά σιγά ο καθένας ξεχνούσε τα πάντα. Τα μεσάνυχτα, μετά από βροντή και σεισμό οι ψυχές άρχιζαν να αναπηδούν για να ξαναγεννηθούν στα νέα τους σώματα. Τον ΄Ηρα μόνο δεν τον άφησαν να πιει νερό από τον Αμέλητα ποταμό. Το πώς ξαναγύρισε στο σώμα του δεν το ήξερε. Ξαφνικά ανοίγοντας τα μάτια του, απλώς είδε πως ήταν πρωί και βρισκόταν πάνω στην πυρά.

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ: Ο μύθος του Ηρός είναι επινόηση του Πλάτωνα, αλλά ο φιλόσοφος βασίστηκε σε κάποια προφορική παράδοση, από τις θεωρίες των ορφικών και των πυθαγορείων για τη μεταφυσική, αλλά και από τις τελετουργίες των Ελευσίνιων μυστηρίων. Ιδιαίτερη σημασία, έχει να προσέξουμε στο μύθο πώς οι ψυχές εκλέγουν μόνες τους τη νέα τους ζωή. Βλέπουμε πως μπορούν να έχουν όλη τη γνώση και όλη την πείρα που χρειάζονται, για να διαλέξουν ενσυνείδητα τη ζωή που θέλουν. Σε αυτό, συμβάλει και ο διάλογος που γίνεται μεταξύ των ψυχών στο λιβάδι, που σκοπός του είναι, να μεταδώσει η μια ψυχή στην άλλη, την πείρα των βιωθέντων από προηγούμενες ζωές. Έτσι, οι ψυχές που έρχονται από τον ουρανό, μιλούν στις άλλες για όλη την [παραδείσια] ευδαιμονία και την ομορφιά που είχαν αντικρίσει, ενώ οι ψυχές που έρχονται από τα έγκατα της γης ομολογούν στις άλλες, τη χιλιόχρονη, κακότυχη πορεία τους κάτω από την επιφάνεια της γης. μέσα στη γη. Όλο αυτό το συναπάντημα των ψυχών, ο Πλάτων το παρομοιάζει με πανηγύρι όπου όλες οι ψυχές ανταλλάσσουν μεταξύ τους, όχι υλικά αγαθά, αλλά εμπειρία και γνώση! Συνεπώς, κατά τον Πλάτωνα, μεγάλη είναι η σημασία της πείρας που έχει αποκτήσει η ψυχή από την προηγούμενη ζωή της, για την απόφαση που θα πρέπει να πάρει και τη μοίρα που θα διαλέξει. Η εκλογή του καινούργιου βίου, στηρίζεται στην ανάμνηση αυτής της γνώσης που έχει η ψυχή και είναι μη αναστρέψιμη. Γι’ αυτό η ψυχή, δεν πρέπει να κάνει αλόγιστη εκλογή, αλλά να προσέξει πολύ.

Η ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ: Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός της ελευθερίας της εκλογής και θέλει να μας δηλώσει ο Πλάτων, με το μύθο του, τη μεταφυσική ευθύνη που έχει ο κάθε άνθρωπος για τη ζωή του. Η ευθύνη αυτή αγγίζει την αιωνιότητα. Ο καθένας είναι απόλυτα ελεύθερος να διαλέξει τη μοίρα του και μόνο ο ίδιος έχει την ευθύνη, χωρίς να παρεμβαίνει κανένας θεός⁴. Η ίδια η ψυχή του ανθρώπου έχοντας τη γνώση και την πείρα, χωρίς να έχει πιει το νερό της λήθης, επιλέγει ανάμεσα σε πολλά δείγματα ζωής αυτό που θέλει. Τα δείγματα που έχουν μπροστά τους οι ψυχές, είναι περισσότερα από το σύνολό τους και γι’ αυτό αν αναλογιστούν και τη γνώση που έχουν, μπορούν να διαλέξουν αυτό που ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία τους.Ο φιλόσοφος απευθύνεται στη συνέχεια στο Γλαύκωνα, λέγοντάς του ότι θα πρέπει ο καθένας με μεγάλη φροντίδα και ακρίβεια να ξεχωρίζει το χρηστό από τον πονηρό βίο και να διαλέξει τον πιο καλό⁶. Η ψυχή, ακόμη, δεν μπορεί να επηρεαστεί από πουθενά, αφού δεν μπορεί να δεχτεί βοήθεια, ούτε από θεούς ούτε από Μοίρες. Μοναδική βοήθεια απομένει η ανάμνηση, η γνώση και η πείρα που έχει αποκτήσει στην διάρκεια της ζωής της στη γη.

ΕΠΙΜΥΘΙΟ: Έχουμε μπροστά μας, μέσα από την παραστατική αφήγηση του Σωκράτη, όλη την πραγματικότητα που θέλει να μας διδάξει ο Πλάτων για την ψυχή του ατόμου, όταν αυτή βρίσκεται πλέον στον Άδη. Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε, είναι ότι, κατά τον μέγα φιλόσοφο, στη ψυχή, αποδίδεται πλήρως δικαιοσύνη και παράλληλα ελευθερία, να επιλέξει βάση της πείρας της, τη μοίρα της για την επόμενη ζωή της.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: sites.google.com/site/stmessinis/ArxikiSelida/MithosIros Ι. Θεοδωρακόπουλος, Εισαγωγή στον Πλάτωνα.

Konstantinosa.oikonomou@gmail.com

1. Η Ανάγκη ήταν η μητέρα των τριών Μοιρών [ΛάχεσΙς, Κλωθώ, Άτροπος].

2. Ο Πλάτων ήταν οπαδός της μετενσάρκωσης.

3. Πλάτων, Πολιτεία, 617d – 617e.

4. Πλάτων, Πολιτεία, 617e.

5. Πλάτων, Πολιτεία, 619b.

6. Πλάτων, Πολιτεία, 618b-618c.

Δυο αδερφάδες, διήγημα του Αργ. Εφταλιώτη AUDIOBOOK, Διαβάζει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου

 

Δυο αδερφάδες, 

 διήγημα του Αργ. Εφταλιώτη

AUDIOBOOK, Διαβάζει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου

  Το διήγημα «Δύο Αδερφάδες» ανήκει στη συλλογή «Νησιώτικες Ιστορίες» (1894) του Αργύρη Εφταλιώτη (ψευδ/μο του Κλεάνθη Μιχαηλίδη). Αποτελεί χαρακτηριστικό, εκφραστικό δείγμα της ελληνικής ηθογραφίας και του δημοτικισμού.

Η ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα επαρχιακό χωριό (αναφέρεται ως «Στενοχώρι»), όπου η καθημερινότητα και τα νέα των κατοίκων μεταφέρονται από στόμα σε στόμα. [το σκηνικό του διηγήματος]

Ο αφηγητής συνομιλεί με μια ηλικιωμένη γυναίκα του χωριού. Εκείνη του εξηγεί την αιτία της φασαρίας που ακούγεται από ένα γειτονικό σπίτι. Πρόκειται για δύο αδελφές, γεννημένες από την ίδια μάνα, οι οποίες βρίσκονται σε μια αδιάκοπη και έντονη διαμάχη («μαλλοτρώγονται», όπως χαρακτηριστικά λέει) για μήνες.

Ο Εφταλιώτης με το έργο αυτό θίγει τις οικογενειακές συγκρούσεις στην κλειστή κοινωνία του χωριού, την ανθρώπινη φύση και τον τρόπο που η καθημερινή ζωή σχολιάζεται από τον κοινωνικό περίγυρο.

Το κείμενο είναι γραμμένο σε καθαρή, ρέουσα δημοτική γλώσσα, γεμάτη με ιδιωματισμούς της εποχής. Συνδυάζει δε τη ζωντάνια του προφορικού λόγου με την ηθογραφική ακρίβεια, αποτυπώνοντας πιστά τις συνήθειες της ελληνικής επαρχίας του 19ου αιώνα.

Συγκινητικό έργο με δυσάρεστη κατάληξη: για τη μια αδερφή ο θάνατος, βασανιστικές ισόβιες τύψεις για την άλλη.

Θες να δεις και να μάθεις κόσμο; Πήγαινε στο χωριό. Εφημερίδα δε χρειάζεσ’ εκεί. Καθίζεις με την πρώτη γριούλα στο πρώτο κατώφλι, και τα μαθαίνεις όλα τα καινούρια. [...]
Τη ρωτώ γιατί πολυφωνάζουνε στ’ αντικρινό το σπιτάκι.
― Και δεν ξέρεις; μου κάνει. Μήνες και μήνες τώρα. Είναι οι δυο αδερφάδες και μαλλοτρώγουνται.
― Αδερφάδες! Απ’ άλλες μάνες μαθές;
― Από την ίδια τη μάνα κι οι δυο τους...

ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ-AUDIOBOOK: 

Η αλαζονεία “έξις προσποιητή, αγαθών μη υπαρχόντων” (Πλάτων), του Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

 

Η αλαζονεία 

“έξις προσποιητή, αγαθών μη υπαρχόντων” (Πλάτων)

του Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου δασκάλου – συγγραφέα

   Αλαζονεία είναι ένα γνώρισμα, που πηγάζει από την υπερτίμηση του εαυτού μας. Ο αλαζόνας απομονώνεται από τους συνανθρώπους του που, θεωρώντας τους κατώτερους, τους χρησιμοποιεί σαν αντικείμενα ταπεινώνοντάς τους. Ο αλαζόνας βρίσκεται ψηλά στην αυτοεκτίμησή του, αλλά χαμηλά στην εκτίμηση των συνανθρώπων του. Ατομισμός, έπαρση, υπεροψία και φυσικά αλαζονεία συνιστούν τον ακραίο εγωισμό.

ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: Οι ψυχολόγοι διαχωρίζουν την υπερηφάνεια, την προερχόμενη από επιτυχίες που κάποιος αποδίδει στην προσπάθεια του, και την υβριστική υπερηφάνεια, που προέρχεται από επιτυχίες που αποδίδει ο ίδιος στις ικανότητές του. Η υβριστική υπηρηφάνεια σχετίζεται με προβληματικά γνωρίσματα της προσωπικότητας (επιθετικότητα, αντικοινωνικότητα, άγχος, ναρκισσισμό, ντροπή). Ενώ η υβριστική υπερηφάνεια μπορεί να είναι ευχάριστη γιατί σχετίζεται με θετικά συναισθήματα προς τον εαυτό μας, στην πραγματικότητα αναδύεται μέσα από ανασφάλεια. Ο αλαζών θεωρεί ότι είναι απλώς περήφανος για τα επιτεύγματά του, ή είναι τόσο αλαζόνας που θεωρεί ότι φυσικά υπάρχει λόγος να αυτοαναγορεύεται ανώτερος, καθώς αυτή είναι η πραγματικότητα! Ο αλαζών δεν είναι σε θέση να ζυγίσει τις επιλογές του, θεωρώντας πως τίποτα δεν μπορεί να τον σταματήσει-ξεπεράσει, προδικάζοντας έτσι τη συντριβή του. Η αλαζονεία αποτελεί χρόνια ψυχοπαθολογική κατάσταση, στην οποία το άτομο “πεινάει” για δόξα, βιώνοντας υπερβολική αυτοπεποίθηση, αυταρέσκεια, αίσθηση μοναδικότητας. Η αλαζονεία συνδέεται άρρηκτα με τον ναρκισσισμό. Η επιτυχία των αλαζόνων τους κάνει να αισθάνονται δυνατοί, αλάνθαστοι, ακατανίκητοι, ‘‘θεοί’’.

ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Ο γερουσιαστής Fullbright, κατά τον πόλεμο του Βιετνάμ (Arrogance of Power), ανέλυσε πώς η Αλαζονία της Δύναμης οδηγεί τους δυνατούς σε παρανοϊκές, άδικες πράξεις εις βάρος των αδυνάτων, ώστε τελικά να αποτυγχάνουν σε ό,τι ανέλαβαν να κάνουν αλαζονικά και άδικα. Η αλαζονεία της δύναμης ενέχει σπέρματα αδικίας και αποτυχίας. Τα πρώτα κυνικά ωμά δείγματα τέτοιας αλοζονίας είναι τα αφηγούμενα του Θουκυδίδη, με θύτες τους Αθηναίους και θύματα τους Νάξιους και Μήλιους, μικρές αδύναμες κοινωνίες. Επειδή το 468 π.Χ. οι Νάξιοι πίστεψαν ότι δεν υπήρχε λόγος να πληρώνουν εισφορές στο αθηναϊκό ταμείο, οι Αθηναίοι έκριναν ότι ο Νάξιοι παραλογίζονταν. Γι’ αυτό πλέοντας με το συντηρημένο από “συμμαχικές” εισφορές στόλο, κατέφθασαν απειλητικοί, «πείθοντας» έτσι τους ντόπιους για αύξηση εισφορών και κατεδάφιση των τειχών, καθιστώντας τους, κατά τον Θουκιδίδη, δούλους. Τραγικότερη η μοίρα της Μήλου, που δεν επιθυμούσε τη συμμαχία. Οι Αθηναίοι έκριναν ότι δεν είχαν τέτοιο δικαίωμα και απαίτησαν την ένταξη στην ηγεμονία τους. Στη διαμαρτυρία των Μηλίων περί άδικης εκβιαστική πολιτικής, οι Αθηναίοι απάντησαν αλαζονικά: “Δικαιοσύνη νοείται μόνο μεταξύ ισοδυνάμων”, ισοπεδώνοντας τη Μήλο. Σήμερα συμπτώματα πολιτικής αλαζονείας εντοπίζονται στις μεγάλες δυνάμεις (ΗΠΑ), στη συμπεριφορά κάποιων κοινωνικοπολιτικών ομάδων, που επικρατούν πρόσκαιρα νομίζοντας ότι γνωρίζουν την οδό της σωτηρίας για το καλό της κοινωνίας, ή στη συμπεριφορά ατόμων, διαχειριστών κάποιου αξιώματος μικρού ή μεγάλου, που αισθάνονται μόνοι αρμόδιοι να σώζουν τους άλλους. Όμως: “Ύβρις φυτεύει τύραννον” (Σοφοκλής). Αυτή η αλαζονική αίσθηση υποδαυλίζεται από δεχόμενες κολακείες και από την αίσθηση δύναμης και αλάθητου. Έτσι οι αλαζόνες φτάνουν να αυτοκηρύσσονται φορείς υψηλών ιδεών, εκστομίζοντας και ανοησίες χωρίς αυτοέλεγχο ή κριτική, αφού το ακροατήριο ή χειροκροτεί ή, προσερχόμενο αναγκαστικά, σιωπά. Νιώθουν ότι τα ξέρουν όλα, πως πάντα έχουν δίκιο και ποτέ δεν φταίνε για τις αποτυχίες. Θίγονται, θυμώνουν και επιτίθενται όταν τους κάνουν κριτική. Θέλουν συνεργάτες - θαυμαστές που να τους λένε πάντα ‘‘ναι’’. Υποτιμούν και αγνοούν περιορισμούς, δυσκολίες ή ατέλειές τους, νιώθοντας ακατανίκητοι. 'Ετσι, λαμβάνουν αποφάσεις που δε στηρίζονται σε αξιόπιστες πληροφορίες και ορθολογισμό. Χάνουν την επαφή με την πραγματικότητα, μη συνειδητοποιώντας κινδύνους, οδηγούμενοι σε επικίνδυνες αποφάσεις και παράτολμες πράξεις, που μπορεί να αποφέρουν γενικές (εθνικές) συμφορές. Κυβερνούν απολυταρχικά, ενώ όταν ζητούν συμμετοχή, το κάνουν για εντυπωσιασμό. Θεωρούν εαυτούς υπεράνω κανόνων, τους οποίους αγνοούν, παραβαίνουν ή αλλάζουν, ώστε να “κουμπώνουν” στην προσωπικότητα και τις επιδιώξεις τους. Εμπιστεύονται ευνοώντας ανθρώπους που ‘‘συμφωνούν’’ μαζί τους, τους δοξάζουν, τους υπηρετούν. Ως ηγέτες δεν εκφράζουν συναισθήματα και δεν ενδιαφέρονται να κατανοήσουν τους άλλους, παρότι οι ίδιοι επιζητούν την κατανόηση όλων. Είναι συναισθηματικά απομονωμένοι, γίνονται σκληροί, επιθετικοί, διεκδικητικοί, όταν οι άλλοι δεν τους υποστηρίζουν και δεν τους εμπιστεύονται. Συνήθως τέτοια αλαζονεία καταρρέει έσωθεν, εξαιτίας λαθών και υπερβολικής σιγουριάς, αγνοώντας ότι: “η δικαιοσύνη έχει μεγαλύτερη ισχύ από την αλαζονεία” (Ησίοδος). Τα παραδείγματα μεγάλων προσωπικοτήτων που καταστράφηκαν από αλαζονεία είναι πολλά (Ναπολέων).

Η ΑΡΧΑΙΑ ΣΟΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ: Οι Προσωκρατικοί διακρίνονταν για την αποστροφή τους προς τους αλαζόνες. Ο Ηράκλειτος έλεγε: “Οίησις προκοπής εγκοπή (εμπόδιο)” και: “οίηση, αρρώστια θεόσταλτη”. Ο Χίλων δίδασκε: “τα μεν υψηλά ταπεινούν, τα δε ταπεινά υψούν”. Ο Βίας, έλεγε: “ό,τι αν αγαθό πράττης, θεούς, μη σεαυτόν αιτιών”, ενώ ο Όμηρος συμπλήρωνε: “Συγκράτησε την περήφανη καρδιά σου γιατί δεν ταιριάζει να έχεις ανήλεη ψυχή.” Αργότερα ο Πλάτων δείχνει τους αντίθετους δρόμους δικαιοσύνης και αλαζονείας: “Εκείνος που θέλει να γίνει άριστος, δεν πρέπει να αγαπά περισσότερο τον εαυτό του, αλλά τα δίκαια.”, ενώ ο ορθολογιστής Αριστοτέλης διατείνεται: “Ο εγωισμός είναι πάθος αχαλίνωτο, ολέθριο. Παρασύρει το φιλάργυρο στο χρήμα και όλους τους ανθρώπους στο αντικείμενο των επιθυμιών τους”.

Η ΑΝΩΘΕΝ ΣΟΦΙΑ: Η Βίβλος στους προ Χάριτος καιρούς, αναφέρεται συμβουλευτικά στην αλαζονεία, ως ενάντια στο Θείο θέλημα. Διαβάζουμε: Προ συντριβής ηγείται ύβρις, προ δε της πτώσεως υπερηφάνεια (Παρ. ιστ’18). Μη καυχάσθω ο σοφός εν τη σοφία αυτού, μη καυχάσθω ο ισχυρός εν τη ισχύι αυτού, (...) αλλ’ εν τούτω καυχάσθω συνίειν και γινώσκειν ότι εγώ ειμί Κύριος (Ιερ. θ’23-2). Εξολοθρεύσει Κύριος γλώσσα μεγαλορρήμονα (Ψ. ια’14)”. Μετά την έλευση του Θεανθρώπου και το κήρυγμα της αγάπης, είναι αδύνατον η αλαζονεία να επεισέρχεται στους πιστούς. Έτσι στην Καινή Διαθήκη διαβάζουμε: “ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται” (Λουκ., ιδ’11). “Ο Θεός υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν” (Ιακ. δ’6). “Μη υψηλοφρόνει, αλλά φοβού.” (Ρωμ. ια’20). “Εί τις δοκεί είναί τι, μηδέν ών, φρεναπατά εαυτόν.” (Γαλάτ. στ’3). “μη φυσιούσθε κατά του ετέρου. Τι γαρ σε διακρίνει; Τι δ’ έχεις ό ουκ έλαβες; Ει δε και έλαβες, τι καυχάσαι ως μη λαβών;” (Α’ Κορ. δ’6)”.

Η ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΣΚΕΨΗ: “Υπάρχει και κάτι χειρότερο απ’ την αμαρτία, η αλαζονεία της αρετής.” λέει ο Ιερός Αυγουστίνος, δείχνοντας μια άλλη αλαζονεία, αυτή των πιστευόντων ότι είναι ξεχωριστοί, ακόμη και στην Εκκλησία, αναδεικνύοντας μορφές ευσεβισμού και δοκησισοφίας με προσωπείο φαρισαίου της παραβολής. Ο Γρηγόριος Νύσσης συσχετίζει αλαζονεία και οργή, συνιστώντας: “Αν αποβάλεις την υπερηφάνεια από τον χαρακτήρα σου, τότε δε θα αναπτυχθεί μέσα σου το πάθος του θυμού”. Ο αλαζών μένει αστήρικτος: “Η υπερηφάνεια διώχνει τον φύλακα Άγγελό μας” (Ισαάκ Σύρος). Ο Ιωάννης Δαμασκηνός σημειώνει τον Αδάμ, που από αλαζονεία, “του γίνεσθαι ίσα Θεώ”, εξέπεσε του Παραδείσου και “μέχρις άδου κατήγαγε”. Ο ερημίτης αδάμας Ιωάννης Σιναϊτης θεωρεί την αλαζονεία αίτιο απουσίας αρετών: “Όπως το σκοτάδι είναι ξένο από το φως, το ίδιο ξένος είναι και ο υπερήφανος από κάθε αρετή”, και μητέρα όλων των παθών: “Η υπερηφάνεια είναι άρνηση Θεού, εφεύρεση δαιμόνων, μητέρα κατάκρισης, απόγονος επαίνων, (...) πρόδρομος παραφροσύνης, πρόξενος πτώσεων, πηγή θυμού, θύρα υποκρισίας, στήριγμα δαιμόνων, (...) ρίζα βλασφημίας”. Ο Ιωάννης Χρυσόστομος υπενθυμίζει: “Όταν είμαστε κυριευμένοι (από αλαζονεία), είτε παρθενία, είτε νηστεία, είτε ελεημοσύνες, είτε οτιδήποτε άλλο κάνουμε, όλη η ζωή μας γίνεται ακάθαρτη. Διότι ακάθαρτος παρά Θεώ πας υψηλοκάρδιος”. Ο Εφραίμ ο Σύρος συμβουλεύει: “Ταπείνωσον τον λογισμόν της υπερηφανείας, πριν η υπερηφάνεια σε ταπεινώσει”. Ο Ησύχιος προσθέτει: “Παιδιά της φιλαυτίας είναι: οι έπαινοι στην καρδιά, η αυταρέσκεια,(...) και το κορύφωμα όλων των κακών, η υπερηφάνεια.” Σαν κατακλείδα σημειώνουμε τα λόγια ενός σύγρονου Πατέρα: “Ρίζα όλων των κακών είναι η υπερηφάνεια.” (Σοφρώνιος Έσσεξ)

ΤΑ “ΘΑΝΑΣΙΜΑ” ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ: Κατά τον πάπα Γρηγόριο Α΄ (590-604), η αλαζονεία είναι ένα από τα επτά “θανάσιμα αμαρτήματα”, μάλιστα η μητέρα όλων των αμαρτιών. Ονομάζονται "θανάσιμα" γιατί, κατ' αυτόν, μπορούν να στερήσουν τη θεία χάρη οδηγώντας στην αιώνια καταδίκη, αντιθέτως με άλλα αμαρτήματα που συγχωρούνται μέσω του “καθαρτηρίου πυρός”, στο οποίο ο ίδιος πάπας επικέντρωσε τη δυτική θεολογία, εγκαινιάζοντας το σκοτεινό μεσαίωνα. Κάθε αμάρτημα εκπροσωπείται από δαίμονα. Αυτά τα αμαρτήματα με τους αντίστοιχους “προστάτες” δαίμονες είναι: Οκνηρία - Βελφεγώωρ, αλαζονεία – Εωσφόρος, λαιμαργία - Βεελζεβούλ, λαγνεία - Ασμοδαίος, απληστία - Μαμμωνάς, οργή - Σατανάς, ζηλοφθονία - Λεβιάθαν. Αντίθετα στην ορθόδοξη θεολογία αμαρτία που οδηγεί στο θάνατο, άρα αμετανόητη, είναι, κατά την Καινή Διαθήκη, η άρνηση της σάρκωσης του Θεού Λόγου και της Ανάστασης Του, καθώς και η αμετανοησία, δηλαδή η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, για την οποία και άγιος να προσευχηθεί προκειμένου να απαλλαγεί ο οφειλέτης, δεν θα εισακουστεί “εκ του αμετανοήτου και της πωρώσεως των πραττόντων αυτάς, δι' α (για τα οποία) δεν δύναται να ενεργήσει η Θεία Χάρις” (Χ. Ανδρούτσος, Δογματική... 5η εκδ., 379).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Δ. Μπουραντά: «Όλα σου τα ’μαθα, μα ξέχασα μια λέξη»

http://apsychologist.blogspot.com/2011/03/7-3.html

Φ. Βώρου: Αδυναμίες της Αλαζονείας.

Χρ. Α. Σταμούλης: «Συγγνωστόν γαρ, ου τιμωρητόν, η ασθένεια».

Ι. Καραβιδόπουλος: Η αμαρτία κατά τον απόστολον Παύλον, Θεσσαλονίκη 1968

Γ. Μαντζαρίδης: Χριστιανική Ηθική ΙΙ, εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 2003